સ્મરદીપિકા · શ્લોક 121-141

કુડ્યાશ્રિતાં રમેત્ કાન્તાં કણ્ઠાસક્તકરદ્વયામ્ ।
પાદાભ્યાં મધ્યમ્ આવેષ્ટ્ય બન્ધઃ પ્રાલમ્બકો મતઃ

સ્ત્રિયાઃ પાદદ્વયં કાન્તઃ કાન્તસ્યોરુદ્વયોપરિ ।
કટિમ્ આલોલયેદ્ આશુ બન્ધો ઽયં હંસલીલકઃ

લિઙ્ગોપરિસ્થિતા નારી ભૂમૌ દત્ત્વા કરદ્વયમ્ ।
હૃદયે દત્તહસ્તા ચ બન્ધો લીલાસનો મતઃ

વિપરીતરતે નારીમ્ ઋતુસ્નાતાં ન ગુર્વિણીમ્ ।
યોજયેત્ કામશાસ્ત્રજ્ઞઃ સદ્યો ભુક્તવતીં તથા

ભગે નિઃક્ષિપ્તજિહ્વાગ્રો વિલોલં ચુમ્બતિ પ્રિયઃ ।
તથૈવ રમણસ્યાપિ નારી લિઙ્ગં પ્રકર્ષતિ

મધ્યદેશભવા નાર્યો નખદન્તપદે રતાઃ ।
ચુમ્બાઘાતરતા નાર્યસ્ તથા મધ્યમદેશજાઃ

અધોમુખરતાશ્ ચૈવ કેશગ્રાહેષુ સિન્ધુજાઃ ।
નાનારતરતા નાર્યસ્ તથા સિંહલદેશજાઃ

ચુમ્બનાલિઙ્ગને રક્તાસ્ તથા કૃત્રિમલિઙ્ગકૈઃ ।
મહારાષ્ટ્રે રતા રામાઃ સ્ત્રીરાજ્યે કોશલેષુ ચ

ક્ષતાઘાતાંશુકાક્ષેપૈસ્ તથા કૃત્રિમલિઙ્ગકૈઃ ।
ધ્વજવૃષણલુબ્ધાશ્ ચ રામાઃ કાર્ણાટદેશજાઃ

ચુમ્બકેશગ્રહૈશ્ ચૈવ જિહ્વાવક્ષોજમર્દનૈઃ ।
વૃષણૈસ્ તાડનેનાઙ્ગે રતા દ્રાવિડદેશજાઃ

નિતાન્તરસિકા બન્ધે ચુમ્બનાલિઙ્ગનાદિષુ ।
લુબ્ધાશ્ ચાધરપાનેષુ ન તુ લાવણ્યવિગ્રહાઃ

તીર્થયાત્રાભિલુબ્ધાશ્ ચ ગૌડવઙ્ગાઙ્ગનાઃ કિલ ।
નિઃસહા મર્દનાઘાતે નેપાલાઃ કામરૂપજાઃ

સ્ત્રીણાં વિષયસાત્મ્યં ચ જ્ઞાત્વા મૈથુનમ્ આચરેત્ ।
સમાને સુખસમ્પત્તિર્ અન્યથા વૈ દ્વિષન્તિ તાઃ

મૃદુહ્રસ્વધ્વજો યત્ર પ્રિયો ઽશક્તો દ્રુતચ્યુતિઃ ।
યત્ર સ્ત્રીણાં ચ કાઠિન્યં તત્ર નીચરતો ભવેત્

નાર્યો નીચરતોદ્વિગ્ના દ્વિષન્તિ પુરુષં ક્ષણાત્ ।
શ્રૂયતે ચૈવ કર્ણાટે કાન્તયા નિહતઃ પતિઃ

અઙ્ગુલીનાં પ્રવેશૈસ્ તુ તથા કૃત્રિમલિઙ્ગકૈઃ ।
મૃદુહ્રસ્વધ્વજૈઃ કામી રમેત્ સ્ત્રીતોષહેતવે

અથ પ્રાસઙ્ગિકં કન્યાપરીક્ષણપ્રકરણમ્ ।
ઇદાનીં યદ્ અહં વક્ષ્યે કન્યાયાઃ લક્ષણં તતઃ ।
નિરૂપ્ય લક્ષણાદીંસ્ તાં પરિતઃ સ્વીયસમ્પદમ્

ન કૃષ્ણા નાતિગૌરાઙ્ગી તન્વી મૃદુવચાસ્ તથા ।
ન ખર્વા નાતિદીર્ઘા ચ સુવક્ત્રા ચારુલોચના

કમ્બુગ્રીવા ચ મૃદ્વઙ્ગી શ્યામરુક્થોદરી તુ યા ।
અલ્પનિદ્રાલ્પભોક્ત્રી ચ સમાઙ્ગી નિમ્નનાસિકા

આરક્તા સુતરાં નેત્રે નખે દન્તચ્છદે ઽપિ ચ ।
પદ્મરક્તાદિચિહ્નં ચ પાણૌ પાદે વિશેષતઃ