Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0604-0623

viśvasya sthitaye dhanurdharatayā garjantamuccaiḥ pade
meghaṃ dantimadāntadurlalitadhīrmā siṃha lālaṅghiṣīḥ /
asmādvajravidāritakṣitibhṛto mā pāti varṣopalair-
jhampālampaṭabhāvabhāvipatanāccintyoṅgabhaṅgaḥ svayam //

kharanakharanikhātottuṅgamātaṅgakumbha-
sthalavigalitamuktālaṃkṛtakṣmātalasya /
harati hariṇavṛndaṃ kiṃ harervairamājau
militamapi samantādekakāryeṇa kṛtsnam //

anukṛtagaṇḍaśailamadamaṇḍitagaṇḍataṭa-
bhramadalimaṇḍalīniviḍaguṃgumaghoṣajuṣaḥ /
dalayati helayaiva harirugrakarānkariṇas-
trijagati teja eva guru no vikṛtākṛtitā //

śailaśreṇiguhāgṛheṣu nivasañjīvannijāḍambarair-
avyājorjitavikramo mṛgapatirvīrendra mā kupyatām /
asmātkuñjarakumbhasaṃbhavavasāpānaikahevākino
yallabdhaṃ vyasanākulena manasā svenaiva taccintyatām //

kaśmīrāngatukāmasya mīraśāhākhyabhūpateḥ /
śāhābuddīnabhūmīndraḥ prāhiṇoditi lekhakam //

kimevamaviśāṅkitaḥ śiśukuraṅga lolakramaṃ
parikramitumīhase virama naiva śūnyaṃ vanam /
sthitotra gajayṅthanāthamathanocchalacchoṇita-
cchaṭāpaṭalabhāsurotkaṭasaṭābharaḥ kesarī //

kaṭhoranakharāhatadviradakumbhapīṭhasthalī-
luṭhadrudhirarañjitollalitakesaraḥ kesarī /
gabhīraravakātarāturatarāturavyāhṛtaiḥ
patanhariṇakaiḥ samaṃ samarabhūmikāṃ lajjate //

carata vṛṣabhā jālīmāṃsaṃ yathecchamabhīravaḥ
pibata nalinīkaccheṣvacchaṃ punarmahiṣāḥ payaḥ /
vahata kariṇo bhūyaḥ śobhāṃ madena kapolayor-
asahanatayā dūrībhūto vidherta kesarī //

labdhā ḍambharamambare jaladharaṃ garjantamālokya yad-
dūrāducchalitosi siṃha mahatāṃ tenaiva khinnaṃ manaḥ /
yattvāsārabhayena saṃprati darīsāṃmukhyamālambase
taddṛṣṭvaiva vayaṃ hriyā kimaparaṃ pātālamūlaṃ gatāḥ //

yasyānekamadāndhavāraṇaghaṭākumbhasthalībhedana-
vyāpāraikavinodadurlalitayā kālogamallīlayā /
udgarjajjalabhāravāmanaghanaspardhī sa evādhunā
siṃhaḥ pañjarapātapuñjitatanurdhatte daśāmīdṛśīm //

kṣutkṣāmepi jarākṛśopi śithilaprāṇopi kaṣṭāṃ daśā-
māpannopi vipannadhīdhṛtirapi prāṇeṣu naśyatsvapi /
darpādhmātakarīndrakumbhadalanapreṅkhannakhāgrāśaniḥ
kiṃ jīrṇaṃ tṛṇamatti mānamahatāmagresaraḥ kesarī //

nāsyocchrāyavatī tanurna daśanau no dīrghadīrghaḥ karaḥ
satyaṃ vāraṇa naiṣa kesariśiśustvāḍambaraiḥ spardhate /
tejobījamasahyamasya hṛdaye nyastaṃ purā vedhasā
tādṛktvādṛśameva yena sutarāṃ bhojyaṃ paśuṃ manyate //

mādyanmātaṅgakumbhasthalabahalavasāvāsanāvisragandha-
vyāsaṅgavyaktamuktāphalaśakalalasatkesarālīkarālaḥ /
vyādhīvaidhavyavedhāḥ svabhujabalamadagrastatejasvidhāmā
vibhyatsāraṅgasārthaḥ satatamasahanaḥ kesarī kena dṛṣṭaḥ //

kaḥ kaḥ kutra na ghurghurāyitaghurīghoro ghuretsūkaraḥ
kaḥ kaḥ kaṃ kamalākaraṃ vikamalaṃ kartuṃ karī nodyataḥ /
ke ke kāni vanānyaraṇyamahiṣā nonmūlayeyuryataḥ
siṃhīsnehavilāsabaddhavasatiḥ pañcānano vartate //

ā bālyādapi yo vidāritamadonmattebhakumbhasthalī-
sthālīmadhyakavoṣṇaraktarasavanmuktāpulākapriyaḥ /
hastastasya kathaṃ prasarpatu puraḥ kṛcchrepyavasthāntare
gartāvartavivartamānaśaśakaprāṇāpahāre hareḥ //

raktāktayannakharakoṭinibhādibhānāṃ
yūthāḥ palāśavanatopi palāyya jagmuḥ /
siṃhasya tasya jarato viṣamā daśā yad-
gomāyavairavayavairapi nāsti vṛttiḥ //

parjanyaṃ prati garjataḥ pratinidhīnvindhyasya vātoddhatā-
nambhodhīniva dhāvataḥ sarabhasaṃ hatvā raṇe vāraṇān /
vṛkṣādvṛkṣamupeyuṣolpavapuṣaḥ śākhāmṛgasyopari
kruddhaḥ sopi bhavānaho bata gataḥ pañcāsya hāsyāṃ daśām //

huṃkāraiḥ stanitānukāracaturairnyakkāramākārita-
kṣauṇībhṛcchikharaśriyo gajaghaṭā nītvā madāṭopinīḥ /
siṃhaḥ saṃhatabhāvato daśadiśaḥ kliśyatsu durvāśitair-
gomāyuṣvapi viśvaviśvaviditaprauḍhiḥ kimudyacchate //

karikalabha vimuñca lolatāṃ
cara vinayavratamānatānanaḥ /
mṛgapatinakhakoṭibhaṅguro
gururupari kṣamate na teṅkuśaḥ //

keliṃ kuruṣva paribhuṅkṣva saroruhāṇi
gāhasya śailataṭanirjhariṇīpayāṃsi /
bhāvānuraktakariṇīkaralālitāṅga
mātaṅga muñca mṛgarājaraṇābhilāṣam //