Svacchandatantra [or Svacchandabhairavatantra] · Chapter 10

adhvāyaṃ tu mahādeva sūcito na tu varṇitaḥ
kathayasva prasādena sādhakānāṃ hitāya tam //

adhvānaṃ saṃpravakṣyāmi sādhakānāṃ hitāya vai
atha kālāgnirudrādhaḥ kaṭāhaḥ saṃvyavasthitaḥ //

koṭiyojanabāhulyaḥ tasyordhve bhuvanāni tu
navanavatikoṭyaścāpy aṇḍānāṃ tu sahasrakam //

koṭīnāṃ saptatirlakṣāṇy ayutānāṃ sahasrakam
arbudānyatha vṛndāni kharvāṇi ca tathaiva ca //

padmāni cāpyasaṃkhyānīty evamādīnyanekaśaḥ
teṣāṃ vai nāyako hyatra tv anantaḥ parameśvaraḥ //

tena śuddhena śuddhāni tv aṇḍānyatrohakaiḥ saha
śaktyādhārāśrayaireva dvātriṃśatparisaṃkhyayā //

koṭikoṭiparīvārās tv anaupamyaguṇānvitāḥ
divyāṅgānaughasaṃkīrṇā bhrūbhaṅgalalitekṣaṇaiḥ //

sūryāyutapratīkāśās toraṇāṭṭālamaṇḍitāḥ
na tatra diḥkhitaḥ kaścin muktvā diḥkhamanaṅgajam //

ramante tatra vai vīrā nārībhiḥ saha līlayā
bhuvaneṣu vicitreṣu yonyākāreṣu saṃsthitāḥ //

bhuvanānyevamuktāni bhuvanāntaravāsinām
sarvāṇi śuddhimāyānti tānyanante viśodhite //

athopariṣṭātkālāgniḥ śrīkaṇṭhena niveśitaḥ
adhikāraṃ prakurute tadājñānuvidhāyakaḥ //

anekarudrakoṭībhir upetastiṣṭhati priye
adhunā saṃpravakṣyāmi pramāṇaṃ śivanirmitam //

yojanānāṃ varārohe yathā bhavati tacchṛṇu
avyaktāddaśabhirbhāgair mahānsthūlo vibhāvyate //

dvipañcabhāgo mahato bhūtādiḥ sthūla ucyate
bhūtādeḥ parimāṇaṃ ca bhāvagrāhyaṃ na cākṣuṣam //

bhūtāderyaddaśaguṇam aṇīyo dṛśyate rajaḥ
jālāntaragate bhānau paramāṇuḥ sa ucyate //

aṣṭānāṃ paramāṇūnāṃ samavāyastu yo bhavet
trasareṇuḥ sa vikhyātaḥ tatpadmaraja ucyate //

trasareṇavaśca yetvaṣṭau vālāgraṃ tu vidhīyate
vālāgrāṇi tathātvaṣṭau likṣeti parikīrtitā //

likṣāścāṣṭau viduryūkāṃ yūkāścāṣṭau yavo bhavet
aṣṭau yavā varārohe parvāṅguṣṭhamathāṅgulam //

dvādaśāṅgulamānena vitastistāla ucyate
tāladvayaṃ bhaveddhastaś caturviṃśatikāṅgulaḥ //

caturhasto dhanurdaṇḍo nālikā yūpa eva ca
dhanuḥ sahasre dve pūrṇe krośaḥ samabhidhīyate //

krośadvayena gavyūtir gavyūtī dve tu yojanam
anena parimāṇena yojanānāṃ yaśasvini //

siṃhāsanaṃ mahādīptaṃ sahasradvayavistṛtam
sahasramucchritaṃ tasya mahāpīṭheṣu suvrate //

tiṣṭhate tatra deveśaḥ kālo dvādaśalocanaḥ
sitaraktapītakṛṣṇaś caturvaktro mahābalaḥ //

raktāṅgo 'tha karālaśca piṅgabhrūśmaśrulocanaḥ
vaktrajvālā jaṭājvālā lomajvālāḥ sujājvalāḥ //

jvalantyasyāyudhajvālāḥ sutīvrāḥ karamadhyagāḥ
jvalatparvatavaddīpto jvalajjvālābhirājitaḥ //

daśabāhurmahātmā vai khaḍgakheṭakadhārakaḥ
śaraśārṅgavihastaśca pāśāṅkuśadharastathā //

kapālakhaṭvāṅgadharo varadābhayapāṇibhṛt
daśayojanalakṣāṇi śarīraṃ bhāti bhāsvaram //

koṭiyojanamānena bhuvanaṃ cāsya jājvalam
saṃbhṛtaṃ rudrakanyābhī rudrairjvalitaśūlibhiḥ //

nānārūpavimānaiśca prajvaladbhiḥ samāvṛtam
jvālāstasya viniṣkrāntāḥ koṭayo daśacordhvataḥ //

tasyopariṣṭāddeveśi pañcakoṭyo varānane
na kaścinnavasatyatra dhūmoṣmaparivāritaḥ //

ataḥ paraṃ varārohe narakāḥ parikīrtitāḥ
pañcāśatkoṭayo devi kathitāhyanupūrvaśaḥ //

pradhānaṃ saṃpravakṣyāmi śataṃ tatra varānane
catvāriṃśatsamopetaṃ kathitaṃ nāmataḥ śṛṇu //

avīcī rauravaścaiva mahāraurava eva ca
tāmisraścāndhatāmisraḥ saṃjīvanasujīvanau //

padmaścaiva mahāpadmaḥ kālasūtrastathaiva ca
sūcīmukhaḥ mahākāyaḥ kṣuradhāro 'siparvataḥ //

asistālo drumaścaiva drumamastaka eva ca
drumārāmaśca vikhyātaḥ kumbhīpākastathaiva ca //

ambareṣo 'ṅgārarāśiḥ tīkṣṇatuṇḍastathaiva ca
vajratuṇḍaśca śakuniḥ mīnodarakharodarau //

sandaṃśaḥ vajrakāyaśca medakaśca varānane
uṣṭragrīvo mahākāyo vetālo vaḍavāmukhaḥ //

asṛkpūyahradaścaiva bhramaro maṣakastathā
saṃgrahaśca kapālaśca taptakavaca eva ca //

gajapādo mahāvaktraḥ kūrmākhyonakulastathā
pīḍanaścaivakumbhīraḥ krakacaḥ śūlameva ca //

anaṅgaścāṅgārodgāraḥ pradīptastrimukhastathā
pañcavaktraḥ śatāsyaśca jalauko biladhūmakaḥ //

sutapto jatupaṅkaśca ghorarūpo 'tidāruṇaḥ
asthibhaṅgaḥ pūtimāṃsaḥ dravyaścaiva tvamedhyakaḥ //

ulūkaḥ paraśurdaṇḍaḥ kākākhyaśca tathaiva ca
socchvāsaśca nirucchvāsaḥ vṛkāsyaśca tathaiva ca //

aśvāsyo gopalādaśca aloko dahanastathā
śvavaktro 'tha davāgniśca kṣārakūpastathā tamaḥ //

ahīnāṃ nicayaścaiva taptapāṣāṇa eva ca
virūpo rūpavāṃścaiva citrī citradharastathā //

kṛṣṇapiṅgalaraktāsyaḥ mahiṣo rākṣasastathā
kubjaḥ uttaptatailākhyaḥ aśanī vṛṣṭimudgarau //

musalaḥ anātapaścaiva yamalādristathaiva ca
krimikūṭaḥ bahuśākhaḥ śalmaliśca phaḍistathā //

nigaḍo loharajjuśca lohapañjara eva ca
tanubhedaścoragaśca vṛścikaḥ kāla eva ca //

vajrakaṇaḥ kaṭāhaśca paṭṭaḥ saṃkula eva ca
ghoraścājagaraścaiva mahāvaitaraṇī tathā //

gṛddhraśca kuraraścaiva kukkuṭaśca pramardakaḥ
kardamaḥ durduraścaiva lamboṣṭho vajranāsikaḥ //

cipiṭaḥ khañjarīṭaśca śavalo nīla eva ca
kākaḥ kaṅkumamukhaścaiva śivārāvastataḥ paraḥ //

gajanādo mahānādaḥ siṃhanādastathaiva ca
mahāgrāhastathā nakro mūṣikākīṭasāgaraḥ //

avākśirāḥ trirāvartaḥ cakrapīḍanakastathā
trapulepastrapukūpaḥ ikṣuyantraḥ girerlatā //

kaṭaṅkaṭaścavikhyātaḥ taptavāluka eva ca
ete 'tighorā narakās trikoṇāḥ parikīrtitāḥ //

asatkarmaratānāṃ ca prāṇināṃ pātanāya tu
nistriṃśakarmakartṝṇāṃ śaṭhānāṃ pāpināṃ tathā //

nirdayādhamajātīnāṃ parahiṃsāratātmanām
paradāraratānāṃ ca śivaśāstrasya dūṣiṇām //

devadravyāpahartṝṇāṃ brahmaghnapitṛghātinām
goghnānāṃ ca kṛtaghnānāṃ mitravisrambhaghātinām //

suvarṇabhūmihartṝṇāṃ śaucācāranivartinām
dayādākṣiṇyahīnānāṃ paiśunyānṛtacetasām //

narakāstu samākhyātās tv akarmapathavartinām
śubhakarmaratā lokā narake na patanti hi //

tatsamāsena vakṣyāmi yathāvadanupūrvaśaḥ
satyaṃ kṣāntirahiṃsā ca śaucaṃ snānamakalkatā //

dayālaulyaṃ ca yasyāsau narakānnādhigacchati
śānto dāntaḥ suhṛṣṭātmā tv anahaṃkāravānsamaḥ //

adrohī cānasūyaśca paraiśvarye ca niḥspṛhaḥ
amātsaryamamānitvaṃ śivabhaktiracāpalam //

japadhyānaratiḥ sthairyaṃ kārpaṇyasya ca varjanam
vratāni niyamāścaiva svādhyāyaśca tridaṃdhyatā //

sarvatra śraddadhānatvam ārjavaṃ hrīrmanasvitā
tejaḥ praśāntiḥ saṃtoṣo 'priyavākyavivarjanam //

samīkṣyakāritā nityaṃ manohaṃkāranigrahaḥ
adambhitvamamāyitvam akalko jñānaśīlatā //

pitṛdevārcane bhaktir gobrāhmaṇa śaraṇyatā
agnau homo gururdānaṃ jñānināṃ paryupāsanam //

ekānte ca ratirdhyānam ātmanyeva ca tuṣṭatā
avyāpāraḥ parārtheṣu audāsīnyamanāgasaḥ //

akrodhitvamanālasyām ete dharmāḥ prakīrtitāḥ
yastvetānbhajate bhāvān so 'mṛtatvāya kalpate //

naśyanti pauruṣāḥ pāśā ye 'pyanantāḥ prakīrtitāḥ
śivācāraratānāṃ tu dhārmikāṇāṃ hi dehinām //

tasmādevaṃ tu vijñāya mano dharme niyojayet
yasya cittamasaṃbhrāntaṃ nirvikalpamakalmaṣam //

sa yāti paramāṃllokān narakāṃśca na paśyati
yasya buddhirasaṃmūḍhā sarvabhūteṣvapātakī //

akalkavānsattvavānyo narakānsa na paśyati
jitāni yenendriyāṇi mano yasya vaśe sthitam //

tajjayena jitaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram
svakārye parakārye vā yasya buddhiḥ sthirā bhavet //

etadeva hi pāṇḍityaṃ śeṣāḥ pustakavācakāḥ
ityeṣa tāntriko nyāyaḥ kathitastu samāsataḥ //

atāntrikāṇāmanyeṣāṃ parisaṃkhyā na vidyate
śivaśāstraratā ye tu gurubhaktiparāyaṇāḥ //

paratattvavido ye tu na teṣāṃ duritaṃ bhavet
eteṣāṃ narakāṇāṃ tu pradhānāni nibodha me //

pañcatriṃśattu narakāḥ caturbhedāḥ prakīrtitāḥ
catvāriṃśacchataṃhyetat samāsātparikīrtitam //

tairviśuddhairviśuddhyanti pañcāśatkoṭayastu tāḥ
pañcatriṃśadyadā vaite dvātriṃśadvā viśodhitāḥ //

catvāriṃśacchataṃ śuddhaṃ tadetatsyādvarānane
tribhiḥ śuddhaistu dvātriṃśac chuddhā eva bhavanti hi //

teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi trayāṇāṃ varavarṇini
avīciścaiva vikhyātaḥ kumbhīpākaśca dāruṇaḥ //

mahārauravarājaśca sthānaṃ teṣāṃ nibodha me
adhomadhyordhvabhāgeṣu saṃsthitāste yathākramam //

vyāptiṃ teṣāṃ pravakṣyāmi yathāvadanupūrvaśaḥ
narakaikādaśagatam avīciṃ śodhayetpriye //

ātmanā dvādaśaṃ devi kumbhīpākaṃ viśodhayet
mahārauravasaṃjñaṃ cāpy evameva na saṃśayaḥ //

pañcatriṃśatpravakṣyāmi samāsena varānane
avīciḥ kriminicayo nadī vaitaraṇī tathā //

lohaśca śalmaliścaivāpy asiparvata eva ca
socchvāsaśca nirucchvāsaḥ pūtimāṃsaḥ parastathā //

taptatrapuḥ kṣārakūpo jatulepastathaiva ca
antarbhūtā avīcau tu kumbhīpākasya śrūyatām //

asthibhaṅgaḥ krakacachedaḥ kūpaścāpi kaṭaṅkaṭaḥ
vasāmiśrohyayastuṇḍas trapulepaḥ prakīrtitaḥ //

kumbhīpākaśca vijñeyas tīkṣṇāsiśca tathaiva ca
tapralohaśca vijñeyaḥ kṣuradhārapathastathā //

aśaniśca sutaptaśca dvādaśaite prakīrtitāḥ
ekādaśāntarvijñeyāḥ kumbhīpākasya dāruṇāḥ //

mahārauravarāje ca ata ūrdhvaṃ nibodha me
kālasūtro mahāpadmaḥ kumbhaḥ saṃjīvanekṣukau //

pāśo 'mbareṣakaścaiva ayaḥpaṭṭastathaiva ca
daṇḍayantrastvamedhyaśca ghorarūpastathāparaḥ //

mahāraurava eteṣām upariṣṭādvyavasthitaḥ
avīcau kṛminarakān kumbhīpāke sudāruṇān //

mahārauravake 'medhyān antarbhūtānvicintayet
dvātriṃśannarakāṇāṃ ca mānaṃ caiva nibodha me //

navanavatirlakṣāṇi ekaikasyocchrayaḥ smṛtaḥ
lakṣamātrāntarā jñeyā dvātriṃśaccāpyanukramāt //

eteṣāmupariṣṭāttu prabhutvena varānane
yogaiśvaryaguṇopetaḥ kūṣmāṇḍādhipatiḥ sthitaḥ //

navanavatirlakṣāṇi puraṃ tasya prakīrtitam
tasyopariṣṭātpātālān kathayāmi samāsataḥ //

ābhāsaṃ varatālaṃ ca śarkaraṃ ca gabhastimat
mahātalaṃ ca sutalaṃ rasātalamataḥ param //

sauvarṇamaṣṭamaṃ jñeyaṃ sarvakāmasamanvitam
ābhāsādyāvatsauvarṇaṃ pramāṇaṃ kathayāmi te //

sahasranavakotsedham ekaikaṃ tu purottamam
ekaikasyāntaraṃ jñeyaṃ sahasraparisaṃkhyayā //

chatrākārāṇi sarvāṇi teṣāṃ vai bhuvanāni tu
sarvakāmaiḥ sametāni guṇaiḥ sarvairyutāni tu //

hemaprākāraśikharaiś chatradhvajasamākulaiḥ
kiṅkiṇījālamukharais toraṇāṭṭālamaṇḍitaiḥ //

nirgamaiḥ sagavākṣaiśca divyavastravibhūṣitaiḥ
tantrīmurajavādyaiśca geyatūryaravākulaiḥ //

nānābhuvanapaṅktyoghaiḥ sarvaratnasamujjvalaiḥ
prāsādaistuṅgaśikharaiś candrātapasamaprabhaiḥ //

rathyāmārgavarārāmaiḥ sadāpuṣpaphalānvitaiḥ
kokilārāvamadhuraiḥ śikhiṣaṭpadasevitaiḥ //

haṃsakāraṇḍavākīrṇaiś cakravākopaśobhitaiḥ
sārasārāvasaṃghuṣṭa padminīṣaṇḍamaṇḍitaiḥ //

taḍāgaiḥ svacchatoyāḍhyair dīrghikābhiryutāni tu
puruṣaiśca mahākāyair mahābalaparākramaiḥ //

sarvaiśvaryasvarūpāḍhyaiḥ sarvalakṣaṇasaṃyutaiḥ
divyavastraiḥ sutāmbūlair divyagandhānulepanaiḥ //

divyābharaṇasaṃyuktair mukuṭai ratnamaṇḍitaiḥ
śivārādhanasaktā ye tatprasādena sādhakāḥ //

te viśanti mahādevi pātālaṃ siddhasevitam
rasaṃ rasāyanaṃ divyaṃ siddhadravyaṃ labhanti te //

krīḍanti cānye satataṃ divyānāṃ yoṣitāṃ gaṇaiḥ
kāminaḥ kāmarūpaistu mattamātaṅgagāmibhiḥ //

sarvābharaṇasaṃyuktaiḥ kāmaśāstrasupeśalaiḥ
divyavastraparīdhānaiḥ stanabhārasamānataiḥ //

madhyakṣāmaiḥ prasannāsyais taralāyatalocanaiḥ
sakiṅkiṇīnitambaiśca hārakeyūraśobhitaiḥ //

sugandhigandhaliptāṅgaiḥ kāñcīmekhalamaṇḍitaiḥ
evaṃ te kathitā devi pātālāntaravāsinaḥ //

trayo 'surāstathā nāgā rākṣasāśca vibhāgataḥ
ekaikatra ca pātāle kathitāste varānane //

pātālasaptake jñeyās tathānye bhuvanādhipāḥ
balohyatibalaścaiva balavānbalavikramaḥ //

subalo balabhadraśca balādhyakṣaśca kīrtitāḥ
etaiḥ śuddhairime śuddhāḥ saptapātālavāsinaḥ //

yadūrdhve caiva sauvarṇaṃ pātālaṃ parikīrtitam
tatra vasatyasau devo hāṭakaḥ parameśvaraḥ //

purakoṭisahasraistu samantātparivāritaḥ
siddhairudragaṇairdivyair bhaginīmātṛbhirvṛtaḥ //

yoginīyogakanyābhī rudraiścaiva sakanyakaiḥ
siddhadravyasamairmantraiś cintāmaṇirasāyanaiḥ //

siddhavidyāsamṛddhaṃ vai hāṭakeśasya mandiram
haṭhatpraveśayellokāṃ stadbhāvagatamānasān //

tenāsau hāṭakaḥ prokto devadevo maheśvaraḥ
tasyordhve tu sahasrāṇi yojanānāṃ tu viṃśatiḥ //

bhūkaṭāhaḥ samuddiṣṭaḥ samantāttu varānane
ato bhagavatī pṛthvī nānājanapadākulā //

tasyā madhye mahāmeruḥ sauvarṇaśca varānane
tasyācalasya vistāram ūrdhvādhaḥ kathayāmi te //

yojanānāṃ sahasrāṇi caturaśītirucchritaḥ
ṣoḍaśaiva sahasrāṇi adhobhāge praropitaḥ //

tānyeva mūlavistāraḥ dviguṇo mūrdhavistaraḥ
tasyordhve tu sabhā divyā nāmnā caiva manovatī //

caturdaśasahasrāṇi yojanānāṃ pramāṇataḥ
sarvaratnasuśobhāḍhyā strīsahasrasamanvitā //

sarvabhogagaṇopetā brahmaṇastu mahātmanaḥ
siddhavidyādharākīrṇā ṛṣibhiḥ parivāritā //

tasyā īśānadigbhāge jyotiṣkaṃ śikharaṃ smṛtam
sūryakoṭipratīkāśaṃ gaṇaprathamasevitam //

sarvartukusumopetaṃ devagandharvasevitam
strīsahasrasamākīrṇaṃ sarvaiśvaryasamanvitam //

tatrāste bhagavāndevas tryambakaḥ parameśvaraḥ
lokapālairvṛto 'sau hi brahmaviṣṇvindranāyakaḥ //

mamāṃśaṃ taṃ vijānīyāḥ surasiddhanamaskṛtam
adhikāraṃ prakurute parecchāsaṃpracoditaḥ //

sabhāyā brahmaṇo 'dhastāt sahasrāṇi caturdaśa
yojanānāṃ parityajya cakravāṭaḥ samantataḥ //

svargāṣṭakaṃ samuddiṣṭaṃ tatra tiṣṭanti lokapāḥ
pūrveṇendrasya vikhyātā purī nāmnāmarāvatī //

tejovatī tathāgneyyāṃ citrabhānoḥ prakīrtitā
dakṣiṇe yamarājasya nāmnā saṃyamanī purī //

kṛṣṇāṅgārā tu naiṛtyāṃ rākṣaseśasya kīrtitā
paścimena jaleśasya nāmnā śuddhavatī smṛtā //

vāyavyāṃ tu purī vāyor nāmnā gandhavahā priye
uttareṇāpi somasya purī nāmnā mahodayā //

aiśānyāmīśarājasya purī nāmnā yaśovatī
etāsāmuttare devi śṛṇu ṣaḍviṃśatiṃ purīḥ //

dakṣiṇenāmarāvatyāḥ kāmavatyapsaraḥ purī
sauvarṇī siddhasaṅghānāṃ tasyā vai dakṣiṇena tu //

tasyā vai dakṣiṇenānyā padmarāgopaśobhitā
ādityānāṃ purīkhyātā nāmnācāṃśumatī śubhā //

sādhyānāṃ rājatī divyā khyātā vai kusumāvatī
vahneḥ paścimadigbhāge viśveṣāṃ revatī purī //

tasyāstu paścime devi divyā vai viśvakarmaṇaḥ
paścime dharmarājasya mātṛnandā purī smṛtā //

krīḍanti mātarastatra madhupānavighūrṇitāḥ
rudrāṇāṃ paścime tasyā rohitā nāma kāñcanī //

tatra śūladharā rudrā yamasya paricārakāḥ
tasyāḥ paścimato jñeyā nāmnā guṇavatī purī //

ekādaśānāṃ rudrāṇāṃ vajraprākāratoraṇā
nirṛteḥ pūrvabhāge tu piṅgalā nāma vai purī //

svakarmasaṃjñā deveśi piśācāstatra saṃsthitāḥ
nairṛtyuttarasāmīpye purī kṛṣṇāvatī smṛtā //

nistriṃśā nāma tatraiva vasanti rākṣasāḥ sadā
tasyā apyuttare bhāge purī haimī sukhāvatī //

mitro vasati tatraiva bahubhṛtyajanāvṛtaḥ
tasyā apyuttare haimī gāndharvī nāma viśṛtā //

vasanti tatra gandharvā divyakanyāsamāvṛtāḥ
daśakoṭisahasrāṇi teṣāṃ saṃkhyā prakīrtitā //

bhūtānāṃ siddhasenā tu varuṇasya tu dakṣiṇe
hemasaṃjñā vasūnāṃ tu varuṇasyāpi cottare //

tasyāstūttarato devi nāmnā siddhavatī purī
sarvavidyādharāṇāṃ tu sā purī parikīrtitā //

vāyordakṣiṇato devi siddhā nāmnā purī smṛtā
vasanti kinnarāstatra purairhemārkasaprabhaiḥ //

vāyoḥ pūrveṇa gāndharvī haimī citrarathasya tu
gandharvarājamukhyasya divyagandharvanāditā //

āste bhagavatī sākṣāt saprasvaravibhūṣitā
grāmatrayaparīdhānā jātimekhalamaṇḍitā //

mūrcchanātānacitrāṅgī nānātālakalodayā
lakṣaṇavyañjanopetā madhyamenāvaguṇṭhitā //

gandharvairgīyamānā sā tatra devī sarasvatī
nāradādyaiśca ṛṣibhir nāgakinnarasevitā //

tasyāḥpūrveṇa citrā vai tumbururnāradasya ca
somasya paścātpramadā guhyakānāṃ purī smṛtā //

pūrveṇaiva tu somasya nāmnā citravatī purī
sarvadhātumayī citrā kuberasya mahātmanaḥ //

ṣaḍviṃśatisahasraistu koṭīnāṃ parivāritaḥ
yakṣāṇāmuttamaḥ śrīmān āste bhogairanuttamaiḥ //

tasyā pūrve śubhā nāmnā jāmbūnadamayī purī
tatra vai karmadevāstu devatvaṃ karmaṇā gatāḥ //

paścimeneśarājasya viṣṇorvai śrīmatī purī
tatrāste śrīpatiḥ śrīmān atasīpuṣpasannibhaḥ //

śaṅkhacakragadāpāṇiḥ pītavāsā janārdanaḥ
īśasya dakṣiṇebhāge nāmnā padmavatī purī //

mahāpadmopaviṣṭasya padmamālādharasya tu
padmapatrāyatākṣasya brahmaṇaḥ padmajanmanaḥ //

tasyā dakṣiṇato devi nāmnā kāmasukhāvatī
aśvinau tatra deveśi tathā dhanvantariḥ sthitaḥ //

uttaretvamarāvatyā mahāmegheti viśrutā
vināyakānāṃ sā divyā vasatistatra kalpitā //

daśakoṭisahasrāṇi vīryavantaḥ śubhāstathā
vināyakā mahādīptā agnijvalitatejasaḥ //

asurāṇāṃ vadhārthāya aṅguṣṭhānnirmitā mayā
evaṃvidhairadhaścordhvaṃ meruḥ puravarairvṛtaḥ //

puryaśca yāḥ samākhyātā meroścaiva samantataḥ
purakoṭisahasraistu sarvāstāḥ saṃbhṛtāḥ priye //

sarvaiśvaryasusaṃpūrṇāḥ sarvaratnasamujjvalāḥ
divyastrībhiḥ samākīrṇā divyapuṃbhiḥ samākulāḥ //

ānandaḥ satataṃ devi devānāṃ ca pure pure
vimānanagarārāmaiś caturodyānamaṇḍapaiḥ //

chatradhvajapatākābhir gajavājisamākulaiḥ
dvandvabhīnandiśabdaiśca śaṅkhakāhalaniḥsvanaiḥ //

gītanṛttaistathākīrṇaṃ devānāṃ mandiraṃ sadā
iṣṭāpūrtaratā devi ye narā puṇyabhārate //

tryambakaṃ sakṛdarcanti meruṃ gacchanti te narāḥ
gaṅgātoyasusaṃsiktāḥ krīḍanti surasattamāḥ //

kathaṃ gaṅgāsamutpannā surasiddhanamaskṛtā
kathayasva prasādena samāsātsurasattama //

gaṅgāyāśca samutpattiṃ kathayiṣyāmi suvrate
jaganmātā mahādevi mama patnī purā hi sā //

mamanetrodakaṃ caiva karajaiśchādite mama
punarudghāṭite netre jaganmātaḥ purā tvayā //

mannetrebhyo 'sravattoyaṃ tvadīyāṅgulibhiḥ priye
daśadhā niḥsṛtā gaṅgā kapālāvaraṇe mama //

saptaiva saṃsthitāstatra ekā viṣṇupure sthitā
dvitīyā brahmalokordhve tṛtīyā satyalokagā //

svarge caivapunaḥ sā vai saṃsthitā somamaṇḍale
somāccaiva viniḥ sṛtya purakāśe vyavasthitā //

tato 'haṃ saṃstuto devi brahmaviṣṇupuraḥsaraiḥ
gaṅgānadīṃ mahāpuṇyāṃ martyānāṃ hitakāmyayā //

avatārya mahādeva martyalokaṃ visarjaya
tato mayā sureśāni proktā sā tvaparājitā //

lokānāṃ tu hitārthāya āgaccha surasundari
āgatya mama mūrdhānaṃ merumūrdhni punargatā //

tasmānnirgatya deveśi caturdikṣūdadhiṃ gatā
pūrve sītā samuddiṣṭā suvahā dakṣiṇena tu //

sunandā paścime bhāge bhadrasomā tathottare
mandarastu mahādevi gandhamādanasaṃjñakaḥ //

vipulaśca supārśvaśca pūrvādyā uttarāntakāḥ
viṣkambhāśca samākhyātāḥ varṇāṃścaiva nibodha me //

sitaṃ caiva haridrābhaṃ nīlaṃ dāḍimasaprabham
prāgviṣkambhasamīpe tu nāmnā citrarathaṃ vanam //

tatrāruṇodakaṃ nāma taḍāgaṃ padmamaṇḍitam
gandhamādanasāmīpye nandanaṃ tu mahāvanam //

tasyamadhye 'mbujacchannaṃ mānasaṃ tu sarovaram
vipulasya samīpe tu vaibhrājaṃ tu mahāvanam //

sitodaṃ tasya madhye tu taḍāgaṃ vimalodakam
vanaṃ pitṛvanaṃ nāma svapārśvasya samīpataḥ //

tasyāntastu mahābhadraṃ taḍāgaṃ ca manoramam
kalpadrumāṃśca caturaḥ kathayāmi nibodha tān //

mandare 'tha kadambaṃ syān mastake tu vyavasthitam
sahasrayojanāyāmaṃ śākhāpañcaśatocchritam //

puṣpaiḥ kumbhapramāṇaiśca bhrājate tatsupuṣpitam
tatpramāṇā smṛtā jambūr gandhamādanamūrdhani //

tasyāḥ phalasamūhottho raso jñeyo 'mṛtopamaḥ
tena jambūnadī jātā priye vegavatī bhṛśam //

meruṃ pradakṣiṇīkṛtya jambūmūlaṃ viśetsvakam
tatsaṃparkātsamutpannaṃ kanakaṃ devabhūṣaṇam //

tena jāmbūnadaṃ loke jñāyate bhūṣaṇottamam
tatra vṛkṣālatāgulmāḥ pakṣiṇaḥ śvāpadādayaḥ //

jāmbūnadamayāḥ sarve ye cānye tatravāsinaḥ
vipule 'pi tathāśvatthaḥ ketumāla iti śrutaḥ //

tasyendreṇāsurāñjitvā ratnamālā pralambitā
tenāsau ketumāleti khyātaḥ siddhaniṣevitaḥ //

nyagrodhaśca supārśve tu tattulyaḥ parikīrtitaḥ
anekaguṇasaṃpanno meruḥ khyātaḥ samāsataḥ //

tatpārśvasthānpriye deśān kāthayāmi samāsataḥ
merumadhyāccaturdikṣu lakṣārdhaṃ tu samāsataḥ //

lavaṇodadhiparyantaṃ jambudvīpaṃ samantataḥ
parvatāntaritāstatra nava bhāgā bhavanti hi //

dakṣiṇe caiva digbhāge trayo jñeyā mahīdharāḥ
niṣadho hemakūṭaśca himavāniti te trayaḥ //

uttare cāpi merustu nīlaḥ śveto 'tha śṛṅgavān
prāk paścimāyātā hyete ṣaḍeva tu mahīdharāḥ //

nīlaśca niṣadhaścaiva lakṣayāmau prakīrtitau
śvetaśca hemakūṭaśca sahasranavatiḥ smṛtau //

himavān śṛṅgavāṃścaiva sahasrāśītireva tu
lavaṇodadhiparyantāḥ sahasradvayavistṛtāḥ //

kailāsayukto himavāṃs triśṛṅgaśca sajārudhiḥ
śṛṅgavāṃścandrakanibhaḥ sitaḥ śveto virājate //

nīlaratnamayo nīlo niṣadhaḥ padmarāgabhaḥ
sauvarṇo hemakūṭaśca himābho himavāniti //

pūrveṇa mālyavānmeroḥ parvatastu virājate
catustriṃśatsahasrāṇi yojanānāṃ sureśvari //

yāmyottarāyato bhāti sahasraṃ tasya vistṛtiḥ
tathaivāparadigbhāge tattulyo gandhamādanaḥ //

nīlaśca niṣadhaścaiva mālyavāngandhamādanaḥ
catvāriṃśatsahasrāṇi yojanānāṃ samucchritāḥ //

caturdikṣu gatau meror dvau dvau sīmāntaparvatau
jaṭharo hemakūṭastu pūrvabhāge vyavasthitau //

kailāso himavāṃścaiva dakṣabhāge vyavasthitau
niṣadhaḥ pāriyātraśca apareṇa mahīdharau //

jārudhiḥ śṛṅgavāṃścaiva uttareṇa vyavasthitau
meroḥ samantato ramyam ilāvṛtamudāhṛtam //

adhastāccakravāṭasya navasāhasravistṛtam
yojanānāṃ caturdikṣu caturaśraṃ samantataḥ //

nātapo bhānujastatra na ca somasya raśmayaḥ
prabhavanti hi lokānāṃ merorbhāsā prabhāsitam //

pratyagrāmbujapatrābhā janāścātīva komalāḥ
jambūrasaphalāhārā jarāmṛtyuvivarjitāḥ //

trayodaśābdasāhasraṃ teṣāmāyuḥ prakīrtitam
devagandharvasiddhāśca ṛṣayo 'tha vināyakāḥ //

gaṇamātṛbhaginyaśca vetālā rākṣasādayaḥ
evamādyairasaṃkhyātair vṛtaṃ caitadilāvṛtam //

gandhamādanavāruṇyāṃ samudrasya ca pūrvataḥ
ketumālamiti khyātaṃ varṣaṃ sarvaguṇottamam //

nīlotpaladalaśyāmā janāstatra suśobhanāḥ
panasasya rasaṃ pītvā jīvantyayutameva ca //

jayanto vardhamānaśca aśoko hariparvataḥ
viśālaḥ kambalaḥ kṛṣṇas tatra sapta kulādrayaḥ //

mālyavatpūrvabhāgena samudrasyāpareṇa tu
varṣaṃ bhadrāśvasaṃjñaṃ ca tatrāpi tvayutāyuṣaḥ //

janāścandrapratīkāśāḥ kālāmraphalabhojanāḥ
kaurañjaḥ śvetaparṇaśca nīlo mālāgrakastathā //

padmaścaiva samākhyātās tatra pañca kulādrayaḥ
dvātriṃśattu sahasrāṇi pūrvapaścāyate smṛte //

catustriṃśatsahasrāṇi dakṣiṇodaksamāyate
varṣe dve tu samākhyāte kuruvarṣanivāsinaḥ //

kuravonāmalokāste kuruvṛkṣaphalāśinaḥ
trayodaśasaharāṇi jīvanti sthirayauvanāḥ //

yugmaṃ yugmaṃ prasūyante viyogabhayavarjitāḥ
śyāmāpuṣpanibhāḥ snigdhāḥ surūpāḥ puruṣāḥ striyaḥ //

sarvaratnamayī bhūmir himavālukayā citā
navayojanasāhasraṃ dhanvākāraṃ prakīrtitam //

sūryakāntendukāntau ca dvau tatra kulaparvatau
kalpavṛkṣaḥ kururnāma tatraiva kusumojjvalaḥ //

tasya nāmnā tu tajjñeyaṃ kuruvarṣaṃ suśobhanam
tasyacottaradigbhāge praviśya lavaṇodadhim //

pañcayojanasāhasraṃ candradvīpaṃ prakīrtitam
tathā vāyavyadigbhāge praviśya lavaṇodadhim //

yojanānāṃ sahasrāṇi catvāryeva varānane
daśayojanasāhasraṃ dvīpaṃ bhadraṃ prakīrtitam //

bhadrākāramiti jñeyaṃ sarvakāmaphalapradam
ayutāyuṣo janāstatra divyāmṛtaphalāśinaḥ //

candrākhye 'pyayutaṃ cāyur jīvanti phalabhojinaḥ
śvetaśṛṅgavatoścaiva madhye jñeyaṃ hiraṇmayam //

lakucasya phalaṃ prāśya janāstatrendusannibhāḥ
jīvantyabdasahasrāṇi mānenārdhatrayodaśa //

nīlasyottaradigbhāge tathā śvetasya dakṣiṇe
ramyakaṃ nāma varṣaṃ tu nyagrodhaphalabhojanāḥ //

nīlotpaladalaśyāmā jarārogavivarjitāḥ
dvādaśābdasahasrāṇi teṣāmāyuḥ prakīrtitam //

navasāhasravistāraṃ ramyakaṃ ca hiraṇmayam
hemakūṭasya saumyena dakṣiṇe niṣadhasya tu //

harivarṣaṃ samākhyātaṃ raupyābhāstatra jantavaḥ
dvādaśaiva sahasrāṇi jīvantīkṣurasāśinaḥ //

atīva śobhanaṃ tacca navasāhasravistṛtam
hemakūṭasya yāmyena himavatastvathottare //

varṣaṃ kiṃpuruṣaṃ nāma tatrahemanibhā janāḥ
navavarṣasahasrāṇi jīvanti plakṣabhojanāḥ //

navaiva tu sahasrāṇi vistārastatra kīritaḥ
yāmye himācalendrasya uttare lavaṇodadheḥ //

bhārataṃ nāma varṣaṃ tu tatra cālpaṃ sukhaṃ smṛtam
janā rogabhayatrastā duḥkhitā mandasaṃpadaḥ //

surūpā mandarūpāśca subhagā durbhagāḥ pare
bhogino mandabhogāśca tathānye 'tyantaduḥkhitāḥ //

gaurāḥ śyāmāstathā kṛṣṇā babhravaḥ śvetapiṅgalāḥ
varṇajātiprabhedena nānākarmānurūpataḥ //

caturvarṇā antyajāśca jāyante bhāratāhvaye
svadeśabhāṣāyuktāni dvīpadvīpāntarāṇi ca //

paṇḍitāśca tathā mūrkhāḥ śilpavijñāninastathā
yogino jñāninaścaiva dharmiṣṭhāḥ pāpino 'pare //

yācakāścāpi jāyante dātāraścāpare janāḥ
preṣyā dāsāśca bahavo mānavāḥ satataṃ priye //

guṇastvekaḥ sthitastatra śubhāśubhaphalārjanam
naṣṭāsu vidyate kācid yugatrayamayī sthitiḥ //

caturyugavatī jñeyā bhāratākhye varānane
tatraiva yatkṛtaṃ karma śubhaṃ vā yadi vāśubham //

vasanti tena lokāśca śivādyavīcimadhyagāḥ
mahākālastathaikāmram evamādi varānane //

tīrthānāṃ koṭiruddiṣṭā mahāpuṇyaphalodayā
gaṅgādīnāṃ nadīnāṃ ca tatra pañca śatāni ca //

navayojanasāhasraṃ dhanvākāraṃ nibodha tam
nava bhedāḥ smṛtāstatra sāgarāntaritāḥ priye //

ekaikasya tu dvīpasya sahasraṃ parikīrtitam
śatāni pañca vijñeyaṃ sthalaṃ pañca jalaṃ tathā //

parasparamagamyāste teṣāṃ nāmāni me śṛṇu
indradvīpaṃ kaśeruṃ ca tāmravarṇaṃ gabhastimat //

nāgadvīpaṃ ca saumyaṃ ca gāndharvaṃ vāruṇaṃ tathā
dvīpaṃ kumārikākhyaṃ ca navamaṃ parikīrtitam //

bindusaraḥ prabhṛtyeva kumāryāhvaṃ prakīrtitam
yojanānāṃ sahasraṃ tu nānāvarṇāśramānvitam //

ye pūrvoktā guṇā loke bhārate varavarṇini
te tatraiva sthitā loke kumārīsaṃjñake priye //

bhūdharāḥ sapta vijñeyās tatraiva tu suśobhanāḥ
mahendro malayaḥ sahyaḥ śaktimānṛkṣaparvataḥ //

vindhyaśca pāriyātraśca bhāntyete kulaparvatāḥ
dakṣasāgaramadhyasthāny upadvīpāni ṣaṭ priye //

aṅgadvīpaṃ yavākhyaṃ ca malayaṃ śaṅkhasaṃjñakam
kumudaṃ ca varāhaṃ ca ityevaṃ parikīrtitam //

kathito malayadvīpe malayo nāma parvataḥ
tasyapāde trikūṭo vai laṅkā tasyoparisthitā //

cāmīkaramayī śubhrā catvārodyānamaṇḍitā
citraprākāraracitā vajravaiḍūryamaṇḍitā //

anantavibhavāstatra rākṣasā devakanyakāḥ
ramante kanyakāsaktā mahābalaparākramāḥ //

agastyaśikharaṃ tatra malaye bhūdharottame
tatrāśramo mahāpuṇya āgastyaḥ sphāṭikaprabhaḥ //

tatrānyonyaviruddhāstu sattvāḥ krīḍantyaśaṅkitāḥ
na tatra jāyate mārī nākālaḥ saṃpravartate //

na jarā na ca śokaśca nopasargabhayaṃ kvacit
na vadatyanṛtaṃ kaścid rāgadveṣau na kutracit //

agastyasya prabhāveṇa tv ajñānaṃ dūrato gatam
tatra vai ṛṣayo vīrā jñānayogakṛtāśramāḥ //

japādhyayana homādi pūjāstutiparāyaṇāḥ
tryambakasya mahādevi nityamārādhane ratāḥ //

agastyasahitāḥ sarve mokṣābhyudayavādinaḥ
tiṣṭhanti bhāvitātmānaḥ śāpānugrahakāriṇaḥ //

lakṣayojanavistīrṇaṃ jambudvīpaṃ samantataḥ
lakṣayojanavistīrṇaṃ lavaṇāmbhaḥ sthitaṃ bahiḥ //

triguṇaṃ pariṇāhena sthitaṃ vai maṇḍalākṛti
vṛtrāribhayasaṃtrastāḥ praviṣṭāstatra parvatāḥ //

dvādaśaiva mahāvīryās tānbravīmi samāsataḥ
vṛṣabho dundubhirdhūmraḥ praviṣṭāḥ pūrvabhāgataḥ //

candraḥ kaṅkastathā droṇaḥ praviṣṭā uttareṇa tu
aśoko 'tha varāhaśca nandanaśca tṛtīyakaḥ //

apareṇa nagāstatra praviṣṭā lavaṇodadhim
cakro mainākasaṃjñaśca tṛtīyastu balāhakaḥ //

dakṣiṇena varārohe praviṣṭāścaiva bhūdharāḥ
cakramainākayormadhye tiṣṭhedve vaḍavāmukhaḥ //

jambūdvīpaṃ samākhyātaṃ prabhavastvadhunocyate
svāyaṃbhuvo manurnāma tasya putraḥ priyavrataḥ //

tasyātha daśa putrā vai jātā vīryabalotkaṭāḥ
agnīdhraścāgnibāhuśca medhā medhātithirvapuḥ //

jyotiṣmān dyutimān havyaḥ savanaḥ satra eva ca
medhāḥ satro 'gnibāhuśca ete pravrajitāstrayaḥ //

saptadvīpeṣu ye śeṣā abhiṣiktā mahābalāḥ
jambudvīpe tathāgnīdhrāḥ tasya putrā nava smṛtāḥ //

nābhiḥ kiṃpuruṣaścaiva hariścaiva ilāvṛtaḥ
bhadrāśvaḥ ketumālaśca ramyakaśca hiraṇmayaḥ //

navamastu kururnāma navavarṣādhipāḥ smṛtāḥ
agnīdhratastu jātā vai śūrāścātibalotkaṭāḥ //

teṣāṃ nāmāṅkitānīha navavarṣāṇi pārvati
nābheḥ putro mahāvīryo vṛṣabho dharmatatparaḥ //

tasyāpi hi suto jñeyo bharatastu pratāpavān
tannamnaiva tu vijñeyaṃ bhārataṃ varṣamuttamam //

tasyāpyaṣṭau punaḥ putrā jātā kanyāparā priye
bhārate tvaṣṭadvīpe 'tra aṣṭau putrā niveśitāḥ //

navamastu kumāryāhvaḥ kumāryāḥ pratipāditaḥ
teṣāṃ nāmnā tu te dvīpā bharatena prakīrtitāḥ //

jambudvīpaṃ ca śākaṃ ca kuśaṃ krauñcaṃ ca śālmalim
gomedaṃ puṣkaraṃ caiva sapta dvīpāni pārvati //

adhunā saṃpravakṣyāmi samudrāṃstava suvrate
kṣāraḥ kṣīraṃ dadhi ghṛtaṃ tathā ikṣuraso 'pi ca //

madirodaśca svādūdaḥ samudrāḥ sapta kīrtitāḥ
jambudvīpaṃ smṛtaṃ lakṣaṃ yojanānāṃ pramāṇataḥ //

parimaṇḍalato jñeyaḥ kṣārodastatsamo bahiḥ
evaṃ dviguṇavṛddhyātra samudrā dvīpasaṃsthitāḥ //

agnīdhraśca samākhyāto jambudvīpe varānane
śāke medhātithirnāma vapuṣmān kuśasaṃjñake //

rājā krauñce 'tha jyotiṣmān śālmalau dyutimānsmṛtaḥ
gomede havyanāmā tu savanaḥ puṣkare tathā //

tretāyugasamaḥ kālaḥ śākagomedavāsinām
tathā varṇāśramācārā jñeyāstatra nivāsinām //

medhātitheḥ sapta putrāḥ śākadvīpe 'bhiṣecitāḥ
śānto 'bhayastvaśiśiraḥ sukhado nandakaḥ śivaḥ //

kṣemakaśca dhruvaśceti varṣanāmnā tu te 'ṅkitāḥ
varṣāṇi sapta khyātāni parvatāṃśca nibodha me //

gomedaścandrasaṃjñaśca nārado dundubhistathā
somaka ṛṣabhaścaiva vaibhrājaśca kulādrayaḥ //

sukṛtā cānasūyā ca sumukhī ca tṛtīyakā
vipāśā tridivā kumbhī tathā cāmṛtanālikā //

etā eva mahānadyo giriṣveteṣu nirgatāḥ
pūrvādārabhya niṣkrāntāḥ praviṣṭāḥ kṣīrasāgaram //

śākadvīpe tu ye lokāḥ kṣīrāhārāḥ phalāśinaḥ
candrakāntasamāḥ sarve surūpāḥ priyadarśanāḥ //

krīḍanti divyanārībhiḥ sarvaiśvaryasamanvitāḥ
kuśe vapuṣmatā pūrvaṃ sapta putrā niveśitāḥ //

śvetalohitajīmūtā harito vaidyutastathā
mānasaḥ suvrataśceti varṣanāmnaiva cāṅkitāḥ //

kumudaścorvadaścaiva vārāho droṇakaṅkatau
mahiṣaḥ kusumaścaiva sapta sīmantaparvatāḥ //

śvetatoyā tathā kṛṣṇā candrā śuklā ca locanī
vīvṛtā ca vivṛndā ca saptaitāstu saridvarāḥ //

dadhyudakaṃ praviṣṭāstā nimnagāḥ pāvanodakāḥ
janāstu sukhinastatra dadhnāmṛtaphalāśinaḥ //

divyabhogaratāḥ sarve krīḍantyete sayoṣitaḥ
jyotiṣmatā sapta putrāḥ krauñcadvīpe niveśitāḥ //

udbhijjaśca samākhyāto veṇurmaṇḍala eva ca
rathakāraśca lavaṇo dhṛtimānsuprabhākaraḥ //

kapilaśceti rājāno varṣanāmnā ca te 'ṅkitāḥ
vaidrumo hemanābhaśca dyutimān puṣpadantakaḥ //

kuśalo harimardaśca saptaite tu kulādrayaḥ
mahī dhātā śivāpāpā pavitrā saṃtatadyutiḥ //

dambhā ceti samākhyātāḥ saptaitāḥ saritaḥ srutāḥ
ghṛtodaṃ praviśantyetāḥ sarvāḥ pāpaharāḥ priye //

janāstadvāsinaḥ sarve surūpāstejasotkaṭāḥ
ghṛtāmṛtaphalāhārāḥ sutṛptāḥ smarapīḍitāḥ //

krīḍanti vanitāyuktāḥ padmapatrāyatekṣaṇāḥ
sapta dyutimatā putrāḥ śālmalāvabhiṣecitāḥ //

manonugastathoṣṇaśca pāvano hyandhakārakaḥ
munirdundubhināmā ca kuśalaśceti te smṛtāḥ //

varṣanāmāni teṣāṃ vai saptānāṃ sapta tu kramāt
krauñco 'tha vāmanaścaivāpy andhakāro divākṛtiḥ //

dvibinduḥ puṇḍarīkaśca dundubhiśca kulādrayaḥ
pauṇḍarī kauśikī gaurī siddhā caiva kumudvatī //

sandhyā rātrī ca vikhyātā samāsātparikīrtitāḥ
nadyastāḥ śailaniṣkrāntā gacchantīkṣurasārṇavam //

pibantīkṣurasaṃ tatra ye janāstannivāsinaḥ
divyakāntiyutāḥ śāntāḥ surūpāḥ priyavādinaḥ //

nānānārīsamākīrṇāḥ sarvakāmasukhodayāḥ
havyarājaḥ sutānsapta gomode cābhyaṣecayat //

jaladaśca kumāraśca sukumāro marīcakaḥ
kumudaśconnataścaiva mahābhadra iti smṛtāḥ //

teṣāṃ nāmnā ca varṣāṇi aṅkitāni svamānataḥ
udayaḥ kesaraścaiva jaṭharo 'tha suraivataḥ //

śyāmo 'mbikeyo meruśca śailāḥ sīmantagāstvime
gabhastī sukumārī ca kumārī nālinī tathā //

veṇukā cāpyathekṣū ca dhenuketi saridvarāḥ
madirodaṃ vahantyetāḥ puṇyāḥ puṇyajalodvahāḥ //

amṛtopamāni svādūni phalānyatra varānane
bhakṣayanti ca tallokāḥ pibanti madirāmṛtam //

sarvakāmasamṛddhāśca surūpā vyādhivarjitāḥ
nānāyuvativṛndaiśca rūpayauvanagarvitaiḥ //

madālasaiḥ pānamattair amante satataṃ priye
ataśca puṣkarākhye ca savanastatra nāyakaḥ //

dvau putrau tena vikhyātau puṣkarākhye niveśitau
parvato valayākāro mānasottarasaṃjñitaḥ //

pañcāśaducchrayastasya vistāraḥ pañcaviṃśatiḥ
yojanānāṃ varārohe sarvaratnasamanvitaḥ //

dhātakī madhyame rājā mahavīto bahirnṛpaḥ
īrṣyayā rāgatṛṣṇābhir ītibhiśca vivarjitāḥ //

sarve te sukhinastatra tasminvarṣadvaye janāḥ
cakrākārastu boddhavyo mānasastu varānane //

caturṇāṃ lokapālānāṃ purīstvatra bravīmi te
harervasvekasārākhyā yāmyā saṃyaminī purī //

sukhāhvā vāruṇī caiva somasya tu vibhāvarī
puṣkaradvīpaguṇitaḥ svādūdo 'nte vyavasthitaḥ //

pañcāśattu sahasrāṇi tripañcāśattathaiva ca
yojanānāṃ tu lakṣāṇi koṭidvitayameva ca //

mervardhādyāvatsvādūdaṃ pramāṇaṃ parikīrtitam
tato hemamayī bhūmir daśakoṭyo varānane //

devānāṃ krīḍanārthāya lokālokastvataḥ param
parvato valayākāro yojanāyutavistṛtaḥ //

lakṣamātrasamutsedho yojanānāṃ varānane
sarvaratnasamopeto hemavarṇaḥ prakīrtitaḥ //

tasyāntarbhāsayedbhānur na bahiḥ surasundari
lokapālāḥ sthitāstatra rudrāścāmoghaśaktayaḥ //

virujo vasudhāmā ca śaṃkhapāt kardamastathā
hiraṇyaromā parjanyaḥ ketumān bhājanastathā //

jāmbūnadamaye śubhre siddhāmaraniveśane
pūrvādārabhya kramaśo yāvadīśānagocaraḥ //

lokapālāḥ sthitāste vai pālayanta imāḥ prajāḥ
asya madhye varārohe yonayastu caturdaśa //

ceṣṭante vividhākārāḥ svakarmaparirañjitāḥ
lokālokopariṣṭāttu saviturdakṣiṇāyanam //

tathottarāyaṇaṃ tatra uttareṇa prakīrtitam
ardharātro 'marāvatyām astameti yamasya ca //

madhyāhnaścaiva vāruṇyāṃ saumye sūryodayaḥ smṛtaḥ
yadaiva cāmarāvatyām udayastasya dṛśyate //

tadāstameti vāruṇyām ityādityagatāgatam
suvīthī uttare tasya ajavīthī ca dakṣiṇe //

pitṛdevapathohyeṣa kathitastu mayā tava
asya bāhye tamo ghoraṃ duḥprekṣyaṃ jīvavarjitam //

pañcatriṃśatsmṛtāḥ koṭyo lakṣāṇekonaviṃśatiḥ
catvāriṃśatsahasrāṇi yojanānāṃ varānane //

saptasāgaramānaṃ tu garbhodastatsamaḥ smṛtaḥ
brahmaṇo 'ṇḍakaṭāhena yuktā vai merumadhyataḥ //

pañcāśatkoṭayo jñeyā daśadikṣu samantataḥ
evametacchataṃ jñeyaṃ koṭīnāṃ pārthivaṃ mahat //

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi pramāṇaṃ varavarṇini
atha vātra mahādevi paripāṭyā samantataḥ //

dīkṣākāle tu saṃskārāḥ kramaṃ teṣāṃ nibodha me
śaktiṃ tattvaṃ ca bhuvanaṃ yoniṃ caiva niveśayet //

teṣāṃ gandhopacāraṃ tu kṛtvā caiva yathākramam
anantaṃ caiva kālāgniṃ narakāṃśca yathākramam //

pātālāni tataścordhve śodhayedanupūrvaśaḥ
upasthānaṃ tataḥ kuryād bhuvarlokasya varānane //

tato vāgīśvarī devī saṃpūjya kusumādibhiḥ
tataḥ paśustu saṃprokṣya stāḍyo viśleṣya eva ca //

chedanaṃ ca tathākarṣo grahaṇaṃ yojanaṃ tataḥ
garbhadhāritvajanane adhikāraṃ tathaiva ca //

yogaṃ bhogaṃ layaṃ caiva tato yoniviśodhanam
caturdaśa samāsena kathayāmyanupūrvaśaḥ //

paiśācaṃ rākṣasaṃ yākṣaṃ gāndharvaṃtvaindrameva ca
saumyaṃ tathā ca prājeśaṃ brāhmaṃ caivāṣṭamaṃ viduḥ //

saṃhārakramayogena śodhanīyāḥ śivādhvare
paśupakṣimṛgāścaiva tathānye ca sarīsṛpāḥ //

sthāvaraṃ pañcamaṃ caiva ṣaṣṭhaṃ mānuṣayonikam
devayonisamāyuktaṃ proktaṃ saṃsāramaṇḍalam //

caturdaśavidhaṃ caiva bhūrloke tu viśodhayet
ātmā saṃsaratihyatra māyādyavanigocare //

saṃsāraḥ procyate tasmāt paryaṭetsa yatastataḥ
sukhaṃ duḥkhaṃ tathā mohaṃ bhuṅkte caivādhvamadhyagaḥ //

bandhatrayasamāyukto vāmaśaktyātvadhiṣṭhitaḥ
īśvareṇa nimittena sṛṣṭisaṃhāravartmani //

punaḥ punaścādhvamadhye yujyate sa śubhāśubhaiḥ
adhvamadhye tu ye pāśā jñeyāścānantakoṭayaḥ //

pradhānaguṇabhedena yāvaccānāśritaṃ padam
tasmādevaṃ vijānīyāt adhvā bandhasya kāraṇam //

caturdaśavidhaṃ yacca proktaṃ saṃsāramaṇḍalam
tasya bhedāhyanantāśca bhidyante karmabhedataḥ //

karmavallyohyanantāśca karmeśānādikārakāḥ
ātmanā badhyatehyātmā muñcennātmānamātmanā //

kośakāro yathā kīṭa ātmānaṃ veṣṭayeddṛḍham
nacodveṣṭayituṃ śakta ātmānaṃ sa punaryathā //

tathā saṃsāriṇaḥ sarve baddhāḥ svaireva bandhanaiḥ
na ca mocayituṃ śaktāḥ paśavaḥ pāśabandhanāḥ //

svayameva svamātmānaṃ yāvadvai nekṣate śivaḥ
śivaśaktinipātāttu mucyante pāśabandhanāt //

anyathā naiva jānanti svarūpaṃ yatsunirmalam
yattatsvābhijanaṃ śuddham anaupamyamanāmayam //

mohitā malamohena baddhāḥ karmakalādinā
nigūḍhāstatra tiṣṭhanti kāṣṭhe vahniryathā tathā //

uddhṛtastu yathā vahnir manthakasya vaśātsphuṭam
svasvarūpaṃ prapaśyeta bhāsvaraṃ yatsunirmalam //

anyeṣāmapi jantūnāṃ timirākrāntacakṣuṣām
prakāśayati vastūni hatvā vai raśmibhistamaḥ //

tathātmā tu vijānāti yatsvarūpamanādimat
manthakasya vaśāddevi nānyathā tu kathaṃcana //

manthakastviha deveśi svayameva sadāśivaḥ
ācāryatanumāsthāya sadā cānugrahe sthitaḥ //

mantrā manthanavajjñeyā adhvā cātrāraṇiryathā
vāgīśī yonisaṃsthānā dhūmo jñeyo malādivat //

ātmā vai vahnivajñeyo bodhakastu paraḥ śivaḥ
udbodhito yathā vahnir nirmalo 'tīva bhāsvaraḥ //

na bhūyaḥ praviśetkāṣṭhaṃ tathātmādhvana uddhṛtaḥ
malakarmakalādyaistu nirmukto vigataklamaḥ //

tatrastho 'pi na badhyeta yato 'tīva sunirmalaḥ
rasavahnisamāyogāt tāmraṃ kālikayā yathā //

viśleṣitaṃ tu tattvajñair hematvaṃ pratipadyate
na bhūyastāmratāṃ yāti tathātmā na kadācana //

rasavanmantraśaktistu kriyā jñeyā tu vahnivat
tajjñaścaiva śivo jñeya ācāryatanuvigrahaḥ //

ātmā vai hemavajjñeyo malo jñeyastu kālikā
mantradravyakriyāyogād vahnyādhāre tathā priye //

guruṇā tantraviduṣā hy ātmā vai nirmalīkṛtaḥ
na bhūyo malatāṃ yāti śivatvaṃ yāti nirmalam //

evaṃ jñātvā varārohe dīkṣā kāryā yathā purā
śodhayenmukhyapāśāṃśca ye proktāste mayā purā //

guṇabhūtāstu ye pāśās te 'pi śuddhyanti tadvaśāt
caturdaśavidhaṃ caiva yaduktaṃ tu mayā purā //

saṃsāramaṇḍalaṃ devi śoddhyaṃ tadavanītale
tadvakṣyāmi kramātsarvaṃ yathā śodhyaṃ śivādhvare //

brahmādistambhaparyantaṃ prādhānyena viśodhayet
brāhmaṃ caiva tu prājeśaṃ saumyamaindraṃ tathaiva ca //

gāndharvaṃ cāparaṃ yākṣaṃ rākṣasaṃ ca tathāparam
paiśācaṃ kramataḥ śodhyaṃ sthāvaraṃ mānuṣaṃ tathā //

saptacchadaṃ sthāvarāṇāṃ sarpāṇāṃ vāsukiṃ tathā
pakṣiṇāṃ garuḍaṃ caiva mṛgāṇāṃ siṃhameva ca //

paśūnāṃ caiva goyoniṃ manuṣyāṃśca viśodhayet
antyajāñchūdraviṭ kṣatra brāhmaṇāṃśca viśodhayet //

pañcabhirbrahmabhirdevit vadhikārānviśodhayet
daśāhutiprayogeṇa antyajān brāhmaṇāvadhi //

brāhmaṇasyādhikārāṣṭau catvāriṃśatameva ca
garbhaḥ puṃsavanaṃ caiva sīmanto jātakarma ca //

nāma niṣkramaṇaṃ caiva annaprāśanacūḍakam
anenaiva varārohe śodhyāstvaṣṭau prakīrtitāḥ //

etairnivartitairdevi tato 'sau jāyate dvijaḥ
navamo vratabandhastu sa cāṅgī parikīrtitaḥ //

aṅgāni saṃpravakṣyāmi yathāvadanupūrvaśaḥ
mekhalā dantakāṣṭhaṃ ca ajinaṃ tryāyuṣaṃ tathā //

saṃdhyāṃ vahnerupāsāṃ ca bhikṣāṃ vai saptamaṃ viduḥ
niyantṝṇi ca dṛṣṭāni dīkṣākāle varānane //

bhauteśaṃ pāśupatyaṃ ca gāṇaṃ gāṇeśvaraṃ tathā
unmattakāsidhāraṃ ca ghṛteśaṃ saptamaṃ viduḥ //

saptaitāni tu dṛṣṭāni vratāni brahmacāriṇām
caryāvratāni bodhyāni aṅgatve kīrtitāni tu //

ebhistu sahitaṃ hyekaṃ navamaṃ vratabandhanam
tasyāntarbhūtamevaitat kathitaṃ vratasaptakam //

caturdaśa vratānyevaṃ hotavyāni varānane
vedavratāni catvāri hotavyāni na saṃśayaḥ //

aiṣṭikaṃ pārvikaṃ caiva bhautikaṃ saumikaṃ tathā
vrateśvarāstu catvāro brahmacāriniyāmakāḥ //

trayodaśavijānīyāt tato vai vedabhājanam
tato bhavati godānaṃ taccaturdaśakaṃ priye //

snāta udvāhayedbhāryāṃ jñānasiddhaḥ kumārikām
kṛtvā darbhamayīṃ patnīṃ tayā saha yajetkratūn //

tajjñeyaṃ pañcadaśamaṃ tataḥ pākamakhāḥ kramāt
naimittikāṃśa tānāhuḥ pravakṣyamyanupūrvaśaḥ //

aṣṭakāḥ pārvaṇī śrāddhaṃ śrāvaṇyāgrāyaṇī tathā
caitrī cāśvayujī ceti sapta pākamakhāḥ kramāt //

etaiḥ saha vijānīyād dvāviṃśatparisaṃkhyayā
āgneyaṃ cāgnihotraṃ ca darśaṃ caiva tataḥ param //

paurṇamāsī tathā jñeyā cāturmāsyaṃ tathaiva ca
paśubandhaḥ samuddiṣṭaḥ sautrāmaṇirataḥ param //

haviryajñāḥ samākhyātāḥ saptaite pāvanāḥ priye
ebhiḥ saha vijānīyāt saṃskāraikonatriṃśakam //

agniṣṭomātyagniṣṭomau ukthaḥ ṣoḍaśikā tathā
vājapeyo 'tirātrastu āptoryāmastu saptamaḥ //

somasaṃsthāḥ samākhyātāḥ ṣaṭtriṃśatparisaṃkhyayā
hiraṇyapādaḥ prathamas tathā guhyahiraṇyadhṛt //

hiraṇyameḍhro hiraṇyanābhir hiraṇyagarbha eva ca
hiraṇyaśrotro hiraṇyatvag ghiraṇyākṣastathaiva ca //

hiraṇyajihvastacchṛṅgo daśa yajñāḥ prakīrtitāḥ
śatena tu ghṛtaṃ cātra ekaikaṃ tu vijāyate //

ete sarve sahasreṇa śuddhyante saptatriṃśakaḥ
aśvamedhaṃ tataḥ paścāj juhuyāttu yathākramam //

evaṃ kṛtaistu taiḥ sarvais tataścaiva gṛhī bhavet
aṣṭātriṃśattamaṃ taṃ tu vānaprasthaṃ tato bhavet //

pārivrājyaṃ tato 'nteṣṭim evaṃ brāhmaṇyamāpnuyāt
ata ātmaguṇānaṣṭau kathayāmi samāsataḥ //

dayā sarveṣu bhūteṣu kṣāntiścāpyanasūyatā
śaucaṃ caivamanāyāso maṅgalaṃ cāpyataḥ param //

akārpaṇyaṃ cāspṛhā cety aṣṭāvātmaguṇāḥ smṛtāḥ
catvāriṃśadathāṣṭau tu saṃskārāśca samāsataḥ //

etaiḥ śuddhaistu śuddhyanti asaṃkhyā ye 'pi suvrate
ato 'nteṣṭiṃ tu hutvā vai guṇānāpādayecchiśoḥ //

pañca pañcāhutīrhutvā brahmabhiścāpyanukramāt
tilairghṛtena vātāṃśca ūrdhve tu viniyojayet //

ūrdhvaśabdena cāśuddhaṃ yatkarma parikīrtitam
tasmin saṃyojanaṃ kāryaṃ nacānyatra vidhīyate //

tasmānnoddharaṇaṃ kāryaṃ na cāpi nayanaṃ kvacit
yattatra paripāṭyā tu karma tatra niyojayet //

tato 'ṇimādirāpādyo brahmabhiścāpyanukramāt
pañcāhutiprayogeṇa bhogārthaṃ caivamātmanaḥ //

ūrdhvaśabdena tajñeyaṃ yadbhūrlokaṃ samāśritam
tasminyuktasya kartavyaṃ nacānyasminkadācana //

anuddhṛte kathaṃ yogaḥ yāvat karma na bhujyate
tasmāttu yogaśabdena tattatkarmaikacintanā //

nivartyate mahādevi niṣkṛtiṃ juhuyāttataḥ
śivenāṣṭaśatāhutyā tatastu bhuvanādhipān //

bhuvanāntarnivāsāṃśca bhuvanānāṃ yathākramam
homenaiva tu saṃśodhya viśleṣaṃ chedanaṃ tathā //

pūrṇaṃ caiva samuddhāraṃ tatsthatvaṃ cāpyanukramāt
prāyaścittaṃ tato hutvā nyūnādhikanimittataḥ //

evamādikrameṇaiva dhāmāntaṃ ca viśodhayet
bhūrlokastu samākhyāto bhuvolokaṃ nibodha me //

bhūpṛṣṭhadyāvadādityaṃ lakṣamekaṃ pramāṇataḥ
daśa vāyupathā madhye tv ayutāyutasaṃkhyayā //

ādye vāyupathe meghān kathayāmi yathāsthitān
pañcāśadyojanādūrdhvam ṛtarddhirnāma mārutaḥ //

yo vivardhayate puṣṭim oṣadhīnāṃ balaṃ tathā
bṛṃhayecca mahīṃ sarvām āpyāyayati cāvyayaḥ //

divā haṃsaḥ sa vai vāyur manujānāṃ sukhāvahaḥ
yato gṛddhrāndhārayati tena gṛddhradharaḥ smṛtaḥ //

prācetaso nāma vāyuḥ pracetobhivinirmitaḥ
sa vai nāśayate vṛkṣān kadācitsaṃpravartayet //

agniḥ prācetaso nāma tenaiva saha tiṣṭhati
yadā dahati veśmāni tadāsau samudāhṛtaḥ //

sukhī samudre vasati sa jalānnopaśāmyati
yojanānāṃ śatādūrdhvaṃ senānīrvāyurucyate //

vidyudvanto mūkameghā vasantyasmiṃśca mārute
te bhuvaḥ krośamātreṇa tiṣṭhanto 'pasṛjantyapaḥ //

yojanānāṃ śatādūrdhvaṃ meghāḥ sattvavahāḥ smṛtāḥ
matsyamaṇḍūkakūrmāṃśca varṣantyete ca durdine //

yojanānāṃ śatādūrdhvaṃ vāyuroghaḥ prakīrtitaḥ
tasmiṃstu rogadā meghā varṣanti ca viṣodakam //

tenopasargā jāyante mārakāḥ sarvadehinām
tasmādūrdhvaṃ tu tāvadbhyo devyamoghaḥ sthito marut //

tasmiṃste mārakā meghā amoghe saṃpratiṣṭhitāḥ
vajrāṅgo nāma vai vāyuḥ pañcāśadyojanasthitaḥ //

tasmiṃstūpalakā nāma meghāstūpalavarṣiṇaḥ
tāvadbhiryojanaireva tato vai vaidyuto 'nilaḥ //

meghāśca vaidyutāstasmin nivasanti tu vaidyute
aśanirvāyusaṃkṣobhāt teṣvasau jāyate mahān //

tadūrdhvaṃ yojanānāṃ ca pañcāśadraivataḥ smṛtaḥ
tasminpuṣṭivaho nāma puṣṭiṃ varṣati dehinām //

saṃvarte rogadā meghās te rogodakavarṣiṇaḥ
pañcāśadyojane te vai tasmiṃstiṣṭhanti toyadāḥ //

viṣāvarto nāma vāyuḥ pañcāśadupari sthitaḥ
tasminkrodhodakā nāma meghā vai saṃpratiṣṭhitāḥ //

te krodharāgabahulaṃ saṃgrāmabahulaṃ tathā
rājñāṃ kṣayakaraṃ caiva prajānāṃ kṣayadaṃ tathā //

varṣaṃ caivātra kurvanti yadā varṣanti te ghanāḥ
aghopyamegho vajrāṅgo vaidyuto raivatastathā //

saṃvartaśca viṣāvarto vāyavo ghoraveginaḥ
agho vasanti vai divyāḥ piśācāḥ skandadehajāḥ //

triṃśatkoṭisahasrāṇi skandasyānucarāḥ smṛtāḥ
te vai divyaiśca kusumair arcayanti harātmajam //

amoghe vināyakā ghorā mahādevasamudbhavāḥ
triṃśatkoṭisahasrāṇi tasmin vāyau pratiṣṭhitāḥ //

ye haranti kṛtaṃ karma narāṇāmakṛtātmanām
vajrāṅge 'pi tathā vāyau mātaṅgāḥ krūrakarmiṇaḥ //

bhinnāñjananibhā ghorās tāpanā nāma viśrutāḥ
vidyādharāṇāmadhamā manaḥ pavanagāminaḥ //

ye vidyāpauruṣe ye ca vaitālādīñśmaśānataḥ
sādhayitvā tataḥ siddhās te 'smin vāyau pratiṣṭhitāḥ //

vaidyute 'psarasastasmin vāsavena prayojitāḥ
tiṣṭhanti sarvadā tatra pṛthivīpurapālane //

bhṛgo vahnau jale vāpi saṃgrāmeṣvanivartakāḥ
gograhe bandimokṣe vā mriyante puruṣottamāḥ //

te vrajanti tatastūrdhvaṃ vimānairmaṇicihnitaiḥ
patākādīrghikākīrṇair divyaghaṇṭānināditaiḥ //

strīsahasraparīvārair vimānaistānnayanti tāḥ
raivate tu mahātmānaḥ siddhā vai saṃpratiṣṭhitāḥ //

gorocanāñjane bhasma pāduke ajinādi ca
sādhayitvā mahātmānaḥ siddhāste kāmarūpiṇaḥ //

te vasanti mahātmāno divyāṃ siddhimavasthitāḥ
saṃvarte 'pi mahāvāyau vidyādharagaṇāḥ smṛtāḥ //

daśa triṃśacca koṭyaste divyābharaṇa bhūṣitāḥ
divyagandhānuliptāste divyasragdhāmabhūṣitāḥ //

āgneyā dhūmajā meghāḥ śītadurdinadāḥ smṛtāḥ
viṣāvartaṃ nāvamiva te vāyuṃ yānti miśritāḥ //

tatra gandharvakuśalā gandharvasahadharmiṇaḥ
vaṃśavīṇāvidhijñāśca pakṣiṇaḥ kāmarūpiṇaḥ //

brahmajā nāma vai meghā brahmaniḥśvāsasaṃbhavāḥ
upariṣṭādyojanaśatād durjayasyopari sthitāḥ //

tatra vai durjayā nāma indrasya parirakṣakāḥ
parāvahābhidhaṃ vāyuṃ te samāśritya saṃsthitāḥ //

mahāvīryabalopetā daśa koṭyaḥ prakīrtitāḥ
puṣkarāvartakā nāma meghā vai padmajodbhavāḥ //

śakreṇa pakṣā ye cchinnāḥ parvatānāṃ mahātmanām
parāvahastānvahati manujāniva vāraṇaḥ //

tasminvāyugamā nāma gandharvā gaganālayāḥ
ekādaśa tu vai koṭyas teṣāṃ tu samudāhṛtāḥ //

jīmūtā nāma ye meghā devebhyo jīvasaṃbhavāḥ
dvitīyamāvahaṃ vāyuṃ meghāste ca samāśritāḥ //

tasmiñjīmūtakā nāma vidyādharagaṇā daśa
āvahastu tato vāyur yatra droṇāḥ samāśritāḥ //

tasmindroṇāḥ samākhyātā meghānāṃ parirakṣakāḥ
hitārthaṃ tu prajānāṃ vai nirmitāste mayā purā //

upariṣṭātkapālotthāḥ saṃvartānāma vai ghanāḥ
mahāparivaho nāma vāyusteṣāṃ samāśrayaḥ //

ādye vāyupathehyevaṃ meghā vai vāyubhiḥ saha
siddhāśca patayaścaiva kathitā meghacāriṇaḥ //

dvitīye vāyupathe jñeyā agnikanyāśca mātaraḥ
tā vasanti guṇopetā rudraśaktyātvadhiṣṭhitāḥ //

tṛtīye vāyupathe caiva vasante siddhacāraṇāḥ
svakarmabhogasaṃsiddhāḥ sarvasiddhairadhiṣṭhitāḥ //

caturthe pathi caivātra vasantyāyudhadevatāḥ
nārācacakracāparṣṭi śūlaśaktīṣumudgarāḥ //

pañcame pathi deveśi vasantyairāvatādayaḥ
airāvato 'ñjanaścaiva vāmanaśca mahāgajaḥ //

supratīko gajendraśca puṣpadantastathaiva ca
kumudaḥ puṇḍarīkaśca sārvabhaumo 'pi cāṣṭamaḥ //

diggajā iti vikhyātāḥ svasu dikṣu vyavasthitāḥ
ṣaṣṭhe vāyupathe devi pakṣirājo mahābalaḥ //

garutmāniti vikhyāto durjayo 'tīva vīryavān
saptame vyomagaṅgā tu nānājalacarānugā //

divyāmṛtajalā puṇyā tridhā sā parikīrtitā
sā bhrāntā nabhaso madhye samantātparimaṇḍalā //

ākāśagaṅgā prathitā devānāṃ satatotsavā
puṣpamāleva sā bhāti nabhasaḥ śirasi sthitā //

tatra siddhairmahābhāgair vidyādharagaṇaistathā
gandharvairapsarobhiśca sādhyairviśvairmarudgaṇaiḥ //

rudrairvasubhirādityaiḥ pitṛdevamaharṣibhiḥ
rakṣobhirguhyakaiścaiva divyastutiparāyaṇaiḥ //

stuvadbhiśca japadbhiśca gāyadbhiśca mahātmabhiḥ
nṛtyadbhirvalgamānaiśca divyadundubhiniḥsvanaiḥ //

bherīmṛdaṅgavādyaiśca vallakīnāṃ ca niḥsvanaiḥ
vaṃśavāditranādaiśca manovāyusamīritaiḥ //

vaidūryanālaiḥ kamalair hemapatraiḥ sugandhibhiḥ
kesaraiḥ padmarāgaiśca mahācakrapramāṇakaiḥ //

nṛtyantīva saricchreṣṭhā vimānaśatamaṇḍitā
maṇḍitā ca vanairdivyair dharmādhārā mahānadī //

mama netrādviniṣkrāntā kriyāśaktiḥ parā hi sā
mahāmandākinī devī tridaśaiḥ paryupāsitā //

mahāvimānakoṭībhir nirantaramavasthitaiḥ
śobhitāsau bhagavatī nityamāste nabhastale //

tatraiṣā meruśirasi mama vai mastakāccyutā
papāta dharaṇīpṛṣṭhe lokānāṃ hitakāmyayā //

akṣobhyā sāpyasau gaṅgā tiṣṭhatyaniladhāritā
yojanānāṃ śataṃ pūrṇaṃ vistāro 'syāḥ prakīrtitaḥ //

pariṇāhastataḥ koṭyaḥ mahāvegavatī śubhā
sā bhramantīva saṃtiṣṭhet samantātparimaṇḍalā //

dhruvamāpūrya sā devī tv atyadbhutamavasthitā
divyāmṛtavahā puṇyā sarvapāpapraṇāśinī //

aṣṭame vṛṣarājastu sapatnīkaḥ sanandanaḥ
vasati tvapratīghātaḥ pratyakṣo dharma eva saḥ //

navame pathi cātrāste dakṣo nāma prajāpatiḥ
brahmaiva sākṣādvasati brahmaśaktyā tvadhiṣṭhitaḥ //

daśame vāyupathe devi vasurudradivākarāḥ
atra cāṅgārakaḥ sarpir nairṛtaḥ sadasatpatiḥ //

budhaśca dhūmaketuśca vikhyātaśca jvarastathā
ajaśca bhuvaneśaśca mṛtyuḥ kāpālikastathā //

ekādaśa smṛtā rudrāḥ sarvakāmaphalodayāḥ
dhātā dhruvaśca somaśca varuṇaścānilo 'nalaḥ //

pratyūṣaśca pradoṣaśca vasavo 'ṣṭau prakīrtitāḥ
vasavaḥ kathitāhyete ādityāṃśca nibodha me //

aryamā indravaruṇau pūṣā viṣṇurgabhastimān
mitraścaiva samākhyātas tv ajaghanyo jaghanyakaḥ //

vivasvāṃścaiva parjanyo dhātā vai dvādaśaḥ smṛtaḥ
kāśyapeyānvidustvetān teṣāṃ tejonidheratha //

amṛtodbhavo 'rtho divyaḥ sarvadevasamanvitaḥ
yajñaścakraṃ rathe tasmin sarvajñānamayī ca dhūḥ //

saptāśvāśca svarāḥ sapta vedahūṃkāraniḥsvanāḥ
nāgā yoktrāṇi teṣāṃ vai aruṇaścaiva sārathiḥ //

satyaṃ ca mañcakaṃ tasya vāyurvego rathasya tu
navayojanasāhasro vigraho bhāskarasya tu //

triguṇaṃ maṇḍalaṃ tasya trailokye bhāti bhāsvaram
jñānaśaktiḥ parāhyeṣā tapatyādityavigrahā //

māsavāraprayogeṇa saṃcaranti śivecchayā
ahorātraṃ bhramantyete bhuvarlokaṃ samantataḥ //

tataḥ somastu lakṣeṇa ādityoparisaṃsthitaḥ
āpyāyayañjagatsarvaṃ sudhādhārāpravarṣaṇaiḥ //

candrarūpeṇa tapati kriyāśaktiḥ śivasya tu
indūrdhve lakṣamātreṇa sthitaṃ nakṣatramaṇḍalam //

lakṣadvayena tasyordhvaṃ saṃsthito bhūminandanaḥ
lakṣadvayena tasyordhve saṃsthitaḥ somanandanaḥ //

surācāryo 'pi tasyordhve dvilakṣeṇaiva saṃsthitaḥ
tasyordhve 'pi dvilakṣeṇa tiṣṭhate bhṛgunandanaḥ //

tasyopari dvilakṣeṇa sauriḥ sarpati līlayā
lakṣamātreṇa tu ṛṣīn kathayāmi samāsataḥ //

atriścaiva vasiṣṭhaśca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ
bhṛgvaṅgirāmarīciśca ṛṣayaḥ saṃprakīrtitāḥ //

yamaniyamatohyete śāpānugrahakārakāḥ
bhītāśca parapīḍāyāḥ śūrāḥ śāstravicāraṇe //

jñānakhaḍgodyatāḥ sarve tv ajñānapaṭalāpahāḥ
mantrayogakriyācāryā saṃnaddhā duratikramāḥ //

yogaiśvaryaguṇopetāḥ śivārādhanatatparāḥ
tebhyo lakṣādhruvo devi tārakāḥ sa caturdaśa //

śarīraṃ ghaṭitaṃ tābhir dhruvasya varavarṇini
brahmaivāpararūpeṇa brahmasthāne niyojitaḥ //

tasyajyotirgaṇo devi nibaddhobhramate sadā
niścalaḥ sa tu vijñeyaḥ śivaśaktyātvadhiṣṭhitaḥ //

daśapañca ca lakṣāṇi dhruvāntaṃ bhūmimaṇḍalāt
vāyuskandhānsthitāṃstvatra kathayāmi samāsataḥ //

āmeghādbhāskarātsomān nakṣatrādgrahamaṇḍalāt
ṛṣisaptakanirdeśād ādhruvāntaṃ ca saptamaḥ //

ādityādighruvāntaśca svarlokaḥ parikīrtitaḥ
atra rājā mahendro vai tiṣṭhate surapūjitaḥ //

ṛṣidevaiḥ sagandharvair vṛtaścāpsarasāṃ gaṇaiḥ
agnihotraṃ kratūnvāpi kṛtvā jñānavivarjitāḥ //

svarlokaṃ tu narā yānti punarāyānti mānuṣam
svarlokasyoparisṭāttu dve koṭī yojanāni tu //

pañcāśītiśca lakṣāṇi maharloko varānane
ṛṣayaścaiva siddhāśca mārkaṇḍādyā vasanti vai //

koṭyaṣṭakaṃ mahādevi yojanānāṃ varānane
maharlokopariṣṭāttu janalokovyavasthitaḥ //

ekapādo 'tha jahnuśca kapilaścāsuristathā
bhautiko vāḍvaliścaiva janalokanivāsinaḥ //

dvādaśaiva tathā koṭyo janalokordhvataḥ priye
tapolokaḥ samākhyāta ṛṣiyogeśvarākulaḥ //

sanakaścasanandaśca sanatkumāraḥ sanandanaḥ
śaṅkuścaiva triśaṅkuśca tapolokanivāsinaḥ //

padmāḥ ṣaṭpañcapañcāśat koṭyo lakṣāṇi viṃśatiḥ
bhūrlokāntaṃ samārabhya yāvatsatyaṃ varānane //

iyaṃ saṃkhyā samākhyātā bhuvanānāṃ varānane
koṭyaḥ ṣoḍaśamānena tapolokordhvataḥ priye //

satyalokaḥ samākhyāto yatra brahmā svayaṃ sthitaḥ
krīḍate bhagavāndevo vṛta ātmasamairdvijaiḥ //

karmajñānena saṃsiddhā advaitapariniṣṭhitāḥ
ānandapadasaṃprāptā ānandapadamāgatāḥ //

ṛgvedomūrtimāṃstasminn indranīlasamadyutiḥ
divyagandhaviliptāṅgo divyābharaṇabhūṣitaḥ //

saṃsthitaḥ pūrvatastasya dīpyamānaḥ svatejasā
uttareṇa yajurvedaḥ śuddhasphaṭikasaṃnibhaḥ //

divyakuṇḍaladhārī ca mahākāyomahābhujaḥ
sthitaḥ paścimadigbhāge sāmavedaḥ sanātanaḥ //

raktāmbaradharaḥ śrīmān padmarāgasamaprabhaḥ
sragdāmadhārakaścitram ālābhūṣaṇabhūṣitaḥ //

atharvāñjanavacchyāmaḥ sthito dakṣiṇatastathā
piṅgākṣo lohitagrīvo harikeśo mahātanuḥ //

ṣaḍaṅgānītihāsāśca purāṇānyakhilāni tu
vedopaniṣadaścaiva mīmāṃsāraṇyakaṃ tathā //

svāhākāravaṣaṭkārau rahasyāni tathaiva ca
gāyatrī ca sthitā tatra yatra devaścaturmukhaḥ //

bhogasthānaṃ brahmaṇaḥ syāt paraṃ brahma tato vrajet
koṭiyojanamānena satyalokordhvataḥ priye //

brahmāsanamitikhyātaṃ japāsindūrasaprabham
raktendīvaramadhyasthaḥ padmarāgasamaprabhaḥ //

caturmukhaścaturvedaś caturyugavaśānugaḥ
brahmavidbhiḥ samākīrṇo brahmā muniniṣevitaḥ //

aiśvaryāṣṭakasaṃyuktaḥ ṣaḍvidhasṛṣṭikārakaḥ
dharmādiphalasaṃbandha pradātā ca yuge yuge //

tiryaṅnārakisattvānāṃ divyānāṃ manujaiḥ saha
sraṣṭā ca sarvabhūtānāṃ sadevāsuramānuṣe //

koṭidvayaṃ tadūrdhve tu yojanānāṃ varānane
nīlendīvarasaṃkāśā indranīlasamaprabhā //

brahmalokātparatvena viṣṇoścaiva purīsmṛtā
sarvakāmasamopetā sarvaratnasamujjvalā //

marakatastambhasopānā nīladhvajasamākulā
ghaṇṭāvitānavistīrṇā cārucāmaraśobhitā //

nīlotpaladalaprakhyaiḥ kanyāvṛndaiḥ samāvṛtā
kāmakārmukanirghoṣa vitrastamṛgalocanaiḥ //

nūpurārāvamukharaiḥ skhaladbhirmṛduvibhramaiḥ
manobhavaśarāyāsa nipātaśatajarjaraiḥ //

sughūrṇitamadāyāsa viloladhavalekṣaṇaiḥ
saṃsevyate sa bhagavān viṣṇuḥ kamalalocanaḥ //

indranīlasamākāro nilotpaladalaprabhaḥ
caturbhujo mahākāyaḥ pīnavakṣā gadādharaḥ //

kirīṭīkuṇḍalīśaṅkhī prajāpālanatatparaḥ
saṃsevyate sa bhagavān nikāyairātmavikramaiḥ //

viṣṇubhaktāśca ye nityaṃ dhyānapūjājape ratāḥ
te tu gacchanti tatsthānaṃ viṣṇoramitavikramāḥ //

saptakoṭyastadūrdhvaṃ vai rudraloko vyavasthitaḥ
śuddhasphaṭikasaṃkāśaś catvarodyānamaṇḍitaḥ //

sahasrabhūmikābhiśca harmyamālābhirūrjitaḥ
vimānaiḥ puṣpakairyukto haṃsakundendunirmalaiḥ //

vanopavanaṣaṇḍaiśca sarvartukusumojjvalaiḥ
mārutāḥsukhasaṃsparśā vartikarpūragandhayaḥ //

nadīnadahradākīrṇaḥ padminīṣaṇḍamaṇḍitaḥ
vareṇyāvaradācaiva variṣṭhā varavarṇinī //

vasiṣṭhā ca varāhā ca varārohā ca saptamī
gaṅgāhyetāḥ samākhyātā rudralokavahāḥ sadā //

lakṣapatradalāḍhyaiśca sitapadmairvibhūṣitāḥ
indranīlanibhairnālair yojanāyatagandhibhiḥ //

strīsahasrakadambāḍhyāḥ puṣpaprakaradhūsarāḥ
śaradindunibhānāryo navanītasukomalāḥ //

subhrūlalāṭavadanāḥ kṛśodaryo madālasāḥ
alipuñjanibhaiḥ keśair mṛgāmodasugandhibhiḥ //

pralambaśravaṇādhārāḥ padmapatrāyatekṣaṇāḥ
dāḍimīpuṣpasaṃkāśair oṣṭhairutpalagandhibhiḥ //

rambhānibhābhirjaṅghābhir bāhubhirbisakomalaiḥ
aśokapallavākāraiḥ pādaiḥ padmadalopamaiḥ //

nakhaiśca ketakīprakhyair daśanairmauktikojjvalaiḥ
svabhāvasusugandhāḍhyaiḥ prasravadbhirivāmṛtam //

hārakeyūrakaṭakaiḥ sīmantamaṇijālakaiḥ
kāñcīḍoraiḥ suraktaiśca kusumairbhūṣitāḥ sadā //

tārakumbhanibhākārair unnataiśca payodharaiḥ
suvṛttaiḥ pīnapārśvaiśca pīnakaṇṭhasamāśritaiḥ //

guruśreṇībharākrāntā muktāvalivirājitāḥ
rājahaṃsagatispardhi mattamātaṅgavibhramāḥ //

nūpurārāvamukhara praskhalanmṛduvikramāḥ
hāsyalāsyavilāsāḍhya bhrūbhaṅgataralekṣaṇāḥ //

hlādayantīva gātrāṇi rudrāṇāṃ tannivāsinām
kāmagrahagrahāviṣṭā ghūrṇantyo madavihvalāḥ //

pariṣvajanamātreṇa modayantyo gaṇeśvarān
yadyapyevaṃvidhānāryaḥ nijabhartṛbhayāturāḥ //

vitrastamṛganetrāstu bharturutsaṅgamāgatāḥ
avagūhya ca sarvāṅgair āpīya vadanairmukham //

krīḍantirudrabhavane rudrakanyāḥ sarudrakāḥ
rudrāścaivaṃvidhākārā jñānayogabalotkaṭāḥ //

mukuṭaiḥ kuṇḍalaiścitrair mahāratnasamujjvalaiḥ
keyūrakaṭakairḍoraiḥ puṣpavastravibhūṣaṇaiḥ //

muktāphalāvalīhārair brahmasūtrottarīyakaiḥ
mahākāyā mahoraskās trinetrāḥ śūlapāṇayaḥ //

candrāyutapratīkāśāḥ karpūrakṣodadhūsarāḥ
surasiddhanutāḥsarve suprasanna varapradāḥ //

haralabdhavarāstṛptā daśabāhvindumaulayaḥ
na tatra mṛtyurna jarā na śoko 'sti viyogajaḥ //

krīḍantisārdhaṃkanyābhiḥ saṃsārabhayavarjitāḥ
adhikārakṣaye rudrā rudrakanyāsamāvṛtāḥ //

śrīkaṇṭhasyecchayā sarve śivaṃyāntitanukṣaye
gatvā bhūyo na jāyante kalpakoṭiśatairapi //

evaṃvidhairasaṃkhyātair vimānarathagāmibhiḥ
mahāvṛṣagajārūḍhaiḥ siṃhavājisuvāhanaiḥ //

lakṣāyutasahasraistu rudrakoṭibhirāvṛtam
tanmadhyesarvatobhadraṃ siṃhadvāraiḥ sutoraṇaiḥ //

svacchamauktikasaṃkāśa prākāraśikharāvṛtam
nandīśvaramahākāla dvārapālagaṇairvṛtam //

kiṃkiṇījālamukharaiḥ patākādhvajasaṃkulaiḥ
vitānacchatraṣaṇḍaiśca muktāhārapralambitaiḥ //

ghaṇṭācāmaraśobhāḍyaṃ darpaṇaiścopaśobhitam
kalaśairdvāranyastaiśca ratnapallavasaṃyutaiḥ //

racitaiścitraśāstrajñair atnacūrṇasamujjvalaiḥ
svastikaiḥ patravalyāḍhyaiś citritaṃ bhuvanājiram //

śatasiṃhāsanākīrṇaṃ vedikāratnabhūṣitam
gopurāṭṭālarathakair vīthībhiśca bhramāntrakaiḥ //

sarvaratnavicitrāḍhyair dvārabaddhaiḥ suśobhanam
nirgamaiḥsugavākṣaiśca viṭaṅkaiḥsphaṭikaprabhaiḥ //

stambhaiḥsopānabaddhaiśca vajravaiḍūryasaprabhaiḥ
pūrṇacandranibhākārair aṇḍaiḥ śikharamaṇḍitaiḥ //

muktāphalaprabhābhiśca bhūmibhiśca sahasraśaḥ
nāṭyaśālaiḥ suśobhāḍhyair nṛttagītaravākulaiḥ //

maṇḍapairatnacitrāḍhyaiḥ sabhāmaṇḍalanirbharaiḥ
āsīnairudravṛndaiśca rudrakanyākadambakaiḥ //

mattavāraṇakai ramyaiś candraśālāsuśobhanaiḥ
dhūpitaṃ dhūpavartībhiḥ kuṅkumodakasecitam //

citrapaṭṭaistu saṃchannaṃ puṣpaprakarasaṃkulam
tūryaśabdajayadhvāna kāhalākūjitena ca //

vaṃśavīṇāmṛdaṅgaiśca gomukhairmukhavādanaiḥ
paṇavaistālavādyaiśca śaṅkhabherīraveṇa ca //

dundubhīnādaśabdena murajasphālanena ca
karasphoṭamahāśabdaiḥ siṃhanādapraguñjitaiḥ //

garjadbhirgaṇavṛndaiśca meghastanitaniḥsvanaiḥ
vandināṃstotraśabdena sāmavedaraveṇa ca //

huḍuṅkārāṭṭahāsaiśca geyajhaṃkārayojitaiḥ
vṛṣananditaśabdena gajavājiraveṇa ca //

kāñcīnūpuraśabdena nadatīva mahatpuram
sarvasaṃpatkaraṃ śrīmac chaṅkarasya tu mandiram //

atrāsaubhagavānrudro brahmaviṣṇvindrapūjitaḥ
gaṅgāyāsnapitonityaṃ divyavastrāmbaracchadaḥ //

pṛthivyāgandhaliptāṅgaḥ śriyāpuṣpaiḥ supūjitaḥ
saptasvarapramukhyaiśca sarasvatyā ca saṃstutaḥ //

pūrṇendurātapatraṃ ca svayameva vyavasthitaḥ
gaṅgātūttarikācchatre sarvādityāśca dīpakāḥ //

puṣpadantagaṇeśādyair āsanaṃ tasya saṃvṛtam
kapilaḥ karkaṭaścaiva vimardaḥ kaṅkaṭastathā //

vikramaścadṛḍhaścaiva niṣkampo niṣkalastathā
aṣṭau te harayaḥproktās trinetrā bhūrivikramāḥ //

siṃharūpāḥsutejaskāḥ saṭāvikaṭabhāsvarāḥ
śaktirūpadharairmantrair yogaiśvaryasamanvitaiḥ //

āsanaṃvivṛtaṃtaistu mahotsāhairbalotkaṭaiḥ
tatrabhadrāsane rudraḥ sthitaścandrārdhaśekharaḥ //

sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ
tryakṣodaśabhujodevo jaṭāmukuṭamaṇḍitaḥ //

pīnavakṣaḥsthaloruśca pīnaskandho mahābhujaḥ
baddhapadmāsanāsīnaḥ karpūrakṣodadhūsaraḥ //

varadābhayapāṇiśca sarvāyudhadharastathā
śatapatrāṅkitaiścaiva hastapādaiḥ sukomalaiḥ //

candrabimbanakhābhābhir aṅgulībhiralaṃkṛtaiḥ
suśliṣṭajānugulphaiśca pādaiścaiva samunnataiḥ //

pūjitairgaṇarudraiśca brahmaviṣṇvindravanditaiḥ
cāmaravyajanokṣepai rudrastrībhiḥ samantataḥ //

vījatastu sadā śrīmāṃś candrakoṭisamaprabhaḥ
jñānāmṛtasutṛptātmā yogaiśvaryapradāyakaḥ //

dhyāto vai yogibhirnityaṃ prasannavadanekṣaṇaḥ
prahasansa ivābhāti nirmalajñānaraśmibhiḥ //

ajñānatimiraṃ hatvā darśayetparamaṃ vapuḥ
sarvasaukhyapradātā ca rudramātṛgaṇāvṛtaḥ //

tasyotsaṅgagatā devī taptakāñcanasuprabhā
pūjitā yoginīvṛndaiḥ sādhakaiḥ surakinnaraiḥ //

sarvalakṣaṇasaṃpūrṇā sarvābharaṇabhūṣitā
yogasiddhipradā nityaṃ mokṣābhyudayadāyikā //

devasyābhimukhī nityam umā tu lalitekṣaṇā
śaktiścāpararūpeṇa śaktimāṃśca harastathā //

brahmāṇḍe sṛṣṭisaṃhārau karoti ca śivecchayā
dīkṣājñānavihīnā ye liṅgārādhanatatparāḥ //

te prayānti harasthānaṃ sarvaiśvaryasukhāvaham
jarāmaraṇanirmuktā vyādhiśokavivarjitāḥ //

nādhoyānti punardevi saṃsāre duḥkhasāgare
śivaṃyānti tataścordhvaṃ śrīkaṇṭhenasamīkṣitāḥ //

rudralokaḥ samākhyātas tataścordhvamume śṛṇu
uttarottaravṛddhyā ca bhuvanaṃ bhuvanaṃsthitam //

brahmāṇḍasyāpyadhobhāge rudralokasyacordhvataḥ
daṇḍapāṇeḥ puraṃjñeyaṃ nānārudragaṇāvṛtam //

daṇḍapāṇistu bhagavān yogaiśvaryabalānvitaḥ
daṇḍaḥ pāṇitalenaiva dhṛtoyena śivecchayā //

vivṛṇoti ca brahmāṇḍe mokṣamārgaṃ sudurbhidam
vidhinārādhitaścaiva anudhyānācchivecchayā //

saptalokeṣu ye rudrā kathayāmi samāsataḥ
śarvorudrastathā bhīmo bhava ugrastathaiva ca //

mahādevastatheśāno rudralokādhipastvamī
brahmalokesthitobrahmā viṣṇurvai vaiṣṇave pure //

rudralokesthitorudraḥ sarveṣāṃ nāyakaḥ smṛtaḥ
kālāgner daṇḍapāṇyantam aṣṭānavatikoṭayaḥ //

yojanānāṃvarārohe tv adhvāyamupavarṇitaḥ
kaṭāhastu adhaścordhvaṃ brahmāṇḍasya varānane //

koṭiyojanamānena ghanākāreṇasaṃsthitaḥ
pañcāśatkoṭayaścordhvaṃ bhūpṛṣṭhāttu varānane //

pañcāśacca adhojñeyā yojanānāṃ samantataḥ
evaṃ koṭiśataṃ jñeyaṃ pārthivaṃ tattvamucyate //

śatarudrāvadhijñeyaṃ sauvarṇaṃ parivartulam
vajrasārādhikasāraṃ durbhedyaṃ tridaśairapi //

huṃphaṭkāraprayogeṇa bhedayettu varānane
śatarudrānato vakṣye samāsena kṛśodari //

daśa daśakrameṇaiva daśadikṣu samantataḥ
pūrvādikramayogena kathayāmyanupūrvaśaḥ //

kapālīśohyajobadhno vajradehaḥ pramardanaḥ
vibhūtiravyayaḥ śāstā pinākī tridaśādhipaḥ //

indrasyabalamākramya prabhuśaktisamanvitāḥ
vicarantimahādevā indreṇa ca supūjitāḥ //

agnirudrohutāśī ca piṅgalaḥ khādako haraḥ
jvalanodahanobabhrur bhasmāntakakṣayāntakau //

agnerbalaṃsamākramya prabhuśaktisamanvitāḥ
vicarantimahādevā agnirājasupūjitāḥ //

yāmyomṛtyurharodhātā vidhātākartṛsaṃjñakaḥ
saṃyoktā ca viyoktā ca dharmo dharmapatistathā //

yamasya balamākramya prabhuśaktisamanvitāḥ
vicarantimahādevā yamarājasupūjitāḥ //

nairṛtomarutohantā krūradṛṣṭirbhayānakaḥ
ūrdhvakeśovirūpākṣo dhūmalohitadaṃṣṭrakau //

nairṛtaṃbalamākramya prabhuśaktisamanvitāḥ
vicarantimahādevā nairṛtendrasupūjitāḥ //

balohyatibalaścaiva pāśahasto mahābalaḥ
śveto 'tha jayabhadraśca dīrghabāhurjalāntakaḥ //

meghanādī sunādī ca samāsātparikīrtitāḥ
vāruṇaṃbalamākramya prabhuśaktisamanvitāḥ //

vicarantimahādevā varuṇendrasupūjitāḥ
śīghrolaghurvāyuvegaḥ sūkṣmastīkṣṇo bhayānakaḥ //

pañcāntakaḥ pañcaśikhaḥ kapardī meghavāhanaḥ
vāyostu balamākramya prabhuśaktisamanvitāḥ //

vicarantimahādevā vāyurājasupūjitāḥ
nidhīśorūpavāndhanyaḥ sau,yadeho jaṭādharaḥ //

lakṣmīratnadharaḥkāmī prasādaśca prabhāsakaḥ
saumyasya balamākramya prabhuśaktisamanvitāḥ //

vicarantimahādevāḥ somarājasupūjitāḥ
vidyādhipo 'tha sarvajño jñānadṛgvedapāragaḥ //

śarvaḥ sureśo jyeṣṭhaśca bhūtapālo baliḥpriyaḥ
īśānānumatā devāś ceṣṭante surapūjitāḥ //

vicarantimahādevā īśaśaktyātvadhiṣṭhitāḥ
vṛṣovṛṣadharo 'nantaḥ krodhano mārutāhvayaḥ //

grasanoḍambareśau ca phaṇīndro vajradaṃṣṭrakaḥ
viṣṇostubalamākramya prabhuśaktisamanvitāḥ //

vicarantimahādevā anantena supūjitāḥ
śaṃbhurvibhurgaṇādhyakṣas tryakṣaśca tridaśeśvaraḥ //

saṃvāhaścavivāhaśca nalolipsustrilocanaḥ
brahmaṇobalamākramya prabhuśaktisamanvitāḥ //

vicarantimahādevā brahmaṇaiva supūjitāḥ
ekaikasya sahasraṃ tu parivāro 'bhidhīyate //

śatarudrā iti khyātā brahmāṇḍaṃvyāpyasaṃsthitāḥ
asaṃkhyātāḥ sahasrāṇi ye ca ūrdhvādidiggatāḥ //

svacchandāviśvagā devāḥ kalpamanvantareṣvapi
pūrvādidaśadigrudrāḥ sthitā daśa daśaiva tu //

ekaikamadhipaṃcaiva kathayāmi varānane
sthito vai pūrvato 'ṇḍasya śveto vai nāma nāmataḥ //

rudrāṇāṃ tu śatairyukto mahāvīryaparākramaḥ
dīptimadbhirmahātīvrair mayūkhairiva bhāskaraḥ //

āgneyyāmagnisaṃkāśo vaidyuto nāma viśrutaḥ
so 'pi vidyutprabhairudra śataistu parivāritaḥ //

yāmye 'ṇḍasya mahākālo yugāntānalasaṃnibhaḥ
śatarudrairvṛto devi tiṣṭhatyamitavikramaiḥ //

nairṛto vikaṭonāma śatenaparivāritaḥ
saṃtiṣṭhate mahātejā dvitīya iva bhāskaraḥ //

paścime 'ṇḍasya yo rudro mahāvīrya iti śrutaḥ
śatarudrairvṛtaḥ so 'pi tiṣṭhatyamitavikramaḥ //

vāyavyadiśicāṇḍasya vāyuvego mahābalaḥ
śatena ca vṛtaḥ śrīmāṃs tiṣṭhatyatra mahābalaḥ //

subhadranāmottarataḥ śatenaparivāritaḥ
mahāvīryabalopetas tiṣṭhatyatra mahābalaḥ //

pariviṣṭo marīcībhis tatratiṣṭhati vīryavān
vidyādharo nāma rudra aiśānyāṃ vai pratiṣṭhitaḥ //

śatarudrairvṛtaḥ so 'pi pariviṣṭa ivoḍurāṭ
mahāvīryabalopetas tiṣṭhate 'nantavikramaḥ //

adhaḥ kālāgnirudro 'nyaḥ sthitastvatra dvitīyakaḥ
samāvṛto rudraśataiḥ sthitaistvatra varānane //

śataiḥ samāvṛto rudra mayūkhairiva bhāskaraḥ
vīrabhadro vṛtorudrair uparyaṇḍasya saṃsthitaḥ //

ekādaśo mahākāyai rudrakrodhasamudbhavaiḥ
evaṃte 'tramahātmāna ekaikaṃ tu śatena ca //

daśaite veṣṭitādevi śatarudraiśca suvrate
eṣāmaparisaṃkhyeyaḥ parivāro mahātmanām //

āvṛtyāṇḍaṃ sthitāhyete madhu yadvanmadhuvratāḥ
kadambakusumaṃyadvat kesaraiḥ parivāritam //

parivāritaṃ tathāhyaṇḍaṃ rudrairamitavikramaiḥ
gṛhaiḥ satoraṇāṭṭālair nānāratnavicitritaiḥ //

jāmbūnadamayaiścitraiḥ samantātsamalaṃkṛtam
divyanārībhirākīrṇaṃ sarvakāmasamanvitam //

brahmāṇḍametadākhyātaṃ pāśajālāvatāritam
janmavyādhijarāmṛtyu mahodadhipariplutam //

guṇatrayamalacchannaṃ nānājātisamākulam
paśujñānaparikrāntaṃ gatitrayasamākulam //

anityā eva gatayaḥ sarveṣāmeva vādinām
parāparavibhāgaṃ tu naivajānanti mohitāḥ //

hemāṇḍaṃ tu purāsṛṣṭaṃ kṣayātma bhuvanākṛti
īśamāyāsamāviṣṭasy ātmavargasya bhūtaye //

athopariṣṭāttattvāni udakādiśivāntakam
uttarottarayogena daśadhā saṃsthitāni tu //

ahaṃkāraḥ tadūrdhvaṃ tu buddhistu śatadhāsthitā
ūrdhvaṃ sahasradhā jñeyaṃ pradhānaṃ varavarṇini //

pauruṣaṃ daśasāhasraṃ niyatirlakṣadhā smṛtā
tadūrdhvaṃ daśalakṣāṇi kalā yāvattu suvrate //

māyā tu koṭidhāvyāpya sthitā sarvaṃ carācaram
daśakoṭiguṇā vidyā māyāṃvyāpya vyavasthitā //

śatakoṭiguṇenaiva vyāptāsāvīśvareṇa tu
sādākhyaṃ koṭisāhasraṃ bindunādaṃ tadūrdhvataḥ //

yojanānāṃ tu vṛndaṃ vai śaktirvyāpya vyavasthitā
vyāpinī sarvamadhvānaṃ vyāpyadevi vyavasthitā //

aprameyaṃ tato jñeyaṃ śivatattvaṃ varānane
bhuvanāni pravakṣyāmi aptattvādāvanukramāt //

ākāraṃ vibhavaṃ caiva bhuvanānekavistaram
yanna dṛṣṭaṃ paśujñānaiḥ kupathabhrāntadṛṣṭibhiḥ //

yanna sāṃkhyairna yogairvā na caiva pāñcarātrikaiḥ
svabhāvavādibhirnāpi na ca karmapravādibhiḥ //

nāpi saṃśayavādaiśca nagnakṣapaṇakādibhiḥ
na bhūtavādibhiścaiva nāpi syāllokikairapi //

na cātmacintakairvāpi na ca tarkapravādibhiḥ
na ca vaiśeṣikairvā.api ṣaṭpadārthaparāyaṇaiḥ //

na cāpi nyāyavādaiśca hetudṛṣṭāntavādibhiḥ
nāpyekajanmavādaiśca nacāpyekatvavādibhiḥ //

na dhūrtavādairlokairvā suparijñātamaiśvaram
ityevaṃvādināṃ teṣāṃ vādānāṃ tu śatatrayam //

triṣaṣṭiradhikāścānye vādināṃ bhrāntacetasām
ajñānatimirādhānām unmīlanakṛduttamam //

saṃsārapaṅkamagnānāṃ naurivottāraṇaṃ param
mahāmohatamo 'ndhānāṃ tamonudamidaṃ param //

parameśamukhodbhūtaṃ yanmayā prāptamadbhutam
jñānāmṛtamidaṃ divyaṃ nanabhuvanavistaram //

śṛṇuṣvaikamanā devi vicitrākāramadbhutam
ananto bhuvanavrātas tv avyucchedādvyavasthitaḥ //

madhukośajālakavat tathā bhūricayāvṛtiḥ
mīnaśaṃkhakulāyābhaṃ dāṣimībījavatsthitam //

kadambakesaranibhaṃ purāṇāṃ tu samūhakam
mahāsenāvāsakavad vane tarusamūhavat //

nirantaramanantāni bhuvanāni varānane
nānākārāṇi citrāṇi sarvaratnamayāni ca //

parimaṇḍalāni dīrghāṇy ardhacandrākṛtīni ca
puruṣākṛtīni cānyāni nandyāvartākṛtīni ca //

parvatākṛtirūpāṇi gajayuthākṛtīni ca
śarāvākṛtīni cānyāni jvālārūpākṛtīni ca //

mahāvimānarūpāṇi triśūlākṛtimanti ca
murajākṛtīni cānyāni tryaśrākṛtipurāṇi ca //

mahāpuruṣarūpāṇi śataśṛṅgākṛtīni ca
sahasraśṛṅgāvartāni tathānyāni varānane //

koṭiśṛṅgāṇi cānyāni asaṃkhyaśikharāṇi ca
vṛttāni caturaśrāṇi trikoṇānyaparāṇi ca //

divyacitrapatākāni divyaghaṇṭādhvajāni ca
bherinādasvarāḍhyāni divyagītadhvanīni ca //

divyadundubhinādāni mahāveṇusvanāni ca
nānāvāditraghoṣāṇi bhuvanāni ca sarvadā //

śuklāni sphaṭikābhāni padmarāgākṛtīni ca
candrakāntasavarṇāni muktādāmanibhāni ca //

lākṣārasasavarṇāni kānicidvaravarṇini
indragopakavarṇāni indranīlanibhāni ca //

nīlotpalasavarṇāni vidyutpuñjanibhāni ca
bālādityasavarṇāni padmagarbhanibhāni ca //

candraprabhāni cānyāni candrakoṭinibhāni ca
madhyāhnārkasavarṇāni sūryakoṭinibhāni ca //

aśokastavakābhāni haritālanibhāni ca
śakracāpasavarṇāni gokṣīradhavalāni ca //

sindūrakuṅkumābhāni gorocananibhāni ca
taptahemasavarṇāni nirdhūmāgninibhāni ca //

śaṅkhapāṇḍuravarṇāni kānicidbhuvanāni ca
nānāvarṇāni cānyāni nānārūpākṛtīni ca //

eteṣāṃ parato devi vyāpakaṃ paramaṃ padam
aprameyamasaṃkhyeyam agamyaṃ sarvavādinām //

vinā prasādādīśasya jñānametanna labhyate
nacāpi bhāvo bhavati dīkṣāmaprāpya dehinām //

yadā tu kāraṇācchaktir bhavennirvāṇakārikā
śivecchayā prapadyeta dīkṣāṃ jñānamayīṃ śubhām //

mantrayogātmikā divyāṃ tato mokṣaṃ vrajetpaśuḥ
nānyathā mokṣamāyāti api jñānaśatairapi //

yasya prakāśitaṃ sarvaṃ śivenānantarūpiṇā
sa eva mokṣaṃ vrajati śivaḥ sarvamaheśvaraḥ //

tenedaṃ jñānamukhyaṃ tu purā proktaṃ mayā tava
saṃsārārṇavamagnānāṃ naurivottāraṇaṃ param //

mahāmāyāñjanātītaṃ ajñātaṃ paśugocare
anantaṃ pāramakṣobhyaṃ subodhaṃ parameśvaram //

parameśamukhodgīrṇaṃ yan mayā prāptamadbhutam
vakṣye jñānāmṛtamidaṃ śṛṇuṣvaikamanāḥ priye //

ūrdhvaṃ vai brahmaṇo 'ṇḍasya puraikādaśakaṃ sthitam
ekādaśānāṃ rudrāṇāṃ yugāntāgnisamatviṣām //

athordhve bhuvanaṃ devyāḥ kathayāmi varānane
indranīlamayaṃ divyaṃ samantātparimaṇḍalam //

tasminbhagavatī devī bhadrakālī vyavasthitā
vasatīndīvaraśyāmā snigdhakaṅkuṣṭasaprabhā //

sūryamaṇḍalarūpābhyāṃ kuṇḍalābhyāmalaṅkṛtā
paurṇamāsyāṃ yathā sandhyā candrarkābhyāṃ virājate //

rājate ca mahāhāraḥ stanābhyāmantare sthitaḥ
asitāñjanaśailābhyāṃ madhye srotovahā yathā //

caturbhiśca dhṛtaṃ pīṭhaṃ siṃhairamitavikramaiḥ
sarvavajramaye divye divyaratnavibhūṣite //

āsane suprabhe devī jātyañjanasamaprabhā
śukle himavataḥ śṛṅge nīlamegha iva sthitā //

sarvaratnamayī divyā raśanāsyā virājate
pītamālyāṃśukavatī śarvarīvāruṇodaye //

tṛtīyaṃ nayanaṃ tasyā lalāṭasthaṃ virājate
udayastha ivādityo raśmijālavibhūṣitaḥ //

ucchritenātapatreṇa sā śvetena virājate
kṛṣṇameghoparisthena candreṇeva vibhāvarī //

koṭikoṭisahasreṇa strīṇāṃ tu parivāritā
āvṛtā candralekheva nakṣatraistu nabhastale //

kumudotpalavarṇāśca hemaśyāmāśca yoṣitaḥ
priyaṅgukalikāśyāmāś candragauryaḥ sayauvanāḥ //

padmāvadātarūpiṇyaḥ pīnaśroṇipayodharāḥ
hāvabhāvavidhijñāstu nṛttagītaviśāradāḥ //

vīṇāveṇumṛdaṅgādyair vaṃśavāditraniḥsvanaiḥ
upāsīnāstu tāṃ devīṃ ramante tatra yoṣitaḥ //

evaṃ viddhi jayaṃ nāma bhuvanaṃ tu varānane
yā durgeti smṛtā loke brahmāṇḍodaravartinī //

viṣṇunā tapasā pūrvam ārādhya parameśvaram
avatāritā vadhārtāya mahiṣasya mahātmanaḥ //

yena caikena śṛṅgeṇa bhagavān himavān giriḥ
śuṣkaparṇamiva kṣiptaḥ bhagavatyā vināśitaḥ //

sā taṃ vināśāyeddevī tamaḥ sūrya ivotthitaḥ
sā devī sarvadevīnāṃ nāmarūpaiśca tiṣṭhati //

yogamāyāpraticchannā kumārī lokabhāvinī
acintyā cāprameyā ca anyatra paripaṭhyate //

viṣṇunā sahitā devī kalpe kalpe punaḥ punaḥ
bhaginītvena cāyāti nāmarūpaviparyayaiḥ //

manvantare manvantare tathā caiva yuge yuge
rakṣaṇārthaṃ hi lokānāṃ māteva hitakāriṇī //

ityākhyātaṃ tu bhuvanaṃ jayaṃ nāma varānane
tadbhaktāstatra gacchanti tasyā maṇḍaladīkṣitāḥ //

nacaitattapasā prāpyaṃ nayajñairbhūridakṣiṇaiḥ
na dānairvividhaiścāpi śakyaṃ prāptuṃ varānane //

prasādāddevadevasya śaśāṅkāṅkitamaulinaḥ
dīkṣāṃ prāpya prāpnuvanti maṇḍalaṃ cakravartinām //

nirbījadīkṣayā mokṣaṃ dadāti khalu dehinām
sā muktidīkṣā paramā vidhivatparikīrtitā //

vidyeśāvaraṇe dīkṣā yavatī kriyate nṛṇām
tāvatīṃ gatimāpnoti bhuvane 'tra varānane //

bhuvanāni tadīśāṃśca saṃsthānāni yathākramam
kathayiṣyāmi te sarvaṃ śṛṇuṣvaikamanāḥ priye //

bhadrakālyāṃ paro devo rudrakrodhasamudbhavaḥ
koṭimātreṇa deveśi yugāntāgnisamaprabhaḥ //

yugāntāmbudavṛndottha garjitadhvaniniḥsvanaḥ
śatabāhurmahātejā divyābharaṇabhūṣitaḥ //

śirasīndudharaḥ śyāmo nīlāñjanasamadyutiḥ
śikhikaṇṭhanibhaḥ kiñcit kiñcidāpāṇḍulohitaḥ //

cāṣajīmūtavarṇaśca atasīpuṣpasaṃnibhaḥ
indranīlanibhaḥ kiñcit kiñcidbhṛṅganibhākṛtiḥ //

jātyañjananibhākāro rudraikādaśikānvitaḥ
yutaṃ koṭisahasreṇa rudrāṇāṃ ca mahātmanām //

bhuvanaṃ tasya devasya vijayaṃ nāma viśrutam
indranīlanibhaṃ divyaṃ sarvavajranibhaṃ mahat //

daśakoṭisahasrāṇi rudrāṇāṃ varavarṇini
antarbhuvanasaṃghātair anyaiśca parivāritam //

nīlotpaladalaśyāmaiḥ śikhikaṇṭhanibhaistathā
rudrairdivyairmahāvīryaiḥ samantātparivāritam //

stutibhirmaṅgalairgītair nṛttāvāditravāditaiḥ
paṇavairveṇuvīṇābhir bherījhallari gomukhaiḥ //

paṭahaiḥ kāhalaiścaiva śaṅkhadundubhipīlukaiḥ
mṛddalaistaṭṭarībhiśca tālakairmurajaistathā //

maundakāhalaṭaṅkaiśca tamiladraghaṭādibhiḥ
vāditrairvalgitaistālai roṭanairmukhamṛddalaiḥ //

bhūtairbhūtagaṇai rudrair jalpitaiḥ paṭhitaistathā
dhyāyādbhiśca japadbhiśca dhāvadbhiśceṣṭitaistathā //

mayūrakokilārāvān muñcadbhiśca tathāparaiḥ
nānārutavilāsaiśca vikurvadbhirmahātmabhiḥ //

āvṛtastairmahātejā mayūkhairiva bhāskaraḥ
gajavaktraiḥ siṃhavaktrair aśvavaktraiḥ śubhānanaiḥ //

gokarṇairgomukhaiścānyair dvīpiṛkṣamukhaistathā
vyāghravānaravakaiś ca bhagavānparyupāsyate //

vīrabhadro mahātejā yugāntāgnisamaprabhaḥ
āsanaṃ tasya devasya sarvavajramayaṃ mahat //

daśayojanavistīrṇaṃ caturasrānalaprabham
rājate 'trāṣṭabhiḥ siṃhair vṛtaṃ bhīmaparākramaiḥ //

atra te puṇyakarmāṇaḥ ye smaranti maheśvaram
jale marutsvathāgnau vā śiraśchedena vā mṛtāḥ //

te yānti caiśvaraṃ bodhaṃ vīrabhadraṃ mahādyutim
bhuvanasyāsya deveśi hy uparyāvaraṇaṃ mahat //

ammayaṃ tu ghanaṃ cāpi śakracāpamiva sthitam
vitānamiva tadbhadram antare samavasthitam //

tatra cāste mahātmāsāv aṅguṣṭhāgrapramāṇakaḥ
tatra yojanakoṭirvai viṣkambhādūrdhvamucyate //

tiryaktriguṇavistāram āpyamāvaraṇaṃ priye
āvṛtaṃ tena tatsarvaṃ mahāmbhodhivisāriṇā //

rudrāṇḍa iti vikhyātaṃ rudrāloka iti priye
vīrabhadraniketaśca bhadrakālyālayastathā //

trayodaśabhiranyaiśca bhuvānairupaśobhitam
nānārudragaṇairdivyair nirantaramalaṃkṛtam //

aṇḍaṃ vai vīrabhadrasya brahmāṇḍasadṛśaṃ priye
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dharitryā bhuvanaṃ mahat //

dhātrī yasminbhagavatī dharāloke sanātanī
hairaṇyamatulaṃ prāptā ādhāraṃ yatra saṃsthitā //

cakravartivimānaiśca bahubhiḥ parivāritam
āvṛtaṃ bhūtasaṃghātair ācāryaistatparāyaṇaiḥ //

divyagītaninādāḍhyair vāditraśataniḥsvanaiḥ
antarbhuvanasaṃghātai rudrāṇāṃ parivāritam //

bhuvanasyāsya madhye tu udayādityasaṃnibhaḥ
raktotpalanibho divya aśokastabakacchaviḥ //

padmarāgamayo divyaḥ prāsādo bahubhūmikaḥ
tasya madhye bhagavatī dharitrī lokadhāriṇī //

mālayā raktapuṣpasya lambayā nityabhūṣitā
candrārkamaṇḍalākāra kapolatalabhūṣitā //

pītahemāṃśukavatī mahāhāravibhūṣitā
śatayojanavistīrṇe kūrmapṛṣṭhe vyavasthitā //

caturvaktrā cāṣṭabhujā divyābharaṇabhūṣitā
rūpayauvanasaṃpannā nṛttagītaviśāradāḥ //

parivāryopāsate tāṃ divyā vai mānasāḥ striyaḥ
triṃśatkoṭyastu tāsāṃ vai divyābharaṇabhūṣitāḥ //

utpāditāstu śarveṇa tadarthaṃ hitamicchatā
taptajāmbūnadanibhā divyābharaṇaśobhitāḥ //

ucchritenātapatreṇa dhriyamāṇena śobhitāḥ
puraḥsthito mahātejā yo 'sau merurmahāgiriḥ //

upāsīnastu tāṃ devīṃ tatrāste sa nagādhipaḥ
nīlotpaladalaśyāmo nīlajīmūtasaṃnibhaḥ //

nīlo nāma mahāśailaḥ pītavāsā mahādyutiḥ
atikāntena rūpeṇa kaiṭabhāririvāparaḥ //

upāsyamāno divyābhir nagarībhirnagādhipaḥ
tasyottare candranibho nānālaṃkārabhūṣitaḥ //

śvetātapatrī tejasvī śveto nāma mahāgiriḥ
tasyottareṇa sūryābho mukuṭādivibhūṣitaḥ //

pītāmbaradharaḥ śrīmān śṛṅgavāniti viśrutaḥ
atikāntena rūpeṇa kusumāstra ivāparaḥ //

dakṣiṇenāpi vakṣyāmi śṛṇuṣvāvahitā priye
candrāvadātadīptaujā divyābharaṇabhūṣitaḥ //

śuklāmbaradharaḥ śrīmān niṣadho nāma viśrutaḥ
taptahemapratīkāśo divyābharaṇabhūṣitaḥ //

atiśubhreṇa dehena pitāmaha ivāparaḥ
pītāmbaradharaḥ śrīmān pītamālyānulepanaḥ //

hemakūṭo mahātejās tejasāmiva saṅgrahaḥ
rājate bhagavān śailaḥ sandhyāvṛta ivāṃśumān //

pāṇḍurābhrapratīkāśaḥ śaṅkhagokṣīrasaṃnibhaḥ
śuklāmbaradharaḥ śrīmān divyakuṇḍalabhūṣitaḥ //

ātapatreṇa mahatā dhriyamāṇena mūrdhani
himavāniti vikhyāto dvitīya iva bhāskaraḥ //

indragopakasaṃkāśaḥ paścime gandhamādanaḥ
raktāmbaradharaḥ śrīmān astādristha ivāṃśumān //

śuddhasphaṭikasaṃkāśaḥ śuklāmbaradharaḥ śubhaḥ
kirīṭī kuṇḍalī śrīmān mālyavānnāma parvataḥ //

ityevamādibhiścānyaiḥ parvataiḥ parivāritā
lokālokāvasānaiśca tathānyaiḥ kulaparvataiḥ //

divyarūpadharā devī tanurvai pārameśvarī
dhāraṇāṃ gandhatanmātre prāṇāṃstyaktvā tu yoginaḥ //

te yānti tādṛśīṃ mūrtiṃ dharitryāḥ paramāṃ tanum
ataḥ parataraṃ devi sāmudraṃ bhuvanaṃ mahat //

sarvavajramayaṃ divyaṃ nānāścaryaśatānvitam
nīlotpalasamacchāyaṃ sarvataḥ parimaṇḍalam //

madhye tu bhuvanasyāsya maṇḍalaṃ candrasaṃnibham
śatayojanasāhasraṃ samantātparimaṇḍalam //

tasya madhye tu puruṣo rukmavarṇo mahādyutiḥ
kirīṭī kuṇḍalī sragvī divyābharaṇabhūṣitaḥ //

apāṃ nidherbhagavato varuṇasya parā tanuḥ
taṃ tu devaṃ mahātmānaṃ parivārya samantataḥ //

rūpayauvanasaṃpannāḥ satataṃ paryupāsate
śuklāmbaradharā devī śuklagandhānulepanā //

śuklayajñopavītā ca śuklahāropaśobhitā
śuklainaivātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani //

gaṅgā hyuttaratastasya sthitā vai paramā tanuḥ
nīlāmbaradharā devī nīlagandhānulepanā //

nīlasragdāmakaṇṭhā ca yamunā tasya dakṣiṇe
evamādyā mahānadyaḥ parivārya mahādyutim //

samudrāṣṭakaṃ ca deveśi svanadībhiḥ samāvṛtam
upāsate sadā bhaktyā vāruṇīṃ paramāṃ tanum //

nānāsarāṃsi tīrthāni tadbhaktāścāpi saṃsthitāḥ
rasatanmātra atraiva kṛtvā samyaktu dhāraṇām //

apāṃ yoniṃ parāṃ prāptāḥ vāruṇī sā parā tanuḥ
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bhuvanaṃ varavarṇini //

śrīniketa iti khyātaṃ padmagarbha iti śrutam
vimānaśatasaṃghātair nirantaramavasthitaiḥ //

śobhitaṃ bhuvaneśaiśca rudrai rudragaṇaistathā
sarobhirmānasairdivyair dīrghikābhiśca śobhitam //

rathacakrapramāṇaiśca maṇikāñcanamaṇḍitaiḥ
vaidūryanālaiḥ kamalair divyagandhasugandhibhiḥ //

mṛdubhiḥ kāntimadbhiśca candramaṇḍalasaṃnibhaiḥ
saṃśobhitaṃ vicitraistair vikacairvajrakesaraiḥ //

udyānairvividhaiścāpi nānāvihagakūjitaiḥ
nānākāmapradairvṛkṣaiḥ samantātsamalaṅkṛtam //

nānāmaṇimayairdivyaiḥ krīḍāśailaiśca mānasaiḥ
mānasībhiśca nārībhir divyayauvanakāntibhiḥ //

hāvabhāvavilāsāḍhya divyastrībhiralaṃkṛtam
vicitrairmaṇipadmaiśca sitapatraiśca suvrate //

vibhūṣitaṃ gajendrasthaiḥ stutimaṅgalavādibhiḥ
gāyadbhiścātha nṛtyadbhir divyastraiṇaiḥ samākulam //

tasmiṃstu bhuvane divye padmagarbhasamaprabhe
śaradindunibhaṃ divyaṃ maṇḍalaṃ raśmisaṃkulam //

tasya madhye bhagavatī śrī svayaṃ lokabhāvinī
candrakoṭisahasrāṇāṃ yā kāntimativartate //

ekatra yugapattejas tejasāṃ tu virājate
nirvāṇamiva yā śāntā sarvānandamanoharā //

rūpiṇī paramā devī mūrtiravyabhicāriṇī
śatayojanavistīrṇe uditādityasaprabhe //

candrakāntamaye padme vajrakesarakarṇike
koṭipatre mahādivye gandhapuṣpaguṇānvite //

padmāsane bhagavatī padmagarbhasamaprabhā
upaviṣṭātra sā nityaṃ vibhūtyā parayā yutā //

mahāratnaiśca sragdhāma pralambamurasā śubham
vahantī sā tu śuśubhe jyotsneva tripathāpatham //

sphuranmayūkhacalane kapolatalamaṇḍale
sūryamaṇḍalasaṃkāśe dhārayantī ca kuṇḍale //

sphuranmayūkhasaṃghātāṃ raśanāṃ sā tu bibhratī
hemābhā pītavasanā mahāhāravibhūṣitā //

candrābbhenātapatreṇa dhriyamāṇena rājitā
upagītā ca gandharvair mānasai rudrasambhavaiḥ //

parivāritā bhagavatī sā tanuḥ pārameśvarī
yā prāptā tapasārādhya viṣṇunā prabhaviṣṇunā //

dattā prītena rudreṇa viṣṇorurasi vāhinī
ardhena sā bhagavatī viṣṇoraṅge pratiṣṭhātā //

pādenendrasya devasya pādārdhena divi sthitā
tadardhena punardevi pārthiveṣu vyavasthitā //

tadardhena manuṣyeṣu yā sthitā vyāpya mūrtibhiḥ
svarūpā kāmarūpā ca dvidhā sā parikīrtitā //

acalā sā tanuḥ sūkṣmā akṣobhyā tatra tiṣṭhati
rudrakrīḍāvatāreṣu prayāgādiṣu suvrate //

śrīgirau ca viśeṣeṇa mṛtastadbhuvanaṃ vrajet
satsvanyeṣvapi bhāgeṣu tv iyaṃ sā gaditā gatiḥ //

prāpya tāmīdṛśīṃ devīm aiśvaryamaṇimādikam
bhūtvā tu sāṣṭadhā divyā deveṣvapi ca tiṣṭhati //

siddheṣvapi ca sā devī uttamā siddhirucyate
yadarthaṃ tārakādyaiśca saṃgrāmastridaśeśvaraiḥ //

kṛto ghorastvasaṃkhyeyaḥ tāṃ śriyaṃ prāptumicchubhiḥ
asaṅkhyeyāśca saṃgrāmāḥ kṛtā vai cakravartibhiḥ //

sā bandha evamuktānām abudhānāṃ parā smṛtā
śrīpuraṃ tu samākhyātaṃ yathāvacca varānane //

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi bhuvanaṃ ca nibodha me
sārasvatamiti khyātaṃ gāndharvamiti ca smṛtam //

padmagarbhapuraṃ cāpi koṭimātreṇa suvrate
yojanānāṃ samākhyātaṃ pramāṇena samantataḥ //

sārvaratnamayaṃ divyaṃ sarvaiśvaryasamanvitam
vimānairvividhākārair nānāratnamayaiḥ śubhaiḥ //

gāndharvairmānasaiścāpi gāyadbhiścāpyanekadhā
nṛtyadbhiśca tathānyaiśca gaṇaiḥ pārśvagataistathā //

strībhiḥ surūpiṇībhiśca gandharvaiśca samākulam
tasya madhye tu deveśi śaraccandranibhaṃ śubham //

raśmimālākulaṃ divyaṃ maṇḍalaṃ parimaṇḍalam
tasya madhye bhagavatī sthitā sākṣātsarasvatī //

śaraccandrasahasrasya yā kāntimativartate
pītāmbaradharā devī padmapatrāyatekṣaṇā //

nīlotpaladalaśyāmā divyābharaṇabhūṣitā
hemapaṭṭaparīdhānā divyakuṇḍaladhāriṇī //

urasā tu mahāhāram udvahantī śaśiprabham
sphuranmayūkhasaṃghāta kuṇḍaladvayamaṇḍitā //

grāmatrayavalīmadhyā saptasvaratanuḥ śubhā
tānamūrdhāruhā devī mūrcchanāṅgaruhodvahā //

padāsanā tālapādā gītavarṇaprabhāvatī
aṅgulyaḥ sandhayaścaiva lakṣaṇāni varānane //

āsane parame divye vṛtā bhūtagaṇeśvaraiḥ
sthitā sthitirivābhāti sarvasya jagataḥ śubhā //

mānasībhiśca nārībhir gandharvairmānasairvṛtā
hāhā hūhūścitrarathas tumbururnāradastathā //

viśvāvasurviśvarathaḥ divyagītavicakṣaṇāḥ
saṃyojya manasātmānaṃ tyaktvā karmaphalaspṛhām //

te vai sārasvataṃ sthānaṃ prāptā vai surapūjite
ye ca vāgdhāraṇāṃ dhyātvā prāṇānmuñcanti dehinaḥ //

te vai sārasvataṃ lokaṃ prāpnuvanti narottamāḥ
eṣā sarasvatī devī mūrtirvai pārameśvarī //

yā sthitāparabhāvena brahmāṇḍodaravartinām
brahmaloke ca sā devī pādenaikena tiṣṭhati //

śākre cāpi tadardhena gandharveṣu tadardhataḥ
siddheṣu ca tadardhena kinnareṣu tadardhataḥ //

tadardhena ca nāgeṣu yakṣeṣvardhena vai punaḥ
piśāceṣu tadardhena sā vai tiṣṭhati bhāgaśaḥ //

piśācebhyaḥ sahasrāṃśān mānuṣeṣu ca tiṣṭhati
taistu taptvā tapo ghoram ārādhya ca pinākinam //

avatāritā tu sā devī rūpiṇī svarabhūṣitā
svarāṃstu smaratastasya kalpādau brahmaṇaḥ purā //

svarebhyastu viniṣkrāntā tena sā tu sarasvatī
sā sthitā sarvaśāstreṣu kavīnāṃ kāvyamāsthitā //

yā vālmīkau sthitā devī vyāse caiva nirantaram
ṛṣīṇāṃ caiva sarveṣāṃ medhābudhivivardhinī //

sarvajñānadharī sā tu sarvajñā devapūjitā
merorvāyavyadigbhāge puraṃ tasyāḥ prakīrtitam //

idaṃ tu paramaṃ devyā mayā te parikīrtitam
sārasvataṃ tu bhuvanaṃ kīrtitaṃ paramā tanuḥ //

atraiva tvāpyatattve tvaṃ śṛṇu vai bhuvanottamam
amareśaṃ prabhāsaṃ ca puṣkaraṃ naimiṣaṃ tathā //

āṣāḍhiṃ ḍiṇḍimuṇḍiṃ ca bhārabhūtiṃ ca lākulam
guhyāṣṭakamiti khyātaṃ jalāvaraṇagaṃ priye //

tejastattvamataścordhvaṃ kathayāmi samāsataḥ
agnestu bhuvanaṃ tatra kathayāmi varānane //

aśokastavakānāṃ ca sarvato dīptimudvahat
utphullakiṃśukacchāyaṃ japākusumasaṃnibham //

bhuvanasyāsya madhye tu uditārkasamaprabham
parimaṇḍalamāgneyaṃ tejomaṇḍalamucyate //

tasya madhye tu bhagavāñ śivāgniḥ kāraṇaṃ param
yo 'vatīryāṇḍamadhye tu sthito nityaṃ tridhā tridhā //

vaktre tu dakṣiṇe tasya rudrasya paramātmanaḥ
sthito jihvāsvarūpeṇa svayaṃbhūrnīlalohitaḥ //

sa eva tu mahādevi kālāgniḥ parameśvaraḥ
tasya rūpaṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvāvahitā priye //

raktapadmadalacchāyaḥ padmarāgasamadyutiḥ
raktāmbaradharaḥ śrīmān raktamālyānulepanaḥ //

arkabhābhyāṃ kuṇḍalābhyām alaṃkṛtaśubhānanaḥ
mahāhāreṇa dīptena uraḥsthena virājate //

kirīṭī kuṇḍalī dīpto devānāmāsyamucyate
sarvavajramaye pīṭhe upaviṣṭaḥ svayaṃ prabhuḥ //

dāvāgniriva śailāgre veṇugharṣātsamutthitaḥ
daśakoṭisahasrāṇi āgneyāstu gaṇeśvarāḥ //

dakṣiṇāsyādviniṣkrāntāḥ śvasato 'sya svayambhuvaḥ
hitāya sarvalokānāṃ rudrā vai sūryavarcasaḥ //

tena te 'gniṃ mahātmāno nityaśaḥ paryupāsate
nāryaśca vividhā divyā divyagītavicakṣaṇāḥ //

gaṇā rudrā bhūtagaṇāḥ kiṅkarāśca sahasrasaḥ
sa vai śivāgniḥ paṭhitaḥ sarvahomeśvaraḥ paraḥ //

agnikāryavidhāneṣu hūyate tadvidaiḥ sadā
tamagnimaiśvaraṃ yānti kṛtvāgneyīṃ tu dhāraṇām //

sa ekadhā sa bahudhā vyāpya sarvaṃ vyavasthitaḥ
sa tejastejasāṃ yoniḥ tasmājjajñe divākaraḥ //

bahudhā vyajyate cāsau kalpamanvantarādiṣu
bhinnaśca janmabhedaiśca pañcāśadbhiśca bhūtale //

tadevaṃ kīrtitaṃ samyag āgneyaṃ bhuvanaṃ mahat
bhuvanādhipāṃśca bhuvane kathayāmi tvataḥ param //

hariścandraṃ ca śrīśailaṃ jalpamāmrātakeśvaram
mahākālaṃ madhyamaṃ ca kedāraṃ bhairavaṃ tathā //

atiguhyaṃ samākhyātaṃ pūrveśāntamanukramāt
athordhve vāyvāvaraṇaṃ tatrastho vāyuravyayaḥ //

prāṇasya bhuvanaṃ tatra vāyostu varavarṇini
śaṅkhagokṣiradhavalaṃ śaratkundendusaprabham //

tasmiṃstu bhuvane divye divyāścaryaśatairyute
madhye tu maṇḍalaṃ divyaṃ śaraccandrasamaprabham //

raśmimālākulaṃ divyaṃ dyotayadvai diśodaśa
tasya madhye tu deveśi vāyostu paramā tanuḥ //

kirīṭī kuṇḍalī dīpto hārakeyūrabhūṣitaḥ
nānābharaṇacitrāṅgaś citramālyānulepanaḥ //

citrāmbaradharaḥ śrīmān mahāhāravibhūṣitaḥ
mārutā nāma vai devāḥ śatakoṭyo mahābalāḥ //

upāsate mahātmānaṃ vāyumūrtiṃ mahādyutim
yo vyāpayeccharīrāṇi ekadhā pañcadhā vibhuḥ //

saptadhā saptadhā caiva tiryaggo dviguṇo vibhuḥ
svamaṇḍalasya sā divyair vibhātyekā parā tanuḥ //

tametamekaṃ daśadhā prāṇātmānaṃ tu yoginaḥ
dhyātvā tyaktvā tu vai prāṇān kṛtvā tasminstu dhāraṇām //

taṃ viśanti mahātmāno vāyubhūtāḥ khamūrtayaḥ
iti prāṇasya bhuvanam ākhyātaṃ tava suvrate //

bhuvaneśāṃstatra rudrān kathayāmyanupūrvaśaḥ
gayāṃ caiva kurukṣetraṃ nākalaṃ kanakhalaṃ tathā //

vimalaṃ cāṭṭahāsaṃ ca māhendra bhīmamaṣṭamam
guhyādguhyataraṃ hy etad veditavyaṃ prayatnataḥ //

ākāśe tu yathākāśaṃ śuddhasphaṭikanirmalam
sūkṣmarūpo 'vyayo nityo madhyadeśe vyavasthitaḥ //

ākāśadhāraṇāyukto yogī yujyate tatpade
atrākāśe pravakṣyāmi ye rudrāḥ saṃvyavasthitāḥ //

vastrāpadaṃ rudrakoṭim avimuktaṃ mahālayam
gokīrṇaṃ bhadrakarṇaṃ ca svarṇākṣaṃ sthāṇumaṣṭamam //

pavitrāṣṭakametaddhi samāsena prakīrtitam
asya bāhye ahaṃkāraḥ tatra rudrānnibodha me //

chagalāṇḍaṃ duraṇḍaṃ ca mākoṭaṃ maṇḍaleśvaram
kālañjaraṃ śaṅkukarṇaṃ sthūleśvarasthaleśvarau //

sthāṇvaṣṭakaṃ samākhyātaṃ pūrvādīśānagocaram
madhyadeśesthito rudras tv ahaṃkāreśvaraḥ prabhuḥ //

śvetaṃ raktaṃ tathā pītaṃ kṛṣṇaṃ sphaṭikasaprabham
pañcāṣṭakeṣu ye varṇāḥ samāsātkathitāstava //

sitā raktāstathā kṛṣṇā nīlāḥ śyāmā balāhakāḥ
pītāḥ śuklāśca vijñeyāḥ adhastu dhūmravarcasaḥ //

śatarudrāḥ samākhyātās trinetrāḥ śūlapāṇayaḥ
candrārdhamaulayaḥ sarve rudrāṇībhiḥ samanvitāḥ //

padmākṛtīni jñeyāni citraratnayutāni ca
śatarudrabhuvanāni bhogaiśvaryayutāni ca //

pañcāṣṭake purāṇi syuḥ kūrmākārāṇi sarvataḥ
ākāśāvaraṇādūrdhvam ahaṃkārādadhaḥ priye //

bhuvanāni pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanāḥ punaḥ
ādau tu gandhatanmātraṃ vistīrṇaṃ maṇḍalaṃ mahat //

sthitaṃ vitānavaddevi yojanānekakoṭayaḥ
śuklaraktasitāpīta haritaṃ sphaṭikaprabham //

vitānamiva deveśi sarvataḥ parimaṇḍalam
śarvo hyadhipatistatra eka eva varānane //

tasmāttu jāyate pṛthvī śarveśena pracoditā
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ rasatanmātramaṇḍalam //

haritaṃ marakataśyāmaṃ cāṣapakṣanibhaṃ priye
bhavo hyadhipatistatra eka eva varānane //

tasmādāpo viniṣkrāntā bhaveśena pracoditāḥ
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ rūpatanmātramaṇḍalam //

sphuratsūryāṃśudīptābhaṃ padmarāgasamaprabham
rudraḥ paśupatistatra eka evāvatiṣṭhate //

tasmāttejo viniṣkrāntaṃ tadvai paśupatīcchayā
tattejaḥ sarvalokānāṃ vyāpakaṃ parameśvari //

tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ sparśatanmātramaṇḍalam
sandhyāruṇasamacchāyaṃ vāyavyaṃ maṇḍalaṃ priye //

vitānākārasadṛśaṃ samantātparimaṇḍalam
tatraiva maṇḍale devi tv īśānaḥ saṃvyavasthitaḥ //

tasmādvāyurviniṣkrānta īśecchāpreritaḥ priye
tasmātprāṇādayaḥ pañca vāyostadvyāpakaḥ paraḥ //

saptadhā saptadhā so 'pi sa eko bahudhā gataḥ
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ śabdatanmātramaṇḍalam //

nīlotpaladalaśyāmaṃ svacchodakasamaprabham
vitānasadṛśākāraṃ samantātparimaṇḍalam //

bhīmastatrādhipatyena eka evāvatiṣṭhate
tasmānnabho viniṣkrāntaṃ bhīmecchācoditaṃ mahat //

vyāpakaṃ sarvalokānāṃ parāparagataṃ priye
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ sūryamaṇḍalamucyate //

sahasrādityasaṃkāśaṃ dīpyamānaṃ samantataḥ
vitānavadraśmidīptaṃ samantātparimaṇḍalam //

rudro hyadhipatistatra tv eka evāvatiṣṭhate
sūryāstasmādviniṣkrāntāḥ kalpe kalpe varānane //

tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ somamaṇḍalamucyate
candrakoṭisahasrāṇāṃ tejasā tulyamaṇḍalam //

adhipatistu mahādeva eka evāvatiṣṭhate
tasmāccandrādime candrā mahādevena coditāḥ //

asaṃkhyātāḥ sahasrāṇi kalpe kalpee vinirgatāḥ
tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ vedamaṇḍalamucyate //

candrakoṭisamacchāyaṃ samantātparimaṇḍalam
vitānavatsthitaṃ divyam ugreśasamadhiṣṭhitam //

saṃruddhaṃ vāmayā tattu tasmādvai nirgatāni tu
yajamānasahasrāṇi kalpe kalpe sthitāni hi //

brahmaṇastapasogreṇa ugreśena pracoditāt
vedayajñāśca vividhā brahmaṇo 'nantavartmanaḥ //

tasmādete pravartante yajñā yajñaphalāni ca
tapodānādibhiḥ sārdhaṃ vāmaśaktyā niyantritāḥ //

ityeṣṭau tanavastvetāḥ parā vai saṃprakīrtitāḥ
aparā brahmaṇo 'ṇḍaṃ vai vyāpya sarvaṃ vyavasthitāḥ //

ebhyaḥ parataraṃ cāpi maṇḍalaṃ karaṇātmakam
śuklaraktāsitaṃ pītaṃ haritaṃ cāpi varṇataḥ //

pañcādhipāstu tiṣṭhanti maṇḍale karaṇātmake
karmadevāḥ pravartante tasmādvai sarvadehinām //

vākpāṇipādapāyuśca upasthaśceti pañcamaḥ
ebhyaḥ prakāśakaṃ nāma parataḥ sūryasaṃnibham //

tasmādvai saṃpravartante pañca buddhīndriyāṇi tu
śrotraṃ tvakcakṣuṣī jihvā nāsikā ca yathākramam //

viṣayālocanaṃ vṛttiḥ tejomaṇḍalasaṃsthitāḥ
svākyādhipatayo nityaṃ teṣveva praticodakāḥ //

ebhyaḥ parataraṃ cāsti candramaṇḍalasannibham
vistārātpariṇāhācca sarvato raśmimaṇḍalam //

tasmādvai saṃpravartante pañcārthāḥ sarvadehinām
śabdaḥ sparśastathā rūpaṃ raso gandhaśca pañcamaḥ //

ebhyaḥ parataraṃ cāpi saumyaṃ somasya maṇḍalam
tasmānmano viniṣkrāntaṃ raśmibhirdarśapañcabhiḥ //

cittaṃ ceto manaśceti śabdādyakṣapravartakam
tasyādhipo mahātejāś candramāḥ saumyatejasā //

tasmāttu maṇḍalādūrdhvaṃ parato maṇḍalaṃ mahat
japākusumasaṃkāśam aruṇādityasaṃnibham //

pūrvavacca pramāṇenna samantātparimaṇḍalam
tasmāttu maṇḍalāddevi sandhyāruṇasamadyutiḥ //

sadhūmo 'gnirivāsau vai ahaṃkāraḥ pravartate
antaḥkaraṇamātmasthaṃ yenedaṃ raṃjitaṃ jagat //

mattadvipa ivāndhastu dāvāgnirupasarpati
tasyādhidevo rudro vai yenāyaṃ preryate sadā //

chagalāṇḍādayo devi pūrvaṃ te kathitā mayā
ahaṃkārādathordhvaṃ tu buddhyāvaraṇamucyate //

sūryakoṭisahasrāṇāṃ tejasā tulyavarcasam
aṣṭānāṃ devayonīnām atraiva bhuvanaṃ śṛṇu //

kakubhaṃ nāma bhuvanaṃ sandhyāruṇasamaprabham
mānasībhistu tatstrībhir muditābhiḥ samākulam //

sthitāstatra piśācāstu sandhyāruṇasamaprābhāḥ
daśakoṭisahasrāṇi teṣāṃ tatra nivāsinām //

svanando nāma vikrāntaḥ piśāceṣvīśvaro mahān
sandhyāruṇasamacchāyo bandhūkakusumākṛtiḥ //

kuṇḍalābharaṇopeto hārakeyūrabhūṣitaḥ
kirīṭī cāṅgadī maulī hemacīnāmbaraḥ śubhaḥ //

parivṛto bhūtagaṇaiḥ prabhūtaiḥ pārśvagaistathā
nānārūpadharairdivyair divyābharaṇabhūṣitaiḥ //

divyamālyānulepaistu divyaiśvaryasamanvitaiḥ
parivṛto mahātejā gaṇairiva mahāgaṇaḥ //

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi rākṣāsaṃ bhuvanaṃ mahat
kokilākaṇṭhasadṛśaṃ nīlajīmutasaṃnibham //

tasmistu bhuvane divye divyaiśvaryasamanvite
karālo rākṣaseśo vai jātyañjananibho mahān //

kiriṭī kuṇḍalī dīptaḥ śobhate tu mahādyutiḥ
jātyañjananibhaḥ śrīmān dāvāgniriva parvate //

daśakoṭisahasrāṇi muditā nāma rākṣasāḥ
bhṛṅgajīmūtavarṇābhā vasantyatra mahāprabhāḥ //

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yākṣaṃ vai bhuvanaṃ mahat
jāmbūnadamayaṃ sarvaṃ divyaratnasamujjvalam //

bhogaiśvaryasamutpannaṃ samantātparimaṇḍalam
tasmiṃstu bhuvane bhadre subhadro nāma yakṣarāṭ //

taptakāñcanavarṇābho makuṭādivibhūṣitaḥ
śatakoṭisahasraistu yakṣairamitavikramaiḥ //

tairvṛto bhrājate sarvaiḥ śarvaḥ sarvagaṇairiva
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi gāndharvaṃ bhuvanaṃ mahat //

pītakauśītakīprakhyaṃ campakaistu samacchavi
tasmiṃstu bhuvane divye surūpo nāma vai priye //

gandharvadevādhipati gandhamādanasannibhaḥ
taptajāmbūnadanibhas taruṇādityasaprabhaḥ //

divyagandhānuliptāṅgo divyābharaṇabhūṣitaḥ
daśakoṭisahasraistu gandharvaiḥ parivāritaḥ //

manaḥ śilābhaṅganibhair haritālanibhaistathā
svakāntā nāma gandharvāś citramālyānulepanāḥ //

citrāmbaradharāḥ sarve citrābharaṇabhūṣitāḥ
tasmātparataraṃ vakṣye sthānam aindraṃ ca pārvati //

bṛhadbhogamiti khyātaṃ tadūrdhvaṃ sarvakāmadam
śaṅkhagokṣīradhavalaṃ śaratkundendusannibham //

tasmiṃstu bhuvane divye divyāścaryaśatairyute
vibhūtirnāma bhagavān mahendro bhuvaneśvaraḥ //

candramaṇḍalasaṅkāśo muktāhāravibhūṣitaḥ
śuklāmbaradharaḥ śrīmāñc chuklamālyānulepanaḥ //

jvalatkirīṭo dīptābhyāṃ kuṇḍalābhyāmalaṃkṛtaḥ
hārakeyūravāñchvetaḥ śvetoṣṇīṣavibhūṣitaḥ //

bhūtijā nāma vai devā vibhūtyā parayā yutāḥ
kirīṭinaḥ kuṇḍalino divyamālyavibhūṣitāḥ //

daśakoṭisahasrāṇi devāścendrāḥ prakīrtitāḥ
tairāvṛto mahātejā nakṣatrairiva candramāḥ //

manojaṃ nāma bhuvanaṃ śaraccandranibhaṃ śubham
śuklābhrakanibhaṃ dīptaṃ muktāhārasuvarcasam //

amṛto nāma vai tatra candramāḥ paramaḥ sthitaḥ
śuddhasphaṭikasaṃkāśaḥ śrīmāñcchuklāmbarodvahaḥ //

kuṇḍalairdīptisaṃkāśair bhūṣitastu virājate
divyagandhānuliptāṅgo divyābharaṇabhūṣitaḥ //

tatra vai raśmayo nāmnā raśmivyūhasamaprabhāḥ
divyāḥ saumyāstu te jñeyāḥ somatejaḥ samudbhavāḥ //

daśakoṭisahasrāṇi teṣāṃ vai saumyatejasām
ata ūrdhvaṃ tu deveśi prājeśāṃ bhuvanaṃ mahat //

tasmiṃstu bhuvane divye prajeśastvamitadyutiḥ
viśvarūpo viśvavarṇo viśvālaṃkārabhūṣitaḥ //

viśvarūpaparairdevair viśvātmā parivāritaḥ
daśakoṭisahasrāṇi viśvānāṃ bhūritejasām //

parivārya mahātmānaṃ śobhane paryupāsate
brāhmaṃ caivamato jñeyaṃ śaṅkhagokṣīrasannibham //

pitāmaho yatra devaḥ śuklapadmasthasaumyadṛk
śuklāmbaradharaḥ śrīmāñ chuklamālyānulepanaḥ //

śuklayajñopavītī ca mahāhāravibhūṣitaḥ
daśakoṭisahasraistu candrabimbasamaprabhaiḥ //

brāhmairdevaiḥ parivṛtaḥ śāradābhrairivāṃśumān
paiśācaṃ rākṣāsaṃ yākṣaṃ gāndharvaṃ tvaindrameva ca //

saumyaṃ tathaiva prājeśaṃ brāhmaṃ vai bhuvanaṃ priye
etāni surayonīnāṃ sthānānyeva purāṇi tu //

avatīryātmajanmānaṃ dhyāyantaḥ saṃbhavanti hi
parameśaniyogācca codyamānāśca māyayā //

niyamitā niyatyā ca brahmaṇo vyaktajanmanaḥ
vyajyante te ca sargādau nāmarūpairanekadhā //

aṃśenaiva varārohe na tyajanti niketanam
puryaṣṭakendriyaiḥ sārdham ātmā mantrairviśodhayet //

pañcāṣṭakaṃ mūrtayo 'ṣṭau buddhitattvamanukramāt
viśodhyaivaṃ prayatnena krodhāṣṭakamataḥ param //

saṃvartastvekavīraśca kṛtānto jananāśakaḥ
mṛtyuhantā ca raktākṣo mahākrodhaśca durjayaḥ //

nīlotpaladalābhāni teṣāṃ vai bhuvanāni tu
ekaikasya parīvāraḥ koṭirdaśasahasrakam //

krodheśvarāṣṭakādūrdhvaṃ sthitaṃ tejoṣṭakaṃ mahat
balādhyakṣo gaṇādhyakṣas tridaśastripurāntakaḥ //

sarvarūpaśca śāntaśca nimeṣonmeṣa eva ca
sahasraiḥ pañcadaśabhiḥ parivāro 'bhidhīyate //

agnirudrāḥ smṛtā hyate tejasā kṛṣṇavarṇakāḥ
kūrmākārāṇi citrāṇi teṣāṃ vai bhuvanāni tu //

ata ūrdhvaṃ samākhyātaṃ yogāṣṭakamanuttamam
akṛtaṃ ca kṛtaṃ caiva raibhavaṃ brāhmameva ca //

vaiṣṇavaṃ tvatha kaumāram aumaṃ śraikaṇṭhameva ca
krīḍanti yoginastatra bhuvanaiḥ sphaṭikaprabhaiḥ //

tataḥ sākṣādbhagavatī jaganmātā vyavasthitā
umā tvameyā viśvasya viśvayoniḥ svayambhavā //

taptajāmbūnadanibhā hy udayādityasaprabhā
mahāpīṭhe maṇimaye siṃhāṣṭakayute śubhe //

śatayojanavistīrṇe divyasragdhāmalālite
divyakuṇḍalinī devī mahāhāravibhūṣitā //

vijayāgre mahābhāgā śrīrivottamarūpiṇī
jayā ca padmagarbhābhā sarvālaṃkārabhūṣitā //

nandā ca padmapatrākṣī hārakeyūrabhūṣitā
sarvābharaṇacitrāṅgī sunandā ca manoharā //

parivārya pratīhāryaḥ sarvataḥ samupasthitāḥ
triṃśatkoṭisahasrāṇi triṃśatkoṭiśatāni ca //

mānasyo divyanāryastās tāṃ sadā paryupāsate
vimānakoṭirekā ca rudrāṇāṃ bhūritejasām //

aumā iti samākhyātāḥ vaimānā iti te 'nyathā
upāsate tu tāṃ devīṃ mātaraṃ tanayā iva //

sāvatīryāṇḍamadhye tu mayā sārdhaṃ varānane
anugrahārthaṃ lokānāṃ prādurbhūtā sanātanī //

kalpe pūrve jaganmātā jagadyonirdvitīyake
tṛtīye śāmbhavī nāma caturthe viśvarūpiṇī //

pañcame nandinī nāma ṣaṣṭhe caiva gaṇāmbikā
vibhūtiḥ saptame kalpe subhūtiścāṣṭame tathā //

ānandā navame kalpe daśame vāmalocanā
ekādaśe varārohā dvādaśe ca sumaṅgalā //

kalpe trayodaśe devi mahātanurudāhṛtā
kalpe caturdaśe caiva anantā nāma kīrtitā //

bhūtamātā pañcadaśe ṣoḍaśe cottamā smṛtā
sahasradhārā saptadaśe satī cāṣṭadaśe purā //

cākṣuṣasya manoḥ kalpe dakṣasya duhitā śubhā
avamānācca dakṣasya svāṃ tanuṃ tvajahāḥ purā //

amāṃ kalāṃ tu candrasya punarāpūrya saṃsthitā
punarhimavatārādhya duhitā tvātmanaḥ kṛtā //

tvaṃ devi sādbhutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram
māṃ bhartāraṃ punaḥ prāpya jātāsyaṅgaruhā priye //

kailāsanilayaścāhaṃ tvayā sārdhaṃ varānane
tvaṃ tanurvāmabhāgasya matto naiva viyujyase //

dakṣādhvare punarjātā bhadrakālīti nāmataḥ
ekānaṃśāparā mūrtiḥ satīśānādviniḥsṛtā //

idaṃ caturyugaṃ prāpya dvāpare viṣṇunā saha
mahiṣasya vadhārthāya utpannā kṛṣṇapiṅgalā //

kātyāyanīti durgeti vividhairnāmaparyayaiḥ
manuṣyāṇāṃ tu bhaktānāṃ varadā bhaktavatsalā //

pūrvamavāvatīrṇāsi vindhyaparvatamūrdhani
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi bhuvanaṃ varavarṇini //

sucārviti tu vikhyātaṃ sahasrādityakāntimat
kailāsaśikharākāraṃ śuddhasphaṭikasaprabham //

mahāvimānakoṭībhir āvṛtaṃ cakravartinām
tasmiṃstu bhuvane divye sūryakoṭisamadyutiḥ //

sahasrabāhucaraṇaḥ sahasravadanekṣaṇaḥ
umāpatirjagannāthaḥ sarvānugrahakṛdvaraḥ //

bhogasthānaṃ samastaṃ vai tatrasthaṃ vāmabhāgataḥ
śatayojanavistīrṇe nānāratnavibhūṣite //

divyāstaraṇasaṃchanne ādityaśatasannibhe
āsane parame divye ratnapadmavicitrite //

upaviṣṭo mahātejā vṛṣabhairaṣṭabhirvṛtaḥ
hemacīnāmbaradharo hārakeyūrabhūṣitaḥ //

dhārayansupradīpte ca sūryamaṇḍalasannibhe
sphuranmayūkhasaṃghāte kuṇḍale raśmisaṃkule //

dhārayanmakuṭaṃ mūrdhni divyaratnavicitritam
dedīpyamānamatyugraṃ kailāsaśikharopamam //

pralambo 'sya mahāhāraḥ prabhavadraśmisaṃkulaḥ
gāṅgo himavataḥ śṛṅgāt patito nirjharo yathā //

triṃśatkoṭisahasraistu triṃśatkoṭiśataistathā
śūlibhirjaṭibhistryakṣair divyābharaṇabhūṣitaiḥ //

nānārūpadharair rudrair vṛto bhūtagaṇaistathā
divyābhirmānasībhiśca nārībhiḥ parivāritaḥ //

vimānaśatakoṭībhir āvṛtaḥ sarva eva tu
mātaraḥ sapta rūpiṇyo nānālaṃkārabhūṣitāḥ //

parivārya mahātmānaṃ samantātparyavasthitāḥ
brāhmī kamalapatrābhā divyābharaṇabhūṣitā //

āgneyyāṃ diśi deveśi sthitā vai śrīrivāparā
śaṅkhagokṣīrasaṃkāśā tv aiśānyāṃ tu varānane //

māheśvarī mahātejās tiṣṭhate surapūjitā
kaumārī padmagarbhābhā hārakeyūrabhūṣitā //

diśyuttarasyāṃ deveśi kāminīparyupāsitā
snigdhanīlotpalanibhā hārakuṇḍalamaṇḍaitā //

dakṣiṇasyāṃ diśi tu sā upāste parameśvaram
vaiṣṇavīti ca vikhyātā śivena paramātmanā //

nīlajīmūtasaṃkāśā sarvābharaṇabhūṣitā
vāruṇyāṃ diśi deveśi vārāhī paryupasthitā //

śaṅkhakundendudhavalā hārakuṇḍalamaṇḍitā
aindryāṃ diśi ca sā devī indrāṇī paryupasthitā //

karālavadanā dīptā sarvābharaṇabhūṣitā
nairṛtyāṃ diśi cāmuṇḍā upāste parameśvaram //

na tyajanti hi tā devaṃ sarvabhāvasamanvitam
aṃśena mānuṣaṃ lokaṃ brahmaṇā cāvatāritāḥ //

asurāṇāṃ vadhārthāya manuṣyāṇāṃ hitāya ca
tapastaptvā mahāghoraṃ brahmaṇā lokadhāriṇā //

ruroścaiva vadhārthāya mayāpi tvavatāritāḥ
svacchandāstu parāścānyāḥ paravyomni vyavasthitāḥ //

svacchandaṃ paryupāsīnāḥ parāparavibhāgataḥ
umaiva saptadhā bhūtvā nāmarūpaviparyayaiḥ //

evaṃ sa bhagavāndevo mātṛbhiḥ parivāritaḥ
āste paramayā lakṣmyā tatrastho dyotayañjagat //

asyopari tathā cāṣṭau mūrtayastasya dhīmataḥ
śarvo bhavaśca bhagavān rudraḥ paśupatistathā //

īśānaścaiva bhīmaśca mahādevogra eva ca
etābhiḥ kurute śarvo mūrtibhiḥ sṛṣṭimuttamām //

bhūmirāpo 'nalo vāyur ākāśaṃ sūrya eva ca
somaśca yajamānaścety aṣṭau sṛṣṭiriyaṃ smṛtā //

sarvātmanā tu te tasminn anyatraikāṃśataḥ sthitāḥ
evamasminsthito devo brahmalokordhvatastathā //

merośca mūrdhanīśāno yogāṣṭakamatheṣyate
śrīkaṇṭha iti nāmnā ca kailāsanilayastathā //

śarvādyābhiśca tanubhir aṣṭābhirvyāpya tiṣṭhati
ye tu māheśvaraṃ yogaṃ saguṇaṃ paryupāsate //

bhaktyā ca brahmacaryeṇa satyena ca damena ca
dṛṣṭvā dehasthamātmānaṃ te 'tra yānti manīṣiṇaḥ //

dṛṣṭvā ca maṇḍalaṃ tasya bhaktyā ca parayā bhṛśam
muktadvaitā yatātmānas tatra yānti manīṣiṇaḥ //

teṣāṃ caivopariṣṭāttu suśivā dvādaśa sthitāḥ
vāmo bhīmastatheśaśca śivaḥ śarvastathaiva ca //

vidyānāmadhipaścaiva ekavīraḥ pracaṇḍadhṛt
īśānaścāpyumābhartā ajeśo 'nanta eva ca //

tathā ekaśivaścāpi suśivā dvādaśa smṛtāḥ
sarve kuṅkumasaṃkāśāḥ sūryakoṭisamaprabhāḥ //

bhuvaneṣu vicitreṣu śaṅkhākāreṣu saṃsthitāḥ
ata ūrdhvaṃ vīrabhadro maṇḍalādhipatiḥ prabhuḥ //

tatsāyujyamanuprāpya tenaiva saha modate
ata ūrdhvaṃ mahādevi mahādevāṣṭakaṃ viduḥ //

mahādevo mahātejā vāmadevabhavodbhavau
ekapiṅgekṣaṇeśānau bhuvaneśapuraḥsarāḥ //

aṅguṣṭhamātrasahitā mahādevāṣṭake śivāḥ
māyāñjanavinirmuktāḥ parameśānasaṃmatāḥ //

buddhitattve samāsane bhuvaneśā mayoditāḥ
athordhvaṃ guṇatattvaṃ tu tasmiṃścaiva vyavasthitam //

gurupaṅktitrayaṃ divyaṃ guṇairantaritaṃ sthitam
prathamā tamasaḥ paṅktir upariṣṭādvyavasthitā //

teṣāṃ nāmāni kathyante yathāvadanupūrvaśaḥ
śivaḥ prabhurvāmadevaś caṇḍaścaiva pratāpavān //

prahlādaścottamo bhīmaḥ karālaḥ piṅgalastathā
mahendro dinakṛccaiva pratodo dakṣa eva ca //

kalevaraśca vikhyātas tathā caiva kaṭaṅkaṭaḥ
ambuhartā ca nārīśaḥ śveta ṛgveda eva ca //

yajurvedaḥ sāmavedas tv atharvā suśivastathā
virūpākṣastathā jyeṣṭho vipro nārāyaṇastathā //

gaṇḍo naro yamo mālī gahaneśaśca pīḍanaḥ
prathamā paṅktiruddiṣṭā rudrairdvātriṃśatā smṛtā //

rajasaścopariṣṭāttu dvitīyā paṅktirucyate
śuklo dāsaḥ sudāsaśca lokākṣaḥ sūrya eva ca //

suhotra ekapādaśca gṛhaścaiva śiveśvaraḥ
gautamaścaiva yogīśo dadhibāhustathāparaḥ //

ṛṣabhaścaiva gokarṇo devaścaiva maheśvaraḥ
guhyeśānaḥ śikhaṇḍī ca jaṭī mālī tathograkaḥ //

bhṛguḥ śikhi tathā śūlī sugatiśca supālanaḥ
aṭṭahāso dārukaśca lāṅgaliścātidaṇḍakaḥ //

bhavanaśca tathā bhavyo lakuleśastathaiva ca
triṃśadrudrāḥ samākhyātā dvitīyā paṅktiruttamā //

sattvasya copariṣṭāttu tṛtīyā paṅktirucyate
devo 'ruṇo dīrghabāhur atibhūtiśca sthāṇukaḥ //

sadyojātastathā jhiṇṭhi ṣaṇmukhaścaturānanaḥ
cakrapāṇiśca kūrmākhyas tv ardhanārīśvarastathā //

kapālī bhūrbhuvaścaiva vaṣaṭkārastathaiva ca
vauṣaṭkārastathā svāhā svadhā ca parikīrtitaḥ //

saṃvartakaśca bhasmeśaḥ kāmanāśana eva ca
ekaviṃśatirudrāstu paṅktireṣā tṛtīyakā //

jñānayogabalopetāḥ krīḍante daiśikottamāḥ
saṃsārapāśanirmuktāḥ mahāmohavivarjitāḥ //

trinetrā guravaḥ sarve śuddhasphaṭikanirmalāḥ
sarvajñāḥ sarvagāścaiva lokānugrahakārakāḥ //

gajākārāṇi divyāni sarveṣāṃ bhuvanāni tu
buddheḥ prakṛtiparyante ye rudrāstānnibodha me //

śatadvayaṃ saptakaṃ ca bhuvanānāṃ varānane
antarbhūtāḥ sthitāścānye ye te noktā varānane //

guṇānāmupariṣṭāttu pradhānaṃ parikīrtitam
tatra ye saṃsthitā rudrāḥ kathayāmi samāsataḥ //

krodheśvaraśca saṃvarto jyotiḥ piṅgalakrūradṛk
pañcāntakaikavīrau ca śikhedasahiteśvarāḥ //

tattve tu prākṛte rudra mahāvīryāḥ prakīrtitāḥ
guṇānāṃ yā parākāṣṭhā tatpradhānamihocyate //

ataḥ puruṣatattve tu bhuvanāni nibodha me
ambā ca salilā oghā vṛṣṭiḥ sārdhaṃ ca tārayā //

sutārā ca sunetrā ca kumārī ca tataḥ param
uttamāmbhasikā caiva tuṣṭayo nava kīrtitāḥ //

tārā caiva sutārā ca tārayantī pramodikā
pramoditā modamānā ramyakā ca tataḥ param //

sadāpramudikā caiva siddhyaṣṭakamudāhṛtam
aṇimā laghimā caiva mahimā prāptireva ca //

prākāmyaṃ ca tatheśitvaṃ vaśitvaṃ yadudāhṛtam
yatrakāmāvasāyitvam aṇimādyaṣṭakaṃ smṛtam //

athordhvaṃ guruśiṣyāṇāṃ paṅktitrayamataḥ śṛṇu
maskarī pūraṇaḥ kṛtsnaḥ kapilaḥ kāśa evaca //

sanatkumāragautamav asiṣṭhādyāṃśakāstathā
kaśyapo nāsiketuśca gālavo bhautikastathā //

śākalyaśca samākhyāto durvāsāḥ paramas tv ṛṣiḥ
vālmīkiśca guruśreṣṭhaḥ saparāśaragālavaḥ //

pippalādāśca saumitrir vāyuputro bhadantakaḥ
maskaryādibhadantāntā dṛṣṭādṛṣṭasya vādinaḥ //

dvāviṃśatirguruvarāḥ prathamā paṅktiriṣyate
jahnuśca tṛṇabinduśca munistārkṣyastathaiva ca //

dhyānāśrayo 'tha dīrghaśca hotā jāgara eva ca
agastyo vasubhaumaśca upādhyāyaśca kīrtitaḥ //

śukro bhṛgvagirā rāmo jamadagnisuto 'dhvagaḥ
sthūlaśirā bālakhilyo manuśceti prakīrtitaḥ //

vajrātreyo viśuddhaśca śivaścārurathānugaḥ
jahnvādicāruparyantā dvitīyā paṅktiriṣyate //

haro jhiṇṭhī pratodaśca amareśaścaturthakaḥ
kṛṣṇapiṅgeśarudraśca indrajidvṛṣakaḥ śivaḥ //

yamaḥ krūraśca vikhyāto gaṅgādhara umāpatiḥ
bhūteśvaraḥ kapālīśaḥ śaṅkaraśca tathaiva ca //

ardhanārīśvaraścaiva piṅgalaśca tathāparaḥ
mahākālaśca saṃvarto maṇḍalī tvekavīrakaḥ //

tathā cānyaśca vikhyāto bhārabhūteśvaro dhruvaḥ
jahnvādicāruparyantā ṛṣayaḥ pañcaviṃśatiḥ //

harādayo dhruvāntāśca guravo viṃśatiḥ smṛtāḥ
paṅktitrayaṃ samākhyātam ṛṣīṇāṃ guruśiṣyayoḥ //

nāḍīvidyāṣṭakaṃ devi kathayāmi tvataḥ param
iḍā ca candriṇī gaurī śāntiḥ śāntikarī tathā //

mālā ca mālinī caiva svāhā caiva svadhā tathā
athopariṣṭāddeveśi vigrahāṣṭakamucyate //

kāryaṃ ca karaṇaṃ caiva sukhaduḥkhakaraṃ tathā
jñānaṃ sādhyaṃ ca vikhyātaṃ sādhanaṃ kāraṇaṃ tathā //

dehapāśānato vakṣye dharmaṃ ca daśadhoditam
ahiṃsā satyamasteyaṃ brahmacaryamakalkatā //

akrodho guruśuśrūṣā śaucaṃ santoṣa ārjavam
evaṃ daśavidho dharmo yenokto dharmakṛnnaraḥ //

vikārānṣoḍaśākhyāsye parabhāvena saṃsthitān
raso gandhaśca rūpaṃ ca sparśaḥ śabdastathaivaca //

tanmātrapañcakaṃ khyātam indriyāṇi nibodha me
vākpāṇipādaṃ pāyuśca upasthaḥ karmasaṃjñakam //

śrotraṃ tvakcakṣuṣī jihvā nāsikā pañcamī smṛtā
buddhīndriyāṇi deveśi manaḥ ṣoḍaśakaṃ smṛtam //

dehapāśāḥ samākhyātāḥ atobuddhiguṇānviduḥ
dharmojñānaṃ ca vairāgyam aiśvaryaṃ ca tataḥ param //

adharmaśca tathājñānam avairāgyamanīśitā
ahaṃkāraṃ ca trividhaṃ pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ //

vaikārikaṃ taijasaṃ ca bhūtādiṃ ca yathākramam
dīkṣākāle yathā śuddhis tathā caiṣāṃ nibodha me //

tamo rajastathā sattvaṃ śodhayedanupūrvaśaḥ
śabdaḥ sparśastathā rūpaṃ raso gandhaśca pañcamaḥ //

viṣayāśca samākhyātāḥ śodhanīyāḥ prayatnataḥ
kāmaḥ krodhaśca lobhaśca mohaḥ paiśunyameva ca //

janmamṛtyujarāvyādhik ṣuttṛṭtṛṣṇāstathaiva ca
viṣādaśca bhayaṃ caiva mado harṣaṇameva ca //

rāgo dveṣaśca vaicittyaṃ kupitānṛtadrohitā
māyā mātsaryadharmaśca adharmaścāsvatantratā //

āgantukāśca bodhavyāḥ gaṇapāśānnibodha me
devī nandimahākālau gaṇeśo vṛṣabhastathā //

bhṛṅgī caṇḍīśvaraścaiva kārtikeyo 'ṣṭamaḥ smṛtaḥ
anantastritanuḥ sūkṣmaḥ śrīkaṇṭhaśca śivottamaḥ //

śikhaṇḍī caikanetraśca ekarudrastathāparaḥ
vidyeśvarātmakānpāśān dīkṣākāle viśodhayet //

uktānuktāśca ye cātra anyatantroktalakṣaṇāḥ
pauruṣeye tu śodhyāste tato mucyeta pudgalaḥ //

athordhve niyatirjñeyā tasyāṃ rudrānnibodha me
vāmadevastathā śarvas tathā caiva bhavodbhavau //

vajradehaḥ prabhuścaiva dhātā ca kramavikramau
suprabhedaśca daśamo niyatyāṃ śaṅkarāḥ smṛtāḥ //

yattaddhṛdi sthitaṃ padmam ātmā tatra vyavasthitaḥ
niyatidalamahaṅkāra kesaraṃ buddhikarṇikam //

kālatattve śivā jñeyā kathayāmi samāsataḥ
śuddho buddhaḥ prabuddhaśca praśāntaḥ paramākṣaraḥ //

śivaśca suśivaścaiva dhruvaścākṣaraśambhurāṭ
daśaite tu śivā jñeyāḥ kālatattve varānane //

hemābhāḥ śaṅkarāḥ proktāḥ śivaḥ sphaṭikasannibhāḥ
ekaikasya vinirdiṣṭā parivāro yaśasvini //

koṭirekā tathānyāni sahasrāṇi tu ṣoḍaśa
kūrmākārāṇi sarveṣāṃ proktāni bhuvanāni tu //

ata ūrdhvaṃ hariharau rāgatattve nibodha me
suhṛṣṭaḥ suprahṛṣṭaśca surūpo rūpavardhanaḥ //

manonmano mahādhīraḥ vīreśāḥ parikīrtitāḥ
rāgatattve pravakṣyāmi ye 'nye rudrā vyavasthitāḥ //

kalyāṇaḥ piṅgalo babhrur vīraśca prabbhavastathā
medhātithiścchandakaśca dāhakaḥ śāstrakāriṇaḥ //

pañcaśiṣyāstathācāryā daśaite saṃvyavasthitāḥ
vidyātattvamataścordhvaṃ tasminvai bhuvanaṃ śṛṇu //

vāmo jyeṣṭhaśca raudraśca kalo vikaraṇastathā
balavikaraṇaścaiva balapramathanastathā //

sarvabhūtadamanaśca tathā caiva manonmanaḥ
kalātattve mahādevi mahādevatrayaṃ sthitam //

mahādevo mahātejā mahājyotiḥ pratāpavān
kalātattvaṃ samākhyātaṃ samāsena varānane //

ete rudrā mahādevi trinetrāścandraśekharāḥ
rudrakoṭisahasraistu samantātparivāritāḥ //

śuddhasphaṭikasaṅkāśāḥ yogaiśvaryabalānvitāḥ
rāge raktāstu vijñeyā jñānayogabalotkaṭāḥ //

chatrākārāstu teṣāṃ vai gṛhā ratnavicitritāḥ
upariṣṭādbhavenmāyā kathayāmi samāsataḥ //

vyāpya yā vai tvadhodhvānaṃ vaiśvarūpyeṇa saṃsthitā
tatra rudrā mahābhāgā dvādaśaiva mahābalāḥ //

gahanaśca asādhyaśca tathā hariharaḥ prabhuḥ
daśeśānaśca deveśi trigalo gopatistathā //

adhaḥpuṭe tu vijñeyā māyātattve varānane
kṣemeśo brahmaṇaḥ svāmī vidyeśānastathaiva ca //

vidyeśaśca śaivaścaiva anantaḥ ṣaṣṭha ucyate
ūrdhvamāyāpuṭasthāstu rudrā ete prakīrtitāḥ //

eṣāṃ madhye tu bhagavān ananteśo jagatpatiḥ
udbhavaṃ bhāvayitvā tu svecchayā kurute prabhuḥ //

sarvajñaḥ sarvakartā ca nigrahānugrahe rataḥ
prathamena tu bhedena rudrā dvādaśa kīrtitāḥ //

asmiṃstu ye yathā rudrā māyātattve vyavasthitāḥ
tathāhaṃ kathayiṣyāmi bhedatrayavibhāgaśaḥ //

gopatiśca tato devi adhogranthau vyavasthitaḥ
granthyūrdhve saṃsthito viśvas trikalaḥ kṣema eva ca //

brahmaṇo 'dhipatiścaiva śivaśceti sa pañcamaḥ
adha ūrdhvamanantastu pāśāścaivātra saṃsthitāḥ //

pūrvaṃ vai kathitā devi ato ṛṣikulaṃ bhavet
yonirvāgīśvarī caiva yasyāṃ jāto na jāyate //

oṃkārasādhyadhātāro damaneśastataḥ param
dhyānaṃ bhasmeśamevāhuḥ pramāṇāni tadūrdhvataḥ //

pañcārthaṃ guhyamevāhū rudrāṅkuśamataḥ param
hṛdayaṃ lakṣaṇaṃ caiva vyuhamākarṣameva ca //

ādarśaṃ ca tathaiveha aṣṭamaṃ parikīrtitam
ete parivṛtā devi rudrakoṭisahasrakaiḥ //

nānāvarṇavicitrāśca nānābbharaṇabhūṣitāḥ
nānānārīsahasraistu ramante patyuricchayā //

trinetrāḥ śūlinaḥ sarve jaṭācandrakīrīṭinaḥ
aluptaśaktivibhavā māyātattvādhikāriṇaḥ //

bhuvaneṣu vicitreṣu yonyākāreṣu saṃsthitāḥ
ataḥ paraṃ bhavenmāyā sarvajantuvimohinī //

nirvairaparipanthinyā tayā bhramitabuddhayaḥ
idaṃ tattvamidaṃ neti vivadantīha vādinaḥ //

satpathaṃ tu parityajya nayati drutamutpatham
gurudevāgniśāstrasya ye na bhaktā narādhamāḥ //

asadyuktivicārajñāḥ śuṣkatarkāvalaṃbinaḥ
bhramayatyeva tānmāyā hy amokṣe mokṣalipsayā //

śivadīkṣāsinā cchinnā na prarohettu sā punaḥ
athopari mahāvidyā sarvavidyābhavodbhavā //

jagataḥ pralayotpatti vibhūtinidhiravyayā
sā eva paramā devī vāgīśīti nigadyate //

aṣṭavargavibhinnā ca vidyā sā mātṛkaiva tu
bhuvanāni pravakṣyāmi yathāvadanupūrvaśaḥ //

vāmā jyeṣṭhā tathā raudrī kālī vikaraṇī tathā
balavikaraṇī caiva balapramathanī tāthā //

damanī sarvabhūtānāṃ tathā caiva manonmanī
taptacāmīkarākārāḥ pañcavaktrāstrilocanāḥ //

amoghavīryāḥ sarvajñāḥ sarvataḥ sarvadā sthitāḥ
sarvajñānugatāḥ sarvāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ //

sarvalakṣaṇasampannaḥ sarvaiśvaryasamanvitāḥ
pradhānāḥ sapta koṭyastu mantrāṇāṃ yā vyavasthitāḥ //

ekaikasya parīvāro lakṣāyutasahasraśaḥ
padmākāreṣu divyeṣu krīḍanti bhuvaneṣu te //

triguṇī brahmavetālī sthāṇumatyambikā parā
rūpiṇī mardinī jvālā saptasaṅkhyāstadīśvarāḥ //

vidyārājñyaḥ samākhyātāḥ dīkṣākāle viśodhayet
bāhye tasyaiśvaraṃ tattvaṃ bhuvanānyatra me śṛṇu //

aṣṭavidyeśvarairyukto vītamāyo nirañjanaḥ
sthitisaṃhārakartā vai mokṣaiśvaryapradāyakaḥ //

tasyāsanaṃ tu vistīrṇaṃ sahasradalasammitam
tisraḥ koṭyo 'rdhakoṭiśca mantrāstasyāsane sthitāḥ //

tatrastha īśvaro devo varadaḥ sārvatomukhaḥ
pañcavaktraḥ sutejasko daśabāhustrilocanaḥ //

gokṣīradhavalaḥ saumyo nāgayajñopavītavān
divyāmbaradharo devo divyagandhānulepanaḥ //

sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ
triśūlapāṇīndumaulir jaṭāmukuṭamaṇḍitaḥ //

prasannavadanaḥ kānto yogaiśvaryapradāyakaḥ
varadābhayahastaśca dhyeyo 'sāvīśayogibhiḥ //

tasyotsaṅgagatā vidyā sarvavidyāsamāsritā
divyavastraparīdhānā divyamālyānulepanā //

divyasragdāmamālābhir muktāhārairvibhūṣitā
muktāphalapratīkāśā pañcavaktrā trilocanā //

ārādhitā vidhānena vedayejjñāninaḥ sadā
prahasantīva sā bhāti maheśavadanekṣaṇāt //

vidyeśvarānato vakṣye pūrvādīśāntagānkramāt
anantaścaiva sūkṣmaśca tathā caiva śivottamaḥ //

ekanetraikarudrau ca trinetraśca prakīrtitaḥ
śrīkaṇṭhaśca śikhaṇḍī ca jñeyā vidyeśvarāḥ kramāt //

ato rūpamavasthānaṃ tatra rudrānnibodha me
dharmo jñānaṃ ca vairāgyam aisvaryaṃ ca caturthakam //

sūkṣmāvaraṇamūrdhve 'taḥ tatra śaktitrayaṃ viduḥ
vāmā jyeṣṭhā ca raudrī ca śaktayaḥ samudāhṛtāḥ //

parivārastu tāsāṃ vai koṭyo 'nekāstu saṅkhyayā
sarve sarvagatā mantrāḥ sarvajñāḥ sarvakāmadā //

śūddhasphaṭikasaṅkāśās trinetrāḥ śūlapāṇayaḥ
sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ //

sarvaiśvaryasusampūrṇāś cārucandrārdhaśekharāḥ
śatapatrābjabhākāraiḥ śuddhahārenduraśmibhiḥ //

nānāratnojjvalaiścitraiḥ prākāraistoraṇākulaiḥ
īśvarānugatāḥ sarve tiṣṭhanti bhuvaneṣu te //

tamārādhayituṃ devaṃ pūjyante sarvakarmasu
vrataṃ pāśupataṃ divyaṃ ye caranti jitendriyāḥ //

bhasmaniṣṭhā japadhyānās te vrajantyeśvaraṃ padam
tatreśvarastu bhagavān devadevo nirañjanaḥ //

adhikāraṃ prakurute śivecchāvidhicoditaḥ
daśa pañca ca śodhyāni bhuvanānīśvare kramāt //

tālukordhve vijānīyād dīkṣākāle varānane
śuddhāvaraṇamūrdhvaṃ tu tasmiñcchaktidvayaṃ smṛtam //

jñānaṃ kriyā ca vikhyātaṃ dve vidye cāpyataḥ param
bhāvasaṃjñāpyabhāvākhyā tasmiñcchaktidvaye smṛte //

tejeśaśca dhruveśaśca pramāṇānāṃ paraṃ padam
pramāṇāvaraṇe cordhve kathayāmi ca mānataḥ //

brahmā rudraḥ pratodaśca anantaśca caturthakaḥ
suśuddhāvaraṇaṃ cordhve tatra rudratrayaṃ viduḥ //

ekākṣaḥ piṅgalo haṃsaḥ kathitaṃ tu samāsataḥ
śivāvaraṇamūrdhvaṃ tu tatraiko dhruvasaṃjñakaḥ //

saṃsthito rudrarājasya mokṣāvaraṇamūrdhvataḥ
ekādaśaiva rudrāṃśca kathayāmi samāsataḥ //

brahmadankidiṇḍimuṇḍāḥ saurabhaśca tathaivaca
janmamṛtyuharaścaiva praṇītaḥ sukhaduḥkhadaḥ //

vijṛmbhitaḥ samākhyātā stālūrdhve tu vyavasthitāḥ
punarūrdhve dhruvaṃ jñeyaṃ nirañjanapadaṃ śubham //

īśaśaktitrayaṃ mūrdhni kathitaṃ cānupūrvaśaḥ
icchāśaktyabhidhānāyāḥ antarbhūtāḥ prakīrtitāḥ //

prabuddhāvaraṇaṃ cordhve kathayāmi samāsataḥ
prītaḥ pramuditaścaiva pramodaśca pralambakaḥ //

viṣṇurmadana evātha gahanaḥ prathitastathā
rudrāṣṭakaṃ samākhyātaṃ vijñeyaṃ prāgdiśaḥ kramāt //

samayāvaraṇaṃ cordhve kathayāmi samāsataḥ
prabhavaḥ samayaḥ kṣudro vimalaśca śivastathā //

tato ghanaḥ samākhyāto nirañjanastataḥ param
rudroṅkārastu pañcaite tālūrdhve tu vijānata //

ekonaṣaṣṭirbhuvanaṃ jñānaśaktyāditaḥ kramāt
rudroṅkārāntamityetad dīkṣākāle viśodhayet //

ekaikasya parīvāraḥ koṭyo 'nekāḥ sahasraśaḥ
trinetrā varadāḥ sarve śuddhasāmarthyavigrahāḥ //

śuddhasphaṭikasaṅkāśā daśabāhvinduśekharāḥ
triśūlapāṇayaḥ sarve jaṭāmukuṭamaṇḍitāḥ //

sarve sarvaguṇopetāḥ sarvajñāḥ sarvadeśvarāḥ
sārvalakṣaṇasaṃpūrṇāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ //

rudrakanyāsamākīrṇā divyairūpairmanoharaiḥ
saṃkriḍante puravaraiḥ śivecchāvidhicoditāḥ //

īśvarasya tathordhve tu adhaścaiva sadāśivāt
suśivāvaraṇaṃ cordhve tasmiñjñeyaḥ sadāśivaḥ //

tripañcanayano devaś candrārdhakṛtaśekharaḥ
vaktrapañcakasaṃyukto daśabāhurmahābalaḥ //

śuddhasphaṭikasaṅkāśaḥ sphuranvai dīptatejasā
siṃhāsanopaviṣṭastu śvetapadmāsanasthitaḥ //

pañcabrahmāṅgasahitaḥ sakalādyaiḥ samanvitaḥ
daśabhiśca śivairyukto rudrāṣṭādaśakānvitaḥ //

sakalo niṣkalaḥ śūnyaḥ kalāḍhyaḥ khamalaṅkṛtaḥ
kṣapaṇaśca kṣayāntasthaḥ kaṇṭhyauṣṭhyaścāṣṭamaḥ smṛtaḥ //

bhruvormadhye tu vijñeyo devadevaḥ sadāśivaḥ
sakalādyairvṛto devaḥ oṃkāreśādibhiḥ kramāt //

oṃkāreśaḥ śivo dīptaḥ kāraṇeśo daśeśakaḥ
suśivaścaiva kāleśaḥ sūkṣmarūpaḥ sutejasaḥ //

śarvaśca daśamaḥ proktaḥ ūrdhvāntaṃ saṃvyavasthitāḥ
rudrāścāṣṭādaśa bahiḥ teṣāṃ nāmāni vai śṛṇu //

vijayastvatha niḥśvāsaḥ svayambhūścāgnivīrarāṭ
rauravo mukuṭo visaraś candro bimbaḥ pragītavān //

lalitaḥ siddharudraśca santānaḥ śarva eva ca
paraśca kiraṇaścaiva pārameśvara eva ca //

sādākhyastu samākhyātaḥ sakalo mantravigrahaḥ
sarvakāraṇamadhyakṣaḥ sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ //

bhuktimuktipradātā ca sādhakānāṃ kriyāvatām
koṭayaḥ saptamantrāṇām āsane tasya saṃsthitāḥ //

āsanaṃ lakṣapatrāḍhyaṃ candrakoṭyayutaprabham
vāmādyairvibhupūrvaiśca pañcavaktraistrilocanaiḥ //

tārādyaiḥ śaktibhedaiśca prāgdiśaḥ parivāritam
jñānaśaktiḥ kriyāśaktir vāme dakṣiṇataḥ sthite //

icchāśaktiḥ parādevi yayā sarvamadhiṣṭhitam
utpattisthitisaṃhārāṃs tirobhāvamanugraham //

yayā karoti deveśaḥ sarvadā sarvamadhvani
tasyotsaṅgagatā sā tu nityaṃ caivātmavartinī //

sā cecchā devadevasya śivasya paramātmanaḥ
sa evāpararūpeṇa pañcamantramahātanuḥ //

icchārūpadharaḥ śrīmān devadevaḥ sadāśivaḥ
śaktayastasya yāḥ proktāḥ tathā vai mantranāyakāḥ //

ekaikaṃ parito devi padmairarbudakoṭibhiḥ
tathā kharvanikharvaiśca pratirūpairmahābalaiḥ //

vidyārūpaiḥ svarūpāḍhair aprameyaguṇānvitaiḥ
sarvalakṣaṇasaṃpannaiḥ sarvābharaṇabhūṣitaiḥ //

hāsyalāsyavilāsāḍhyair bhrūkṣeponmadavibhramaiḥ
candrakoṭiśataprakhyaiḥ prasravadbhirivāmṛtam //

tābhiḥ sārdhaṃ sadā rudrāḥ prakīḍantīcchayā prabhoḥ
puravaraiḥ sarvatobhadraiś candrakoṭisamaprabhaiḥ //

māyādharmavinirmuktā nirmalā vigatajvarāḥ
adhikāraṃ prakurvanti sarvajñāmoghaśaktayaḥ //

adhikārakṣaye śāntā jāyante sarvagāḥ śivāḥ
parapreryāḥ punarbhūyo na bhavanti kadācana //

suśivāvaraṇaṃ khyātaṃ mantragarbhaṃ varānane
bindvāvaraṇamūrdhve 'taś candrakoṭisamaprabham //

tatra padmaṃ mahādīptaṃ daśakoṭisamanvitam
tatra padme sthito devaḥ śāntyatīto mahādyutiḥ //

pañcavaktro viśālākṣo daśabāhustrīlocanaḥ
taḍitsahasrapuñjābhaḥ sphuranmāṇikyamaṇḍitaḥ //

nivṛttiśca pratiṣṭhā ca vidyā śāntistathaiva ca
parivāraḥ smṛtastasya śāntyatītasya suvrate //

tasya vāme tu digbhāge śāntyatītā vyavasthitā
pañcavaktrāḥ smṛtāḥ sarvā daśabāhvinduśekharāḥ //

bindutattvaṃ samākhyātaṃ purakoṭyarbudairvṛtam
ardhacandrastadūrdhve tu tadūrdhve tu nirodhikā //

ete dve tu mahāsthāne pañcapañcakalānvite
jyotsnā jyotsnāvatī kāntiḥ suprabhā vimalā śivā //

ardhacandre sthitāhyetā nirodhinyāṃ śṛṇu priye
rundhanī rodhanī raudrī jñānabodhā tamopahā //

ardhamātraḥ smṛto binduḥ svarūpaśca catuṣkalaḥ
tasyāpyardhamardhacandras tv aṣṭāṃśaśca nirodhikā //

nirodhayati devānsā brahmādyāṃstu varānane
nirodhinīti vikhyātā tāṃ bhittvā tu varānane //

sādākhyaparabhāvena pañcamantrakahātanuḥ
tasyordhve tu smṛto nādaḥ sa kiñjalkarajaḥ prabhaḥ //

mahadbhiḥ puruṣairvyāptaḥ sūryakoṭyayutaprabhaiḥ
teṣāṃ vai nāyikā vaksye bhuvane pañcasaṅkhyayā //

indhikā dīpikā caiva rocikā mocikā tathā
ūrdhvagā tu samākhyātā kalātveṣā tu pañcamī //

tasminpadmaṃ suvistīrṇaṃ ūrdhvageśaḥ sthitaḥ prabhuḥ
candrārbudapratīkāśaḥ pañcavaktrastrilocanaḥ //

candrārdhaśekharaḥ śānto daśabāhurmahātanuḥ
indhikādivṛto devaḥ śūlapāṇirjaṭādharaḥ //

ūrdhvagā tu kalā tasya nityamutsaṅgagāminī
tataḥ suṣumṇābhuvanaṃ suṣumṇā tatra saṃsthitā //

suṣumṇeśaḥ sthitastatra candrakoṭyayutaprabhaḥ
daśabāhustrinetraśca śvetapadmoparisthitaḥ //

śaśāṅkaśekharaḥ śrīmān pañcavaktro mahātanuḥ
iḍā ca piṅgalā caiva vāmadakṣiṇataḥ sthite //

suṣumṇā tu varārohe tuṣārakaṇadhūsarā
śvetapadmakarā devī padmamālāvibhūṣitā //

pañcavaktrā suśobhāḍhyā trinetrā śūladhāriṇī
tasyotsaṅgagatā devī dhyātavyā sādhakādibhiḥ //

grathitastu tayā sarvas tv adhvāyamadha ūrdhvagaḥ
nāḍyādhārastu nādo vai bhittvā sarvamidaṃ jagat //

adhaḥśaktyā vinirgataya yāvadbrahmāṇamūrdhvataḥ
nāḍyā brahmabile līnas tv avyaktadhvanirakṣaraḥ //

nadate sarvabhūteṣu śivaśaktyā tvadhiṣṭhitaḥ
evaṃ jñātvā varārohe śodhayettaṃ śivādhvare //

tato brahmabilaṃ jñeyaṃ rudrakoṭyarbudānvitam
tatra brahmā paro jñeyaḥ śaśāṅkaśatasaprabbhaḥ //

daśabāhustrinetraśca pañcavaktrenduśekharaḥ
triśūlapāṇirbhagavāñ jaṭāmukuṭamaṇḍitaḥ //

brahmāṇi tu parā śaktir yā sā mokṣapathe sthitā
dvāraṃ yā mokṣamārgasya rodhayitvā vyavasthitā //

mokṣamārgapradātrī ca brahmotsaṅge ca saṃsthitā
tāṃ bhittvātra varārohe gantavyamūrdhvataḥ priye //

ata ūrdhvaṃ sthitā śaktiḥ prasuptabhujagākṛtiḥ
ādhāro bhuvanānāṃ sā tāṃ pravakṣyāmi suvrate //

sūkṣmā caiva susūkṣmā ca tathā cānyāmṛtāmitā
vyāpinī madhyato jñeyā śeṣāḥ pūrvāditaḥ kramāt //

pañcavaktrāstrinetrāśca sutejaskā mahābalāḥ
śaktitattvaṃ samākhyātaṃ śivatattvaṃ śṛṇu priye //

puraśreṣṭhairanekaistu samantātparivāritam
hemaprākāraracitaṃ ratnamāṇikyamaṇḍitam //

aśeṣabhogasampannaṃ sarvakāmaguṇodayam
bhuvanāni pravakṣyāmi tatraiva saṃsthitāni tu //

vyāpakaṃ vyomarūpaṃ ca anantānāthanāśritam
kāraṇānāṃ pañcakaṃ ca śivatattve vyavasthitam //

tatra padmaṃ suvisthīrṇam anantānantasambhavam
tasya padmasya madhyastho devaścāyamanāśritaḥ //

pañcavaktradharaḥ śāntaḥ sarvajñaḥ parameśvaraḥ
daśabāhurmahādīptaḥ sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ //

sarvānugrahakartā ca praṇatārtivināśanaḥ
bhuktimuktipradātā ca sūryakoṭyarbudaprabhaḥ //

sphuranmukuṭamāṇikyaḥ samantādupaśobhitaḥ
divyāmbaradharo devo divyagandhānulepanaḥ //

padmāsanonnatoraskaḥ śaśāṅkakṛtaśekharaḥ
ābaddhamaṇiparyaṅkaś cāmarotkṣepavījitaḥ //

rudrakoṭyarbudānīkaiḥ samantādupaśobhitaḥ
vyāpinī vyomarūpā cā nantānāthātvanāśritā //

pañcavaktrā mahāvīryā daśabāhvinduśekharāḥ
trinetrāḥ śūlahastāśca kāraṇaiśca samanvitāḥ //

pūrvādyuttaraparyantā etāścaiva vyavasthitāḥ
anāśrito madhyagastu saṃsthitaḥ prabhuravyayaḥ //

anāśritakalā devī tasyotsaṅge ca saṃsthitā
evaṃ vai śivatattvaṃ tu kathitaṃ tava sundari //

śodhayitvā tataścordhvaṃ śaktiścaiva parā smṛtā
samanā nāma sā jñeyā manaścordhvaṃ na jāyate //

paripāṭyā sthitānāṃ tu pṛthivyādiśivāvadhau
sarveṣāṃ kāraṇānāṃ ca kartṛbhūtā vyavasthitā //

bibhartyaṇḍānyanekāni śivena samadhiṣṭhitā
tatrāruḍhastu kurute śivaḥ paramakāraṇam //

sṛṣṭisthitisamāhāraṃ tirobhāvamanugraham
hetukartā maheśānaḥ sarvakāraṇakāraṇam //

samanā nāma yā śaktiḥ sā tasya karaṇaṃ smṛtam
tayādhitiṣṭheddeveśo hy adhaḥkāraṇapañcakam //

anāśritasya devasya kāraṇaṃ seyamāśritā
sa vai prerayate bhūyas tv anāthaṃ tu jagatpatim //

anāthaścāpyananteśam ananto vyomarūpiṇam
vyomavyāpī mahādevo vyāpinaṃ bodhayetprabhum //

vyāpinī karaṇaṃ tasya kartā vai vyāpyasau prabhuḥ
karmarūpā sthitā māyā yadadhaḥ śaktikuṇḍalī //

nādabindvātmakaṃ kāryam ityādijagadudbhavaḥ
yatsadāśivaparyantaṃ pārthivādyaṃ ca suvrate //

tatsarvaṃ prākṛtaṃ jñeyaṃ vināśotpattisaṃyutam
yā sā śaktiḥ purā proktā samanā tvadhvamūrdhani //

sphuratsūryasahasrābha kiraṇānantabhāsvarā
dhyātvā caitāṃ samāvāhya sthāpayettu vidhānavit //

upacāraṃ tataḥ kṛtvā vāgīśyāvāhanaṃ tathā
sthāpanaṃ pūjanaṃ caiva paśoryāgaṃ tathaiva ca //

garbhadhāritvajanane adhikāraṃ tathaiva ca
yogaṃ bhogaṃ layaṃ caiva niṣkṛtiṃ tadanantaram //

bhuvanādhipahomaṃ ca bhuvanādhipavāsinām
bhuvanānāṃ yathāyogaṃ homaṃ kṛtvā varānane //

tritattvaṃ śadhayeccāto 'vayavāṃśca yathākramam
viśleṣapāśacchedau ca kṛtvā pūrṇāṃ tu pātayet //

prāyaścittaṃ tato hutvā kartarīmabhimantrayet
śikhāṃ cchitvā samarpyaitāṃ śiśuṃ saṃsnāpayedguruḥ //

ācāryaḥ prayato bhūtvā sakalīkaraṇādikam
sruco 'gre tu śikhāṃ kṛtvā hutvā snāyādanantaram //

sakalīkaraṇaṃ kṛtvā ācāryastu varānane
śiśorapi vidhiṃ kṛtvā śivakumbhaṃ samarcayet //

bhairavaṃ madhyadeśasthaṃ bhairavāgniṃ samarcayet
pūrṇāṃ sampūrya vidhivad vāmamantramanusmaran //

pūrvoktalakṣaṇenaiva proccarettaṃ prayatnataḥ
heyādhvānamadhaḥ kurvan necayettaṃ varānane //

yāvatsā samanā śaktiḥ tadūrdhve conmanā smṛtā
nātra kālaḥ kalāścāro na tattvaṃ na ca devatāḥ //

sunirvāṇaṃ paraṃ śuddhaṃ guruvaktraṃ taducyate
tadatītaṃ varārohe paraṃ tattvamanāmayam //

guruvaktraprayogeṇa tasminyojyeta śāśvate
niṣkampe kāraṇātīte viraje nirmale śubhe //

sarvajñe parame tattve vyomātīte hyatīndriye
ityadhvā caiṣa vai proktaḥ samāsena mayānaghe //

jñātvā caivaṃ mahādevi prayāti paramaṃ padam
dehe deve ca śiṣye ca kalaśe hyagnimadhyataḥ
evaṃ jñātvā varārohe mucyate mocayatyapi //