Surya Siddhanta · Chapter 11

ekāyanagatau syātāṃ sūryacandramasau yadā/
tadyutau maṇḍale krāntyos tulyatve vaidhṛtābhidhaH//

viparītāyanagatau candrārkau krāntiliptikā/
samās tadā vyatīpāto bhagaṇārdhe tayor yutau//

tulyāṃśujālasamparkāt tayos tu pravahāhataH/
taddṛkkrodhabhavo vahnir lokābhāvāya jāyate//

vināśayati pāto +asmin lokānām asakṛd yataH/
vyatīpātaH prasiddho +ayaṃ sañjñābhedena vaidhṛtaH//

sa kṛṣṇo dāruṇavapur lohitākṣo mahodaraH/
sarvāniṣṭakaro raudro bhūyo bhūyaH prajāyate//

bhāskarendvor bhacakrāntaś cakrārdhāvadhisaṃsthayoH/
dṛktulyasādhitāṃśādiyuktayoH svāv apakramau//

athaujapadagasyendoH krāntir vikṣepasaṃskṛtā/
yadi syād adhikā bhānoH krānteH pāto gatas tadā//

ūnā cet syāt tadā bhāvī vāmaṃ yugmapadasya ca/
padānyatvaṃ vidhoH krāntivikṣepāc ced viśudhyati//

krāntyor jye trijyayābhyaste parakrāntijyayoddhṛte/
taccāpāntaram ardhaṃ vā yojyaṃ bhāvini śītagau//

śodhyaṃ candrād gate pāte tatsūryagatitāḍitam/
candrabhuktyā hṛtaṃ bhānau liptādi śaśivat phalam//

tadvacchaśāṅkapātasya phalaṃ deyaṃ viparyayāt/
karmaitad asakṛt tāvad yāvad krāntī same tayoH//

krāntyoH samatve pāto +atha prakṣiptāṃśonite vidhau/
hīne +ardharātrikād yāto bhāvī tātkālike +adhike//

sthirīkṛtārdharātrendvor dvayor vivaraliptikāH/
ṣaṣṭighnyaś candrabhuktyāptāH pātakālasya nāḍikāH//

ravīndumānayogārdhaṃ ṣaṣṭyā saṅguṇya bhājayet/
tayor bhuktyantareṇāptaṃ sthityardhaṃ nāḍikādi tat//

pātakālaH sphuṭo madhyaH so +api sthityardhavarjitaH/
tasya sambhavakālaH syāt tat saṃyukto +antyasāṃjñitaH//

ādyantakālayor madhyaH kālo jñeyo +atidāruṇaH/
prajvalaj jvalanākāraH sarvakarmasu garhitaH//

ekāyanagataṃ yāvad arkendvor maṇḍalāntaram/
sambhavas tāvad evāsya sarvakarmavināśakṛt//

snānadānajapaśrāddhavratahomādikarmabhiH/
prāpyata sumahacchreyas tatkālajñānatas tathā//

ravīndvos tulyatā krāntyor viṣuvatsannidhau yadā/
dvir bhaved dhi tadā pātaH syād abhāvo viparyayāt//

śasāṅkārkayuter liptā bhabhogena vibhājitāH/
labdhaṃ saptadaśānto +anyo vyatīpātas tṛtīyakaH//

sārpendrapauṣṇyadhiṣṇyānām antyāH pādā bhasandhayaH/
tadagrabheṣv ādyapādo gaṇḍāntaṃ nāma kīrtyate//

vyatīpātatrayaṃ ghoraṃ gaṇḍāntatritayaṃ tathā/
etad bhasandhitritayaṃ sarvakarmasu varjayet//

ity etat paramaṃ puṇyaṃ jyotiṣāṃ caritaṃ hitam/
rhasyaṃ mahad ākhyātaṃ kim anyacchrotum icchasi//
[bhūgola]