Smaradīpikā · Verses 41-60

hastinī yathā sthūlākṛtiḥ sthūlapayodharā ca sthūlādharā sthūlanitambabimbā /
kāmotsukā gāḍharatipriyā ca madhye ca puṣṭā kariṇī matā ca

sthūlā kaṭhinakucā krūrā nātyuṣṇā nātiśītalā /
gaurāṅgī kṣīṇanāsā ca pīnastanavilakṣaṇā

viśālajaghanā krūrā phullanāsātiśītalā /
kharvā ca kharvanāsā ca bahulomā ca kāmukī

madagandhatanur nityaṃ mattamātaṅgagāminī /
lubdhā pīnastanī kruddhā hastinī sā prakīrtitā

padminī pikavāṇī ca snigdhavāṇī ca citriṇī /
śaṅkhinī krūravāṇī ca meghavāṇī ca hastinī

padminī pādaśobhā ca keśaśobhā ca citriṇī /
śaṅkhinī mukhaśobhā ca kaṭiśobhā ca hastinī

padminī padmagandhā ca kṣīragandhā ca citriṇī /
śaṅkhinī mīnagandhā ca madagandhā ca hastinī

padminī padmanidrā ca dīrghanidrā ca citriṇī /
śaṅkhinī ghoranidrā ca gajanidrā ca hastinī

padminī padmabandhena nāgabandhena citriṇī /
śaṅkhinī mīnabandhena gajabandhena hastinī

padminī svalpabhogā ca laghubhogā ca citriṇī /
śaṅkhinī bahubhogā ca gajabhogā ca hastinī

śaśakaḥ padminīṃ caiva citriṇīṃ ca mṛgas tathā

śaṅkhinīṃ vṛṣabhaś caiva hastinīṃ tu hayas tathā /
ramate tulyabhāvena tadā samarataṃ bhavet

uccanīcātinīcaṃ ca tathātyuccaṃ ca varjitam

khyātaṃ samarataṃ caiva tad virahaty anyathā striyaḥ

iti strīṇāṃ jāticatuṣṭayam /
atha dhvajalakṣaṇaprakaraṇam /
musalaṃ raṅgavīraṃ ca dvividhaṃ dhvajalakṣaṇam /
sthūlaṃ musalam ity āhur dīrghaṃ tad raṅgavīrakam

nātihrasvaṃ nātidīrghaṃ sthūlaṃ sthūlāntikaṃ varam /
kṣatraśīrṣe prasannaṃ ca liṅgāni syuḥ śubhāni ṣaṭ

atha bhagalakṣaṇaprakaraṇam /
kūrmapṛṣṭhā gajaskandhā padmanābhisamā tathā /
alomā mṛduvistīrṇā ṣaḍ ete subhagā bhagāḥ

śītalaṃ coṣṇam atyuṣṇaṃ gojihvāsadṛśaṃ kharam /
ity uktaṃ kāmaśāstrajñair bhagacihnacatuṣṭayam

śītalaṃ sukhadaṃ proktam uṣṇaṃ ca madhyamaṃ smṛtam /
atyuṣṇam asukhaṃ caiva kharaṃ prāṇaharaṃ smṛtam

atha kāmacālanaprakaraṇam /
aṅguṣṭhe caraṇe gulphe bhage nābhau kuce hṛdi /
kakṣe kaṇṭhe 'dhare netre kapole ca śrutāv api /
śīrṣe sarvaśarīre tu vaset kāmas tithikramāt