Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 1
Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS)
RKS adhyāya 1
majjanamātaṅgagaṇḍacyutamadamadirāmodamattālijālam /
snānaiḥ siddhāṅganānāṃ kucayugavigalatkuṅkumāsaṅgapiṅgam
sāyaṃ prātarmunīnāṃ kuśakusumacayācchannatīrasthanīram /
pāyādvo narmadāmbhaḥ karikarabhakarākrāntarahastaraṅgam
mārkaṇḍeya uvāca:
himavacchikhare ramye siddhagandharvasevite /
yakṣavidyādharākīrṇe nānāgaṇasamanvite
brahmaviṣṇusurāḥ sarve skandanandigaṇeśvarāḥ /
candrādityau grahaiḥ sārdhaṃ nakṣatradhruvamaṇḍalam
vāyuśca varuṇaścaiva kubero 'tha yamastathā /
indrādyā devatās sarve gandharvagaṇa eva ca
brāhmyādyā mātaraśca ṛṣayaśca tapodhanāḥ /
mūrtimantaśca tīrthāni caṇḍabhṛṅgimahābalāḥ
dānavāsuradaityāśca piśācā bhūtarākṣasāḥ /
sūryakoṭisamaprakhyaṃ maṇimāṇikyaśobhitam
ratnavaidūryasopānavāpīkūpasahasrakam /
padmanīlotpalopetaṃ nānāvṛkṣasamanvitam
kāmyakāmaphalair vṛkṣaiḥ puṣpitaiḥ phalitair yutam /
haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ cakravākopakūjitam
kokakokilasaṃghuṣṭaṃ nānāpakṣisamākulam /
sthānaṃ sarve harasyāpuḥ siddhaiśca parisevitam
tatrāsīnaṃ mahādevaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram /
stuvantaḥ ke 'pi deveśaṃ kecin nṛtyanti cāgrataḥ
divyasiṃhāsanāsīnam umayā sahitaṃ haram /
teṣāṃ madhye samutthāya skando vacanam abravīt
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā sāṣṭāṅgaṃ praṇipatya ca /
sṛṣṭisaṃhārakarttāraṃ surāsuranamaskṛtam
brahmaviṣṇvindravaradaṃ bhaktānāṃ bhaktavatsalam /
tryambakasitakaṇṭhāya jñātājñātasvarūpiṇe
īśvarāyāvināśāya gajacarmāvaguṇṭhine /
kapālamālābharaṇadvīpicarmadharāya ca
bhasmoddhūlitadehāya namaste 'stu pinākine /
anantānantarūpāya kālāya parameṣṭhine
sadyo vāmas tathā ghoras tatpuruṣāya te namaḥ /
īśānāya pareśāya sadāśiva namo 'stu te
ṛgyajuḥ sāmarūpāya atharvāya namo 'stu te /
namaḥ kālāgnirūpāya sarvalokanivāsine
namaḥ kāntārddhadehāya varṣiṣṭhāya ca te namaḥ /
oṃ namaḥ śivāya rūpāya bhīmāya bhavarūpiṇe
śivāya bhavarūpāya bhīmarūpakapardine /
tvayā vyāptaṃ jagat sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram
jihvācāpalyabhāvena khedito 'si mayā prabho /
kṣamasva mama īśāna ajñānāñjñānato 'pi vā
īśvara uvāca:
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te stavenānena suvrata /
dadāmi te na sandeho varaṃ manasi kāṅkṣitam
skanda uvāca:
yadi tuṣṭo 'si me deva varaṃ dātumamecchasi /
uttare tu diśābhāge harmyā hemamayāḥ śubhāḥ
saptabhaumāstu vistīrṇahemaprākāratoraṇāḥ /
nānāmaṇisamuktādyā vajravaidūryamaṇḍitāḥ
tatraiva madhurā vāṇī veṇuvīṇāḥ sahasraśaḥ /
prekṣaṇīyair nṛtyagītair divyakāntimanoharaiḥ
kasyaitāni gṛhāṇīti meroruttarataḥ śiva /
tvatprasādāt tu pṛcchāmi paraṃ kautūhalaṃ hi me
īśvara uvāca:
śṛṇu skanda suraśreṣṭha kathyamānaṃ nibodha me /
bhṛgusthāne pure ye vai rāhusūrvyasamāgame
kurukṣetre prabhāse ca mokṣe rudrapade tathā /
kedārakṣetrake sthāne rudre kanakhale tathā
bhairave lalitākṣetre śiva dhyātvā ca putraka /
ye pṛtāḥ śivanadyāṃ tu śivadhyānaparāyaṇā
teṣāṃ gṛhāṇi ramyāṇi svayaṃ karmaphalārjitaiḥ /
saptabhaumair gṛhair divyair vastrabhogāś ca puṣkalāḥ
dattāni ca mayaiteṣāṃ harmyabhogasukhāni ca /
skanda uvāca:
sahasraśatabhaumāśca vaidūryamāṇamaṇḍitāḥ
kūṭaiḥ kapāṭakair naddhasiddhadvārāṇyanekaśaḥ /
nityotsavair nṛtyagītaiḥ kāmyair divyair manoharaiḥ
asaṃkhyātā gṛhā ramyāḥ sūryakoṭisamaprabhāḥ /
kasyaitānīha harmyāṇi pūrvabhāge maheśvara
dakṣiṇe paścime caiva nānābhogāḥ sahasraśaḥ /
surendrabhavane bhogāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
kena karmmavipākena śūbhenāpyaśubhena vā /
kūṣmāṇḍavāsinaścakre ghore majjanti tāmase
pūyaśoṇitakūpeṣu kṛmikīṭapataṅginaḥ /
tiryagyonigatāḥ pāpaiḥ pīḍyamānās tu mānuṣāḥ
dāridryaduḥkhitā dīnāḥ pacyamānā bubhukṣitāḥ /
kena karmmavipākena śūbhāśubhagati prabho
etatsarvaṃ yathānyāyaṃ kathayasva prasādataḥ /
īśvara uvāca:
ye mṛtā narmadātīre saṅgame tigmadārśite
teṣāṃ gṛhāṇi ramyāṇi pūrvabhāge ca ṣaṇmukha /
oṃkāradakṣiṇe bhāge pūrvato 'marakaṇṭake
narmadākoṭitīrthe ca ye mṛtāḥ skandamānuṣāḥ /
harmye manorame ramye te vasanti narottamāḥ
bhṛgāvagnau jale vāpi revākapilasaṅgame /
dānaṃ dattaṃ tapastaptaṃ te vasanti gṛhair imaiḥ
godāvaryyāṃ payasvinyāṃ tapatyāṃ caiva saṅgame /
tryambake dhautapāpe ca himādrau vindhyaparvate
maheśvaramaye sahye gokarṇe ca mahābale /
hariścandrapure candre śrīśaile tripurāntake
kṛṣṇāyāṃ sasamudrāyām ekādaśyāṃ mahānade /
kārtike yonikuṇḍe ca ye mriyante ca putraka
yāmye harmye hemamaye teṣāṃ śreṣṭhās svayambhuvaḥ /
nānā bhogāṃśca bhuñjanti yathā śakras triviṣṭape
sarasvatyāṃ tyajet prāṇān prabhāse śaśibhūṣaṇe /
pāriyātre mahākāle prayāge ca mahāpathe
teṣāṃ gṛhāṇi ramyāṇi nānābhogāśca puṣkalāḥ /
maṇimāṇikyadīptābhāḥ saumye koṭitrayodaśa
evaṃ tathaikāviṃśatyā bhūrve caivopaveśitāḥ /
dakṣiṇe navakoṭyastu bhṛtā harmyā hiraṇmayāḥ
gṛhā mauktikasaṃkāśāḥ koṭyaḥ ṣoḍaśa vāruṇe /
tīrthayātrāviśeṣeṇa dānadharmaviśeṣataḥ
bhuñjanti vividhān bhogān mayā tuṣṭena putraka /
meroruttarato bhāge dakṣiṇe vāruṇe tathā
krīḍanti ca manohārimandire devanirmite /
devānāṃ vārddhakistatra kartā viśvasya karmaṇaḥ
sarvaratnamayaṃ harmyaṃ bhuvanopari paśyasi /
pūrvabhāge mahāsena nārmadaḥ phalamaśnute
etatte kathitaṃ skanda paripṛṣṭaṃ tvayā ca yat /
devānāṃ ca hitārthāya tubhyaṃ sarvaṃ mayānagha
Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0