Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śrīghanācārasaṃgraha · Chapter 3.1

3.1.1

iti saṃghasenena saṃvihitoddhāre śrīghanācārasaṃgrahe śrāmaṇerabhāvo nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ ||
tṛtīyo 'dhyāyaḥ
śrāmaṇerabhāvopāyaḥ
1 prāṇivadhaviratiśikṣāpadaṃ
saṃvaratyāgaḥ
sakalena śarīreṇa śarīrānyatareṇa vā |
pañcaśākhādinirvṛttaṃ na hanyāt prāṇinaṃ [yatiḥ]

3.1.2

mṛtyorvarṇa na bhāṣeta śastrahāraṃ na caiṣayet |
vadhakena na cittena māraṇāya niyojayet

3.1.3

virekavamanālepaviṣaśastrābhisaṃskṛti |
na kuryāt prāṇighātāya na ca garbhasya śātanaṃ

3.1.4

nimittaṃ na vratī kuryāt svapnolūkādivāśitaiḥ |
[dauḥśīlaṃ] (vāpi kāryaṃ na) dānaśīlaphalāptibhiḥ

3.1.5

madhyapaścātpurogeṣu yatraiva vadhakaṃ manaḥ |
[taṃ puruṣaṃ] dhnato hiṃsā nānyamityāha sarvavit

3.1.6

kūṭāvamārthāvaṣṭambhavetālā[dya]bhisaṃskṛti |
avapayañca kuryānna māraṇāya śarīriṇāṃ

3.1.7

taskarā[dya]hisenābhyaḥ yatra mārge bhayaṃ[bhavet] |
tatpanthānaṃ na nāśāya dehināṃ kathayedyatiḥ

3.1.8

bhujagāvartakābhyāṃ ca yatra tīrthe[bhayaṃ bhavet] |
[nadīprataraṇārthāya] tattīrthaṃ na prakāśayet

3.1.9

kiñcid bhūpataye mā dāstvaṃ varaṃ jīvitaṃ tyaja |
iti baddhāyukte 'yuktaṃ vacanaṃ na vaded [yatiḥ]

3.1.10

bhujaga [vyāḍayakṣe]bhyaḥ yadvihāre[bhayaṃ bhavet] |
tadvadhakābhiprāyeṇāgantukāya na coddiśet

3.1.11

vyāghrādivyapadeśena śatruṃ hanyād hi yaḥ śaṭhaḥ |
vihārādāśu[nirdvāraṃ] ghaṭṭanīyaḥ sa cellakaiḥ

3.1.12

tathā kāryaṃ yathaiko 'pi nānirjīvecca kaścana |
adharmyā na kriyā kāryā saṃsmṛtya krakacopamaṃ

3.1.13

vadhaśca śrāmaṇerā ye ghātayituṃ vadhīkṛtāḥ |
yugapat tatprayoge te nāśanīyā vihārataḥ

3.1.14

upakramo nṛsaṃjñā ca naro vadhakacetanā |
jīvitasya kṣayaśceti pañcāṃgāni nṛghātane

3.1.15

śrāmaṇereṇa nāśāya viṣaśastrādi yat[kṛtaṃ] |
mriyate narastenaivāsau tadāsaṃvarī bhavet

3.1.16

avakrītādirajñānāt manuṣyaṃ mārayan khalu |
saṃvarakṣobhalābhī sa [yatir] nonmattādikaḥ

3.1.17

duṣkṛtāni
kāyamaitrādi sattveṣu yatinā kāryaṃ sarvadā |
yasmāt kāruṇikairuktaṃ tasmāt[sattvānna pīḍayet]

3.1.18

na sattvān pīḍayeddārurajvayaścarmabandhanaiḥ |
jalānalapraveśānutyāgādau na niyojayet

3.1.19

kṛmigorūpa[kādīnāṃ] mithyājīvaśca hiṃsanaṃ |
karṣaṇe[hi] bhavedyasmāt tasmāt[tad]dūrato tyajet

3.1.20

nāṃkayed gomahiṣyādi nāsikāṃ nāsya vedhayet |
[yatiśca vividhān sattvān] vetrādinā na tāḍayet

3.1.21

uddiśya yat kṛtaṃ māṃsavyañjanaṃ [khādato] yateḥ |
nighṛṇaṃ jāyate cittaṃ tasmāttannaiva bhakṣayet

3.1.22

jñeyaṃ tu tribhirākārairīkṣitaśrutaśaṃkitaiḥ |
īkṣitaṃ yat svayaṃ dṛṣṭaṃ śrutaṃ pratyāyitoditaṃ

3.1.23

gṛhābaddhamṛgādīnāṃ śrṛṃgapakṣādidarśanāt |
āśaṃkotpadyate [tatra] mamoddiśya hatā na vā

3.1.24

pṛṣṭo dātā vadedevaṃ tvannimittamamī hatā |
tasmin gṛhe na bhuñjīta virataḥ prāṇināṃ vadhāt

3.1.25

śyenakādihatā vai[te] śāliyavamudgabhakṣaṇāt |
mātāpitrośca yajñasya kṛte doṣo 'sti nāśnatāṃ

3.1.26

ekaṃ śrīghanamuddiśya māṃsaṃ matsyādikaṃ kṛtaṃ |
anyeṣāṃ śrāmaṇerāṇāṃ tadbhogāya na kalpate

3.1.27

nādeyādijalaṃ jānan nāpi pibet sajantukaṃ |
jantavo 'bhimatāḥ sūkṣmās trasikormikirādayaḥ

3.1.28

vāri[pūtyā]yadhiṣṭheyaḥ karako [hi] sakhallakaḥ |
vighātaparihārārthaṃ kośo 'ntaśaḥ suvāsasaḥ

3.1.29

divyanetrāndhayorneṣṭaṃ jalasya pratyavekṣaṇaṃ |
hastāṃguṣṭhāgrakāvartadarśino na nivāryate

3.1.30

locanavibhramo mā bhūditi paśyenna tacciraṃ |
kalpamātraṃ na vai kuryāt māyāśāṭhayasamanvitaḥ

3.1.31

yenāntareṇa ṣaṣṭayabdaḥ paribhramyate kuñjaraḥ |
śakaṭaṃ vaṃśapūrṇaṃ vā sa kālaḥ salilekṣaṇe

3.1.32

ūrdhvādhomadhyamāstistraḥ salilasyāpi bhūmayaḥ |
yāyā bhūḥ śuddhimāyāti kāryaṃ kuryāttayā[yatiḥ]

3.1.33

yatrādhaḥ prāṇakā yānti sthūlāḥ karatalāhatāḥ |
[grāhyaṃ] tadudakaṃ [srāvyaṃ] paṃcāṃgulikayā na cet

3.1.34

bhaveyurudake yasmin kare lagnā[śca] prāṇinaḥ |
na tatra pāṇipādāsyavastrādi kṣālayedyatiḥ

3.1.35

kule gatena praṣṭavyaṃ jalaṃ [hi] srāvitaṃ na vā |
neti cet saṃjñiko vācyaḥ srāvayetyitaro na tu

3.1.36

[kintu] srāvyaṃ jalaṃ pātre kṛtvātmīye sajantukaṃ |
[pṛṣṭvā] yastadānītaṃ muñcet tatraiva [sa] svayaṃ

3.1.37

saptāhaṃ vā[tathā] yatra pānīyamavatiṣṭhati |
vihāre vā kaṭāhādau sthāpayet tadaśuṣyati

3.1.38

pravṛṣṭe vā [yatir] deve svacchanīraughavāhini |
nimnagānāṃ patiṃ pātaṃ gacchateti visarjayet

3.1.39

sudīrghatalikāvaktrarajjudvayā[va]baddhayā |
ghaṭikayodakaṃ muñcedadhastādudake 'dhvagaḥ

3.1.40

ghaṭikātritayaṃ vīkṣya mārgageṇodapānataḥ |
pariśuddhāścet peyaṃ jalaṃ tat srāvyamanyathā

3.1.41

na rajjughaṭikādānaṃ śastaṃ saprāṇake jale |
pibeti vaktuṃ dātuṃ vā na jātu kṣamate yatiḥ

3.1.42

sajantukaṃ taḍāgādi na pareṣāmuccairvadet |
[kṛtyaṃ] kuru samīkṣyeti pṛṣṭaḥ prativadetparān

3.1.43

upādhyāye 'pi vaktavyaṃ saprāṇakamidaṃ na vā |
taḍāgādīti [vai] śāṭhayaṃ karttavyaṃ [yatinā] na [tu]

3.1.44

vṛkṣaseko na dātavyo 'pariśuddhena vāriṇā |
upādhyāyādikasnānaṃ karttavyaṃ ca tathaiva na

3.1.45

mastukāñjikasauvīramaṇḍadaṇḍāhatādikaṃ |
na pibet na yatirdadyāt parasmai na bhuvi tyajet

3.1.46

samatkuṇaṃ yacchayanamātape tanna śoṣayet |
na hime kardame vā[pi] śītoṣṇavāriṇi kṣipet

3.1.47

navakarma sa no kuryāt sajantukena [vāriṇā] |
dināntaṃ srāvayitvā tad dhāryaṃ [trikoṇa]khallakaṃ

3.1.48

bhṛtakaṃ śikṣayedevaṃ vadhāna tvaṃ trikoṇakaṃ |
kapāt[tat] srāvayotkṣipya khallakaṃ ca vimocaya

3.1.49

trikoṇasaptakenāmbhaḥ srāvyaṃ khallakena tat |
[pratikūpyatha] kāryā[vā] tyaktvā deśāntaraṃ [vrajet]

3.1.50

abhūtvā sambhavantyete bhūtvā yānti bhavāntaraṃ |
navakarma tadā kārya yathoktavidhikāriṇā

3.1.51

satpaṭābaddhamañcāderucchīdaccaturāṃgulāt |
nadyādau jalamālokya kāryaṃ ca navakarmaṇi

3.1.52

chidrakarṇadvayāsaktasūtrabaddhadvidaṇḍakaṃ |
dhāraṇapātrakaṃ dadhyāt khallakasya bahir[yatiḥ]

3.1.53

kṛpāparītacittena svādu vāri sajantukaṃ |
kṣāre 'mbhasi na moktavyamanāpat mṛṣṭasaṃjñinaḥ

Original text: Śrīghanācārasaṃgraha · Edition: the reconstruction by Sanghasena Singh from Jayaraksita's Srighanacarasamgrahatika (see separate file) [cf. Sanghasena Singh: "On the restauration of the Śrighanācārasaṃgraha", in: Philosophy, Grammar and Indology, Essays in Honour of Professor Gustav Roth, ed. H.S. Prasad, Delhi 1992, pp. 283-301] · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc