Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0564-0583
ā sargātprativāsaraṃ rasaśatairyā bodhitā poṣitā
kalpāntāvasaretha saiva pṛthivī svaireva dagdhā karaiḥ /
kṛtvetthaṃ kimapi svakarma niyateḥ pūrvāparopaplutaṃ
kaṣṭaṃ sopi dināntavītakiraṇastigmāṃśurastaṃ gataḥ //
yenonmathya tamāṃsi māṃsalaghanaspardhīni sarvaṃ jagac-
cakṣuṣmatparamārthataḥ kṛtamidaṃ devena tigmatviṣā /
tasminnastamite vivasvati kiyānkrūro jano durjano
yadbadhnāti dhṛtiṃ śaśāṅkaśakalāloketha dīpethavā //
śocyastāvadumāpatiḥ prabhutayā yo mūrdhni gaṅgokṣite
sacchidraṃ nṛśiraḥkapālamamalaṃ candraṃ ca dhatte samam /
candraḥ śocyatarastataḥ paribhavepyevaṃvidhe yaḥ sati
jyotsnāhāsavikāsapāṇḍuravapurmukhyāṃ mudaṃ puṣyati //
pūrṇaṃ vīcibhujaiḥ svavṛddhirabhasādinnduṃ samāliṅgati
kṣīṇaṃ dūrata eva muñcati pitā bhūtvā jalānāṃ nidhiḥ /
prakṣīṇasya tu yena tasya vasunā kṛtvā krameṇodayaṃ
pūrṇatve ca davīyasi sthitamaho mitrāya tasmai namaḥ //
dhvāntena grathitairgrahakṣitipaterdevasya dūrasthiteḥ
saccakrapramadāvahābhyuditatā kairnāma nākāṅkṣitā /
etenābhyuditena saṃprati punaḥ kaṣṭaṃ tathā ceṣṭitaṃ
lokastīkṣṇakaroyamityabhimukhaṃ nainaṃ yathā prekṣate //
dṛṣṭaiva yaṃ karasahasrahṛtāndhakāraṃ
bhītyāpayāntyanudinaṃ śataśaḥ piśācāḥ /
kṣīṇe vidhau harivilūnakaroti citraṃ
gṛhṇāti taṃ dyumaṇimabhrapiśāca ekaḥ //
tamograstaṃ jagatsarvaṃ trātuṃ bhānuḥ sadodyataḥ /
taṃ tu trātuṃ tamograstaṃ jagatyekopi na kṣamaḥ //
rātrau guṇanidheḥ padmātkumudaṃ yadanakṣaram /
prāptā lakṣmīḥ sa mahimā rājño jaḍanidherdhruvam //
ābhāti candrarahitā na kadāpi rātriś-
candropi rātrirahito gatakāntireva /
kiṃ kāraṇaṃ yadanayoḥ pratimāsameko
jāto nistaratayā parirambhayogaḥ //
gaganaśayanalīnāṃ rātrimutsṛjya candro
vrajati dhavalapakṣe kṛṣṇapakṣe tu rātriḥ /
apasarati yadīndorvyomatalpe prasuptāt-
truṭati tadanayoḥ kiṃ tāvatā dampatitvam //
āśāḥ prakāśayati yastimirāṇi bhaṅktvā
bodhaṃ dṛśāṃ diśati bhūriguṇeṣvabhīṣṭaḥ /
khedāya yasya na paropakṛtiṣvaṭāṭyā
dhīmānnamasyati na kastaminaṃ praśasyam //
vicārastathyo vā bhavatu vitatho vā kimaparaṃ
tathāpyuccairdhāmno bhavati bahujalpo janaravaḥ /
tulottīrṇasyāpi prathitamahimadhvastatamaso
ravestādṛktejo na bhavati hi kanyāṃ gata iti //
uḍugaṇaparivāro nāyakopyoṣadhīnām-
amṛtamayaśarīraḥ kāntiyuktopi candraḥ /
bhavati vigataraśmirmaṇḍalaṃ prāpya bhānoḥ
parasadananiviṣṭaḥ ko laghutvaṃ na yāti //
uccaḥ satphalado yathāyamahamapyetādṛgetāvatā
spardhāṃ manda madoddhataḥ svajanakenārkeṇa mā mā kṛthāḥ /
dūrādeva bhavādṛśosya mahasā dhvastāḥ samastāḥ svayaṃ
naivecchatyayamatyayaṃ guṇisakhaḥ kasyāpi tejonidhiḥ //
tulyā sukhasthitiramuṣya mameti rājñi
spardhāṃ nijepi janake janakelihetau /
mā rājanandana kṛthāḥ sa hi sarvaloka-
dhvāntāntakṛdgiriśahastapavitritātmā //
mātsaryeṇa jahadgrahānvisadṛśe dhūmadhvaje yogyatāṃ
jñātvā svāṃ vidadhattviṣaṃ dinapatirhāsyapraśāntyunmukhaḥ /
daivaṃ vetti na yaḥ śikhī sa parato nāmāstu tatsaṃbhavāḥ
syurdīpā api yadvaśena jagatāṃ tigmāṃśuvismārakāḥ //
pādmā ye madanuvratā dadhati te klāntiṃ tuṣārāhatā
yepyete divasā madekaśaraṇāḥ kārśyaṃ paraṃ yānti te /
gacchannitthamasau samāśritajanaprītyeva dūrāṃ diśaṃ
hemante bhagavānaharpatiraho loke gataḥ sevyatām //
nābhiṣeko na saṃskāraḥ siṃhasya kriyate vane /
vikramārjitasattvasya svayameva mṛgendratā //
ekohamasahāyohaṃ kṛśohamaparicchadaḥ /
svapnepyevaṃvidhā cintā mṛgendrasya na jāyate //
mattebhakumbhanirbhedakaṭhoranakharāśaniḥ /
mṛgāririti nāmnaiva laghutvaṃ yāti kesarī //
Original text: Subhāṣitāvali 1-1040 · Edition: P. Peterson, Bombay 1886 (Bombay Sanskrit Series ; 31) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0