સ્વયંભુપુરાણ · અધ્યાય 6

મૈત્રેયાદિ સભાલોકાઃ પ્રાપ્યનન્દ પ્રવોધિતાઃ ।
ઇતિ શ્રી સ્વયંભૂ સમુત્પત્તિ કથાયાં અનેક તીર્થ સંજાત પુણ્ય મહાત્મ્ય વર્ણનો નામ પઞ્ચમો ઽધ્યાય ।
ષષ્ઠમ અધ્યાયઃ સ્વયમ્ભૂધર્મધાતુવાગીશ્વરાભિધાનપ્રસિદ્ધપ્રવર્તનો નામ
અથાસૌ ચ મહાસત્ત્વો મૈત્રેયઃ સુગતાત્મજઃ ।
મુનીન્દ્રં શ્રીઘનં નત્વા સાઞ્જલિરેવમબ્રવીત્

યદસ્ય ભગવન્ ધર્મ્મધાતુ વાગીશ્વરાભિધં ।
પ્રસિદ્ધ હેતુના કેન તત્સમાદેષ્ટુમર્હતિ

ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેનઃ મૈત્રેયેણ સ સર્વવિત્ ।
ભગવાન્સ્તં મહાસત્ત્વં સંપશ્યન્નિદમાદિશત્

યેનાસ્ય હેતુના ધર્મ્મધાતુ વાગીશ્વરાભિધં ।
પ્રસિદ્ધિં તત્પ્રવક્ષામિ શૃણુ મૈત્રેય સાદરં

તદ્યથાયુર્યદા નૃણાં ત્રિંશદ્વર્ષ સહસ્રિકે ।
શોભાવત્યાં મહાપૂર્યામુદપાદિ તદા જિનઃ

સંબુદ્ધો ઽર્હઞ્જગચ્છાસ્તા ધર્મ્મરાજો મુનીશ્વરઃ ।
કનક મુનીરિત્યાખ્યાસ્તથાગતો વિનાયકઃ

તદાહં કુલપુત્રો સ સુધર્મ્માખ્ય આત્મવિત્ ।
બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ધર્મ્મશ્રી સદ્ગુણાર્થભૃત્

સ કનકમુનેઃ શાસ્તુઃ શાસને સમુપાશ્રિતઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વાઃ પ્રાચરમ્ બોધિસંવરં

યદા ચ ભગવાઞ્છાસ્તા શોભાવત્યા ઉપાશ્રમે ।
વિહારે શોભિતારામે વિજહાર સ સાંઘિકઃ

તદા તત્ર સભાલોકે બ્રહ્મેન્દ્ર પ્રમુખાઃ સુરાઃ ।
સર્વલોકાધિપાશ્ચાપિ ધર્મ્મં શ્રોતુમુદાગતાઃ

સર્વે ગ્રહાશ્ચ તારાશ્ચ સર્વા વિદ્યાધરા અપિ ।
સિદ્ધાઃ સાધ્યાશ્ચ રુદ્રાશ્ચ મુનયો ઽપિ મહર્ષયઃ

ગન્ધર્વાઃ કિન્નરા યક્ષા ગુહ્યકા રાક્ષસા અપિ ।
કુમ્ભાણ્ડા ગરુડા નાગા દૈત્યાશ્ચાપિ સમાગતાઃ

યતયો યોગિનશ્ચાપિ તીર્થિકાશ્ચ તપસ્વિનઃ ।
પાખણ્ડાશ્ચ પરિવ્રાજકો નિર્ગ્રન્થા બ્રહ્મચારિણઃ

શ્રમણાઃ શ્રાવકાશ્ચાપિ વ્રતિનશ્ચાપ્યુપાસકાઃ ।
તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પાતું સાદરં સમુપાગતાઃ

બ્રાહ્મણા ક્ષત્રિયા શ્ચાપિ વૈશ્યાશ્ચ મન્ત્રિણોજનાઃ ।
ગૃહાધિપાશ્ચ શ્રેષ્ટાશ્ચઃ ભૃત્યાઃ સૈન્યાધિપા અપિ

શિલ્પિનો વણિજશ્ચાપિ સાર્થવાહા મહાજનાઃ ।
પૌરા જાનપદા ગ્રામ્યાઃ કાર્પટિકાશ્ચ શૈરિકાઃ

તથાન્ય વાસિનશ્ચાપિ સર્વલોકાઃ પ્રસાદિતાઃ ।
તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પાતું સાદરં સમુપાગતાઃ

તાન્સર્વાન્સમુપાયાતાન્ દૃષ્ટ્વા સ ભગવાન્મુદા ।
સભા મધ્યાસનાસીનસ્તસ્થૌ ધ્યાત્વા પ્રભાસયન્

તં મુનીન્દ્રં પ્રભાકાન્તં દૃષ્ટ્વા સર્વે ઽપિ સાંધિકાઃ ।
શ્રવણાઃ શ્રાવકાઃ સર્વે ભિક્ષવો બ્રહ્મચારિણઃ

ભિક્ષુણ્યો બ્રહ્મચારિણ્યો ઉપાસિકાશ્ચ ચૈલિકાઃ ।
ચૈલકા વ્રતિનશ્ચાપિ ધર્મકામા ઉપાસકાઃ

સર્વે ઽપિ તે સમાગત્ય પ્રણત્વા તં મુનીશ્વરં ।
પરિવૃત્ય પરિસ્કૃત્ય ધર્મ્મ શ્રોતુમુપાશ્રયન્

તતો બ્રહ્મદયો દેવાઃ સર્વે લોકાધિપા અપિ ।
તં મુનીન્દ્રં સમભ્યર્ચ્ય પ્રણત્વા ચ યથાક્રમં

પરિવૃત્ય પુરસ્કૃત્ય તત્સભાયાં સમન્તતઃ ।
સંપશ્યન્તં મુનીન્દ્રં તં ઉપતસ્થુઃ સમાહિતાઃ

તતસ્તે માનવાઃ સર્વે ઋષિ વિપ્રનૃપાદયઃ ।
તં મુનીન્દ્રં સમભ્યર્ચ્ય સંપ્રણત્વા યથાક્રમં

તત્સભાં સમુપાશ્રિત્ય પરિવૃત્ય સમન્તતઃ ।
પુરસ્કૃત્ય સમુદ્વીક્ષ્ય સંતસ્થિરે સમાહિતાઃ

તતસ્તાન્ સમુપાસીનાન્ દૃષ્ટ્વા સ ભગવાન્ મુદા ।
આર્યસત્યં સમારભ્ય સદ્ધર્મ્મ સમુપાસદિત્

ક્રમેન બોધિચર્યાગમાર્યાષ્ટાંઙ્ગ ચ સત્પથં ।
આદિશ્ય બોધિમાર્ગે તાન્ સર્વાલ્લોકાન્ યોજયેત્

તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પીત્વા સર્વે લોકાઃ પ્રવોધિતાઃ ।
સદ્ધર્મ્મ સાધના યુક્તા બભૂવુ ર્બોધિમાનસાઃ

તદા વિક્રમશીલાખ્યે વિહારે ભિક્ષુરાત્મવિત્ ।
સસંઘા વ્યહરદ્ ધર્મ્મશ્રીમિત્રાખ્યઃ સુધીર્યતિઃ

સ તત્ર સર્વલોકાનાં હિતાર્થેન સમાશ્રિતઃ ।
સ સંઘા નામસંગીતિં વ્યાખ્યાતુમભ્યવાઞ્છત

તતઃ સ સત્મતિઃ સર્વાન્ સંઘા નામ પ્રસાદરં ।
સભામધ્યાસનાસીનસ્તસ્થૌ ધ્યાનસમાહિતઃ

તં સભાસન આસીનં દૃષ્ટ્વા સર્વે ઽપિ સાંઘિકાઃ ।
તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પાતુમિચ્છતઃ સમુપાગતાઃ

તત્ર યે યતિં નત્વા પરિવૃત્ય સમન્તતઃ ।
પુરસ્કૃત્ય સમીક્ષન્ત ઉપતસ્થુઃ સમાહિતાઃ

તત્રાન્યે ઽપિ સમાયાતા લોકદ્વિજનૃપાદયઃ ।
વૈશ્યાશ્ચ મન્ત્રિનો ઽમાત્યાઃ ભૃત્યા સૈન્યાધિપા અપિ

શિલ્પિનો વનિજશ્ચાપિ સાર્થવાહા મહાજનાઃ ।
પૌરા જાનપદાગ્રામ્યાસ્તથાન્યદેશવાસિનઃ

સર્વે તે સમુપાગત્ય પ્રણત્વા તં યતિં મુદા ।
પરિવૃત્ય પુરસ્કૃત્ય સપશ્યન્તમુપાશ્રયન્

તતઃ સ યતિરાલોક્ય સર્વાન્સ્તાન્સમુપાશ્રિતાન્ ।
મઞ્જુશ્રીનામ સંગીતિં સમાખ્યાતં યથાત્ક્રમાત્

તત્સમાદિષ્ટમાકર્ણ્યં સર્વે લોકાઃ સભાશ્રિતાઃ ।
સંબુદ્ધ ગુણમહાત્મ્યં મત્વાનન્દપ્રવોધિતાઃ

તતઃ સર્વે ઽપિ લોકાસ્તે બ્રાહ્મણ ભૂમિપાદયઃ ।
નત્વા તં યતિમામન્ત્ર્ય સ્વસ્વાલયં મુદાયયુઃ

તતસ્તે શ્રાવકા વિજ્ઞા યતયો બ્રહ્મચારિણઃ ।
દ્વાદશાક્ષર ગુહ્યાર્થં સમ્યક્ શ્રોતુંમમીચ્છિરે

તતસ્તે યોગિનઃ સર્વે કૃતાઞ્જલિ પુટા મુદા ।
શાસ્તારં તં યતિં નત્વા સમામત્ર્યૈવમવ્રુવન્

ભદન્ત દ્વાદશાનાં યદક્ષરાણાં વિશેષતઃ ।
વિશુદ્ધિં શ્રોતુમિચ્છામસ્તત્સમાદેષ્ટુમર્હતિ

ઇતિ તૈ ર્પ્રાર્થિતં ધર્મ્મશ્રી મિત્રઃ સસુધીરપિ ।
દ્વાદશાક્ષર ગુહ્યાર્થં વિશુદ્ધિં ન સમાદિશત્

તં વિશુદ્ધા નભિજ્ઞાતા વિષણ્ણાત્મા સ ઉત્થિતઃ ।
ધ્યાનાગારં સમાસીનો ધ્યાત્વૈવં સમચિન્તયન્

નૈતદક્ષરં ગુહ્યાર્થં વિશુદ્ધિર્જ્ઞાયતે મયા ।
તત્કથં ઉપદેક્ષ્યામિ હાહા કુત્ર ભ્રમેયહિ

ઇતિ ચિન્તા વિષર્ણ્ણો ઽત્મા લજ્જા સંમોહિતાશયઃ ।
સ્મૃત્વા રત્નત્રયં ધ્યાત્વા તસ્થૌ ધૈર્યસમાહિતઃ

તત્ક્ષણે સ ત્રિરત્નાનાં સ્મૃતિ પુણ્યાનુભાવતઃ ।
એવં મતિં મહાવીર્ય મહોત્સાહિનિમાપ્તવાન્

તતસ્તત્મતિ શૌણ્ડૌ ઽસૌઃ પુન ધ્યાત્વા સમાહિતઃ ।
મનસા સર્વ લોકેષુ વિચારયન્ વ્યલોકયન્

તદાપશ્યન્મહાચીને ઉત્તરસ્યાં નગોત્તમે ।
મઞ્જુશ્રીયં મહાભિજ્ઞં સર્વ વિદ્યાધિપેશ્વરં

બોધિસત્ત્વં મહાસત્ત્વં સર્વ ધર્મ્માધિપપ્રભું ।
સર્વ ગુહ્ય વિશુદ્ધાર્થ વિજ્ઞાનજ્ઞાનદાયકં

તં પશ્યન્ મનસા ધર્મ્મશ્રી મિત્રઃ સમુત્સુકઃ ।
સહસોત્થાય તાન્સંઘાન્ સભામન્ત્ર્યૈવમવ્રવીત્

ભો ભદન્તો ગમિષ્યામિ મહાચીને નગોત્તમે ।
મઞ્જુશ્રીયં મહાસત્ત્વં દ્રષ્ટુમિચ્છામિ સાંપ્રતં

એતસ્યા નામસંગીત્યા ગુહ્ય વિશુદ્ધિ વિસ્તરં ।
પૃષ્ટા સમ્યક્ વિજ્ઞાય આગમિષ્યામ્યહં દ્રુતં

યાવન્નાહમિહાયાત સ્તાવત્સર્વે સમાહિતાઃ ।
ત્રિરત્ન ભજનં કૃત્વા તિષ્ઠત મા વિષીદત

ઇત્યુક્ત્વા સ મહાભિજ્ઞસ્તતઃ સંપ્રસ્થિતો દ્રુતં ।
સઞ્ચરન્નત્ર નેપાલવિષયે સમુપાયયૌ

તમાયાતં યતિં નત્વા મઞ્જુદેવઃ સ સર્વવિત્ ।
સ્વાન્તિકે સમુપાદ્રષ્ટુમેચ્છત્ ઋદ્ધિં પ્રદર્શયન્

તતઃ મંજુદેવો ઽપિ ભૂત્વા કૃષિકરઃ સ્વયં ।
શાર્દૂલ મૃગરાજાભ્યાં હલેનાકર્ષયન્ મહીં

તં દૃષ્ટ્વા દૂરતો ધર્મ્મશ્રીમિત્રો અતિવિસ્મિતઃ ।
કિમેતત્ મહદાશ્ચર્યમિતિદ્રષ્ટુમુયાચરત્

તતઃ સમુપાશ્રિત્ય દૃષ્ટ્વા તન્મહદદ્ભુતં ।
કૃષિકરં તમામન્ત્ર્યપપ્રચ્છૈવ વ્યવલોકયન્

ભો સાધો ઇતો દેશાન્મહાચીન નગોક્તમઃ ।
પઞ્ચશીર્ષઃ કિયદ્દૂરે તદુપદેષ્ટુમર્હતિ

ઇતિ સંપ્રાર્થિતં તેન શ્રુત્વા સ હલવાહકઃ ।
સુચિરં તં યતિં પશ્યન્સાદરમેવમવ્રવીત્

યત્ત્વં કુત ઇહાયાસિ કિમર્થમુક્તરાપથે ।
મહાચીનસ્ય દૂરતો ગન્તું ત્વં પરિપૃચ્છ સે

અદ્ય પ્રવર્તતે સાયં તદ્ વિહારે મમાશ્રમે ।
ઉષિત્વા પ્રાત રુત્થાય ગચ્છ મદ્દેશિતાત્પથઃ

ઇતિ તેનોદિતં ધર્મશ્રી મિત્રો નિશંમ્ય સઃ ।
તથેત્યનુમતં ધૃત્વા તૂષ્ણીં ભૂત્વા વ્યતિષ્ઠતઃ

તતઃ સંબોધિતં ભિક્ષુ મત્વા સ હલવાહકઃ ।
તૌ શાર્દુલ મૃગેન્દ્રો દ્વૌતત્રૈવાન્તવ્યર્ધાપયેત્

હલં તુ સર્વલોકાનાં સંપ્રવોધન હેતુના ।
તત્રૈવોચ્ચ સ્થલ ક્ષેત્રે યૂપ વદવરોપયત્

અદ્યાપિ તત્મહીસ્થાનં મઞ્જુશ્રીભૂઃ પ્રસિધ્યતે ।
સાવાચેતિ પ્રસિદ્ધા ચ યત્રાવરોપિતં હલં

તતસ્તં યતિમાહુય સાયં સ હલવાહકઃ ।
તત્ર પ્રવિશ્ય ધર્મશ્રીમિત્ર સંપ્રતિ વિસ્મિતઃ

તતો મૂલફલ સ્કન્ધ પત્રાદિ ભોગમાદરાત્ ।
દત્વા તસ્મૈ સ્વયં ભુક્ત્વા તસ્થૌ સ હલવાહકઃ

તતઃ સ વિવિધાં ધર્મ્મશ્રીમિત્રોરજની કથાં ।
ભાષિત્વા તં મહાભિજ્ઞં કૃષિકરં વ્યનોદયન્

તતઃ સ મઞ્જુદેવસ્તં યતિ છાત્રાલયે નિશિ ।
પ્રેષયિત્વા સ્વયં ગહ્વાગારે શય્યાં સમાશ્રયત્

તત્ર પ્રવિશ્ય ધર્મ્મશ્રી મિત્ર સંપ્રતિ વિસ્મિતઃ ।
સુપ્ત્વાક્ષણં સમુત્થાય મનસૈવં વ્યચિન્તયત્

નાદ્યાત્ર શયનીયં યદયંપુમાન્મહર્દ્ધિકઃ ।
ભાર્યાયા સહસાકથ્યં કિંકિં કુર્યાદ્ વિનોદયં

ઇતિ ધ્યાત્વા સધર્મ્મશ્રીમિત્ર યતિરુત્થિતઃ ।
સંવર નિભૃતં તસ્ય દ્વારમૂલમુપાશ્રયેત્

તત્ક્ષણે મઞ્જુદેવં તં કેશિની સુપ્રિયા સતી ।
શયાસનસમાસીના ભર્ક્તારમેવમવ્રવીત્

સ્વામિન્કો ઽયં યતિ ર્ધીમાન્કિમર્થમસ્મદાશ્રમે ।
ઇહ કુતઃ સમાયાત સ્તત્સમાદેષ્દુમર્હતિ

ઇતિ સંપ્રાર્થિતં દેવ્યા મઞ્જુદેવો નિશમ્ય સઃ ।
કેશિનીં તાં પ્રિયાં ભાર્યાં સમ્પશ્યન્નેવમવ્રવીત્

સાધુ શૃણુ પ્રિયે દેવી યદર્થ યમિમિહાગતઃ ।
તદર્થ હિ મહદ્ધેતું વક્ષ્યામિ તે વિચારયત્

અયં ભિક્ષુ મહાભિજ્ઞો બોધિસત્ત્વો મહામતિઃ ।
વિખ્યાતો યો મહાધર્મ્મશ્રીમિત્રોભિધો યતિ

વિક્રમશીલ આખ્યાતે વિહારે સ નિવાસકઃ ।
નામસંગીતિ વ્યાખ્યાનં શિક્ષેભ્યો વિસ્તરં વ્યધાત્

દ્વાદશાક્ષર ગુહ્યાર્થ વિશુદ્ધિ જ્ઞાન વિસ્તરં ।
નામ સમ્યગુપાખ્યાતું શક્નોતિ ન સુધીરપિ

તદાયં ચ વિષણ્ણાત્માઃ ધ્યાનાગારે સમાશ્રિતઃ ।
ધ્યાત્વા લોકેષુ સર્વત્ર વિલોક્યૈવં વ્યચિન્તયન્

મઞ્જુશ્રી રેવ જાનીયાત્સર્વ ગુહ્ય વિશુદ્ધિવિત્ ।
દ્વાદશાક્ષર ગુહ્યાર્થ વિશુદ્ધિં સમુપાદિશત્

ઇતિ ધ્યાત્વા સમુત્થાય સર્વાન્ શિષ્યાન્સ સાંઘિકાન્ ।
બોધયિત્વા મહોત્સાહઃ વીર્યેણ પ્રચારક્તતઃ

ઉક્તરસ્યાં મહાચીને પઞ્ચશીર્ષેસ્મદાશ્રમે ।
ગન્તુમનેન માર્ગ્ગેણ ચરન્નીહ સમાગતઃ

તમિહ સમયાયાતં દૃષ્ટ્વા સમૃદ્ધિભાવતઃ ।
બોધયિત્વૈવમાહુયોઃ નયામિ સ્વાશ્રમે ઽધુના

ઇતિ ભક્તા સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સા કેશિની પ્રિયા ।
સ્વામિનં તં સમાલોક્ય પપ્રચ્છૈવં સમાદરાત્

સ્વામિનહં ન જાનામિ શૃણોમિ ન કદાચન ।
કથમેતદ્વિશુદ્ધ્યર્થં સમુપાદિશ મે ઽધુના

ઇતિ સંપ્રાથિતં દેવ્યા મઞ્જુદેવો નિશમ્ય સઃ ।
કેશિનીં તાં પ્રિયાં ભાર્યા સમ્પશ્યન્નેવમવ્રવીત્

સાધુ દેવી તવ પ્રીત્યા સામ્પ્રતમુપદિશ્યતે ।
એતદર્થ મહાગુહ્યં ગોપનીયં પ્રયત્નતઃ

ઇત્યુક્ત્વા મઞ્જુદેવો ઽસૌ તસ્યૈ દેવ્યૈ યથાવિધિઃ ।
દ્વાદશાક્ષર ગુહ્યાર્થં વિશુદ્ધિ સમુપાદિશત્

એતત્સર્વ સમાખ્યાતં વિસ્તરં સ મહામતિઃ ।
ધર્મશ્રીમિત્ર આકર્ણ્ય પ્રાત્યનન્દ પ્રવોધિતઃ

તત સમુદિતો ધર્મ્મશ્રી મિત્ર ઉત્થિતે મુદા ।
મઞ્જુશ્રીરયમેવેતિ નિશ્ચયં સમુપાયયૌ

તતઃ સસુપ્રસન્નાત્મા દ્વારમૂલે કૃતાઞ્જલિઃ ।
અષ્ટાંગ પ્રણતિં કૃત્વા તસ્થૌ તદ્ગત માનસઃ

તતઃ પ્રાતઃ સમુત્થાય કેશિની મોક્ષદાયની ।
દ્વારકપારમુદધાટયઃ વહિર્ગન્તુમુપાક્રમત્

તત્ર તં યતિમાલોક્ય દ્વારમૂલે વ્યવસ્થિતં ।
ભીતા સા કેશિની દેવી દ્રુતમુપાચરત્પ્રભોઃ

તાં પ્રત્યાગતાં દૃષ્ટ્વા મઞ્જુદેવઃ સ સર્વવિત્ ।
વિભિન્નાસ્યાં સમાલોક્ય પપ્રચ્છૈવં અધીરવત્

દેવી કિંદ્વારમુધ્યાટ્ય સત્ત્વરં ત્વમુપાગતાઃ ।
દૃષ્ટ્વા કિં તત્ર ભીતાસિ તત્સત્યં વદ મે પુરઃ

ઇતિ પૃષ્ટે જગચ્છાસ્તા ભર્ક્તા સા કેશિની વિરાત્ ।
સ્વામિનં તં સમાલોક્ય શનૈરેવંન્યવેદયેત્

સ્વામિન્યતિ નમસ્કૃત્વા દ્વારમૂલે નિપાતિતઃ ।
જીવિતો વા મૃતૌ વાસૌ મયા ન જ્ઞાયતે ખલુ

ઇત્યુક્તં ભાર્યયા શ્રુત્વા મઞ્જુદેવઃ સ ઉત્થિતઃ ।
ઉપેત્ય દ્વારમૂલે તં સંદદર્શ નિપાતિતં

દૃષ્ટ્વા સ મઞ્જુદેવસ્તં યતિં ધ્યાત્વા જિતેન્દ્રિયં ।
હસ્તં ધૃત્વા સમુત્થાય સંપશ્યન્નેવવ્રવીત્

યતે કિમર્થમત્રૈવં દ્વારં ધ્યાત્વાવતિષ્ઠસિ ।
તત્મમપુરતઃ સભ્યં વદય તે સમાહિતં

ઇત્યુક્ત્વા મઞ્જુદેવેંન ધર્મશ્રીમિત્ર ઉન્મનાઃ ।
મઞ્જુશ્રિયન્તમષ્ટાંગૈનત્વૈવં પ્રાર્થયન્મુદા

ભગવન્નાથ સર્વજ્ઞ સર્વવિદ્યાધિપ પ્રભો ।
ભવત્પાદામ્બુજે ભક્ત્યા શરણે સમુપાશ્રયે

ભવાનેવ જગચ્છાસ્તા મઞ્જુશ્રીર્ભગવાનપિ ।
જ્ઞાયતે દૃશ્યતે હ્યત્ર જ્ઞાનરત્નનિધિ ર્મયા

તદ્ ભવાહ્નિ વિજાનીતે યદર્થેહમિહા વ્રજ ।
તત્મેભિવાંચ્છિતં શાસ્તાઃ સંપૂરયિતુમર્હતિ

ઇતિ સંપ્રાર્થિતં તેન મઞ્જુદેવ નિશમ્ય સ ।
વિજ્ઞાય તં મહાભિજ્ઞં સંપશ્યન્નેવમવ્રવીત્

કથં વિના અભિષેકં તે મન્ત્રાર્થમુપદેશ્યતે

તાવદત્રભિષેક ત્વં ગૃહ્વાણ્હેદં યદીચ્છસિ ।
ઇત્યુક્તં મઞ્જુદેવેન નિશમ્ય સ યતિઃ સુધીઃ

મઞ્જુદેવં નમોસ્તસ્ય સાઞ્જલિરેવમવ્રવીત્ ।
સર્વજ્ઞ ભગવાઞ્છાસ્તા નિર્ધનો ઽહમકિંચનઃ

કિં દાસ્યે ભવતં શાસ્ત્રે દક્ષિણાં ગુરુ ભક્તિમાન્ ।
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વાઃ મઞ્જુદેવઃ સસન્મતિઃ

સંપશ્યન્સ્તેયતી ધર્મશ્રીમિત્રમેવમવ્રવીત્ ।
યતઃ કિં ધનસંપત્યા શ્રદ્ધા તે યદિ વિદ્યતે

તુષ્યન્તે ગુરુવો ભક્તિમાત્રેણાત્ર ધનેનતુ ।
ઇત્યુક્ત્વા મઞ્જુદેવેન ધર્મશ્રીમિત્ર ઉન્મતાઃ

અષ્ટાંગેસ્તં ગુરું નત્વા પ્રાર્થયદેવમાદરાત્ ।
ભગવન્યદિ ભક્ત્યૈવ તુષ્યતે ઽત્ર ભવાન્ મમ

ભવતાં સુશ્રૂષામેષ કરોમિ ભક્તિમાનહં ।
ઇતિ મે કૃપયા શાસ્ત અભિષેક યથાવિધિઃ

દત્વા દ્વાદશ મન્ત્રાર્થં વિશુદ્ધિ દાતુમર્હસિ ।
ઇતિ સંપ્રાર્થિતં તેન મઞ્જુદેવં સ સર્વવિત્

ભક્તિમન્ત તમાલોક્ય પણ્યમેવમભાષત ।
દાસ્યામિ તે મહાભાગ ભક્તિ શ્રદ્ધાસ્તિ તે યદિ

અભિષેક પ્રસન્નાત્મા સમાદત્સ્વ સમાહિતઃ ।
તતઃસ મઞ્જુદેવઃ શ્રી વજ્રાચાર્ય યથાવિધિ

સંસ્થાપ્ય મણ્ડલં ધર્મધાતુવાગીશ્વરાભિધં ।
તન્મણ્ડલં સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્ય યથાવિધિં

અભિષેકં પ્રસન્નાય તસ્મૈ દદૌ સ વજ્રધૃક્ ।
તતસ્તાન્ મણ્ડલે દેવાન્ સંદર્શયં યથાક્રમાત્

પૂજયિત્વા યથાશક્તિ શરણે સમયોજયેત્ ।
તતસ્તસ્મૈ પ્રસન્નાય મઞ્જુદેવો યથાવિધિ

દ્વાદશાક્ષર ગુહ્યાર્થ વિશુદ્ધિસમુપાદિશત્ ।
તતો લબ્ધાભિષેકો ઽસૌ ધર્મશ્રીમિત્ર ઉત્મના

દ્વાદશભૂમિ ગુહ્યાર્થ વિશુદ્ધિજ્ઞાનમાપ્તવાન્ ।
તસ્મૈ શાસ્ત્રે સભાર્યાય સ્વમાત્માનં સ દક્ષિણાં

સંકલ્પ્ય શ્રદ્ધયા ભક્ત્યા નત્વૈવં પ્રાર્થયન્ મુદા ।
ભગવન્ નાથ સર્વજ્ઞ ભવત્ કૃપા પ્રસાદતઃ

સંપ્રાપ્તપૂર્ણ સંકલ્પો ભવામિ શ્રીગુણાર્થભૃત્ ।
તત્ સદાહં ભવત્પાદશરણે સમુપાશ્રિતઃ

યથાત્ર ભવાદિષ્ટં તથૈવ સંચરે ભવે ।
તત્ મે ઽનુજ્ઞાદિ દત્વાત્ર સંબોધિજ્ઞાનસાધનં

સર્વસત્ત્વ હિતાર્થેન ચરેયં બોધિસંવરં ।
ઇતિ સંપ્રાર્થ્ય ધર્મશ્રી મિત્ર સ સમુપાશ્રિતઃ

શ્રદ્ધાભક્તિ પ્રસન્નાત્મા ગુરુસેવા પરો ઽભવત્ ।
તતઃ સ મઞ્જુદેવસ્તં મહાસત્ત્વં વિચક્ષણં

મત્વા સંબોધિ ચર્યાયાં નિયોક્તું સંવ્યનોદયન્ ।
સાધુ સાધુ મહાભાગઃ સંચરત્વં જગદ્ધિતે

સંબોધિ સાધનં બોધિચર્યા વ્રત સદા ભવ ।
એતત્પુણ્યાભિ લિપ્તાત્મા પરિશુદ્ધ ત્રિમણ્ડલાઃ

બોધિસત્ત્વા મહાભિજ્ઞા ભવેઃ શ્રી સદ્ગુણાશ્રયાઃ ।
તતસ્ત્વં બોધિસંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં

નિઃક્લેશો બોધિપ્રાપ્તો ઽહં સમ્બુદ્ધપદમાપ્નુયાઃ ।
ઇતિ મે શાસનં ધૃત્વા સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમાહિતઃ

ત્રિરત્નં સમુપાશ્રિત્ય સંચરસ્વ જગદ્ધિતે ।
યદિ જગદ્ધિતં કર્તું સંબોધિં પ્રાપ્નુમિચ્છસિ

સદ્ધર્મં સમુપાદિશ્ય સર્વાન્ લોકાન્ પ્રવોધય ॥
તતસ્તાન્ બોધિતાન્ સર્વાન્ કમેન બોધિસાધનં

બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયસ્વ જગદ્ધિતે ।
તતસ્તેષાં સમાલોક્ય ચિત્તં સંબોધિ નિશ્ચિતં

ત્રિયાનં સમુપાદિશ્ય પરમાર્થે નિયોજયે ।
એવં કૃત્વા મહદ્ધર્મમાશુ સમ્બોધિસાધનં

ભદ્રશ્રી સદ્ગુણાપન્નાં સમાપ્નુયા જગચ્છુભે ।
તેનાશુઃ પરિશુદ્ધાત્મા સમ્બુદ્ધપદમાપ્તવાન્

જગદ્ધર્મ્મમયં કૃત્વા જિનાલયં સમાપ્નુયાઃ ।
ઇતિ ભદ્રવ્રતં ધૃત્વા ગત્વા ત્વં સ્વાશ્રમે પુનઃ

વ્યાખ્યાય નામ સંગીતિં સદ્ધર્મ્મં સંપ્રચારયે ।
અહમપિ મહાસત્ત્વ શ્રોતું ત્વદ્ ધર્મ્મદેશનાં

સાંઘિકાંશ્ચાપિ તાન્દ્રુષ્ટુમાયાસ્યામિ તવાશ્રમે ।
ઇતિ શાસ્તા સમાદિષ્ટં નિશંમ્ય સ મહામતિઃ

ધર્મશ્રી મિત્ર આલોક્યઃ તં ગુરુમેવમવ્રવીત્ ।
મહર્દ્ધિકો ભગવાઞ્છાસ્ત વિજ્ઞાસ્ય તે કથં મયા

ઇતિ ચિહ્નં સમાધાય તત્રાગન્તું સમર્હતિ ।
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા મઞ્જુદેવઃ સ સન્મતિ

ધર્મશ્રી મિત્રમાલોક્યઃ પુનરેવમભાષત ।
વત્સાહમુત્પલં ધૃત્વા સમાયાસ્યામિ તે સભાં

તેન ચિહ્નેન માં યાત સંજાનીષ્વ સમાગતં ।
ઇતિ સત્યં સમાધાય ધૃત્વાનુશાસનં મમ

સદ્ધર્મ્મ સમુપાદેષ્ટું પ્રવાહિ તેસ્તુ મંગલં ।
ઇતિ શાસ્તા સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સ યતિરુત્સુકઃ

શાસ્તારં તં સમાલોક્ય પ્રણત્વૈવમભાષતઃ ।
પ્રસીદતુ ભગવાઞ્છાસ્તાઃ ક્ષન્તુમર્હતિ ચાગસં

ભવત્પ્રસાદતઃ સર્વે સિધ્યતે મે સમીહિતં ।
તદનુશાસનં ધૃત્વા ભવતાં તત્ર જગદ્ધિતે

વ્યાખ્યાતું નામસંગીતિ સંચરે સામ્પ્રતં ગુરોઃ ।
ઇતિ સંપ્રાર્થ્ય ધર્મ્મશ્રી મિત્ર સઃ સંપ્રાસાદિતઃ

શાસ્તુસ્તસ્ય પદામ્ભોજં નત્વા સંપ્રસ્થિતો તતઃ ।
માત્રોરાચાર્ય યાશ્ચાપિ મોક્ષદા વરદાખ્યયોઃ

પાદામ્વુજેષુ સંનત્વા સંપ્રસ્થિતઃ પ્રમોદિતઃ ।
તતઃ સ સન્મતિ ધર્મ્મશ્રીમિત્રઃ સહસાવ્રજન્

આશુ સ્વાશ્રમમાસાદ્ય વિહારં સમુપાવિશત્ ।
તત્ર તં યતિમાયાતં દૃષ્ટ્વા સર્વે ઽપિ સાંઘિકાઃ

પ્રણત્વા કુશલં પૃષ્ટવા પ્રવેશયન્ નિજાલયે ।
તતઃ પરેદ્યુરામન્ત્રય સર્વાન્સંઘાન્સ સન્મતિઃ

વ્યાખ્યાતું નામસંગીતિ સભાસનં સમાશ્રયત્ ।
તં સભાસનમાસીનં દૃષ્ટ્વા સર્વે ઽપિ સાંધિકાઃ

દિવ્જ ભૂપાદયશ્ચાપિ સર્વે લોકાઃ સમાગતાઃ ।
તત્ર સર્વે ઽપિ તે લોકાઃ પ્રણત્વા તં યતિ ક્રમાત્

પરિવૃત્ય પુરસ્કૃત્ય સમન્તત ઉપાશ્રયત્ ।
તાન્ સર્વાન્સમુપાસીનાન્ દૃષ્ટ્વા સ યતિરાત્મવિત્

વ્યાખ્યાય નામસંગીતિં સ વિશુદ્ધિ સમાદિશત્ ।
તદા તત્ર મનસ્તસ્ય જિજ્ઞાસિતું સ મઞ્જુવાક્

ધૃત્વોત્પલં વિનિદ્યાંગઃ કુચીવરમુપાચરત્ ।
તત્ર સ મક્ષિકાન્ કાયે ઉત્પલેન નિવારયન્

સમાગત્ય સભૈકાન્તે પશ્યલ્લોકાનુપાશ્રયેત્ ।
સમાશ્રિતં સ ધર્મ્મશ્રીમિત્રો દૃષ્ટ્વાત્મના ગુરું

ઉત્પલેન પરિજ્ઞાય મનસૈવં વ્યચિન્તયત્ ।
અહો નૂનમયં શાસ્તા મનો જિજ્ઞાસિતું મમ

કુચરા દુર્ભગાકારો ધૃત્વોત્પલમિહાગતઃ ।
તત્કથમહમુત્થાય પ્રત્યુઙ્ગમ્ય ન મેય હિ

અથ પશ્યન્નમસ્કારં નકુર્યાઃ ગુરવે કથં ।
યદ્યત્રાહં સમુત્થાય ન મેયમેનમાદરાત્

દૃષ્ટ્વા લોકા ઇમે માં ધિક્કુર્યુઃ સર્વે વિચારતઃ ।
એતે ન જ્ઞાયતે યં હિ મઞ્જુશ્રી ઋદ્ધિમાનપિ

ઈદૃગેવાસ્ય શાસ્તા યં મિતિ મે સ્યાદ્ વિહાસ્યતાં ।
ઇતિ ધ્યાત્વા સ ધર્મ્મશ્રીમિત્રો લજ્જાભિમોહિતઃ

મનસૈવં નમસ્કૃત્વા શાસ્તારન્તમમાનયેત્ ।
તતઃ સ વિમુખી ભૂય પશ્યન્નપ્ય વિભાવિતઃ

અજ્ઞાત વાન્નિવાપશ્યન્ પદમાત્રમુપાદિશત્ ।
તતઃ સર્વે ઽપિ તે લોકાઃ શ્રુત્વા તત્સદ્ધર્મ્મદેશનાં

ઉત્થાય તં યતિં નત્વા સ્વસ્વાલયમુપાચરન્ ।
તત લોકે ગતે ધર્મ્મશ્રી મિત્રઃ સ સમુત્થિતઃ

શાસ્તારં તં સમાલોક્ય વન્દિતું સમુપાચરત્ ।
તં દૃષ્ટ્વા મઞ્જુદેવો ઽસૌ વન્દિતું સમુપાગતં

અપશ્યન્ વિમુખી ભૂય તતઃ સંપ્રસ્થિતો ઽચરત્ ।
તં દૃષ્ટ્વા વિમુખી ભૂત ધર્મ્મશ્રી મિત્ર આત્મનઃ

અપરાધ મહત્પાપમનુસ્મૃત્વાપતદ્ભુવિ ।
નિપતન્તં તમાલોક્ય મઞ્જુશ્રીઃ સ કૃપાનિધિઃ

સહસા પાણિના ધૃત્વા સમુત્થાય તથાચરત્ ।
તત્ર સ ઉત્થિતો ધર્મ્મશ્રી મિત્રસ્તં મહામતિં

પ્રચરન્તં સમાલોક્ય નત્વાહૈવં મૃષા પુનઃ ।
ભગવન્ન મયા દૃષ્ટો ભવાનત્ર સમાગતઃ

પશ્ચાદુત્પલચિહ્નેન જ્ઞાયતે ઽત્ર સમાશ્રિતઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા સ મૃષાવાદં સાઞ્જલિસ્તસ્ય સઙ્ગુરોઃ

મઞ્જુદેવસ્ય પાદાબ્જે પ્રણનામ રુદન્ પુનઃ ।
તત્ર તસ્ય મૃષા વક્તું રુભે ઽપિ નયને મુખાત્

શાસ્તુઃ પાદાબ્જયો રગ્રે નિપેતંતુ મહીતલે ।
તત્પતિત સ ધર્મ્મશ્રીમિત્રો વિહતમાનસઃ

ચિરાદ્રુદં સમુત્થાયઃ શાસ્તારમેવમવ્રવીત્ ।
ભગવન્ યત્મયાજ્ઞાનાદપરાધં કૃતં ગુરૌ

ભવતિ તદ્ ભવાઞ્છાસ્તા ક્ષન્તુંમર્હતિ દુર્મતેઃ ।
ઇતિ સંપ્રાર્થિતં તેન મઞ્જુશ્રીઃ સ કૃપાનિધિઃ

વિચક્ષુષ્કં તમાલોક્યઃ કૃપાદૃશૈવમવ્રવીત્ ।
યદભિલજ્જયા કર્મ્મ જ્ઞાત્વાપિ દુષ્કૃતં ત્વયા

તસ્યેદં ફલમાસાદ્ય ભોક્ત અન્યંમેવ ભુજ્યતે ।
તથાપિ જ્ઞાન દૃષ્ટ્વા ત્વં સમ્પશ્ય દ્દૃષ્ટિમાન્ યથા

જ્ઞાનં હિ તે ઽસ્તિ યત્તેન જ્ઞાનશ્રી મિત્ર ઉચ્યસે ।
ઇત્યુક્ત્યૈવ સ મઞ્જુશ્રીઃ ક્ષણાદન્તર્હિત સ્તતઃ

આકાશાત્ પક્ષિવદ્ ગત્વા સ્વાશ્રમે સમુપાયયૌ ।
અત્રૈતત્સર્વવૃત્તાન્તં ભાર્યયોઃ પુરતોર્મુદા

સમાખ્યાય સ મઞ્જુશ્રી સ્તસ્થૌ લોકહિતાર્થભૃત્ ।
તતઃ પ્રભૃતિસ જ્ઞાનશ્રીમિત્રો જ્ઞાનચક્ષુષા

પશ્યન્ સદ્ધર્મ્મમાખ્યાય પ્રાચરચ્ચ જગદ્ધિતે ।
તદા મૈત્રેય તેનાસ્ય ધર્મધાતોઃ સ્વયંભુવઃ

અભુત્પ્રસિદ્ધિતં ધર્મધાતું વાગીશ્વરાભિધં ।
ઇતિ મત્વાત્ર યે ધર્મધાતુ વાગીશ્વર નરાઃ

શ્રદ્ધયા વિધિનાભ્યર્ચ્ય ભજન્તિ શરણાશ્રિતાઃ ।
અભિષેકં ચ સંપ્રાપ્ય બોધિચિત્તા સમાહિતાઃ

સદ્ધર્મ્મ ધારણી વિદ્યામન્ત્રાણિ ધારયન્તિ યે ।
તે સર્વે વિમલાત્માનઃ પરિશુદ્ધ ત્રિમણ્ડલાઃ

બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાશ્ચતુર્બ્રહ્મ વિહારિણઃ ।
ભદ્રશ્રી સદ્ગુણાધારાઃ સર્વ વિદ્યા વિચક્ષણાઃ

ઋદ્ધિ સિદ્ધિ મહાભિજ્ઞા ભવેયુર્ભદ્રચારિણઃ ।
આશુઃ સમ્બોધિ સંભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં

અર્હન્તસ્ત્રિવિધાં બોધિં પ્રાપ્ય યાયુ જિંનાલયં

ઇતિ મત્વાભિવાછન્તિ પ્રાપ્તું યે સૌગતં પદં ।
તે ઽત્ર બૌદ્ધાલયે ધર્મ્મધાતુ વાગીશ્વરે સદા

શ્રદ્ધયા ભજનં કૃત્વા પ્રાપ્યાભિષેકમાદરાત્ ।
સધર્મ્મધારણી વિદ્યામન્ત્ર સાધારતત્પરાઃ

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય સંબોધિ નિહિતાશ્રયાઃ ।
બોધિચર્યા વ્રતં ધૃત્વા સંચરતે જગદ્ધિતે

આશુ તે વિમલાત્માનઃ પરિશુદ્ધ ત્રિમણ્ડલાઃ ।
બોધિસત્ત્વ મહાસત્ત્વશ્ચતુર્બ્રહ્મ વિહારિણઃ

ભદ્રશ્રી સદ્ગુણાધારાઃ સર્વવિદ્યા વિચક્ષણાઃ ।
ઋદ્ધિસિદ્ધિ મહાભિજ્ઞા ભવેયુ ભર્દ્રચારિણઃ

તતઃ સંબોધિસંભારં પૂરયિત્વા દ્રુતં ક્રમાત્ ।
અર્હન્તમ્ત્રિવિધાં બોધિં પ્રાપ્ય યાસ્યથ નિવૃતિં

ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ નિશમ્ય તે સભાશ્રિતાઃ ।
સર્વે તથેતિ વિજ્ઞાય પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રવોધિતાઃ