Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0221-0241

pātena kanduka ivotpatatyāryaḥ patannapi /
tathā tvanāryaḥ patati mṛtpiṇḍapatanaṃ yathā //

pātitopi karāghātairutpatatyeva kandukaḥ /
prāyeṇa hi suvṛttānāmasthāyinyo vipattayaḥ //

ghyutopyudgacchati punaḥ prajñāvānna tu mūḍhadhīḥ /
kandukaḥ patanotthāyī na tu kāntākucadvayī //

apekṣante na ca snehaṃ na pātraṃ na daśāntaram /
sadā lokahite yuktā ratnadīpā ivottamāḥ //

nirguṇeṣvapi sattveṣu dayāṃ kurvanti sādhavaḥ /
nahi saṃharate jyotsnāṃ candraścaṇḍālaveśmani //

nālokaḥ kriyate sūrye bhūḥ pratīpaṃ na dhāryate /
nahi pratyupakārāṇāmapekṣā satsu vidyate //

apakurvannapi prāyaḥ prāpnoti mahataḥ śubham /
dahantamapyaurvamagniṃ saṃtarapayati vāridhiḥ // Qsv0227-3 kasyāpi
satpakṣā ṛjavaḥ śuddhāḥ saphalā guṇasevinaḥ dṛṣṭvāpi dṛśyate dṛśyaṃ śrutvāpi śrūyate punaḥ /
satyaṃ na sādhuvṛttasya dṛśyate punaruktatā //

satpakṣā ṛjavaḥ śuddhāḥ saphalā guṇasevinaḥ /
tulyairapi guṇaiścitraṃ santaḥ santaḥ śarāḥ śarāḥ //

lābhapraṇayino nīcā mānakāmā manasvinaḥ /
madguḥ sarasi matsyārthī haṃsasyeṣṭā prasannatā //

paraduḥkhaṃ samākarṇya svabhāvasaralo janaḥ /
upakārāsamarthatvātprāpnoti hṛdaye vyathām //

te vandyāste kṛtinaḥ ślāghyā teṣāṃ hi janmanotpattiḥ /
yairujjhitātmakāryaiḥ suhṛdāmarthā hi sādhyante //

aśaṭhamalolamajihmaṃ tyāginamanurāgiṇaṃ viśeṣajñam /
yadi nāśrayati naraṃ śrīḥ śrīreva hi vañcitā tatra //

ārogyaṃ vidvattā sajjanamaittrī mahākule janma /
svādhīnatā ca puṃsāṃ mahadaiśvaryaṃ vināpyarthaiḥ //

svalpāpi sādhusaṃpadbhogyā mahatāṃ na pṛthvyapi khalaśrīḥ /
sārasameva payastṛṣamapaharati na vāridherjātu //

na bhavati bhavati ca na ciraṃ bhavati ciraṃ celphalo visaṃvadati /
manyuḥ satpuruṣāṇāṃ tulyaḥ snehena nīcānām //

doṣo guṇāya guṇināṃ mahadapi doṣāya doṣiṇāṃ sukṛtam /
tṛṇamiva dugdhāya gavāṃ dugdhamiva viṣāya sarpāṇām //

viṣamagatā api na budhāḥ paribhavamiśrāṃ śriyaṃ hi vāñchanti /
na pibanti bhaumamambhaḥ sarajasamiti cātakā ete //

yogyatayaiva vināśaṃ prāyonāryeṣu yānti guṇavantaḥ /
sphuṭavacanā eva śukāḥ pañjarabandhaṃ niṣevante //

sakṛdapi dṛṣṭvā puruṣaṃ prājñāstulayanti sāraphalgutvam /
hastatulayāpi nipuṇāḥ palaparimāṇaṃ vijānanti //

sujano na yāti vairaṃ parahitanirato vināśakālepi /
chedepi candanataruḥ surabhayati mukhaṃ kuṭhārasya //