Sushruta Samhita · Chapter 4.12

athātaḥ pramehapiḍakācikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

śarāvikādyā nava piḍakāḥ prāguktāḥ; tāḥ prāṇavato'lpāstvaṅmāṃsaprāptā mṛdvyo'lparujaḥ kṣiprapākabhedinyaśca sādhyāḥ//

tābhirupadrutaṃ pramehiṇamupacaret/ tatra pūrvarūpeṣvapatarpaṇaṃ vanaspatikaṣāyaṃ bastamūtraṃ copadiśet; evamakurvatastasaya madhurāhārasya mūtraṃ svedaḥ śleṣmā ca madhurībhavati pramehaścābhivyakto bhavati, tatrobhayataḥ saṃśodhanamāseveta; evamakurvatastasya doṣāḥ pravṛddhā māṃsaśoṇite pradūṣya śophaṃ janayantyupadravān vā kāṃścit, tatroktaḥ pratīkāraḥ sirāmokṣaśca; evamakurvatastasya śopho vṛddho'timātraṃ rujo vidāhamāpadyate, tatra śastrapraṇidhānamuktaṃ vraṇakriyopasevā ca; evamakurvatastasya pūyo'bhyantaramavadāryotsaṅgaṃ mahāntamavakāśaṃ kṛtvā pravṛddho bhavatyasādhyaḥ; tasmādādita eva pramehiṇamupakramet//

bhallātakabilvāmbupippalīmūlodakīryāvarṣābhūpunarnavācitrakaśaṭīsnuhīvaruṇakapuṣkaradantīpathyā daśapalonmitā yavakolakulatthāṃśca prāsthikān saliladroṇe niṣkvāthya caturbhāgāvaśiṣṭe'vatārya vacātrivṛtkampillakabhārgīniculaśuṇṭhīgajapippalīviḍaṅgarodhraśirīṣāṇāṃ bhāgairardhapalikairghṛtaprasthaṃ vipācayenmehaśvayathukuṣṭhagulmodarārśaḥplīhavidradhipiḍakānāṃ nāśanaṃ nāmnā dhānvantaram//

durvirecyā hi madhumehino bhavanti medo'bhivyāptaśarīratvāt, tasmāttīkṣṇameteṣāṃ śodhanaṃ kurvīta/ piḍakāpīḍitāḥ sopadravāḥ sarva eva pramehā mūtrādimādhurye madhugandhasāmānyāt pāribhāṣikīṃ madhumehākhyāṃ labhante//

na caitān kathaṃcidapi svedayet, medobahutvādeteṣāṃ viśīryate dehaḥ svedena//

rasāyanīnāṃ ca daurbalyānnordhvamuttiṣṭhanti pramehiṇāṃ doṣāḥ, tato madhumehināmadhaḥkāye piḍakāḥ prādurbhavanti//

apakvānāṃ tu piḍakānāṃ śophavat pratīkāraḥ, pakvānāṃ vraṇavaditi; tailaṃ tu vraṇaropaṇamevādau kurvīta, āragvadhādikaṣāyamutsādanārthe, śālasārādikaṣāyaṃ pariṣecane, pippalyādikaṣāyaṃ pānabhojaneṣu, pāṭhācitrakaśārṅgeṣṭākṣudrābṛhatīsārivāsomavalkasaptaparṇāragvadhakuṭajamūlacūrṇāni madhumithāṇi praśnīyāt//

śālasārādivargakaṣāyaṃ caturbhāgāvaśiṣṭamavatārya parisrāvya punarupanīya sādhayet, sidhyati cāmalakarodhrapriyaṅgudantīkṛṣṇāyastāmracūrṇānyāvapet, etadanupadagdhaṃ lehībhūtamavatāryānuguptaṃ nidadhyāt, tato yathāyogamupayuñjīta, eṣa lehaḥ sarvamehānāṃ hantā//

triphalānitrakatrikaṭukaviḍaṅgamustānāṃ nava bhāgāstāvanta eva kṛṣṇāyaścūrṇasya, tatsarvamaikadhyaṃ kṛtvā yathāyogaṃ mātrāṃ sarpirmadhubhyāṃ saṃsṛjyopayuñjīta, etannavāyasam; etena jāṭharyaṃ na bhavati, sanno'gnirāpyāyate, durnāmaśophapāṇḍukuṣṭharogāvipākakāsaśvāsapramehāśca na bhavanti//

śālasārādiniryūhe caturthāṃśāvaśeṣite/ parisrute tataḥ śīte madhu mākṣikamāvapet//

phāṇitībhāvamāpannaṃ guḍaṃ śodhitameva ca/ ślakṣṇapiṣṭāni cūrṇāni pippalyādigaṇasya ca//

aikadhyamāvapet kumbhe saṃskṛte ghṛtabhāvaite/ pippalīcūrṇamadhubhiḥ pralipte'ntaḥśucau dṛḍhe//

ślakṣṇāni tīkṣṇalohasya tatra patrāṇi buddhimān/ khadirāṅgārataptāni bahuśaḥ sannipātayet//

supidhānaṃ tu taṃ kṛtvā yavapalle nidhāpayet/ māsāṃstrīṃścaturo vāpi yāvadālohasaṃkṣayāt//

tato jātarasaṃ taṃ tu prātaḥ prātaryathābalam/ niṣeveta yathāyogamāhāraṃ cāsya kalpayet//

kārśyakṛdbalināmeṣa sannasyāgneḥ prasādhakaḥ/ śophanudgulmahṛt kuṣṭhamehapāṇḍvāmayāpahaḥ//

plīhodaraharaḥ śīghraṃ viṣamajvaranāśanaḥ/ abhiṣyandāpaharaṇo lohāriṣṭo mahāguṇaḥ//

pramehiṇo yadā mūtramapicchilamanāvilam/ viśadaṃ tiktakaṭukaṃ tadāārogyaṃ pracakṣate//