Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0987-1006
puṃstvādapi pravicaledyapi yadyadhopi
yāyādyapi praṇayanena mahānapi syāt /
abhyuddharettadapi viśvamitīdṛśīyaṃ
kenāpi dikprakaṭitā puruṣottamena //
svalpāśayaḥ svakulaśilpavikalpameva
yaḥ kalpayanskhalati kācavaṇikpiśācaḥ /
grastaḥ sa kaustubhamaṇīndrasapatnaratna-
niryatnagumphapaṭuvaikaṭikerṣyayāntaḥ //
devī kva durgatiharā bhaginī bhavānī
devo haraḥ kva bhaginīpatirārtabandhuḥ /
ambhonidhau kva śaraṇāgatavṛttidainyaṃ
maināka nākathayitavyamidaṃ tvayā naḥ //
tuṅgātmatāstaśikharasya vṛthaiva bhānor-
nālambinī bhavati yāstamaye prapitsoḥ /
ślāghyaḥ sa tāmarasanālaguṇopi daitya-
bhītyā yametya marutāṃ patirālalambe //
gṛhaṃ śmaśānaṃ gajacarma cāmbaraṃ
vilepanaṃ bhasma vṛṣaśca vāhanam /
kubera he vittapate na lajjase
priyasya te sakhyuriyaṃ daridratā //
naikatra śaktiviratiḥ kvacidasti sarva
bhāvāḥ svabhāvapariniṣṭhitatāratamyāḥ /
ākalpamaurvadahanena nipīyamāna-
mambhodhimekaculakena papāvagastyaḥ //
viṣṇurbibharti bhagavānakhilāṃ dharitrīṃ
taṃ pannagastamapi tatsahitaṃ payodhiḥ /
kumbhodbhavastamapibatkhalu helayaiva
satyaṃ na kaścidavadhirmahatāṃ mahimnaḥ //
āropitaḥ pṛthunitambataṭe taruṇyā
kaṇṭhe ca bāhulatayā niviḍaṃ gṛhītaḥ /
utuṅgapīnakucanirbharapīḍitoyaṃ
kumbhaḥ karīṣadahanasya phalāni bhuṅkte //
ābaddhakṛtrimasaṭāvalitāṃsabhitti-
rāropyate mṛgapateḥ padavīṃ yadi śvā /
mattebhakumbhataṭapāṭanalampaṭasya
nādaṃ kariṣyati kathaṃ hariṇādhipasya //
mukhamapi pariśiṣṭaṃ yasya tejaḥprasūtiṃ
kharakiraṇamathenduṃ grāsapātrīkaroti /
yadi kila vapurasya prābhaviṣyatsamagraṃ
kimiva kimiva rāhurnākariṣyattadānīm //
yatpuṣpapallavaphalāhitasāmyamohair-
na jñāyate śuka tava sthitirasthitirvā /
taddāḍimaṃ tyajasi naiva phalāśayā tvam-
arthāturo na gaṇayatyapakarṣadoṣam //
varamiha ravitāpaiḥ kiṃ na śīrṇāsi gulme
kimu davadahanairvā sarvadāhaṃ na dagdhā /
yadahṛdayajanaughairvṛntaparṇānabhijñair-
itarakusumamadhye mālati prombhitāsi //
kimidamucitaṃ śuddheḥ spaṣṭaṃ sapakṣasamunnateḥ
phalapariṇateryuktaṃ prāptuṃ guṇapraṇayasya te /
kṣaṇamupagataḥ karṇopāntaṃ parasya puraḥ sthitān-
viśikha nipatankrūraṃ dūrānnṛśaṃsa nihaṃsi yat //
sa hemālaṃkāraḥ kṣitipatanalagnena rajasā
tathā dainyaṃ nīto narapatiśiraḥślāghyavibhavaḥ /
yathā loṣṭabhrāntivyavahitavivekavyatikaro
vilokyainaṃ lokaḥ pariharati pādakṣatibhayāt //
āhūteṣu vihaṃgameṣu maśako nāyānpurovāryate
madhye vā dhuri vā vasaṃstṛṇamaṇirdhatte maṇīnāṃ rucam /
khadyotopi na kampate pracalituṃ madhyepi tejasvināṃ
dhiksāmānyamacetanaṃ prabhumivānāmṛṣṭatattvāntaram //
evaṃ cetsarasasvabhāvaparatā jāḍyaṃ kimetādṛśaṃ
yadyastyeva nisargataḥ saralatā kiṃ granthimattedṛśī /
mūlaṃ cecchuvi paṅkajaśrutiriyaṃ kasmādguṇā yadyamī
kiṃ chidrāṇi sakhe mṛṇāla bhavatastattvaṃ na manyāmahe //
tvaṃ bhogī yadi kuṇḍalī yadi bhavāṃstvaṃ cedbhujaṃgaḥ sakhe
dhatse cenmukuṭaṃ saratnamuraga svastyastu te kiṃ tataḥ /
asthāne yadi kañcukaṃ tyajasi tannāsmākamatra spṛhā
kiṃ tu krūraviṣolkayā dahasi yadbhrātaḥ ka eṣa grahaḥ //
maulau sanmaṇayo gṛhaṃ giriguhā tyāgaḥ kilātmatvaco
niryatnopanataiśca vṛttiranilairekatra caryedṛśī /
anyatrānṛju vartma vāgvitasanā dṛṣṭau viṣaṃ dṛśyate
yādṛktāmanu dīpako jvalati kiṃ bhoginsakhe kinvidam //
bhūyāṃsyasya mukhāni nāma viditaivāste mahāsattvatā
kadrvāḥ prākprasavoyamatra kupite cintyaṃ yathedaṃ jagat /
trailokyādbhutamīdṛśaṃ tu caritaṃ śoṣasya yenāsya sā
pronmṛjyeva nivartitā viṣadharajñānepi durvarṇikā //
kiṃ tena hemagiriṇā rajatādriṇā vā
yasyāśrayeṇa taravastaravasta eva /
manyāmahe malayameva yadāśritāni
śāhoṭanimbakuṭajānyapi candanāni //
Original text: Subhāṣitāvali 1-1040 · Edition: P. Peterson, Bombay 1886 (Bombay Sanskrit Series ; 31) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0