Sushruta Samhita · Chapter 4.24
athāto'nāgatābādhāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
utthāyotthāya satataṃ svasthenārogyamicchatā/ dhīmatā yadanuṣṭheyaṃ tat sarvaṃ saṃpravakṣyate//
tatrādau dantapavanaṃ dvādaśāṅgulamāyatam/ kaniṣṭhikāparīṇāhamṛjvagranthitamavraṇam//
ayugmagranthi yaccāpi pratyagraṃ śastabhūmijam/ avekṣyartuṃ ca doṣaṃ ca rasaṃ vīryaṃ ca yojayet//
kaṣāyaṃ madhuraṃ tiktaṃ kaṭukaṃ prātarutthitaḥ/ nimbaśca tiktake śreṣṭhaḥ kaṣāye khadirastathā//
madhūko madhure śreṣṭhaḥ karañjaḥ kaṭuke tathā/ kṣaudravyoṣatrivargāktaṃ satailaṃ saindhavena ca//
cūrṇena tejovatyāśca dantānnityaṃ viśodhayet/ ekaikaṃ ghrṣayeddantaṃ mṛdunā kūrcakena ca//
dantaśodhanacūrṇena dantamāṃsānyabādhayan/ taddaurgandhyopadehau tu śleṣmāṇaṃ cāpakarṣati//
vaiśadyamannābhiruciṃ saumanasyaṃ karoti ca/ na khādedgalatālvoṣṭhajihvārogasamudbhave//
athāsyapāke śvāse ca kāsahikkāvamīṣu ca/ durbalo'jīrṇabhaktaśca mūrcchārto madapīṣitaḥ//
śirorujārtastṛṣitaḥ śrāntaḥ pānaklamānvitaḥ/ arditī karṇaśūlī ca dantarogī ca mānavaḥ//
jihvānirlekhanaṃ raupyaṃ sauvarṇaṃ vārkṣameva ca/ tanmalāpaharaṃ śastaṃ mṛdu ślakṣṇaṃ daśāṅgulam//
mukhavairasyadaurgandhyaśophajāḍyaharaṃ sukham/ dantadārḍhyakaraṃ rucyaṃ snehagaṇḍūṣadhāraṇam//
kṣīravṛkṣakaṣāyairvā kṣīreṇa ca vimiśritaiḥ/ bhilloṭakakaṣāyeṇa tathaivāmalakasya vā//
prakṣālayenmukhaṃ nentre svasthaḥ śītodakena vā/ nīlikāṃ mukhaśoṣaṃ ca piḍakāṃ vyaṅgameva ca//
raktapittakṛtān rogān sadya eva vināśayet/ sukhaṃ laghu nirīkṣeta dṛḍhaṃ paśyati cakṣuṣā//
mataṃ srotoñjanaṃ śreṣṭhaṃ viśuddhaṃ sindhusaṃbhavam/ dāhakaṇḍūmalaghnaṃ ca dṛṣṭikledarujāpaham//
tejorūpāvahaṃ caiva sahate mārutātapau/ na netrarogā jāyante tasmādañjanamācaret//
bhuktavāñchirasā snātaḥ śrāntaśchardanavāhanaiḥ/ rātrau jāgaritaścāpi nāñjyājjvarita eva ca//
karpūrajātīkakkolalavaṅgakaṭukāhvayaiḥ/ sacūrṇapūgaiḥ sahitaṃ patraṃ tāmbulajaṃ śubham//
mukhavaiśadyasaugandhyakāntisauṣṭhavakārakam/ hanudantasvaramalajihvendriyaviśodhanam//
prasekaśamanaṃ hṛdyaṃ galāmayavināśanam/ pathyaṃ suptotthite bhukte snāte vānte ca mānave//
raktapittakṣatakṣīṇatṛṣṇāmūrcchāparītinām/ rūkṣadurbalamartyānāṃ na hitaṃ cāsyaśoṣiṇām//
śirogatāṃstathā rogāñchirobhaṅgo'pakarṣati/ keśānāṃ mārdavaṃ dairghyaṃ bahutvaṃ snigdhakṛṣṇatām//
karoti śirasastṛptiṃ sutvakkamapi cānanam/ santarpaṇaṃ cendriyāṇāṃ śirasaḥ pratipūraṇam//
madhukaṃ kṣīraśuklā ca saralaṃ devadāru ca/ kṣudrakaṃ pañcanāmānaṃ samabhāgāni saṃharet//
teṣāṃ kalkakaṣāyābhyāṃ cakrateilaṃ vipācayet/ sadaiva śītalaṃ jantormūrdhni tailaṃ pradāpayet//
keśaprasādhanī keśyā rajojantumalāpahā/ hanumanyāśiraḥkarṇaśūlaghnaṃ karṇapūraṇam//
abhyaṅgo mārdavakaraḥ kaphavātanirodhanaḥ/ dhātūnāṃ puṣṭijanano mṛjāvarṇabalapradaḥ//
sekaḥ śramaghno'nilahṛdbhagnasandhiprasādhakaḥ/ kṣatāgnidagdhābhihatavighṛṣṭānāṃ rujāpahaḥ//
jalasiktasya vardhante yathā mūle'ṅkurāstaroḥ/ tathā dhātuvivṛddhirhi snehasiktasya jāyate//
sirāmukhai romakūpairdhamanībhiśca tarpayam/ śarīrabalamādhatte yuktaḥ sneho'vagāhane//
tatra prakṛtisātmyartudeśadoṣavikāravit/ tailaṃ ghṛtaṃ vā matimān yuñjyādabhyaṅgasekayoḥ//
kevalaṃ sāmadoṣeṣu na kathañcana yojayet/ taruṇajvaryajīrṇī ca nābhyaktavyau kathañcana//
tathā virikto vāntaśca nirūḍho yaśca mānavaḥ/ pūrvayoḥ kṛcchratā vyādherasādhyatvamathāpi vā//
śeṣāṇāṃ tadahaḥ proktā agnimāndyādayo gadāḥ/ santarpaṇasamutthānāṃ rogāṇāṃ naiva kārayet//
śarīrāyāsajananaṃ karma vyāyāmasaṃjñitam/ tat kṛtvā tu sukhaṃ dehaṃ vimṛdgīyāt samantataḥ//
śarīropacayaḥ kāntirgātrāṇāṃ suvibhaktatā/ dīptāgnitvamanālasyaṃ sthiratvaṃ lāghavaṃ mṛjā//
śramaklamapipāseṣṇaśītādīnāṃ sahiṣṇutā/ ārogyaṃ cāpi paramaṃ vyāyāmādupajāyate//
na cāsti sadṛśaṃ tena kiñcit sthaulyāpakarṣaṇam/ na ca vyāyāminaṃ martyamardayantyarayo balāt//
na cainaṃ sahasāākramya jarā samadhirohati/ sthirībhavati māṃsaṃ ca vyāyāmābhiratasya ca//
vyāyāmasvinnagātrasya padbhyāmudvartitasya ca/ vyādhayo nopasarpanti siṃhaṃ kṣudramṛgā eva//
vayorūpaguṇairhīnamapi kuryāt sudarśanam/ vyāyāmaṃ kurvato nityaṃ viruddhamapi bhojanam//
vidagdhamavidagdhaṃ vā nirdoṣaṃ paripacyate/ vyāyāmo hi sadā pathyo balināṃ snigdhabhojinām//
sa ca śīte vasante ca teṣāṃ pathyatamaḥ smṛtaḥ/ sarveṣvṛtuṣvaharahaḥ pumbhirātmahitaiṣibhiḥ//
balasyārdhena kartavyo vyāyāmo hantyato'nyathā/ hṛdi sthānasthito vāyuryadā vaktraṃ prapadyate//
vyāyāmaṃ kurvato jantostadbalārdhasya lakṣaṇam/ vayobalaśarīrāṇi deśakālāśanāni ca//
samīkṣya kuryādvyāyāmamanyathā rogamāpnuyāt/ kṣayatṛṣṇārucicchardiraktapittabhramaklamāḥ//
kāsaśoṣajvaraśvāsā ativyāyāmasaṃbhavāḥ/ raktapittī kṛśaḥ śoṣī śvāsakāsakṣatāturaḥ//
bhuktavān strīṣu ca kṣīṇastṛḍbhramārtaśca varjayet/ udvartanaṃ vātaharaṃ kaphamedovilāpanam//
sthirīkaraṇamaṅgānāṃ tvakprasthādakaraṃ param/ sirāmukhaviviktatvaṃ tvaksthasyāgneśca tejanam//
udgharṣaṇotsādanābhyāṃ jāyeyātāmasaṃśayam/ utsādanādbhavet strīṇāṃ viśeṣāt kāntimadvapuḥ//
praharṣasaubhāgyamṛjālāghavādiguṇānvitam/ udgharṣaṇaṃ tu vijñeyaṃ kaṇḍūkoṣṭhānilāpaham//
ūrvoḥ saṃjanayatyāśu phenakaḥ sthairyalāghave/ kaṇḍūkoṭhānilastambhamalarogāpahaśca saḥ//
tejanaṃ tvaggatasyāgneḥ sirāmukhavivecanam/ udgharṣaṇaṃ tviṣṭikayā kaṇḍūkoṭhavināśanam//
nidrādāhaśramaharaṃ svedakaṇḍūtṛṣāpaham/ hṛdyaṃ malaharaṃ śreṣṭhaṃ sarvendriyavibodhanam//
tandrāpāpmopaśamanaṃ tuṣṭidaṃ puṃstvavardhanam/ raktaprasādanaṃ cāpi snānamagneśca dīpanam//
uṣṇena śirasaḥ snānamahitaṃ cakṣuṣaḥ sadā/ śītena śirasaḥ snānaṃ cakṣuṣyamiti nirdiśet//
śleṣmamārutakope tu jñātvā vyādhibalābalam/ kāmamuṣṇaṃ śiraḥsnānaṃ bhaiṣajyārthaṃ samācaret//
atiśītāmbu śīte ca śleṣmamārutakopanam/ atyuṣṇamuṣṇakāle ca pittaśoṇitakopanam//
taccātisārajvaritakarṇaśūlānilārtiṣu/ ādhmānārocakājīrṇabhuktavatsu ca garhitam//
saubhāgyadaṃ varṇakaraṃ prītyojobalavardhanam/ svedadaurgandhyavaivarṇyaśramaghnamanulepanam//
snānaṃ yeṣāṃ niṣiddhaṃ tu teṣāmapyanulepanam/ rakṣoghnamatha caujasyaṃ saubhāgyakaramuttamam//
sumanombararatnānāṃ dhāraṇaṃ prītivardhanam/ mukhālepāddṛḍhaṃ cakṣuḥ pīnagaṇḍaṃ tathāānanam//
avyaṅgapiḍakaṃ kāntaṃ bhavatyambujasannibham/ paksmalaṃ viśadaṃ kāntamamalojjvalamaṇḍalam//
netramañjanasaṃyogādbhaveccāmalatārakam/ yaśasyaṃ svargyamāyuṣyaṃ dhanadhānyavivardhanam//
devatātithiviprāṇāṃ pūjanaṃ gotravardhanam/ āhāraḥ prīṇanaḥ sadyo balakṛddehadhārakaḥ//
āyustejaḥsamutsāhasmṛtyojognivivardhanaḥ/ pādaprakṣālanaṃ pādamalarogaśramāpaham//
cakṣuḥprasādanaṃ vṛṣyaṃ rakṣoghnaṃ prītivardhanam/ nidrākaro dehasukhaścakṣuṣyaḥ śramasuptinut//
pādatvaṅmṛdukārī ca pādābhyaṅgaḥ sadā hitaḥ/ pādarogaharaṃ vṛṣyaṃ rakṣoghnaṃ prītivardhanam//
sukhapracāramojasyaṃ sadā pādatradhāraṇam/ anārogyamanāyuṣyaṃ cakṣuṣorupaghātakṛt//
pādābhyāmanupānadbhyāṃ sadā caṅkramaṇaṃ nṛṇām/ pāpmopaśamanaṃ keśanakharomāpamārjanam//
harṣalāghavasaubhāgyakaramutsāhavardhanam/ bāṇavāraṃ mṛjāvarṇatejobalavivardhanam//
pavitraṃ keśyamuṣṇīṣaṃ vātātaparajopaham/ varṣānilarajogharmahimādīnāṃ nivāraṇam//
varṇyaṃ cakṣuṣyamaujasyaṃ śaṅkaraṃ chatradhāraṇam/ śunaḥ sarīsṛpavyālaviṣāṇibhyo bhayāpaham//
śramaskhalanadoṣaghnaṃ sthavire ca praśasyate/ sattvotsāhabalasthairyadhairyavīryavivardhanam//
avaṣṭambhakaraṃ cāpi bhayaghnaṃ daṇḍadhāraṇam/ āsyā varṇakaphasthaulyasaukumāryakarī sukhā//
adhvā varṇakaphasthaulyasaukumāryavināśanaḥ/ atyadhvā viparītosmājjarādaurbalyakṛcca saḥ//
yattu caṅkramaṇaṃ nātidehapīḍākaraṃ bhavet/ tadāyurbalamedhāgnipradamindriyabodhanam//
śramānilaharaṃ vṛṣyaṃ puṣṭinidrādhṛtipradam/ sukhaṃ śayyāsanaṃ duḥkhaṃ viparītaguṇaṃ matam//
bālavyajanamaujasyaṃ makṣikādīnapohati/ śoṣadāhaśramasvedamūrcchāghno vyajanānilaḥ//
prītinidrākaraṃ vṛṣyaṃ kaphavātaśramāpaham/ saṃvāhanaṃ māṃsaraktatvakprasādakaraṃ sukham//
pravātaṃ raukṣyavaivarṇyastambhakṛddāhapaktinut/ svedamūrcchāpipāsāghnamapravātamato'nyathā//
sukhaṃ vātaṃ praseveta grīṣme śaradi mānavaḥ/ nivātaṃ hyāyuṣe sevyamārogyāya ca sarvadā//
ātapaḥ pittatṛṣṇāgnisvedamūrcchābhramāsrakṛt/ dāhavaivarṇyakārī ca chāyā caitānapohati//
agnirvātakaphastambhaśītavepathunāśanaḥ/ āmābhiṣyandajaraśo raktapittapradūṣaṇaḥ//
puṣṭivarṇabalotsāhamagnidīptimatandritām/ karoti dhātusāmyaṃ ca nidrā kāle niṣevitā//
tatrādita eva nīcanakharomṇā śucinā śuklavāsasā laghūṣṇīṣacchatropānatkena daṇḍapāṇinā kāle hitamitamadhurapūrvābhibhāṣiṇā bandhubhūtena bhūtānāṃ guruvṛddhānumatena susahāyenānanyamanasā khalūpacaritavyaṃ, tadapi na rātrau, na keśāsthikaṇṭakāśmatuṣabhasmotkarakapālāṅgārāmedhyasnānabalibhūmiṣu, na viṣamendrakīlacatuṣpathaśvabhrāṇāmupariṣṭāt//
na rājadviṣṭaparuṣapaiśunyānṛtāni vadet, na devabrāhmaṇapitṛparivādāṃśca; na narendradviṣṭonmattapatitakṣudranīcānupāsīta//
vṛkṣaparvataprapātaviṣamavalmīkaduṣṭavājikuñjarādyadhirohaṇāni pariharet, pūrṇanadīsamudrāviditapalvalaśvabhrakūpāvataraṇāni, bhinnaśūnyāgāraśmaśānavijanāraṇyavāsāgnisaṃbhramavyālabhujaṅgakīṭasevāśca, grāmāghātakalahaśastrasannipātavyālasarīsṛpaśṛṅgisannikarṣāṃśca//
nāgnigogurubrāhmaṇapreṅkhādampatyantareṇa yāyāt/ na śavamanuyāyāt/ devagobrāhmaṇacaityadhvajarogipatitapāpakāriṇāṃ ca chāyāṃ nākrameta/ nāstaṃ gacchantamudyantaṃ vāādityaṃ vīkṣeta/ gāṃ dhāpayantīṃ dhayantīṃ paraśasyaṃ vā carantīṃ na kasmaicidācakṣīta, na colkāpātotpātendradhanūṃṣi/ nāgniṃ mukhenopadhamet/ nāpo bhūmiṃ vā pāṇipādenābhihanyāt//
na vegān dhārayed vātamūtrapurīṣādīnām/ na bahirvegān grāmanagaradevatāyatanaśmaśānacatuṣpathasalilāśayapathisannikṛṣṭāvutsṛjenna prakāśaṃ na vāyvagnisalilasomārkagogurupratimukham//
na bhūmiṃ vilikhet, nāsaṃvṛtamukhaḥ sadasi jṛmbhodagārakāsaśvāsakṣavathūnutsṛjet, na paryaṅkikāvaṣṭambhapādaprasāraṇāni gurusannidhau kuryāt//
na bālakarṇanāsāsrotodaśanākṣivivarāṇyabhikuṣṇīyāt, na vījayet keśamukhanakhavastragātrāṇi, na gātranakhavaktravāditraṃ kuryāt, na kāṣṭhaloṣṭatṛṇādīnabhihanyācchindyādbhindyādvā//
na prativātātapaṃ seveta, na bhuktamātro'gnimupāsīta, notkaṭakālpakāṣṭhāsanamadhyāsīta, na grīvāṃ viṣamaṃ dhārayet, na viṣamakāyaḥ kriyāṃ bhajeta bhuñjīta vā, na pratatamīkṣeta viśeṣājjyotirbhāskarasūkṣmacalabhrāntāni, na bhāraṃ śirasā vahet, na svapnajāgaraṇaśayanāsanasthānacaṅkramaṇayānavāhanapradhāvanalaṅghanaplavanaprataraṇahāsyabhāṣyavyavāyavyāyāmādīnucitānapyatiseveta//
ucitādapyahitāt kramaśo viramet, hitamanucitamapyaseveta kramaśaḥ, na caikāntataḥ pādahīnāt//
nāvākśirāḥ śayīta, na bhinnapātre bhuñjīta, na vinā pātreṇa, nāñjalipuṭenāpaḥ pibet, kāle hitamitasnigdhamadhuraprāyamāhāraṃ vaidyapratyavekṣitamaśnīyāt, grāmagaṇagaṇikāpaṇikaśatrusatraśaṭhapatitabhojanāni parikaret, śeṣāṇyapi cāniṣṭarūparasagandhasparśaśabdamānasāni, anyānyevaṃguṇānyapi saṃbhramadattāni, (tānyapi) makṣikābālopahatāni, nāprakṣālitapādo bhuñjīta na mūtroccārapīḍito na sandhyayornānupāśrito nātītakālaṃ hīnamatimātraṃ (noddhṛtasnehaṃ) ceti//
na bhuñjītoddhṛtasnehaṃ naṣṭaṃ paryuṣitaṃ payaḥ/ na naktaṃ dadhi bhuñjīta na cāpyaghṛtaśarkaram//
nāmudgayūṣaṃ nākṣaudraṃ noṣṇaṃ nāmalakairvinā/ anyathā janayet kuṣṭhavisarpādīn gadān bahūn/ nātmānamudake paśyenna nagnaḥ praviśejjalam//
dyūtamadyātisevāpratibhutvasākṣitvasamāhvānagoṣṭhīvāditrāṇi na seveta, srajaṃ chatropānakau kanakamatītavāsāṃsi na cānyairdhṛtāni dhārayet, brāhmaṇamagniṃ gāṃ ca nocchiṣṭaḥ spṛśet//
bhavanti cātra yasmin yasminnṛtau ye ye doṣāḥ kupyanti dehinām/ teṣu teṣu pradātavyā rasāste te vijānatā//
varṣāsu na pibettoyaṃ pibeccharadi mātrayā/ varṣasu caturo māsān mātrāvadudakaṃ pibet//
uṣṇaṃ haime vasante ca kāmaṃ śrīṣme tu śītalam/ hemante ca vasante ca sīdhvariṣṭau pibennaraḥ//
śṛtaśītaṃ payo grīṣme prāvṛṭkāle rasaṃ pibet/ yūṣaṃ varṣati, tasyānte prapicchītalaṃ jalam//
svastha evamato'nyastu doṣāhāragatānugaḥ/ snehaṃ saindhavacūrṇena pippalībhiśca saṃyutam//
pibedagnivivṛddhyarthaṃ na ca vegān vidhārayet/ agnidīptikaraṃ nṝṇāṃ rogāṇāṃ śamanaṃ prati//
prāvṛṭśaradvasanteṣu samyak snehādimācaret/ kaphe pracchardanaṃ pitte vireko bastirīrane//
śasyate triṣvapi sadā vyāyāmo doṣanāśanaḥ/ bhuktaṃ viruddhamapyannaṃ vyāyāmānna praduṣyati//
utsargamaithunahāraśodhane syāttu tanmanāḥ/ neccheddoṣacayāt prājñaḥ pīḍāṃ vā kāyamānasīm//
atistrīsaṃprayogācca rakṣedātmānamātmavān/ śūlakāsajvaraśvāsakārśyapāṇḍvāmayakṣayāḥ//
ativyavājājjāyante rogāścākṣepakādayaḥ/ āyuṣmanto mandajarā vapurvarṇabalānvitāḥ//
sthiropacitamāṃsāśca bhavanti strīṣu saṃyatāḥ/ tribhistribhirahobhirvā samīyāt pramadāṃ naraḥ//
sarveṣvṛtuṣu, gharmeṣu pakṣāt pakṣādvrajedbudhaḥ/ rajasvalāmakāmāṃ ca malināmapriyāṃ tathā//
varṇavṛddhāṃ vayovṛddhāṃ tathā vyādhiprapīḍitām/ hīnāṅgīṃ garbhiṇīṃ dveṣyāṃ yonidoṣasamanvitām//
sagotrāṃ gurupatnīṃ ca tathā pravrajitāmapi/ sandhyāparvasvagamyāṃ ca nopeyāt pramadāṃ naraḥ//
gosarge cārdharātre ca tathā madhyandineṣu ca/ lajjāsamāvahe deśe vivṛte'śuddha eva ca//
kṣudhito vyādhitaścaiva kṣubdhacittaśca mānavaḥ/ vātaviṇmūtravegī ca pipāsaratidurbalaḥ//
tiryagyonāvayonau ca prāptaśukravidhāraṇam/ duṣṭayonau visargaṃ tu balavānapi varjayet//
retasaścātimātraṃ tu mūrdhāvaraṇameva ca/ sthitāvuttānaśayane viśeṣeṇaiva garhitam//
krīḍāyāmapi medhāvī hitārthī parivarjayet/ rajasvalāṃ prāptavato narasyāniyatātmanaḥ//
dṛṣṭyāyustejasāṃ hāniradharmaśca tato bhavet/ liṅginīṃ gurupatnīṃ ca sagotrāmatha parvasu//
vṛddhāṃ ca sandhyayoścāpi gacchato jīvitakṣayaḥ/ garbhiṇyā garbhapīḍā syād vyādhitāyāṃ balakṣayaḥ//
hīnāṅgīṃ malināṃ dveṣyāṃ kāmaṃ vandhyāmasaṃvṛte/ deśe'śuddhe ca śukrasya manasaśca kṣayo bhavet//
kṣudhitaḥ kṣubdhacittaśca madhyāhne tṛṣito'balaḥ/ sthitaśca hāniṃ śukrasya vāyoḥ kopaṃ ca vindati//
atiprasaṅgādbhavati śoṣaḥ śukrakṣayāvahaḥ/ vyādhitasya rujā plīhni mṛtyurmūrcchā ca jāyate//
prayūṣasyardharātre ca vātapitte prakupyataḥ/ tiryagyonāvayanau ca duṣṭayonau tathaiva ca//
upadaṃśastathā vāyoḥ kopaḥ śukrasya ca kṣayaḥ/ uccārite mūtrite ca retasaśca vidhāraṇe//
uttāne ca bhavecchīghraṃ śukrāśmaryāstu saṃbhavaḥ/ sarvaṃ pariharettasmādetallokadvaye'hitam//
śukraṃ copasthitaṃ mohānna sandhāryaṃ kathaṃcana/ vayorūpaguṇopetāṃ tulyaśīlāṃ kulānvitām//
abhikāmo'bhikāmāṃ tu hṛṣṭo hṛṣṭāmalaṅkṛtām/ seveta pramadāṃ yuktyā vājīkaraṇabṛṃhitaḥ//
bhakṣyāḥ saśarkarāḥ kṣīraṃ sasitaṃ rasa eva ca/ snānaṃ savyajanaṃ svapno vyavāyānte hitāni tu//
mukhamātraṃ samāsena sadvṛttasyaitadīritam/ ārogyamāyurartho vā gāsadbhiḥ prāpyate nṛbhiḥ//
Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0