Language

ENहिગુ
Scripture Library

Sushruta Samhita · Chapter 6.20

6.20.1

athātaḥ karṇagatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.20.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.20.3

karṇaśūlaṃ praṇādaśca bādhiryaṃ kṣveḍa eva ca/
karṇasrāvaḥ karṇakaṇḍūḥ karṇavarcastathaiva ca//

6.20.4

kṛmikarṇapratināhau vidradhirdvividhastathā/
karṇapākaḥ pūtikarṇastathaivārśaścaturvidham//

6.20.5

karṇārbudaṃ saptavidhaṃ śophaścāpi caturvidhaḥ/
ete karṇagatā rogā aṣṭāviṃśatirīritāḥ//

6.20.6

samīraṇaḥ śrotragato'nyathācaraḥ samantataḥ śūlamatīva karṇayoḥ/
karoti doṣaiśca yathāsvamāvṛtaḥ sa karṇaśūlaḥ kathito durācaraḥ//

6.20.7

yadā tu nāḍīṣu vimārgamāgataḥ sa eva śabdābhivahāsu tiṣṭhati/
śrṇoti śabdān vividhāṃstadā naraḥ praṇādamenaṃ kathayanti cāmayam//

6.20.8

sa eva śabdānuvahā yadā sirāḥ kaphānuyāto vyanusṛtya tiṣṭhati/
tadā narasyāpratikārasevino bhavettu bādhiryamasaṃśayaṃ khalu//

6.20.9

śramāt kṣayādrūkṣakaṣāyabhojanāt samīraṇaḥ śabdapathe pratiṣṭhitaḥ/
viriktaśīrṣasya ca śītasevinaḥ karoti hi kṣveḍamatīva karṇayoḥ//

6.20.10

śirobhighātādathavā nimajjato jale prapākādayavāpi vidradheḥ/
sravettu pūyaṃ śravaṇo'nilāvṛtaḥ sa karṇasaṃsrāva iti prakīrtitaḥ//

6.20.11

kaphena kaṇḍūḥ pracitena karṇayorbhṛśaṃ bhavet srotasi karṇasaṃjñite/
viśoṣite śleṣmaṇi pittatejasā nṛṇāṃ bhavet srotasi karṇagūthakaḥ//

6.20.12

sa karṇaviṭko dravatāṃ yadā gato vilāyito ghrāṇamukhaṃ prapadyate/
tadā sa karṇapratināhasaṃjñito bhavedvikāraḥ śiraso'bhitāpanaḥ//

6.20.13

yadā tu mūrcchantyathavāpi jantavaḥ sṛjantyapatyānyathavāpi makṣikāḥ/
tadañjanatvācchravaṇo nirucyate bhiṣagbhirādyaiḥ kṛmikarṇako gadaḥ//

6.20.14

kṣatābhighātaprabhavastu vidradhirbhavettathā doṣakṛto'paraḥ punaḥ/
saraktapītāruṇamasramāsravet pratodadhūmāyanadāhacopavān//

6.20.15

bhavet prapākaḥ khalu pittakopato vikothavikledakaraśca karṇayoḥ/
sthite kaphe srotasi pittatejasaḥ vilāyyamāne bhṛśasaṃpratāpavān//

6.20.16

avedano vāpyathavā savedano ghanaṃ sravet pūti ca pūtikarṇakaḥ/
pradiṣṭaliṅgānyaraśāṃsi tattvatastathaiva śophārbudaliṅgamīritam/
mayā purastāt prasamīkṣya yojayedihaiva tāvat prayato bhiṣagvaraḥ//

Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc