Patanjali Yoga Sutras · Chapter 2
tapaḥsvādhyāyeśvarapraṇidhānāni kriyāyogaḥ
samādhibhāvanārthaḥ kleśatanūkaraṇārthaś ca
avidyāsmitārāgadveṣābhiniveśāḥ kleśāḥ
avidyā kṣetram uttareṣāṃ prasuptatanuvicchinnodārāṇām
anityāśuciduḥkhānātmasu nityaśucisukhātmakhyātir avidyā
dṛgdarśanaśaktyor ekātmatevāsmitā
sukhānuśayī rāgaḥ
duḥkhānuśayī dveṣaḥ
svarasavāhī viduṣo 'pi tathā rūḍho 'bhiniveśaḥ
te pratiprasavaheyāḥ sūkṣmāḥ
dhyānaheyās tadvṛttayaḥ
kleśamūlaḥ karmāśayo dṛṣṭādṛṣṭajanmavedanīyaḥ
sati mūle tadvipāko jātyāyurbhogāḥ
te hlādaparitāpaphalāḥ puṇyāpuṇyahetutvāt
pariṇāmatāpasaṃskāraduḥkhair guṇavṛttivirodhāc ca duḥkham eva sarvaṃ vivekinaḥ
heyaṃ duḥkham anāgatam
draṣṭṛdṛśyayoḥ saṃyogo heyahetuḥ
prakāśakriyāsthitiśīlaṃ bhūtendriyātmakaṃ bhogāpavargārthaṃ dṛśyam
viśeṣāviśeṣaliṅgamātrāliṅgāni guṇaparvāṇi
draṣṭā dṛśimātraḥ śuddho 'pi pratyayānupaśyaḥ
tadartha eva dṛśyasyātmā
kṛtārthaṃ prati naṣṭam apy anaṣṭaṃ tadanyasādhāraṇatvāt
svasvāmiśaktyoḥ svarūpopalabdhihetuḥ saṃyogaḥ
tasya hetur avidyā
tadabhāvāt saṃyogābhāvo hānaṃ taddṛśeḥ kaivalyam
vivekakhyātir aviplavā hānopāyaḥ
tasya saptadhā prāntabhūmiḥ prajñā
yogāṅgānuṣṭhānād aśuddhikṣaye jñānadīptir ā vivekakhyāteḥ
yamaniyamāsanaprāṇāyāmapratyāhāradhāraṇādhyānasamādhayo 'ṣṭāv aṅgāni
ahiṃsāsatyāsteyabrahmacaryāparigrahā yamāḥ
jātideśakālasamayānavacchinnāḥ sārvabhaumā mahāvratam
śaucasaṃtoṣatapaḥsvādhyāyeśvarapraṇidhānāni niyamāḥ
vitarkabādhane pratipakṣabhāvanam
vitarkā hiṃsādayaḥ kṛtakāritānumoditā lobhakrodhamohapūrvakā mṛdumadhyādhimātrā duḥkhājñānānantaphalā iti pratipakṣabhāvanam
ahiṃsāpratiṣṭhāyāṃ tatsaṃnidhau vairatyāgaḥ
satyapratiṣṭhāyāṃ kriyāphalāśrayatvam
asteyapratiṣṭhāyāṃ sarvaratnopasthānam
brahmacaryapratiṣṭhāyāṃ vīryalābhaḥ
aparigrahasthairye janmakathaṃtāsaṃbodhaḥ
śaucāt svāṅgajugupsā parair asaṃsargaḥ
sattvaśuddhisaumanasyaikāgryendriyajayātmadarśanayogyatvāni ca
saṃtoṣād anuttamaḥ sukhalābhaḥ
kāyendriyasiddhir aśuddhikṣayāt tapasaḥ
svādhyāyād iṣṭadevatāsaṃprayogaḥ
samādhisiddhir īśvarapraṇidhānāt
sthirasukham āsanam
prayatnaśaithilyānantasamāpattibhyām
tato dvandvānabhighātaḥ
tasmin sati śvāsapraśvāsayor gativicchedaḥ prāṇāyāmaḥ
bāhyābhyantarastambhavṛttir deśakālasaṃkhyābhiḥ paridṛṣṭo dīrghasūkṣmaḥ
bāhyābhyantaraviṣayākṣepī caturthaḥ
tataḥ kṣīyate prakāśāvaraṇam
dhāraṇāsu ca yogyatā manasaḥ
svaviṣayāsaṃprayoge cittasvarūpānukāra ivendriyāṇāṃ pratyāhāraḥ
tataḥ paramā vaśyatendriyāṇām
Original text: Yogasūtra · Edition: Kāśinātha Śāstrī Āgāśe: Vācaspatimiśraviracitaṭīkāsaṃvalitavyāsabhāṣyasametāni Pātañjalayogasūtrāṇi, tathā bhojadevaviracitarājamārtaṇḍābhidhavṛttisametāni pātañjalayogasūtrāṇi. sūtrapāṭhasūtravarṇānukramasūcībhyāṃ ca sanāthīkṛtāni ... · Data entry Philipp A. Maas · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0