Sushruta Samhita · Chapter 6.15
athātaśchedyarogapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
snigdhaṃ bhuktavato hyannamupaviṣṭasya yatnataḥ/
saṃroṣayettu nayanaṃ bhiṣak cūrṇaistu lāvaṇaiḥ//
tataḥ saṃroṣitaṃ tūrṇaṃ susvinnaṃ paridhaṭṭitam/
arma yatra valījātaṃ tatraitallagayedbhiṣak//
apāṅgaṃ prekṣamāṇasya baḍiśena samāhitaḥ/
mucuṇḍyāādāya medhāvī sūcīsūtreṇa vā punaḥ//
na cotthāpayatā kṣipraṃ kāryamabhyunnataṃ tu tat/
śastrābādhabhayāccāsya vartmanī grāhayeddṛḍham//
tataḥ praśithilībhūtaṃ tribhireva vilambitam/
ullikhanmaṇḍalāgreṇa tīkṣṇena pariśodhayet//
vimuktaṃ sarvataścāpi kṛṣṇācchuklācca maṇḍalāt/
nītvā kanīnakopāntaṃ chindyānnātikanīnakam//
caturbhāgasthite māṃse nākṣi vyāpattimṛcchati/
kanīnakavadhādasraṃ nāḍī vāpyupajāyate//
hīnacchedāt punarvṛddhiṃ śīgramevādhigacchati/
arma yajjālavadvyāpi tadapyunmārjya lambitam//
chindyādvakreṇa śastreṇa vartmaśuklāntamāthitam/
pratisāraṇamakṣṇostu tataḥ kāryamanantaram//
yāvanālasya cūrṇena trikaṭorlavaṇasya ca/
svedayitvā tataḥ paścādbadhnīyāt kuśalo bhiṣak//
doṣartubalakālajñaḥ snehaṃ dattvā yathāhitam/
vraṇavat saṃvidhānaṃ tu tasya kuryādataḥ param//
tryahānmuktvā karasvedaṃ dattvā śodhanamācaret/
karañjabījāmalakamadhukaiḥ sādhitaṃ payaḥ//
hitamāścyotanaṃ śūle dvirahnaḥ kṣaudrasaṃyutam/
madhukotpalakiñjalkadūrvākalkaiśca mūrdhani//
pralepaḥ saghṛtaḥ śītaḥ kṣīrapiṣṭaḥ praśasyate/
lekhyāñjanairapaharedarmaśeṣaṃ bhavedyadi//
arma cālpaṃ dadhinibhaṃ nīlaṃ raktamathāpi vā/
dhūsaraṃ tanu yaccāpi śukravattadupācaret//
carmābhaṃ bahulaṃ yattu snāyumāṃsaghanāvṛtam/
chedyameva tadarma syāt kṛṣṇamaṇḍalagaṃ ca yat//
viśuddhavarṇamakliṣṭaṃ kriyāsvakṣi gataklamam/
chinne'rmaṇi bhavet samyagyathāsvamanupadravam//
sirājāle sirā yāstu kaṭhināstāśca buddhimān/
ullikhenmaṇḍalāgreṇa baḍiśenāvalambitāḥ//
sirāsu piḍakā jātā yā na sidhyanti bheṣajaiḥ/
armavanmaṇḍalāgreṇa tāsāṃ chedanamiṣyate//
rogayoścaitayoḥ kāryamarmoktaṃ pratisāraṇam/
vidhiścāpi yathādoṣaṃ lekhanadravyasaṃbhṛtaḥ//
sandhau saṃsvedya śastreṇa varṇīkāṃ vicakṣaṇaḥ/
uttare ca tribhāge ca baḍiśenāvalambitām//
chindyāttato'rdhamagre syādaśrunāḍī hyato'nyathā/
pratisāraṇamatrāpi saindhavakṣaudramiṣyate//
lekhanīyāni cūrṇāni vyādhiśeṣasya bheṣajam/
śaṅkhaṃ samudraphenaṃ ca maṇḍūkīṃ ca samudrajām//
sphaṭikaṃ kuruvindaṃ ca pravālāśmantakaṃ tathā/
vaidūryaṃ pulakaṃ muktāmayastāmrarajāṃsi ca//
samabhāgāni saṃpiṣya sārdhaṃ srotoñjanena tu/
cūrṇāñjanaṃ kārayitvā bhājane bheṣaśṛṅgaje//
saṃsthāpyobhayataḥ kālamañjayet satataṃ budhaḥ/
armāṇi piḍakāṃ hanyāt sirājālāni tena vai//
arśastathā yacca nāmnā śuṣkārśo'rbudameva ca/
abhyantaraṃ vartmaśayā vidhānaṃ teṣu vakṣyate//
vartmopasvedya nirbhujya sūcyotkṣipya prayatnataḥ/
maṇḍalāgreṇa tīkṣṇena mūle bhindyādbhiṣagvaraḥ//
tataḥ saindhavakāsīsakṛṣṇābhiḥ pratisārayet/
sthite ca rudhire vartma dahet samyak śalākayā//
kṣāreṇāvalikheccāpi vyādhiśeso bhavedyadi/
tīkṣṇairubhayatobhāgaistato doṣamadhikṣipet//
vitarecca yathādoṣamabhiṣyandakriyāvidhim/
śastrakarmaṇyuparate māsaṃ ca syāt suyantritaḥ//
Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0