Smaradīpikā · Verses 121-141

kuḍyāśritāṃ ramet kāntāṃ kaṇṭhāsaktakaradvayām /
pādābhyāṃ madhyam āveṣṭya bandhaḥ prālambako mataḥ

striyāḥ pādadvayaṃ kāntaḥ kāntasyorudvayopari /
kaṭim ālolayed āśu bandho 'yaṃ haṃsalīlakaḥ

liṅgoparisthitā nārī bhūmau dattvā karadvayam /
hṛdaye dattahastā ca bandho līlāsano mataḥ

viparītarate nārīm ṛtusnātāṃ na gurviṇīm /
yojayet kāmaśāstrajñaḥ sadyo bhuktavatīṃ tathā

bhage niḥkṣiptajihvāgro vilolaṃ cumbati priyaḥ /
tathaiva ramaṇasyāpi nārī liṅgaṃ prakarṣati

madhyadeśabhavā nāryo nakhadantapade ratāḥ /
cumbāghātaratā nāryas tathā madhyamadeśajāḥ

adhomukharatāś caiva keśagrāheṣu sindhujāḥ /
nānārataratā nāryas tathā siṃhaladeśajāḥ

cumbanāliṅgane raktās tathā kṛtrimaliṅgakaiḥ /
mahārāṣṭre ratā rāmāḥ strīrājye kośaleṣu ca

kṣatāghātāṃśukākṣepais tathā kṛtrimaliṅgakaiḥ /
dhvajavṛṣaṇalubdhāś ca rāmāḥ kārṇāṭadeśajāḥ

cumbakeśagrahaiś caiva jihvāvakṣojamardanaiḥ /
vṛṣaṇais tāḍanenāṅge ratā drāviḍadeśajāḥ

nitāntarasikā bandhe cumbanāliṅganādiṣu /
lubdhāś cādharapāneṣu na tu lāvaṇyavigrahāḥ

tīrthayātrābhilubdhāś ca gauḍavaṅgāṅganāḥ kila /
niḥsahā mardanāghāte nepālāḥ kāmarūpajāḥ

strīṇāṃ viṣayasātmyaṃ ca jñātvā maithunam ācaret /
samāne sukhasampattir anyathā vai dviṣanti tāḥ

mṛduhrasvadhvajo yatra priyo 'śakto drutacyutiḥ /
yatra strīṇāṃ ca kāṭhinyaṃ tatra nīcarato bhavet

nāryo nīcaratodvignā dviṣanti puruṣaṃ kṣaṇāt /
śrūyate caiva karṇāṭe kāntayā nihataḥ patiḥ

aṅgulīnāṃ praveśais tu tathā kṛtrimaliṅgakaiḥ /
mṛduhrasvadhvajaiḥ kāmī ramet strītoṣahetave

atha prāsaṅgikaṃ kanyāparīkṣaṇaprakaraṇam /
idānīṃ yad ahaṃ vakṣye kanyāyāḥ lakṣaṇaṃ tataḥ /
nirūpya lakṣaṇādīṃs tāṃ paritaḥ svīyasampadam

na kṛṣṇā nātigaurāṅgī tanvī mṛduvacās tathā /
na kharvā nātidīrghā ca suvaktrā cārulocanā

kambugrīvā ca mṛdvaṅgī śyāmarukthodarī tu yā /
alpanidrālpabhoktrī ca samāṅgī nimnanāsikā

āraktā sutarāṃ netre nakhe dantacchade 'pi ca /
padmaraktādicihnaṃ ca pāṇau pāde viśeṣataḥ