Sushruta Samhita · Chapter 1.19

athāto vraṇitopāsanīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

yathovāca bhagavān dhanvantriḥ //

vraṇitasya prathamamevāgāramanvicchet taccāgāraṃ praśastavāstvādikaṃ karyam //

praśastavāstuni gṛhe śucāvātapavarjite /

nivāte na ca rogāḥ syuḥ śārīrāgantumānasāḥ //

tasmin śayanamasaṃbādhaṃ svāstīrṇaṃ manojñaṃ prākśiraskaṃ saśastraṃ kurvīt //

sukhaceṣṭāpracāraḥ syāt svāstīrṇe śayane vraṇī /

prācyāṃ diśi sthitā devāstatpūjārthaṃ ca tacchiraḥ //

tasmin suhṛdbhiranukūlaiḥ priyaṃvadairupāsyamāno yatheṣṭamāsīt //

suhṛdo vikṣipantyāśu kathābhirvraṇavedanāḥ /

āśvāsayanto bahuśastvanukūlāḥ priyaṃvadāḥ //

na ca divānidrāvaśagaḥ syāt //

divāsvapnāddraṇe kaṇḍūrgātrāṇāṃ gauravaṃ tathā /

śvayathurvedanā rāgaḥ srāvaścaiva bhṛśaṃ bhavet ////

utthānasaṃveśanaparivartanacaṅkramaṇoccairbhāṣaṇādyāsvātmaceṣṭāsvapramatto vraṇaṃ saṃrakṣet //

sthānāsanaṃ caṅkramaṇaṃ divāsvapnaṃ tathaiva ca /

vraṇito na niṣeveta śaktimānapi mānavaḥ //

utthānādyāsanaṃ sthānaṃ śayyā cātiniṣevitā /

prāpnuyānmārutādaṅge rujastasmādvivarjayet //

gamyānāṃ ca strīṇāṃ saṃdarśanasaṃbhāṣaṇasaṃsparśanāni dūrataḥ pariharet //

strīdarśanādibhiḥ śukraṃ kadāciccalitaṃ sravet /

grāmyadharmakṛtāndoṣān so'saṃsarge'pyavāpnuyāt //

navadhānyamāṣatilakalāyakulatthaniṣpāvaharitakaśākāmlalavaṇakaṭukaguḍapiṣṭavikṛtivallūraśuṣkaśākājāvikānūpaudakamāṃsavasāśītodakakṛśarāpāyasadadhidugdhatakraprabhṛtīn pariharet //

takrānto navadhānyādiryo'yaṃ varga udāhṛtaḥ /

doṣasaṃjanano hyeṣa vijñeyaḥ pūyavardhanaḥ //

madyapaśca maireyāriṣṭāsavaśīdhusurāvikārān pariharet //

madyamamlaṃ tathā rūkṣaṃ tīkṣṇamuṣṇaṃ ca vīryataḥ /

āśukāri ca tat pītaṃ kṣipraṃ vyāpādayeddraṇam //

vātātaparajodhūmāvaśyāyātisevanātibhojanāniṣṭabhojanāśravaṇadarśanerṣyāmarṣabhayakrodhaśokadhyānarātrijāgaraṇaviṣamāśanaśayanopavāsavāgvyāyāmasthānacaṅkramaṇaśītavātaviruddhādhyaśanājīrṇamakṣikādyā bādhāḥ pariharet //

vraṇinaḥ saṃprataptasya kāraṇairevamādibhiḥ /

kṣīṇaśoṇitamāṃsasya bhuktaṃ samyaṅga jīryati //

ajīrṇāt pavanādīnāṃ vibhramo balavān bhavet /

tataḥ śopharujāsrāvadāhapākānavāpnuyāt //

sadā nīcanakharomṇā śucinā śuklavāsasā śāntimaṅgaladevatābrāhmaṇagurupareṇa bhavitavyamiti / tat kasya hetoḥ hiṃsāvihārāṇi hi mahāvīryāṇi rakṣāṃsi paśupatikuberakumārānucarāṇi māṃsaśoṇitapriyatvāt kṣatajanimittaṃ vraṇinamupasarpanti satkārārthaṃ jighāṃsūni vā kadācit //

bhavati cātra /

teṣāṃ satkārakāmānāṃ prayatetāntarātmanā /

dhūpabalyupahārāṃśca bhakṣyāṃścaivopahārayet //

te tu saṃtarpitā ātmavantamk na hiṃsyuḥ / tasmāt satatamatandrito janaparivṛto nityaṃ dīpodakaśastrasragdāmapuṣpalājādyalaṅkṛte veśmani sāṃpanmaṅgalamano'nukūlāḥ kathāḥ śṛṇvannāsīta //

saṃpadādyanukūlābhiḥ kathābhiḥ prītamānasaḥ /

āśāvān vyādhimokṣāya kṣipraṃ sukhamavāpnuyāt //

ṛgyajuḥsāmātharvavedābhihitairaparaiścāśīrvidhānairupādhyāyā bhiṣajaśca sandhyayo rakṣāṃ kuryuḥ //

sarṣapāriṣṭapatrābhyāṃ sarpiṣā lavaṇena ca /

dvirahnaḥ kārayeddhūpaṃ daśarātramatandritaḥ //

chatrāmaticchatrāṃ lāṅgū(ā.ṅga)līṃ jaṭilāṃ brahmacāriṇīṃ lakṣmīṃ guhāmatiguhāṃ vacāmativiṣāṃ śatavīryāṃ sahasravīryāṃ siddhārthakāṃśca śirasā dhārayet //

vyajyeta bālavyajanairvraṇaṃ na ca vighaṭṭayet /

na tudenna ca kaṇḍūyecchayānaḥ paripālayet //

anena vidhinā yuktamādāveva niśācarāḥ /

vanaṃ keśāriṇākrāntaṃ varjayanti mṛgā iva //

jīrṇaśālyodanaṃ snigdhamalpamuṣṇaṃ dravottaram /

bhuñjāno jāṅgalairmāṃsaiḥ śīghraṃ vraṇamapohati //

taṇḍulīyakajīvantīsuniṣaṇṇakavāstukaiḥ /

bālamūlakavātārkapaṭolaiḥ kāravellakaiḥ //

sadāḍimaiḥ sāmalakairghṛtabhṛṣṭaiḥ sasaindhavaiḥ /

anyairevaṃguṇairvāpi mudgādīnāṃ rasena vā //

śaktūn vilepīṃ kulmāṣaṃ jalaṃ cāpi śṛtaṃ pibet /

divā na nidrāvaśago nivātagṛhagocaraḥ // ^

vraṇī vaidyavaśe tiṣṭhan śīghraṃ vraṇamapohati /

vraṇe śvayathurāyāsāt sa ca rāgaśca jāgarāt /

tau ca ruk ca divāsvāpāttāśca mṛtyuśca maithunāt //

evaṃvṛttasamācāro vraṇī saṃpadyate sukhī /

āyuśca dīrghamāpnoti dhanvantarivaco yathā //