Suvarṇaprabhāsasūtra · Chapter 2
iti śrīsuvarṇaprabhāsottamasūtrendrarāje nidānaparivartto nāma prathamaḥ //
// Tathāgatāyuḥpramāṇanirdeśaparivartaḥ //
tena khalu punaḥ kālena tena samayena rājagṛhe mahānagare ruciraketurnāma bodhisattvo mahāsattvaḥ prativasati pūrvajinakṛtādhikāro 'varopitakuśalamūlo bahubuddhakoṭiniyutaśatasahasraparyupāsitaḥ / tasyaitadabhavat, ko hetu kaḥ pratyayo yadbhagavataḥ śākyamunerevaṃ parīttamāyuḥ pramāṇaṃ yadutāśītivarṣāṇīti /
punastasyaitadabhavat, uktaṃ caiva bhagavatā dvau hetū dvau ca pratyayau dīrghāyuṣkatāyām / katamau dvau prāṇātipātaviramaṇaṃ bhojanapradānaṃ ca / atha bahunyasaṃkhyeyakalpakoṭiniyutaśatasahasrāṇi bhagavāñchākyamuniḥ prāṇātipātavirato babhūva / yāvaddaśakuśalakarmapathaṃ samādāpayet, tāvadbhagavatā bhojanamādhyātmikaṃ bāhyāni ca vastūni sattvānāṃ parityaktāni / antaśaḥ svaśarīramāṃsarudhirāsthimajjayā bubhukṣitāḥ sattvāḥ saṃtarpitāḥ prāgevānyena bhojanena /
atha tasya puruṣasya buddhānusmṛtimanasikārasyemāmevaṃrūpāṃ cintāṃ cintayamānasya gṛhaṃ vipulaṃ vistīrṇaṃ saṃpravṛttamabhavat / vaiḍūryamayamanekadivyaratnapratyuptaṃ tathāgatavigrahaṃ divyātikrāntena gandhena sphuṭam / tasmiṃśca gṛhe caturdiśi catvāri divyaratnamayānyāsanāni prādurbhutānyabhūvan / teṣu cāsaneṣu divyāni paryaṅkāni divyaratnapuṣpapatraiḥ prajñaptāni prādurbhūtāni babhūvaḥ / teṣu paryaṅkeṣu divyānyanekaratnapratyuptāni tathāgatavigrahāṇi padmāni prādurbhūtāni / teṣu ca padmeṣu catvāro buddhā bhagavantaḥ prādurbhūtāḥ babhuvuḥ / purāntikena tvakṣobhyastathāgataḥ prādurbhūto dakṣiṇena ratnaketustathāgataḥ prādurbhūtaḥ paścimenāmitāyustathāgataḥ prādurbhūta uttareṇa dundubhisvarastathāgataḥ prādurbhūtaḥ / samanantaraprādurbhūtāśca te buddhā bhagavantasteṣu siṃhāsaneṣu /
atha tāvadeva rājagṛhaṃ mahānagaraṃ mahatāvabhāsenāvabhāsitaṃ sphuṭaṃ babhūvu / yāvatrisāhasramahāsāhasralokadhāturyāvatsamantāddaśasu dikṣu gaṅgānadīvālukāsamā lokadhātavastenāvabhāsena sphuṭā babhūvaḥ / divyāni ca puṣpāṇi prāvarṣurdivyāni ca tūryāṇi pravādayāmāsuḥ / sarve cāsmiṃstrisāhasramahāsāhasralokadhātau sattvā buddhānubhāvena divyasukhena samanvāgatā babhūvuḥ / jātyandhāśca sattvā rūpāṇi paśyanti sma / vadhirāśca sattvāḥ sattvebhyaḥ śabdāni śṛṇvanti / unmattāśca sattvāḥ smṛtiṃ pratilabhante 'vikṣiptacittāśca smṛtimanto babhūvuḥ / nagnāśca sattvāścīvaraprāvṛtā ( Bagchi 5 ) babhūvuḥ / jighatsitāśca sattvāḥ paripūrṇagātrā babhūvuḥ / tṛṣitāśca sattvā vigatatṛṣṇā babhūvaḥ / rogaspṛṣṭāśca sattvā vigatarogā babhūvuḥ / hīnakāyāśca sattvāḥ paripūrṇendriyā babhūvuḥ / vistareṇa bahūnāmāścaryādbhutadharmāṇāṃ loke prādurbhāvo 'bhūt /
atha khalu ruciraketurbodhiosattvo mahāsattvastānbuddhānbhagavato dṛṣṭvāścaryaprāpto babhūva / kathametaditi santuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto yena te buddhā bhagavantastenāñjāliṃ praṇāmyakāratastānbuddhānbhagavato 'nusmaramāṇo bhagavataḥ śākyamunerguṇānanusmaramāṇo bhagavataḥ śākyamunerāyuḥpramāṇasaṃśayaprāptastāṃ cintāṃ cintayamānaḥ sthito babhuva / kathametat,kimetad yadbhagavataḥ śākyamunerevaṃ parīttamāyuḥpramāṇaṃ yadutāśīti varṣāṇi /
atha khalu te buddhā bhagavantaḥ smṛtāḥ saṃprajānāstaṃ ruciraketuṃ bodhisattvametadavocan / mā tvaṃ kulaputraivaṃ cintaya evaṃ parīttaṃ bhagavataḥ śākyamunerāyuḥpramāṇam / tatkasya hetoḥ / na ca vai kulaputra taṃ samanupaśyāmaḥ sadevake loke samārake sabrahmake saśramaṇabrāhmaṇikāyāṃ prajāyāṃ sadevamānuṣāsurāyāṃ yaḥ samarthaḥ syādbhagavataḥ śākyamunestathāgatasyāyuḥpramāṇaparyantamadhigantuṃ yāvadaparāntakoṭibhiḥ sthāpayitvā tathāgatairarhadbhiḥ samyaksambuddhaiḥ / samanantarodāhṛte tairbuddhairbhagavadbhistathāgatāyuḥpramāṇanirdeśe /
atha tāvadbuddhānubhāvena kāmāvacarā rūpāvacarāśca devaputrāḥ saṃnipatitā yāvannāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragā anekāni ca bodhisattvakoṭiniyutaśatasahasrāṇi tasmin ruciraketubodhisattvasya gṛhe samāgatā āsan / atha te tathāgatāḥ sarvaparṣado bhagavataḥ śākyamunerāyuḥpramāṇanirdeśaṃ gāthābhirabhyabhāṣan /
jalārṇaveṣu sarveṣu śakyante bindubhirgaṇayitum /
na tu śākyamunerāyuḥ śakyaṃ gaṇayituṃ kvacit
sumeruṃ paramāṇavaḥ kṛtvā śakyaṃ ca saṃkhyayā /
na tu śākyamunerāyuḥ śakyaṃ gaṇayituṃ kvacit
yāḥ kāścit pṛthivīḥ santi yāvantaḥ paramāṇavaḥ /
śakyaṃ gaṇayituṃ sarvā na tu cāyurjinasya vai
ākāśaṃ yadi vā kaścidicchetpramituṃ kenacit /
na tu śākyamunerāyuḥ śakyaṃ gaṇayituṃ kvacit
ityuktāni ca kalpāni kalpakoṭiśatāni ca /
eṣa tiṣṭhecca saṃbuddhaḥ saṃkhyāto na hi labhyate
yasmād dve kāraṇe tasya tathaiva dvau ca pratyayau /
virataḥ parahiṃsāyā bahu dattaṃ ca bhojanam
yasmāttasya mahātmasya hyāyuḥsaṃkhyā na labhyate /
ityuktāni ca kalpāni saṃkhyāyāṃ na tathaiva ca
tasmānna saṃśayo bho hi mā kiñcit kuru saṃśayam /
na jinasyāyuḥparyantaṃ kācitsaṃkhyopalabhyate
atha khalu tasminsamaye tatra parṣadyācāryavyākaraṇaprāptaḥ kauṇḍinyo nāma brāhmaṇo 'nekairbrāhmaṇasahasraiḥ sārdhaṃ bhagavataḥ pūjākarma kṛtvā tathāgatasya mahāparinirvāṇaśabdaṃ śrutvā sahasotthāya bhagavataścaraṇayornipatya bhagavantamevamāha / sacetkila bhagavansarvasattvānukampako mahākāruṇiko hitaiṣī sarvasattvānāṃ mātāpitṛbhūto 'samasamabhūtaścandrabhūta ālokakaro mahāprajñājñānasūryasamudgataḥ / yadi tvaṃ sarvasattvān rāhulaṃ svaṃ saṃpaśyasi mahyamekaṃ varaṃ dehi / bhagavāṃstūṣṇīmbhūto 'bhūt /
atha buddhānubhāvena tasyāṃ parṣadi sarvasattvapriyadarśano nāma litsavikumāraḥ / tasya pratibhānamutpannam / sa ācāryavyākaraṇaprāptaṃ kauṇḍinyaṃ brāhmaṇamevamāha / kiṃ nu tvaṃ mahābrāhmaṇa bhagavantamekaṃ varaṃ yācase / ahaṃ te varaṃ dadāmi / brāhmaṇa āha / ahamasmiṃllitsavikumāra ( Bagchi 7 ) bhagavataḥ pūjopasthānāya bhagavataḥ sarṣapaphalamātraṃ dhātumicchāmi nikṣepituṃ cūrṇaṃ dhātumabhiprayojanāyainaṃ sarṣapaphalamātraṃ dhātumabhipūjayitvā tridaśādhipatyaṃ labhyata ityevaṃ śrūūyate / śṛṇu tvaṃ litsavikumāra suvarṇaprabhāsottamasūtraṃ durvijñeyaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ tādṛśairlakṣaṇaguṇaiḥ samanvāgataṃ kila suvarṇaprabhāsottamasūtraṃ bhāvayiṣyati / evaṃ bho litsavikumāra durvijñeyaṃ duranubodhaṃ suvarṇaprabhāsottamasūtram / asmākameva pratyantadvīpikānāṃ brāhmaṇānāṃ sarṣapaphalamātraṃ dhātuṃ karaṇḍake nikṣipya dhāraṇamucitam / ahaṃ te varaṃ yāce yena sattvāḥ kṣiprameva tridaśādhipatyaṃ pratilambhino bhaviṣyanti / tvaṃ kila bho litsavikumāra sarṣapaphalamātraṃ dhātuṃ tathāgatasya yācitum / dhātuṃ ratnakaraṇḍake nikṣipya dhāraṇāt sarvasattvānāṃ tridaśādhipatyeśvaralābha itīcchase / evaṃ mayā ca litsavikumāra iṣṭaṃ varam /
atha sarvasattvapriyadarśano nāma litsavikumāra ācāryavyākaraṇaprāptaṃ kauṇḍinyabrāhmaṇaṃ gāthābhirabhyabhāṣata /
yadā strotaḥsu gaṅgāyā roheyuḥ kumudāni ca /
raktāḥ kākā bhaviṣyanti śaṅkhavarṇāśca kokilāḥ
jambustālaphalaṃ dadyāt kharjūraścāmramañjarīm /
tadā sarṣapamātraṃ ca vyaktaṃ dhāturbhaviṣyati
yadā kacchapalomānāṃ prāvāraiḥ suvṛto bhavet /
hemante śītaharaṇo tadā dhāturbhaviṣyati
yadā maśakapādānāmaṭṭakālambanaṃ bhavet /
dṛḍhaṃ cāpyaprakampi ca tadā dhāturbhaviṣyati
yadā tīkṣṇā mahāntaśca dantā jāyanti pāṇḍurāḥ /
jalaukānāṃ hi sarveṣāṃ tadā dhāturbhaviṣyati
yadā śaśaviṣāṇena niḥśreṇī sudṛḍhā bhavet /
svargasyārohaṇārthāya tadā dhāturbhaviṣyati
tāṃ niśreṇīṃ yadāruhya candraṃ bhakṣati mūṣikaḥ /
rāhuṃ ca paridhāveta tadā dhāturbhaviṣyati
yadā madyaghaṭaṃ pītvā makṣikā grāmacāriṇyaḥ /
agāre vāsaṃ kalpeyustadā dhāturbhaviṣyati
yadā bimboṣṭhasampanno gardabhaḥ sukhito bhavet /
kuśalaṃ nṛtyagīteṣu tadā dhāturbhaviṣyati
yadā hyulūkakākāśca ramayeyuḥ sahāgatāḥ /
anyonyamanukūlena tadā dhāturbhaviṣyati
yadā palāśapatrāṇāṃ chatraṃ hi vipulaṃ bhavet /
varṣasya pratipātāya tadā dhāturbhaviṣyati
yadā sāmudrikā nāvaḥ sayantrāḥ sapatākikāḥ /
sthalamāruhya gaccheyustadā dhāturbhaviṣyati
yadā hyulūkaśakunāḥ parvataṃ gandhamādanam /
tuṇḍenādāya gaccheyustadā dhāturbhaviṣyati
etāśca gāthāḥ śrutvācāryavyākaraṇaprāptaḥ kauṇḍinyo brāhmaṇaḥ sarvalokapriyadarśanaṃ litsavikumāraṃ gāthābhiḥ pratyabhāṣata /
sādhu sādhu kumārāgra jinaputra mahāgira /
upāyakuśalo vīraḥ prāptavyākaraṇottamaḥ
mama kumāra śṛṇohi lokanāthasya tāyinaḥ /
tathāgatasya māhātmyaṃ yathākramamacintitam
acintyaṃ buddhaviṣayamasamāśca tathāgatāḥ /
sarvabuddhāḥ śivā nityaṃ sarvabuddhāḥ samācarāḥ
sarvabuddhāḥ samavaṇā eṣā buddheṣu dharmatā /
na kṛtrimo 'sau bhagavānnotpannaśca tathāgataḥ
vajrasaṃhananakāyo nirmitakāyadarśakaḥ /
nāpi sarṣapamātraṃ ca dhāturnāma maharṣiṇām
anasthirudhire kāye kuto dhāturbhaviṣyati /
upāyadhātunikṣepaḥsattvānāṃ hitakāraṇam
dharmakāyo hi sambuddho dharmadhātustathāgataḥ /
idṛśo bhagavatkāya īdṛśī dharmadeśanā
etacchrutaṃ mayā jñātvābhiyācitaṃ varaṃ mayā /
tattvavyākaraṇārthāya varotpādaṃ muneḥ kṛtam
atha khalu dvātriṃśaddevaputrasahasrāṇi tathāgatasya yaṃ gambhīramāyuḥpramāṇanirdeśaṃ śrutvā sarvairanuttarāyāṃ samyaksambodhau cittānyutpāditāni te prahṛṣṭamanaḥsaṃkalpā ekasvaranirghoṣeṇa gāthāmabhāṣan /
na buddhaḥ parinirvāti na dharma parihīyate /
sattvānāṃ paripākāya parinirvāṇaṃ nidarśayet
acintyo bhagavānbuddho nityakāyastathāgataḥ /
deśeti vividhānvyūhānsattvānāṃ hitakāraṇāt
Original text: Suvarṇaprabhāsasūtra · Edition: S. Bagchi: Suvarnaprabhasasutram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1967. (Buddhist Sanskrit Texts, 8) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0