સુમાગધાવદાન · શ્લોક 1-20

બુદ્ધો ભગવાન્ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજામાત્યૈર્ ધનિભિઃ પૌરૈઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્ દેવૈર્ નાગૈર્ યક્ષૈર્ અસુરૈર્ ગરુડૈર્ ગન્ધર્વૈઃ કિન્નરૈર્ મહોરગૈર્ ઇતિ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાન્ જ્ઞાતો મહાપુણ્યો લાભી ચીવરપિણ્ડપાત્રશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘઃ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ સ્મ જેતવને ઽનાથપિણ્ડદસ્યારામે.

તેન ખલુ પુનઃ સમયેન શ્રાવસ્ત્યામ્ અનાથપિણ્ડદો નામ ગૃહપતિઃ પ્રતિવસત્ય્ આઢ્યો મહાધનો મહાભોગો વિસ્તીર્ણવિશાલપરિગ્રહો વૈશ્રવણધનસમુદિતો વૈશ્રવણધનપ્રતિસ્પર્ધી.

તેન સદૃશાત્ કુલાત્ કલત્રમ્ આનીતમ્. સ તયા સાર્ધં ક્રીડતિ રમતે પરિચારયતિ. તસ્ય ક્રીડતો રમમાણસ્ય પરિચારયતઃ પત્ની આપન્નસત્ત્વા સંવૃત્તા. સાષ્ટાનાં નવાનાં વા માસાનામ્ અત્યયાત્ પ્રસૂતા.

દારિકા જાતા, અભિરૂપા દર્શનીયા પ્રાસાદિકા સર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગોપેતા સા ઉન્નીતા વર્ધિતા મહતી સંવૃત્તા, જ્ઞાતિભિર્ અસ્યાઃ સુમાગધેતિ નામ વ્યવસ્થાપિતમ્.

પુણ્ડ્રવર્ધને ઽપિ ચ નગરે મૂષિલો નામ ગૃહપતિઃ પ્રતિવસત્ય્ આઢ્યો મહાધનો મહાભોગો વિસ્તીર્ણવિશાલપરિગ્રહો વૈશ્રવણધનસમુદિતો વૈશ્રવણધનપ્રતિસ્પર્ધી.

તસ્ય પુત્રો વૃષભદત્તો નામ, સો ઽપ્ય્ અભિરૂપો દર્શનીયઃ પ્રાસાદિકઃ સર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગોપેતઃ, સ ચાન્યતીર્થ્યસંસર્ગાન્ નિર્ગ્રન્થેષ્વ્ અભિપ્રસન્નો ઽભૂત્.

યદા ભગવતાનુત્તરે મનુષ્યધર્મે ઋદ્ધિપ્રાતિહાર્યં તદા સર્વે ઽન્યતીર્થ્યા ભગ્નાઃ પરાજિતાઃ પ્રત્યન્તં સમાશ્રિતાઃ, કેચિત્ ગૌડિકં ગ્રામં, કેચિત્ પુણ્ડ્રવર્ધનં નગરં, કેચિત્ ભદ્રિકં નગરમ્.

સ ચ ગૃહપતિપુત્રો દૈન્યેનાવતિષ્ઠતે, સ ચ નિર્ગ્રન્થૈર્ ઉચ્યતે: કિમ્ અર્થં ત્વં નો વિવાહયસીતિ. સ પ્રોવાચ: પત્ની મે સદૃશી ન વિદ્યતે. ત ઊચુર્: અનાથપિણ્ડદસ્ય દુહિતા સુમાગધા નામાસ્તિ, સાપિ અભિરૂપા દર્શનીયા પ્રાસાદિકા જનપદકલ્યાણીસદૃશી, તાં પ્રાર્થયેતિ.

તતો ઽસૌ સહશ્રવણાદ્ એવ તસ્યાં સંરક્તચિત્તો બભૂવ. યાવદ્ અન્યતીર્થિકવેશં કૃત્વાનુપૂર્વેણ શ્રાવસ્તીમ્ અનુપ્રાપ્તઃ, પિણ્ડપાત્રમ્ અનુવિચરન્ન્ અનાથપિણ્ડદસ્ય ગૃહં પ્રવિષ્ટઃ. સુમાગધા ભિક્ષાં ગૃહીત્વા નિર્ગતા. સા તેન દૃષ્ટા. સહદર્શનાદ્ એવાતીવ સંરક્તચિત્તો બભૂવ. સ ભ્રાન્તેન ખોરકેન શક્તું પ્રતિગૃહ્નાતિ, મથિતં ચ સિક્કાયાં.

તતઃ સુમાગધા તમ્ અસંવૃતેન્દ્રિયં દૃષ્ટ્વા પ્રહસિતા, આહ ચ: અસંપ્રજાના ઇમે ઽન્યતીર્થ્યા ભિક્ષાં પ્રતિગૃહ્ણન્તીતિ. તતઃ સો ઽપિ તયા સહ પ્રહસિતો ભિક્ષાં ગૃહીત્વા પ્રક્રાન્તઃ.

તતઃ પુણ્ડ્રવર્ધનં ગત્વા પિતુર્ નિવેદિતવાન્. તેન સા દારિકા શ્રાવસ્તીં ગત્વા યાચિતા.

અનાથપિણ્ડદેન ગૃહપતિના ભગવાન્ પૃસ્ટઃ. ભગવાન્ આહ: ગૃહપતે, પ્રવ્રજિતામ્ ઇદમ્ અકરણીયમ્. અપિ તુ યદિ સુમાગધા પુણ્ડ્રવર્ધનં યાસ્યતિ, તત્રાપિ બુદ્ધકાર્યં કરિષ્યતીતિ.

તતો ઽનાથપિણ્ડદેન ગૃહપતિના સુમાગધા મહતા શ્રિસમુદયેન વૃષભદત્તાય દત્તા, તેનાપિ સ્વગૃહં નીતા.

યાવદ્ અપરેણ સમયેન તસ્મિન્ ગૃહે નિર્ગ્રન્થા ભુઞ્જતે, સા શ્વશ્રુણોચ્યતે: દારિકે, આગચ્છ દક્ષિણીયાન્ પશ્યેતિ.

તસ્યા બુદ્ધિર્ અભવત્: નૂનં સ્થવિરાર્યશારદ્વતીપુત્રમહામૌદ્ગલ્યાયનાર્યાનન્દપ્રભૃતયો મહાશ્રાવકા ઉપનિમન્ત્રિતા ઇતિ. સા હૃષ્ટતુષ્ટા નિર્ગતા.

તયા તે નિર્ગ્રન્થાઃ કાકપક્ષમલિના મલપટલવસ્ત્રા દુર્ગન્ધશરીરા નગ્નાઃ પ્રેતસદૃશા દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ દુર્મનાઃ સંવૃત્તા.

સા શ્વશ્રુણોચ્યતે: દારિકે, કિમર્થં પરિખિન્નાસીતિ. સા પ્રોવાચ: આર્યે, યદ્ય્ એવંવિધા દક્ષિનીયાઃ. પાપકારિનઃ પુનઃ કીદૃશા ભવન્તીતિ.

સા કથયતિ: દારિકે, ઽસ્તિ કશ્ચિદ્ એભ્યો ઽન્યઃ પ્રતિવિશિષ્ટતરઃ શાસ્તા લોકે.

સા કથયતિ: અસ્તિ શ્રાવસ્ત્યાં પિતુર્ મે વિહારે સ ભગવાન્ ઉપેતો માતૃતઃ પિતૃતઃ સંશુદ્ધઃ, ક્ષત્રિયો જાત્યા, રાજકુલાત્ પ્રવ્રજિતશ્ ચક્રવર્તિવંશાત્; ઉચ્ચાત્ કુલાત્ પ્રવ્રજિતો ઽનૂનાત્. પુનર્ અપરં, સ ભગવાન્ આઢ્યાત્ કુલાત્ પ્રવ્રજિતો ઽદીનાત્. પુનર્ અપરં, સ ભગવાન્ દહરસ્ તરુણઃ પ્રત્યગ્રયૌવનસમન્વાગતઃ.

યસ્મિન્ સમયે ક્રીડાહર્ષમણ્ડનવિભૂષણસ્થાનયોગમ્ અનુયુક્તેન વિહર્તવ્યમ્, તસ્મિન્ સમયે ઽકામકાનાં જ્ઞાતીનામ્ સાશ્રુકણ્ઠાનાં રુદન્મુખાનાં કેશશ્મશ્રૂણ્ય્ અવતાર્ય કાશાયાણિ વસ્ત્રાણ્ય્ આચ્છાદ્ય સમ્યગ્ એવ શ્રદ્ધયાગારાદ્ અનગારિકાં પ્રવ્રજિતઃ.