Svapnavāsavadatta · Chapter 1
REFERENCE SYSTEM:
BhSv_(act).(verse):(prose / sentence)
{...} = stage directions
*{...}* = speakers
[...] = Sanskrit Chaya
****************************** ACT 1 ******************************
svapnavāsavadattam
{nāndyante tataḥ praviśati sūtradhāraḥ (BhSv_0:1)}
*{sūtradhāraḥ}* -
udayanavendusavarṇāvāsavadattābalau balasya tvām &
padmāvatīrṇapūrṇau vasantakamrau bhujau pātām
evam āryamiśrān vijñāpayāmi (BhSv_1.1:1)
aye kin nu khalu mayi vijñāpanavyagre śabda iva śrūyate (BhSv_1.1:2)
aṅga paśyāmi (BhSv_1.1:3)
{nepathye} ussaraha ussaraha ayyā ussaraha (BhSv_1.1:4)
[utsaratotsaratāryāḥ utsarata | ]
*{sūtradhāraḥ}* - bhavatu vijñātam (BhSv_1.1:5)
bhṛtyair magadharājasya snigdhaiḥ kanyānugāmibhiḥ &
dhṛṣṭham utsāryate sarvas tapovanagato janaḥ
{niṣkrāntaḥ (BhSv_1.2:1)}
sthāpanā |
{praviśya}
*{bhaṭau}* - ussaraha ussaraha ayyā ussaraha (BhSv_1.2:2)
[utsaratotsaratāryāḥ utsarata | ]
{tataḥ praviśati parivrājakaveṣo yaugandharāyaṇa āvantikāveṣadhāriṇī vāsavadattā ca (BhSv_1.2:3)}
*{yaugandharāyaṇaḥ}* -
{karṇaṃ dattvā} katham ihāpy utsāryate (BhSv_1.2:4)
kutaḥ
dhīrasyāśramasaṃśritasya vasatas tuṣṭasya vanyaiḥ phalair mānārhasya janasya valkalavatas trāsaḥ samutpādyate &
utsikto vinayād apetapuruṣo bhāgyaiś calair vismitaḥ ko 'yaṃ bho nibhṛtaṃ tapovanam idaṃ grāmīkaroty ājñayā
*{vāsavadattā}* - ayya ko eso ussāredi (BhSv_1.3:1)
[ārya ka eṣa utsārayati | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - bhavati yo dharmād ātmānam utsārayati (BhSv_1.3:2)
*{vāsavadattā}* - ayya ṇa hi evvaṃ vattukāmā ahaṃ vi ṇāma ussāraidavvā homi tti (BhSv_1.3:3)
[ārya na hy evaṃ vaktukāmā aham api nāmotsārayitavyā bhavāmīti | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - bhavati evam anirjñātāni daivatāny avadhūyante (BhSv_1.3:4)
*{vāsavadattā}* - ayya taha parissamo parikhedaṃ ṇa uppādedi jaha aaṃ paribhavo (BhSv_1.3:5)
[ārya tathā pariśramaḥ parikhedaṃ notpādayati yathāyaṃ paribhavaḥ | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - bhuktojjhita eṣa viṣayo 'trabhavatyā (BhSv_1.3:6)
nātra cintā kāryā (BhSv_1.3:7)
kutaḥ
pūrvaṃ tvayāpy abhimataṃ gatam evam āsīc chlāghyaṃ gamiṣyasi punar vijayena bhartuḥ &
kālakrameṇa jagataḥ parivartamānā cakrārapaṅktir iva gacchati bhāgyapaṅktiḥ
*{bhaṭau}* - ussaraha ayyā ussaraha (BhSv_1.4:1)
[utsaratāryāḥ utsarata | ]
{tataḥ praviśati kāñcukīyaḥ (BhSv_1.4:2)}
*{kāñcukīyaḥ}* - sambhaṣaka na khalu na khalūtsāraṇā kāryā (BhSv_1.4:3)
paśya
pariharatu bhavān nṛpāpavādaṃ na paruṣam āśramavāsiṣu prayojyam &
nagaraparibhavān vimoktum ete vanam abhigamya manasvino vasanti
*{ubhau}* - ayya taha (BhSv_1.5:1)
[ārya tathā | ]
{niṣkrāntau (BhSv_1.5:2)}
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - hanta savijñānam asya darśanam (BhSv_1.5:3)
vatse upasarpāvas tāvad enam (BhSv_1.5:4)
*{vāsavadattā}* - ayya taha (BhSv_1.5:5)
[ārya tathā | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* -
{upasṛtya} bhoḥ kiṅkṛteyam utsāraṇā (BhSv_1.5:6)
*{kāñcukīyaḥ}* - bhos tapasvin (BhSv_1.5:7)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* -
{ātmagatam} tapasvinn iti guṇavān khalv ayam ālāpaḥ (BhSv_1.5:8)
aparicayāt tu na śliṣyate me manasi (BhSv_1.5:9)
*{kāñcukīyaḥ}* - bhoḥ śrūyatām (BhSv_1.5:10)
eṣā khalu gurubhir abhihitanāmadheyasyāsmākaṃ mahārājadarśakasya bhaginī padmāvatī nāma (BhSv_1.5:11)
saiṣā no mahārājamātaraṃ mahādevīm āśramasthām abhigamyānujñātā tatrabhavatyā rājagṛham eva yāsyati (BhSv_1.5:12)
tad adyāsminn āśramapade vāso 'bhipreto 'syāḥ (BhSv_1.5:13)
tad bhavantaḥ
tīrthodakāni samidhaḥ kusumāni darbhān svairaṃ vanād upanayantu tapodhanāni &
dharmapriyā nṛpasutā na hi dharmapīḍām icchet tapasviṣu kulavratam etad asyāḥ
*{yaugandharāyaṇaḥ}* -
{svagatam} evam (BhSv_1.6:1)
eṣā sā magadharājaputrī padmāvatī nāma yā puṣpakabhadrādibhir ādeśikair ādiṣṭā svāmino devī bhaviṣyatīti (BhSv_1.6:2)
tataḥ
pradveṣo bahumāno vā saṅkalpād upajāyate &
bhartṛdārābhilāṣitvād asyāṃ me mahatī svatā
*{vāsavadattā}* -
{svagatam} rāadāria tti suṇia bhaiṇiāsiṇeho vi me ettha sampajjai (BhSv_1.7:1)
[rājadāriketi śrutvā bhaginikāsneho 'pi me 'tra saṃpadyate | ]
{tataḥ praviśati padmāvatī saparivārā ceṭī ca (BhSv_1.7:2)}
*{ceṭī}* - edu edu bhaṭṭidāriā (BhSv_1.7:3)
idaṃ assamapadaṃ pavisadu (BhSv_1.7:4)
[etv etu bhartṛdārikā idam āśramapadaṃ praviśatu | ]
{tataḥ praviśaty upaviṣṭā tāpasī (BhSv_1.7:5)}
*{tāpasī}* - sāadaṃ rāadāriāe (BhSv_1.7:6)
[svāgataṃ rājadārikāyāḥ | ]
*{vāsavadattā}* -
{svagatam} iaṃ sā rāadāriā (BhSv_1.7:7)
abhijaṇāṇurūvaṃ khu se rūvaṃ (BhSv_1.7:8)
[iyaṃ sā rājadārikā | abhijanānurūpaṃ khalv asyā rūpam | ]
*{padmāvatī}* - ayye vandāmi (BhSv_1.7:9)
[ārye vande | ]
*{tāpasī}* - ciraṃ jīva (BhSv_1.7:10)
pavisa jāde pavisa (BhSv_1.7:11)
tavovaṇāṇi ṇāma adihijaṇassa saagehaṃ (BhSv_1.7:12)
[ciraṃ jīva | praviśa jāte praviśa | tapovanāni nāmātithijanasya svageham | ]
*{padmāvatī}* - bhodu bhodu (BhSv_1.7:13)
ayye vissatthahmi (BhSv_1.7:14)
imiṇā bahumāṇavaaṇeṇa aṇuggahida hmi (BhSv_1.7:15)
[bhavatu bhavatu | ārye viśvastāsmi | anena bahumānavacanenānugṛhītāsmi | ]
*{vāsavadattā}* -
{svagatam} ṇa hi rūvaṃ evva vāā vi khu se mahurā (BhSv_1.7:16)
[na hi rūpam eva vāg api khalv asyā madhurā | ]
*{tāpasī}* - bhadde imaṃ dāva bhaddamuhassa bhaiṇiaṃ kocci rāā ṇa varedi (BhSv_1.7:17)
[bhadre imāṃ tāvad bhadramukhasya bhaginikāṃ kaścid rājā na varayati | ]
*{ceṭī}* - atthi rāā pajjodo ṇāma ujjaiṇīe (BhSv_1.7:18)
so dāraassa kāraṇādo dūdasampādaṃ karedi (BhSv_1.7:19)
[asti rājā pradyoto nāmojjayinyāḥ | sa dārakasya kāraṇād dūtasampātaṃ karoti | ]
*{vāsavadattā}* -
{ātmagatam} bhodu bhodu (BhSv_1.7:20)
esā a attaṇīā dāṇiṃ saṃvuttā (BhSv_1.7:21)
[bhavatu bhavatu | eṣā cātmīyedānīṃ saṃvṛttā | ]
*{tāpasī}* - arhā khu iaṃ āidī imassa bahumāṇassa (BhSv_1.7:22)
ubhaāṇi rāauḷāṇi mahattarāṇi tti suṇīadi (BhSv_1.7:23)
[arhā khalv iyam ākṛtir asya bahumānasya | ubhe rājakule mahattare iti śrūyate | ]
*{padmāvatī}* - ayya kiṃ diṭṭho muṇijaṇo attāṇaṃ aṇuggahīduṃ (BhSv_1.7:24)
abhippedappadāṇeṇa tavassijaṇo uvaṇimantīadu dāva ko kiṃ ettha icchadi tti (BhSv_1.7:25)
[ārya kiṃ dṛṣṭo munijana ātmānam anugrahītum | abhipretapradānena tapasvijana upanimantryatāṃ tāvat kaḥ kim atrecchatīti | ]
*{kāñcukīyaḥ}* - yad abhipretaṃ bhavatyā (BhSv_1.7:26)
bho bho āśramavāsinas tapasvinaḥ (BhSv_1.7:27)
śṛṇvantu śṛṇvantu bhavantaḥ (BhSv_1.7:28)
ihātrabhavatī magadharājaputrī anena visrambheṇotpāditavisrambhā dharmārtham arthenopanimantrayate (BhSv_1.7:29)
kasyārthaḥ kalaśena ko mṛgayate vāso yathāniścitaṃ dīkṣāṃ pāritavān kim icchati punar deyaṃ guror yad bhavet &
ātmānugraham icchatīha nṛpajā dharmābhirāmapriyā yad yasyāsti samīpsitaṃ vadatu tat kasyādya kiṃ dīyatām
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - hanta dṛṣṭa upāyaḥ (BhSv_1.8:1)
{prakāśam} bhoḥ aham arthī (BhSv_1.8:2)
*{padmāvatī}* - diṭṭhiā sahaḷaṃ me tavovaṇābhigamaṇaṃ (BhSv_1.8:3)
[diṣṭyā saphalaṃ me tapovanābhigamanam | ]
*{tāpasī}* - saṃtuṭṭhatapassijaṇaṃ idaṃ assamapadaṃ (BhSv_1.8:4)
āantueṇa imiṇā hodavvaṃ (BhSv_1.8:5)
[santuṣṭatapasvijanam idam āśramapadam | āgantukenānena bhavitavyam | ]
*{kāñcukīyaḥ}* - bhoḥ kiṃ kriyatām (BhSv_1.8:6)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - iyaṃ me svasā (BhSv_1.8:7)
proṣitabhartṛkām imām icchāmy atrabhavatyā kaṅcit kālaṃ paripālyamānām (BhSv_1.8:8)
kutaḥ
kāryaṃ naivārthair nāpi bhogair na vastrair nāhaṃ kāṣāyaṃ vṛttihetoḥ prapannaḥ &
dhīrā kanyeyaṃ dṛṣṭadharmapracārā śaktā cāritraṃ rakṣituṃ me bhaginyāḥ
*{vāsavadattā}* -
{ātmagatam} haṃ (BhSv_1.9:1)
iha maṃ ṇikkhividukāmo ayyayogandharāyaṇo (BhSv_1.9:2)
hodu aviāria kamaṃ ṇa karissadi (BhSv_1.9:3)
[ham | iha māṃ nikṣeptukāma āryayaugandharāyaṇaḥ | bhavatu | avicārya kramaṃ na kariṣyati | ]
*{kāñcukīyaḥ}* - bhavati mahatī khalv asya vyapāśrayaṇā (BhSv_1.9:4)
kathaṃ pratijānīmaḥ (BhSv_1.9:5)
kutaḥ
sukham artho bhaved dātuṃ sukhaṃ prāṇāḥ sukhaṃ tapaḥ &
sukham anyad bhavet sarvaṃ duḥkhaṃ nyāsasya rakṣaṇam
*{padmāvatī}* - ayya paḍhamaṃ ugghosia ko kiṃ icchadi tti ajuttaṃ dāṇiṃ viāriduṃ (BhSv_1.10:1)
jaṃ eso bhaṇādi taṃ aṇuciṭṭhadu ayyo (BhSv_1.10:2)
[ārya prathamam udghoṣya kaḥ kim icchatīty ayuktam idānīṃ vicārayitum | yad eṣa bhaṇati tad anutiṣṭhatv āryaḥ | ]
*{kāñcukīyaḥ}* - anurūpam etad bhavatyābhihitam (BhSv_1.10:3)
*{ceṭī}* - ciraṃ jīvadu bhaṭṭidāriā evaṃ saccavādiṇī (BhSv_1.10:4)
[ciraṃ jīvatu bhartṛdārikaivaṃ satyavādinī | ]
*{tāpasī}* - ciraṃ jīvadu bhadde (BhSv_1.10:5)
[ciraṃ jīvatu bhadre | ]
*{kāñcukīyaḥ}* - bhavati tathā (BhSv_1.10:6)
{upagamya (BhSv_1.10:7)}
bho abhyupagatam atrabhavato bhaginyāḥ paripālanam atrabhavatyā (BhSv_1.10:8)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - anugṛhīto 'smi tatrabhavatyā (BhSv_1.10:9)
vatse upasarpātrabhavatīm (BhSv_1.10:10)
*{vāsavadattā}* -
{ātmagatam} kā gaī (BhSv_1.10:11)
esā gacchāmi mandabhāā (BhSv_1.10:12)
[kā gatiḥ | eṣā gacchāmi mandabhāgā | ]
*{padmāvatī}* - bhodu bhodu (BhSv_1.10:13)
attaṇīā dāṇiṃ saṃvuttā (BhSv_1.10:14)
[bhavatu bhavatu | ātmīyedānīṃ saṃvṛttā | ]
*{tāpasī}* - jā īdisī se āidī iyaṃ vi rāadāria tti takkemi (BhSv_1.10:15)
[yā īdṛśyasyā ākṛtiḥ iyam api rājadāriketi tarkayāmi | ]
*{ceṭī}* - suṭṭhu ayyā bhaṇādi (BhSv_1.10:16)
ahaṃ vi aṇuhūdasuhatti pekkhāmi (BhSv_1.10:17)
[suṣṭhu āryā bhaṇati | aham apy anubhūtasukheti paśyāmi | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* -
{ātmagatam} hanta bhoḥ ardham avasitaṃ bhārasya (BhSv_1.10:18)
yathā mantribhiḥ saha samarthitam tathā pariṇamati (BhSv_1.10:19)
tataḥ pratiṣṭhite svāmini tatrabhavatīm upanayato me ihātrabhavatī magadharājaputrī viśvāsasthānaṃ bhaviṣyati (BhSv_1.10:20)
kutaḥ
padmāvatī narapater mahiṣī bhavitrī dṛṣṭā vipattir atha yaiḥ prathamaṃ pradiṣṭā &
tat pratyayāt kṛtam idaṃ na hi siddhavākyāny utkramya gacchati vidhiḥ suparīkṣitāni
{tataḥ praviśati brahmacārī (BhSv_1.11:1)}
*{brahmacārī}* -
{ūrdhvam avalokya (BhSv_1.11:2)}
sthito madhyāhnaḥ (BhSv_1.11:3)
dṛḍham asmi pariśrāntaḥ (BhSv_1.11:4)
atha kasmin pradeśe viśramayiṣye (BhSv_1.11:5)
{parikramya (BhSv_1.11:6)}
bhavatu dṛṣṭam (BhSv_1.11:7)
abhitas tapovanena bhavitavyam (BhSv_1.11:8)
tathā hi
visrabdhaṃ hariṇāś caranty acakitā deśāgatapratyayā vṛkṣāḥ puṣpaphalaiḥ samṛddhaviṭapāḥ sarve dayārakṣitāḥ &
bhūyiṣṭhaṃ kapilāni gokuladhanāny akṣetravatyo diśo niḥsandigdham idaṃ tapovanam ayaṃ dhūmo hi bahvāśrayaḥ
yāvat praviśāmi (BhSv_1.12:1)
{praviśya} aye āśramaviruddhaḥ khalv eṣa janaḥ (BhSv_1.12:2)
{anyato vilokya} athavā tapasvijano 'py atra (BhSv_1.12:3)
nirdoṣam upasarpaṇam (BhSv_1.12:4)
aye strījanaḥ (BhSv_1.12:5)
*{kāñcukīyaḥ}* - svairaṃ svairaṃ praviśatu bhavān (BhSv_1.12:6)
sarvajanasādhāraṇam āśramapadaṃ nāma (BhSv_1.12:7)
*{vāsavadattā}* - haṃ (BhSv_1.12:8)
*{padmāvatī}* - ammo parapurusadaṃsaṇaṃ pariharadi ayyā (BhSv_1.12:9)
bhodu suparivāḷaṇīo khu maṇṇāso (BhSv_1.12:10)
[ammo parapuruṣadarśanaṃ pariharaty āryā | bhavatu suparipālanīyaḥ khalu mannyāsaḥ | ]
*{kāñcukīyaḥ}* - bhoḥ pūrvaṃ praviṣṭāḥ smaḥ (BhSv_1.12:11)
pratigṛhyatām atithisatkāraḥ (BhSv_1.12:12)
*{brahmacārī}* -
{ācamya} bhavatu bhavatu (BhSv_1.12:13)
nivṛttapariśramo 'smi (BhSv_1.12:14)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - bhoḥ kuta āgamyate (BhSv_1.12:15)
kva gantavyam (BhSv_1.12:16)
kvādhiṣṭhānam āryasya (BhSv_1.12:17)
*{brahmacārī}* - bhoḥ śrūyatām (BhSv_1.12:18)
rājagṛhato 'smi (BhSv_1.12:19)
śrutiviśeṣaṇārthaṃ vatsabhūmau lāvāṇakaṃ nāma grāmas tatroṣitavān asmi (BhSv_1.12:20)
*{vāsavadattā}* -
{ātmagatam} hā ḷāvāṇaaṃ ṇāma (BhSv_1.12:21)
ḷāvāṇaasaṃkittaṇeṇa puṇo ṇavīkido via me sandāvo (BhSv_1.12:22)
[hā lāvāṇakaṃ nāma | lāvāṇakasaṅkīrtanena punar navīkṛta iva me santāpaḥ | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - atha parisamāptā vidyā (BhSv_1.12:23)
*{brahmacārī}* - na khalu tāvat (BhSv_1.12:24)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - yady anavasitā vidyā kim āgamanaprayojanam (BhSv_1.12:25)
*{brahmacārī}* - tatra khalv atidāruṇaṃ vyasanaṃ saṃvṛttam (BhSv_1.12:26)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - katham iva (BhSv_1.12:27)
*{brahmacārī}* - tatrodayano nāma rājā prativasati (BhSv_1.12:28)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - śrūyate tatrabhavān udayanaḥ (BhSv_1.12:29)
kiṃ saḥ (BhSv_1.12:30)
*{brahmacārī}* - tasyāvantirājaputrī vāsavadattā nāma patnī dṛḍham abhipretā kila (BhSv_1.12:31)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - bhavitavyam (BhSv_1.12:32)
tatas tataḥ (BhSv_1.12:33)
*{brahmacārī}* - tatas tasmin mṛgayāniṣkrānte rājani grāmadāhena sā dagdhā (BhSv_1.12:34)
*{vāsavadattā}* -
{ātmagatam} aḷiaṃ aḷiaṃ khu edaṃ (BhSv_1.12:35)
jīvāmi mandabhāā (BhSv_1.12:36)
[alīkam alīkam khalu etat | jīvāmi mandabhāgā | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - tatas tataḥ (BhSv_1.12:37)
*{brahmacārī}* - tatas tām abhyavapattukāmo yaugandharāyaṇo nāma sacivas tasminn evāgnau patitaḥ (BhSv_1.12:38)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - satyaṃ patita iti (BhSv_1.12:39)
tatas tataḥ (BhSv_1.12:40)
*{brahmacārī}* - tataḥ pratinivṛtto rājā tadvṛttāntaṃ śrutvā tayor viyogajanitasantāpas tasminn evāgnau prāṇān parityaktukāmo 'mātyair mahatā yatnena vāritaḥ (BhSv_1.12:41)
*{vāsavadattā}* -
{ātmagatam} jāṇāmi jāṇāmi ayyauttassa mai sāṇukkosattaṇaṃ (BhSv_1.12:42)
[jānāmi jānāmy āryaputrasya mayi sānukrośatvam | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - tatas tataḥ (BhSv_1.12:43)
*{brahmacārī}* - tatas tasyāḥ śarīropabhuktāni dagdhaśeṣāṇy ābharaṇāni pariṣvajya rājā moham upagataḥ (BhSv_1.12:44)
*{sarve}* - hā (BhSv_1.12:45)
*{vāsavadattā}* -
{svagatam} sakāmo dāṇiṃ ayyajoandharāaṇo hodu (BhSv_1.12:46)
[sakāma idānīm āryayaugandharāyaṇo bhavatu | ]
*{ceṭī}* - bhaṭṭidārie rodidi khu iaṃ ayyā (BhSv_1.12:47)
[bhartṛdārike roditi khalv iyam āryā | ]
*{padmāvatī}* - sāṇukkosāe hodavvaṃ (BhSv_1.12:48)
[sānukrośayā bhavitavyam | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - atha kim atha kim (BhSv_1.12:49)
prakṛtyā sānukrośā me bhaginī (BhSv_1.12:50)
tatas tataḥ (BhSv_1.12:51)
*{brahmacārī}* - tataḥ śanaiḥ śanaiḥ pratilabdhasaṃjñaḥ saṃvṛttaḥ (BhSv_1.12:52)
*{padmāvatī}* - diṭṭhiā dharai (BhSv_1.12:53)
mohaṃ gado tti suṇia suṇṇaṃ via me hiaam (BhSv_1.12:54)
[diṣṭyā dhriyate | mohaṃ gata iti śrutvā śūnyam iva me hṛdayam | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - tatas tataḥ (BhSv_1.12:55)
*{brahmacārī}* - tataḥ sa rājā mahītalaparisarpaṇapāṃsupāṭalaśarīraḥ sahasotthāya hā vāsavadatte hā avantirājaputri hā priye hā priyaśiṣye iti kim api bahu pralapitavān (BhSv_1.12:56)
kiṃ bahunā
naivedānīṃ tāḍṛśāś cakravākā naivāpy anye strīviśesair viyuktāḥ &
dhanyā sā strī yāṃ tathā vetti bhartā bhartṛsnehāt sā hi dagdhāpy adagdhā
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - atha bhoḥ taṃ tu paryavasthāpayituṃ na kaścid yatnavān amātyaḥ (BhSv_1.13:1)
*{brahmacārī}* - asti rumaṇvān nāmāmātyo dṛḍhaṃ prayatnavāṃs tatrabhavantaṃ paryavasthāpayitum (BhSv_1.13:2)
sa hi
anāhāre tulyaḥ pratataruditakṣāmavadanaḥ śarīre saṃskāraṃ nṛpatisamaduḥkhaṃ parivahan &
divā vā rātrau vā paricarati yatnair narapatiṃ nṛpaḥ prāṇān sadyas tyajati yadi tasyāpy uparamaḥ
*{vāsavadattā}* -
{ātmagatam} diṭṭhiā suṇikkhitto dāṇīṃ ayyautto (BhSv_1.14:1)
[diṣṭyā sunikṣipta idānīm āryaputraḥ | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* -
{ātmagatam} aho mahadbhāram udvahati rumaṇvān (BhSv_1.14:2)
kutaḥ
saviśramo hy ayaṃ bhāraḥ prasaktas tasya tu śramaḥ &
tasmin sarvam adhīnaṃ hi yatrādhīno narādhipaḥ
{prakāśam} atha bhoḥ paryavasthāpita idānīṃ sa rājā (BhSv_1.15:1)
*{brahmacārī}* - tad idānīṃ na jāne (BhSv_1.15:2)
iha tayā saha hasitam iha tayā saha kathitam iha tayā saha paryuṣitam iha tayā saha kupitam iha tayā saha śayitam ity evaṃ taṃ vilapantaṃ rājānam amātyair mahatā yatnena tasmād grāmād gṛhītvāpakrāntam (BhSv_1.15:3)
tato niṣkrānte rājani proṣitanakṣatracandram iva nabho 'ramaṇīyaḥ saṃvṛttaḥ sa grāmaḥ (BhSv_1.15:4)
tato 'ham api nirgato 'smi (BhSv_1.15:5)
*{tāpasī}* - so khu guṇavanto ṇāma rāā jo āantueṇa vi imiṇā evvaṃ pasaṃsīadi (BhSv_1.15:6)
[sa khalu guṇavān nāma rājā ya āgantukenāpy anenaivaṃ praśasyate | ]
*{ceṭī}* - bhaṭṭidārie kiṃ ṇu khu avarā itthiā tassa hatthaṃ gamissadi (BhSv_1.15:7)
[bhartṛdārike kin nu khalv aparā strī tasya hastaṃ gamiṣyati | ]
*{padmāvatī}* -
{ātmagatam} mama hiaeṇa evva saha mantidaṃ (BhSv_1.15:8)
[mama hṛdayenaiva saha mantritam | ]
*{brahmacārī}* - āpṛcchāmi bhavantau (BhSv_1.15:9)
gacchāmas tāvat (BhSv_1.15:10)
*{ubhau}* - gamyatām arthasiddhaye (BhSv_1.15:11)
*{brahmacārī}* - tathāstu (BhSv_1.15:12)
{niṣkrāntaḥ (BhSv_1.15:13)}
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - sādhu aham api tatrabhavatyābhyanujñāto gantum icchāmi (BhSv_1.15:14)
*{kāñcukīyaḥ}* - tatrabhavatyābhyanujñāto gantum icchati kila (BhSv_1.15:15)
*{padmāvatī}* - ayyassa bhaiṇiā ayyeṇa vinā ukkaṇṭhissidi (BhSv_1.15:16)
[āryasya bhaginikāryeṇa vinotkaṇṭhiṣyate | ]
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - sādhujanahastagataiṣā notkaṇṭhiṣyati (BhSv_1.15:17)
{kāñcukīyam avalokya} gacchāmas tāvat (BhSv_1.15:18)
*{kāñcukīyaḥ}* - gacchatu bhavān (BhSv_1.15:19)
punardarśanāya (BhSv_1.15:20)
*{yaugandharāyaṇaḥ}* - tathāstu (BhSv_1.15:21)
{niṣkrāntaḥ (BhSv_1.15:22)}
*{kāñcukīyaḥ}* - samaya idānīm abhyantaraṃ praveṣṭum (BhSv_1.15:23)
*{padmāvatī}* - ayye vandāmi (BhSv_1.15:24)
[ārye vande | ]
*{tāpasī}* - jāde tava sadisaṃ bhattāraṃ ḷabhehi (BhSv_1.15:25)
[jāte tava sadṛśaṃ bhartāraṃ labhasva | ]
*{vāsavadattā}* - ayye vandāmi dāva ahaṃ (BhSv_1.15:26)
[ārye vande tāvad aham | ]
*{tāpasī}* - tuvaṃ pi aireṇa bhattāraṃ samāsādehi (BhSv_1.15:27)
[tvam apy acireṇa bhartāraṃ samāsādaya | ]
*{vāsavadattā}* - aṇuggahīda hmi (BhSv_1.15:28)
[anugṛhītāsmi | ]
*{kāñcukīyaḥ}* - tad āgamyatām (BhSv_1.15:29)
ita ito bhavati (BhSv_1.15:30)
samprati hi
khagā vāsopetāḥ salilam avagāḍho munijanaḥ pradīpto 'gnir bhāti pravicarati dhūmo munivanam &
paribhraṣṭo dūrād ravir api ca saṃkṣiptakiraṇo rathaṃ vyāvartyāsau praviśati śanair astaśikharam
Original text: Svapnavāsavadatta · Data entry Matthias Ahlborn · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0