Language

ENहिગુ
Scripture Library

Sushruta Samhita · Chapter 6.11

6.11.1

athātaḥ śleṣmābhiṣyandapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.11.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.11.3

syandādhimanthau kaphajau pravṛddhau jayet sirāṇāmatha mokṣaṇena/
svedāvapīḍāñjanadhūmasekapralepayogaiḥ kavalagrahaiśca//

6.11.4

rūkṣaistathāāścyotanasaṃvidhānaistathaiva rūksaiḥ puṭapākayogaiḥ/
tryahāttryahāccāpyapatarpaṇānte prātastayostiktaghṛtaṃ praśastam//

6.11.5

tadannapānaṃ ca samācareddhi yacchleṣmaṇo naiva karoti vṛddhim/
kuṭannaṭāsphoṭaphaṇijjñabilvapattūrapilvarkakapitthabhaṅgaiḥ//

6.11.6

svedaṃ vidadhyāt athavānulepaṃ barhiṣṭhaśuṇṭhīsurakāṣṭhakuṣṭhaiḥ/
sindhūtthahiṅgutriphalāmadhūkaprapauṇḍarīkāñjanatutthatāmraiḥ//

6.11.7

piṣṭairjalenāñjanavartayaḥ syuḥ pathyāharidrāmadhukāñjanairvā/
trīṇyūṣaṇāni triphalā haridrā viḍaṅgasāraśca samāni ca syuḥ//

6.11.8

barhiṣṭhakuṣṭhāmarakāṣṭhaśaṅkhapāṭhāmalavyoṣamanaḥśilāśca/
piṣṭvāmbunā vā kusumāni jātikarañjaśobhāñjanajāni yuñjyāt//

6.11.9

phalaṃ prakīryādathavāpi śigroḥ puṣpaṃ ca tulyaṃ bṛhatīdvayasya/
rasāñjanaṃ saindhavacandanaṃ ca manaḥśilāle laśunaṃ ca tulyam//

6.11.10

piṣṭvāñjanārthe kaphajeṣu dhīmān vartīrvidadhyānnayanāmayeṣu/
roge balāsagrathite'ñjanaṃ jñaiḥ kartavyametat suviśuddhakāye//

6.11.11

nīlān yavān gavyapayo'nupītān śalākinaḥ śuṣkatanūn vidahya/
tathārjakāsphotakapitthabilvanirguṇḍijātīkusumāni caiva//

6.11.12

tatkṣāravatsaindhavatuttharocanaṃ pakvaṃ vidadhyādatha lohanāḍyām/
etadbalāsagrathite'ñjanaṃ syādeṣo'nukalpastu phaṇijjñakādau//

6.11.13

mahauṣadhaṃ māgadhikāṃ ca mustāṃ sasaindhavaṃ yanmaricaṃ ca śuklam/
tanmātuluṅgasvarasena piṣṭaṃ netrāñjanaṃ piṣṭakamāśu hanyāt//

6.11.14

phale bṛhatyā magadhodbhavānā nidhāya kalkaṃ phalapākakāle/
srotojayuktaṃ ca taduddhṛtaṃ syāttadvattu piṣṭe vidhireṣa cāpi//

6.11.15

vārtākaśigrvindrasurāpaṭolakirātatiktāmalakīphaleṣu/
kāsīsasāmudrarasāñjanāni jātyāstathā kṣārakam(korakam)eva cāpi//

6.11.16

praklinnavartmanyupadiśyate tu yogāñjanaṃ tanmadhunāvaghṛṣṭam/
nādeyamagryaṃ maricaṃ ca śuklaṃ nepālajātā ca samapramāṇā//

6.11.17

samātuluṅgadrava eṣa yogaḥ kaṇḍūṃ nihanyāt sakṛdañjanena/
saśṛṅgaveraṃ suradāru mustaṃ sindhuprabhūtaṃ(prasūtaṃ) mukulāni jātyāḥ//

6.11.18

surāprapiṣṭaṃ tvidamañjanaṃ hi kaṇḍvāṃ ca śophe ca hitaṃ vadanti/
syandādhimanthakramamācarecca sarveṣu caiteṣu sadāpramattaḥ// (viśeṣato nāvanameva kāryaṃ saṃsarjanaṃ cāpi yathopadiṣṭam)

Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc