Surya Siddhanta · Chapter 14
brāhmaṃ divyaṃ tathā pitryaṃ prājāpatyaṃ guros tathā/
sauraṃ ca sāvanaṃ cāndram ārkṣaṃ mānāni vai nava//
caturbhir vyavahāro +atra sauracāndrārkṣasāvanaiH/
bārhaspatyena ṣaṣṭyabdaṃ jñeyaṃ nānyais tu nityaśaH//
saureṇa dyuniśor mānaṃ ṣaḍaśītimukhāni ca/
ayanaṃ viṣuvaccaiva saṃkrānteH puṇyakālatā//
tulādi ṣaḍaśītyahnāṃ ṣaḍaśītimukhaṃ kramāt/
taccatuṣṭayam eva syād dvisvabhāveṣu rāśiṣu//
ṣaḍviṃśe dhanuṣo bhāge dvāviṃśe nimiṣasya ca/
mithunāṣṭādaśe bhāge kanyāyās tu caturdaśa//
tataH śeṣāṇi kanyāyā yāny ahāni tu ṣoḍaśa/
kratubhis tāni tulyāni pitṝṇāṃ dattam akṣayam//
bhacakranābhau viṣuvaddvitayaṃ samasūtragam/
ayanadvitayaṃ caiva catasraH prathitās tu tāH//
tadantareṣu saṃkrāntidvitayaṃ dvitayaṃ punaH/
nairantaryāt tu saṃkrānter jñeyaṃ viṣṇupadīdvayam//
bhānor makarasaṅkrānteH ṣaṇmāsā uttarāyaṇam/
karkyādes tu tathaiva syāt ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanam//
dvirāśinātha ṛtavas tato +api śiśirādayaH/
meṣādayo dvādaśaite māsās tair eva vatsaraH//
arkamānakalāH ṣaṣṭyā guṇitā bhuktibhājitāH/
tadardhanāḍyaH saṅkrānter arvāk puṇyaṃ tathā pare//
arkād viniHsṛtaH prācīṃ yad yāty aharahaH śaśī/
tac cāndramānam aṃśais tu jñeyā dvādaśabhis tithiH//
tithiH karaṇam udvāhaH kṣauraṃ sarvakriyās tathā/
vratopavāsayātrāṇāṃ kriyā cāndreṇa gṛhyate//
triṃśatā tithibhir māsaś cāndraH pitryam ahaH smṛtam/
niśā ca māsapakṣāntau tayor madhye vibhāgataH//
bhacakrabhramaṇaṃ nityaṃ nākṣatraṃ dinam ucyate/
nakṣatranāmnā māsās tu jñeyāH parvāntayogataH//
kārtikyādiṣu saṃyoge kṛttikādi dvayaṃ dvayam/
antyopāntyau pañcamaś ca tridhā māsatrayaṃ smṛtam//
vaiśākhādiṣu kṛṣṇe ca yogaH pañcadaśe tithau/
kārttikādīni varṣāṇi guror astodayāt tathā//
udayād udayaṃ bhānoH sāvanaṃ tat prakīrtitam/
sāvanāni syur *etena yajñakālavidhis tu taiH//(ḍ etana)
sūtakādiparicchedo dinamāsābdapās tathā/
madhyamā grahabhuktis tu sāvanenaiva gṛhyate//
surāsurāṇām anyonyam ahorātraṃ viparyayāt/
yatproktaṃ tad bhaved divyaṃ bhānor bhagaṇapūraṇāt//
manvantaravyavasthā ca prājāpatyam udāhṛtam/
na tatra dyuniśor bhedo brāhmaṃ kalpaH prakīrtitam//
etat te paramākhyātaṃ rahasyaṃ paramādbhutam/
brahmaitat paramaṃ puṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam//
divyaṃ cārkṣaṃ grahāṇāṃ ca darśitaṃ jñānam uttamam/
vijñāyārkādilokeṣu sthānaṃ prāpnoti śāsvatam//
ity uktvā mayam āmantrya samyak tenābhipūjitaH/
divam ācakrame +arkāṃśaH praviveśa svamaṇḍalam//
mayo +atha divyaṃ tajñānaṃ jñātvā sākṣād vivasvataH/
kṛtakṛtyam ivātmānaṃ mene nirdhūtakalmaṣam//
jñātvā tam ṛṣayaś cātha sūryalabdhavaraṃ mayam/
paribabrur upetyātho jñānaṃ papracchur ādarāt//
sa tebhyaH pradadau prīto grahāṇāṃ caritaṃ mahat/
atyadbhutatamaṃ loke rahasyaṃ brahmasammitam//
Original text: Sūryasiddhānta · Edition: B: The Surya-siddhanta with its commentary the Gudhartha-prakasaka, edited by Fits-Edward Hall, Bibliotheca Indica No.79, Calcutta 1854. (reprinted as volume 25 of Bibliotehca Indica, Biblio Verlag, Osnabruck 1980). C: Kasi samskrta granthamala 144, Caukhamba Sanskrit Samsthaana, Fourth edition, 1987. D: With the Commentary of Sudhakara Dvivedi, ed. by Dr. Sri Krsna Candra Dvivedii, Sampurnanand S · Data entry Michio Yano · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0