Smaradīpikā · Verses 182-201

udyānotsavatīrtheṣu adhvavāṭīvaneṣu ca /
aniṣṭayuvatīsaṅge kṣetre pitṛgṛhe tathā

devāgāre kuṭau caiva tathā vāpyādisevane /
naṭane gogṛhe caiva tathā bandhugṛhotsave /
rakṣitavyā sadā nāryaḥ sadbhir ātmaprayatnataḥ

satyapradānair madhurair vacobhiḥ saṃrakṣitavyā taruṇī sadaiva /
arakṣitā cāpi kulasya nāśaṃ kuryāddhi vai bāhyajanānurāgāt

agrāmyamaṇḍanaḥ prājñaḥ śuciḥ śrīmāṃś ca gāyanaḥ /
narmagoṣṭhīpraviṣṭaś ca ṣaḍguṇo nāgaro mataḥ

tyāgī vivekī kuśalaḥ kulīnaḥ kalābhivijñaḥ sumatir dhanāḍhyaḥ /
bhavakṣamaḥ sarvasahaḥ sukhī ca śrīmān suśīlaḥ sa hi nāyakaḥ syāt

rajakī mālinī dhātrī yoginī prativeśinī /
sakhī gopālikā ceṭī nāpitā vidhavā naṭī

sairandhrī kanyakā caiva daivajñā dūtikā matā /
vicitrābharaṇā dakṣā parijñātapareṅgitā

pravīṇā sthirabhāvā ca pragalbhā dūtikā matā /
dūtī niyujyate kārye bahubhāṣāvibhūṣitā

roṣānurūpakopā yā anunītā ca tuṣyati /
lakṣyate sā bhṛśaṃ nāthaguṇahāryamanojñayā

aharahar anurāgā dūtikāṃ preṣya pūrvaṃ sarabhasam upayāti kvāpi saṃketadeśe /
na mīlati khalu yasyā vallabho daivayogān nigadati bharatas tāṃ nāyikāṃ vipralabdhām

yasyā ratiguṇākṛṣṭaḥ patiḥ pārśve na muñcati /
vicitravibhramāsaktā sā syāt svādhīnabhartṛkā

yā nityaṃ priyavicchede kāntasaundaryaceṣṭite /
dhyāyed ekamanā bhūtvā syāt sā virahiṇī matā

uddāmamanmathaśarajvaravepamānā romāñcakarṇakusumaṃ kuśalaṃ vahantī /
niḥśaṅkinī vrajati yā priyasaṃgamāya sā nāyikā khalu bhaved abhisāriketi

yā nirlajjā kṛtā gāḍhaṃ madena madanena ca /
abhiyāti priyaṃ sābhisārikā kathitā budhaiḥ

ajñānān na gato yasyāḥ saṃketam ucitapriyaḥ /
tadanāgamasaṃtaptā khaṇḍitā sā prakīrtitā

nirasto manyunā kāntaḥ samartho hi yayā punaḥ /
avasthitā vinā tena kupitā kathitā budhaiḥ

bhaved vāsakasajjā sā dūtīdvāreṇa nirjane /
niścityāgamanaṃ bhartur dvārekṣaṇaparāyaṇā

durvāradāruṇamanobhavayogam āpya paryākulākalitamānasamudvahantīm /
durvāramanmathaśarajvaravepamānām utkaṇṭhitāṃ vadati tāṃ bharataḥ kavīndraḥ

priyaikavartinī coṣṇā dhāvatyunmādinī tathā /
tatraivāvasthite kānte virahotkaṇṭhitā matā

asādhyāyāḥ sukhaṃ siddhiḥ sādhyāyāś cānurañjanam /
svecchayā vardhate samyakkāmaśāstraprayojanam