Śrīghanācārasaṃgraha · Chapter 3.1
iti saṃghasenena saṃvihitoddhāre śrīghanācārasaṃgrahe śrāmaṇerabhāvo nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ ||
tṛtīyo 'dhyāyaḥ
śrāmaṇerabhāvopāyaḥ
1 prāṇivadhaviratiśikṣāpadaṃ
saṃvaratyāgaḥ
sakalena śarīreṇa śarīrānyatareṇa vā |
pañcaśākhādinirvṛttaṃ na hanyāt prāṇinaṃ [yatiḥ]
mṛtyorvarṇa na bhāṣeta śastrahāraṃ na caiṣayet |
vadhakena na cittena māraṇāya niyojayet
virekavamanālepaviṣaśastrābhisaṃskṛti |
na kuryāt prāṇighātāya na ca garbhasya śātanaṃ
nimittaṃ na vratī kuryāt svapnolūkādivāśitaiḥ |
[dauḥśīlaṃ] (vāpi kāryaṃ na) dānaśīlaphalāptibhiḥ
madhyapaścātpurogeṣu yatraiva vadhakaṃ manaḥ |
[taṃ puruṣaṃ] dhnato hiṃsā nānyamityāha sarvavit
kūṭāvamārthāvaṣṭambhavetālā[dya]bhisaṃskṛti |
avapayañca kuryānna māraṇāya śarīriṇāṃ
taskarā[dya]hisenābhyaḥ yatra mārge bhayaṃ[bhavet] |
tatpanthānaṃ na nāśāya dehināṃ kathayedyatiḥ
bhujagāvartakābhyāṃ ca yatra tīrthe[bhayaṃ bhavet] |
[nadīprataraṇārthāya] tattīrthaṃ na prakāśayet
kiñcid bhūpataye mā dāstvaṃ varaṃ jīvitaṃ tyaja |
iti baddhāyukte 'yuktaṃ vacanaṃ na vaded [yatiḥ]
bhujaga [vyāḍayakṣe]bhyaḥ yadvihāre[bhayaṃ bhavet] |
tadvadhakābhiprāyeṇāgantukāya na coddiśet
vyāghrādivyapadeśena śatruṃ hanyād hi yaḥ śaṭhaḥ |
vihārādāśu[nirdvāraṃ] ghaṭṭanīyaḥ sa cellakaiḥ
tathā kāryaṃ yathaiko 'pi nānirjīvecca kaścana |
adharmyā na kriyā kāryā saṃsmṛtya krakacopamaṃ
vadhaśca śrāmaṇerā ye ghātayituṃ vadhīkṛtāḥ |
yugapat tatprayoge te nāśanīyā vihārataḥ
upakramo nṛsaṃjñā ca naro vadhakacetanā |
jīvitasya kṣayaśceti pañcāṃgāni nṛghātane
śrāmaṇereṇa nāśāya viṣaśastrādi yat[kṛtaṃ] |
mriyate narastenaivāsau tadāsaṃvarī bhavet
avakrītādirajñānāt manuṣyaṃ mārayan khalu |
saṃvarakṣobhalābhī sa [yatir] nonmattādikaḥ
duṣkṛtāni
kāyamaitrādi sattveṣu yatinā kāryaṃ sarvadā |
yasmāt kāruṇikairuktaṃ tasmāt[sattvānna pīḍayet]
na sattvān pīḍayeddārurajvayaścarmabandhanaiḥ |
jalānalapraveśānutyāgādau na niyojayet
kṛmigorūpa[kādīnāṃ] mithyājīvaśca hiṃsanaṃ |
karṣaṇe[hi] bhavedyasmāt tasmāt[tad]dūrato tyajet
nāṃkayed gomahiṣyādi nāsikāṃ nāsya vedhayet |
[yatiśca vividhān sattvān] vetrādinā na tāḍayet
uddiśya yat kṛtaṃ māṃsavyañjanaṃ [khādato] yateḥ |
nighṛṇaṃ jāyate cittaṃ tasmāttannaiva bhakṣayet
jñeyaṃ tu tribhirākārairīkṣitaśrutaśaṃkitaiḥ |
īkṣitaṃ yat svayaṃ dṛṣṭaṃ śrutaṃ pratyāyitoditaṃ
gṛhābaddhamṛgādīnāṃ śrṛṃgapakṣādidarśanāt |
āśaṃkotpadyate [tatra] mamoddiśya hatā na vā
pṛṣṭo dātā vadedevaṃ tvannimittamamī hatā |
tasmin gṛhe na bhuñjīta virataḥ prāṇināṃ vadhāt
śyenakādihatā vai[te] śāliyavamudgabhakṣaṇāt |
mātāpitrośca yajñasya kṛte doṣo 'sti nāśnatāṃ
ekaṃ śrīghanamuddiśya māṃsaṃ matsyādikaṃ kṛtaṃ |
anyeṣāṃ śrāmaṇerāṇāṃ tadbhogāya na kalpate
nādeyādijalaṃ jānan nāpi pibet sajantukaṃ |
jantavo 'bhimatāḥ sūkṣmās trasikormikirādayaḥ
vāri[pūtyā]yadhiṣṭheyaḥ karako [hi] sakhallakaḥ |
vighātaparihārārthaṃ kośo 'ntaśaḥ suvāsasaḥ
divyanetrāndhayorneṣṭaṃ jalasya pratyavekṣaṇaṃ |
hastāṃguṣṭhāgrakāvartadarśino na nivāryate
locanavibhramo mā bhūditi paśyenna tacciraṃ |
kalpamātraṃ na vai kuryāt māyāśāṭhayasamanvitaḥ
yenāntareṇa ṣaṣṭayabdaḥ paribhramyate kuñjaraḥ |
śakaṭaṃ vaṃśapūrṇaṃ vā sa kālaḥ salilekṣaṇe
ūrdhvādhomadhyamāstistraḥ salilasyāpi bhūmayaḥ |
yāyā bhūḥ śuddhimāyāti kāryaṃ kuryāttayā[yatiḥ]
yatrādhaḥ prāṇakā yānti sthūlāḥ karatalāhatāḥ |
[grāhyaṃ] tadudakaṃ [srāvyaṃ] paṃcāṃgulikayā na cet
bhaveyurudake yasmin kare lagnā[śca] prāṇinaḥ |
na tatra pāṇipādāsyavastrādi kṣālayedyatiḥ
kule gatena praṣṭavyaṃ jalaṃ [hi] srāvitaṃ na vā |
neti cet saṃjñiko vācyaḥ srāvayetyitaro na tu
[kintu] srāvyaṃ jalaṃ pātre kṛtvātmīye sajantukaṃ |
[pṛṣṭvā] yastadānītaṃ muñcet tatraiva [sa] svayaṃ
saptāhaṃ vā[tathā] yatra pānīyamavatiṣṭhati |
vihāre vā kaṭāhādau sthāpayet tadaśuṣyati
pravṛṣṭe vā [yatir] deve svacchanīraughavāhini |
nimnagānāṃ patiṃ pātaṃ gacchateti visarjayet
sudīrghatalikāvaktrarajjudvayā[va]baddhayā |
ghaṭikayodakaṃ muñcedadhastādudake 'dhvagaḥ
ghaṭikātritayaṃ vīkṣya mārgageṇodapānataḥ |
pariśuddhāścet peyaṃ jalaṃ tat srāvyamanyathā
na rajjughaṭikādānaṃ śastaṃ saprāṇake jale |
pibeti vaktuṃ dātuṃ vā na jātu kṣamate yatiḥ
sajantukaṃ taḍāgādi na pareṣāmuccairvadet |
[kṛtyaṃ] kuru samīkṣyeti pṛṣṭaḥ prativadetparān
upādhyāye 'pi vaktavyaṃ saprāṇakamidaṃ na vā |
taḍāgādīti [vai] śāṭhayaṃ karttavyaṃ [yatinā] na [tu]
vṛkṣaseko na dātavyo 'pariśuddhena vāriṇā |
upādhyāyādikasnānaṃ karttavyaṃ ca tathaiva na
mastukāñjikasauvīramaṇḍadaṇḍāhatādikaṃ |
na pibet na yatirdadyāt parasmai na bhuvi tyajet
samatkuṇaṃ yacchayanamātape tanna śoṣayet |
na hime kardame vā[pi] śītoṣṇavāriṇi kṣipet
navakarma sa no kuryāt sajantukena [vāriṇā] |
dināntaṃ srāvayitvā tad dhāryaṃ [trikoṇa]khallakaṃ
bhṛtakaṃ śikṣayedevaṃ vadhāna tvaṃ trikoṇakaṃ |
kapāt[tat] srāvayotkṣipya khallakaṃ ca vimocaya
trikoṇasaptakenāmbhaḥ srāvyaṃ khallakena tat |
[pratikūpyatha] kāryā[vā] tyaktvā deśāntaraṃ [vrajet]
abhūtvā sambhavantyete bhūtvā yānti bhavāntaraṃ |
navakarma tadā kārya yathoktavidhikāriṇā
satpaṭābaddhamañcāderucchīdaccaturāṃgulāt |
nadyādau jalamālokya kāryaṃ ca navakarmaṇi
chidrakarṇadvayāsaktasūtrabaddhadvidaṇḍakaṃ |
dhāraṇapātrakaṃ dadhyāt khallakasya bahir[yatiḥ]
kṛpāparītacittena svādu vāri sajantukaṃ |
kṣāre 'mbhasi na moktavyamanāpat mṛṣṭasaṃjñinaḥ
Original text: Śrīghanācārasaṃgraha · Edition: the reconstruction by Sanghasena Singh from Jayaraksita's Srighanacarasamgrahatika (see separate file) [cf. Sanghasena Singh: "On the restauration of the Śrighanācārasaṃgraha", in: Philosophy, Grammar and Indology, Essays in Honour of Professor Gustav Roth, ed. H.S. Prasad, Delhi 1992, pp. 283-301] · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0