Skanda Purana · Chapter 8.17
[https://sa.wikisource.org/s/are pūrvavartī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ १५१ - १६०)] | [https://sa.wikisource.org/s/bf4 āgāmī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ १७१ - १८०)]
sanatkumāra uvāca
śakreṇa tu kṛtānujño nandī pramathanāyakaḥ /
brahmaṇo bhavanaṃ gantuṃ matiṃ dadhre mahādyutiḥ१
sa muhūrttānmahāvego mahāvega२ ivānilaḥ
vairājaṃ bhavanaṃ prāptaścaturvaktrasya pārṣadaḥ
hataklamāṃ sa tu sabhāṃ sabhāṃ merugireriva /
viveśa nandī tejasvī divākarakaro yathā /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
४९ prabhu - ravra. / ५० mandarāvāsamavyagra - ga., mandarāvāsinavyagraḥ - gha / ५१ dhara? / ५२ grahiṣyati - ka kha. / ५३ bhūmipaḥ (pa) - ka. ga. (kha) / / ५४ dvijāpūrvaṃ - ga. / ५५ manandayan - ga. / ५६ tsavam - ka. ga / ५७ deveśa - ka. /
१ mahāmatiḥ - kha. / २ muhurttaṃ sa mahāvego - ga, / ६ ivānalaḥ - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
tāṃ kathāmiva citrārthāṃ citrārthairbahubhiryutām /
dadarśa४ sa sabhāṃ nandī bahvāścaryasamākulām५ / /४/ /
tasyāṃ sabhāyāmālīnaṃ yatibhissaha sodbhutam /
apaśyadabjajaṃ nandī devaiḥ pañcabhirāvṛtam / /५/ /
vedārthaṃ bhāṣamāṇaṃ taṃ६ yatīnāṃ paripṛcchatām /
tām̐śca bhāṣyavidaḥ sarvān śrutvā sādhviti vādinaḥ / /६/ /
nandī pitāmahaṃ samyak pūjayāmāsa satvaram /
tataḥ pitāmahaḥ prāha nandinaṃ gaṇanāyakam / /७/ /
kiṃ cirādāgatosīti sa ca taṃ pratyabhāṣata /
aśokatarukaṃ putraṃ giriputrī grahīṣyati //८ / /
bhagavam̐statra७ devastvāṃ nimantrayati śaṅkaraḥ /
imāṃśca tapasāgnyābhān८ savedān vedavādinaḥ /
nimantrayati deveśo yajñakoṭīnimantritaḥ
yatibhissaha sarvastvaṃ mandaraṃ citrakandaram / / 8.161.१० / /
vraja mānada devānāmevamājñāpayatyajaḥ /
ityevaṃ vacasāṃ kartā vacaḥ śrutvā sa nandinaḥ / /१ १ / /
japyapriyamuvācedaṃ hṛṣṭarūpaḥ१० pitāmahaḥ /
nandīśvara vrajasva tvamavighnena śivena ca / /१ २/ /
ahamapyāgamiṣyāmi ebhissaha śivāntikam /
mokṣyate cāpyaśokosau dakṣaśāpakṛtaṃ tamaḥ
putrī himavato devī yaṃ grahīṣyati putrakam /
ityuktaḥ pratimānyeśa११mīśasya१२ dayitograṇīḥ /
brahmaṇo bhavanāttūrṇaṃ kṣīrodamudadhiṃ yayau /
mālāmiva samudrasya sa tu velāmamālinīm / / १ ५/ /
- - - -- - - - - - - - -
४ dadṛśe - ka. / ५ aścarya bahusaṃkulām - ka kha. / ६ sa vibhāṣantaṃ - ka. kha. / ७ bhagavāṃstatra - ka. / ८ tapanābhāsān - dha. / ९ koṭinimantritaḥ - kha ga. / १० dṛṣṭarūpaḥ - ka. / ११ ityuktastu praṇamyātha - gha. / १२.. .mīśeśa - ka. kha. /
- - - -- - - - - - - - -
gaṇeśvarasadomukhya āsasāda durutsahām /
sa velānilayān viprān vālakhilyām̐१३ stapodhanān //१ ६/ /
nānāniyamasaṃyuktānapaśyad१४ gaṇanāyakaḥ
vandamānaṃ१५ tamālokya gaṇeśaṃ suyaśāpatim //१७' /
āśībhiranukūlābhirnananduste१६ tapodhanāḥ /
tapodhanānāṃ hṛṣṭānāṃ nandī madhyagato babhau /
grahāṇāṃ saumyarūpāṇāṃ yathā१७ madhyagatoḍupaḥ
atha pādyārghyadānena phaladānena vaiva hi / /१९/ /
saṃpūjya nandinaṃ devaṃ bālakhilyāstamabruvan /
kutaścirasyāgamanamiha te pramathādhipa /
kaccid drakṣyāma deveśaṃ sāmbamambāpatiṃ bhavam //8.161.२
tato nandī dvijaśreṣṭhān१९ śreṣṭho vai pramathādhipaḥ /
sālāṅkāramidaṃ vākyamabravīd dvijasaṃsadi / /२
mandare sāmbiko devo nehāgacchati śaṅkaraḥ /
iha cāgamanaṃ२० yanme tacchṛṇudhvaṃ tapodhanāḥ
aśokatarukaṃ putraṃ giriputrī grahīṣyati /
tatra vo gopatirdevo nimantrayati śaṅkaraḥ
śvaḥ sarve dārasahitāḥ saśiṣyatanayāgnayaḥ /
mandaraṃ yāta viprāgryā māmambāṃ२१ cānugṛhaṇata२२
ityevaṃ nandinā proktā bālakhilyā२३ maharṣayaḥ
deve bhakti२५ prakarṣeṇa२६ gaṇeśamidamabruvan
bho nandinnāgamiṣyāmaḥ śvaḥ prabhāte vayaṃ prabho /
parvataṃ yāhyavighnena mandaraṃ cārukandaram / /२६/ /
- - - -- - - - - - - - -
१३ bālikhilyām̐ - ka kha. / १४ līlāniyamasaṃyuktānapaśyad/१५ vandyamāna-ka/ १६ staṃ-gha kha/ १७ sthito - ka. kha. / १८ ivoḍupaḥ ( ?) - gha / / १९ nandirdvijaśreṣṭhān - kha. / २० tvāgamanaṃ - gha. / २१/ māmbāṃ - ka kha / २२ ca nugṛhaṇatha - ka kha., gṛhya ca - gha / २३ bālikhilyā - ka. kha. / २४ mahābalāḥ kha. / २५ devabhakti ka / २६ praharṣeṇa - ka kha. / २७ deveśa - gha. /
- - - -- - - - - - - - -
sa bālakhilyaiḥ praṇatobhipūjito
nimantrya२७ sarvān tripade dvijottamān /
punarnivṛtobhijagāma mandaraṃ
sa yatra devyā sahitovatiṣṭhate / /२७/ /
atha bhuvanapatiṃ patiṃ surāṇāṃ
giritanayāmukhapaṅkajadvirepham /
dhanadavaradametya bhūtanāthaṃ
gaṇapatinātha idaṃ tadāvabhāṣe / /२८ / /
divi ca bhuvi ca ye caranti viprāḥ
śamadamasaṃyamaśaucasatvayuktāḥ
tripuradamana kālanāśa sarve
tava vacanādvinimantritā mayā te२९ /
iti skandapurāṇe taruputragrahaṇe viprāmantraṇaṃ nāma ekaṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
āmantriteṣu vipreṣu nārāyaṇapadatraye
nandinyatha nivṛtte ca gaṇayūthapayūthape / / १ / /
bhagavān kratukāmaghnaḥ pūṣṇo dantanipātanaḥ /
mālī maulī balī kālaḥ kāle vacanamavravīt / / २/ /
ambike jagataḥ२ sarve brāhmaṇā brāhmaṇaḥ२ samāḥ /
āmantritā varārohe kuru yatte manogatam / / ३ / /
sa yatrāśokatarukaḥ putrakaste bhaviṣyati /
tatra sajjīkaropyanna४mannadaḥ piṅgalaḥ५ priye /
- - - -- - - - - - - - -
२८... bhimantrya - ka / २९ damayamamaṃyanaśaucasatvayuktāḥ - ka, damaśama - kha. gha. / ३० mayeti - kha. / १ trilokapuravāsiṣu - gha / २... dhyāgatā - gha. / ३ brahmaṇā (?) / ४ karotvannaṃ - ka, karod devi - gha / २.., tva - ka., piñjalaḥ - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
śvaḥ prabhāte yathā devi nandinā saha nandini /
yāmośokataroḥ६ pārśvaṃ tathā kuru girīndraje
sākāśajalapātālaṃ७ jagajjanani tatra hi
piṇḍīkṛtaṃ tvaddhitārthe९ bhaviṣyati gireḥ sute
anena cāmantrayatā nandinā vai dvijottamān /
krāntaṃ trivikramākrāntaṃ१० nārāyaṇapadatrayam
sohamasya varārohe vareṇye११ varadāyini /
varaṃ dāsyāmi varade yadi te rucitaṃ priye //८/ /
atha devī divonāthaṃ ḍiṇḍimuṇḍeśvaraṃ१२ haram /
avadadvaradaṃ kāntaṃ kāntaṃ candrārdhabhūṣaṇam१३ /
ayannandīśvaro deva āvayoḥ paramo hitaḥ /
varakoṭīsahasrāṇi tvattorhati na saṃśayaḥ / /8.162.१
varado hyasi lokānāṃ lokānāmapi ceśvaraḥ /
yadi tuṣṭosi śailāderdiśasva pravaraṃ varam / / ११ / /
kṛttivāsāstato devo mūrdhnyupāghrāya nandinam /
uvāca pramatheśānaṃ१५ vriyatāmīpsito१६ varaḥ / /१
tataḥ kapīndravadanaḥ sureśasadṛśadyutiḥ /
praṇamya śirasā prāha nandī śaṅkaravallabhaḥ१७ //१ ३/ /
prabhāvāttava deveśa varadāsmyajarāmaraḥ
bhogavān pūjitaḥ pūjyairdevadānavakinnaraiḥ //१४/ /
kiṃ me vareṇa yohaṃ te varakoṭiprapūjitau
paśyāmi caraṇau śarva sāmbasya pramathārcitau
- - - -- - - - - - - - -
६ māyā... - ka, yāmī ( mya śokataroḥ - kha., yāhyaśokataro - gha. / ७ sakālajalapātālaṃ - gha. / ८ jagatsarvaṃ nimantritaṃ - gha,... mantra(tra - ka. / ९ tvaddhitārthaṃ - kha. ga / १० trivikramam - gha., ...mākrānta - ka. ga. / १५ varado - gha / १२ caṇḍāṇḍeśvara - gha / १३ kāntacandrārdhabhūṣaṇam - ka. ga. / १४ sarveṣāṃ - gha / १५ pramatheśāna - ka. / १६ vṛyatāmīpsito - ka. ga. / १७ nandīśo haravallabhaḥ - gha. / १८ varadāsmyajarāmaraḥ - ka. ga. / १९ prapūjitaiḥ - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
vareṇa tu mamānena gopate yadi tuṣyasi
nityā bhavatu me bhaktistvayi sāmbe maheśvara२१ // १
śiṣṭānāṃ madviśiṣṭānāṃ gaṇānāṃ gaṇapādhipaḥ
tvayā kṛto devavara kimatonyat kariṣyasi / / १७/ /
ityevaṃ nandinaṃ devo bhāṣamāṇaṃ tadā natam
prītyāpaśyad२४ virūpākṣaḥ śaśāṅkakṛtaśekharaḥ
tatotpalanikāśena kareṇa bhagavān haraḥ /
pramṛjya prāha harṣeṇa harṣayan nandinaṃ bhṛśam / / १ ९/ /
bhaktimānasi me२५ nandin sadāraṃ sagaṇāśrayam /
tāṃ ca bhaktiṃ puraskṛtya pārśvasthosi mayā kṛtaḥ
satyāddharmāttapodānād gobhyo vedebhya eva ca /
ebhyo me tvaṃ priyataraḥ sarvebhyo gaṇapeśvara / / २१ / /
prabhāte२६ yaśca te nāma kīrtayiṣyati lokapa
sośvamedhasya ca phalaṃ samyagiṣṭasya lapsyate२८ //२२/ /
yaśca tvāṃ dveṣṭi vidviṣṭaḥ२९ sa me dharmaratopi hi /
yasya tvaṃ dayitosau३० me dayitastu bhavet sadā / /२३ / /
namo nandīśvarāyeti procya yaḥ svapsyate naraḥ /
tasya kuṣmāṇḍarājebhyo३१ na bhaviṣyati vai bhayam // २४/ /
ityevaṃ bruvatastasya nandīśvaraguṇastavam /
brahmaṇastanuratyugrā३२ sandhyā samabhivartata /
saṃdhyākālantu३३ kālajñaḥ kālaḥ kālanihā३४ haraḥ /
upoḍhaṃ vīkṣya nṛttasya devaḥ kālamamanyata३५ / / २६/ /
- - - -- - - - - - - - -
२०. tuṣyati - ka., tuṣyase - gha / २१ sāmba maheśvara - ga., gaṇeśvara - ka. / २२ gaṇapādhipa - ka. / २३ nutaṃ - kha. / २४ pṛtyāpaśyad - ka. / २५ māṃ (?) / २६ prayataḥ - kha / २७ lokapaḥ - ka. / २८ lakṣyate - kha. / २९ vai dveṣṭi - ka / ३० dayitaḥ so - ka. ga. / ३१ kuṣmāṇḍarājabhyo - ka. / ३२. ravyagrā - kha, ga. / ३३ saṃndhyākālantu - ka. ga. / ३४ kālāvaho - gha. / ३५ yaṃ raktaṃ vīkṣya saṃsāraṃ kālaṃ matvetyajovyayaḥ - gha. /
- - - -- - - - - - - - -
upaspṛśya tataḥ sodbhirapāṃ sraṣṭā trilokapaḥ /
anvāsta४६ bhagavāni sandhyāṃ lokasaṃsthāṃ nu pālayan४७
prasāritakaro devo nyastajānukamaṇḍalaḥ
prasaritakaro vyomni divākara ivābhavat / /२८/ /
japtvā tu paramaṃ japyaṃ trivedarasasaṃbhavama /
bhavaḥ pranṛttya३९ccatura४०ścaturaṃ caturānana४१ / /२९/ /
bharttāraṃ vīkṣya nṛtyantaṃ४२ viṣaktakarapallavam /
sahadharmacarī devī bharttāraṃ sānvanṛtyata४३ / /8.162.३ ० / /
dampatī vīkṣya nṛtyantau sāṭṭahāsaṃ gaṇāgraṇīḥ /
prānṛtyata४४ tato nandī devayoḥ prītimāvahan / /३ १ / /
devamambāñca nṛtyantau nandinañca samīkṣya tu /
pramathā nīlameghābhāḥ४५ pranṛttāstūryanisvanaiḥ //३ २/ /
tato bheryo jharjharāśca४६ kikhirānakamaṇḍukāḥ
āḍambarā ḍiṇḍimāśca śaṃkhāścaiva prasasvanuḥ /
muhurmuhuḥ sādhayate nṛttaṃ caturamambikā /
nandī visṛjate४८ hāsaṃ pramathā nedurulbaṇāḥ / / ३४/ /
tattūryavaraśabdāḍhyaṃ४९ śivāśaniravākulam /
sandhyāmukhaṃ babhau raudraṃ vaḍavāmukhasannibham /
nanṛturjahasuścānye५० jajapuśca tathāpare /
jaguścānyetimadhuraṃ gandharvā iva pārṣadāḥ / /३ ६ / /
tatombaratalāpīḍe pūrṇavimbetinirmale /
mṛgāṅke hyudite candre candrāvayavabhūṣaṇaḥ५१
- - - -- - - - - - - - -
३६ anvāste - ka. / ३७ lokasaṃsthāntu pālayan - gha . . . . bhipālanā (nī m (nāt) -kaḥ/ ३८ jānunyasta(?), kamaṇḍaluḥ - ka kha. / ३९ prahṛṣṭa - ka. / ४० catura - kha. / ४१ ... ñcaturānanaḥ - ka. kha., pranṛtyac caturaḥ (?) / ४२ nṛttantaṃ - ka. ga. / ४३... sata - kha. / ४४ pranṛtyata - gha. / ४५ nilameghābhaḥ - ka. / ४६ marmarāśca - kha. / ४७ kikharānaka - ka. kha., meṇḍukā - ga. / ४८ visasṛje - kha. / ४९ kharaśabdāḍhya - ka. kha. ga. gha / ५० narnaturjahasuścānye - ka. kha. ga. / ५१... bhūṣaṇe - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
samāpya niyamaṃ devaḥ sāmbanandīśapārṣadaḥ
virarāmotsavāttasmāt pārvatīṃ cedamabravīt //३
uṣitvā śarvarīmetāṃ śarvaryamitavikrame /
aśokatarukaṃ putraṃ tataḥ śvastvaṃ grahīṣyasi / /३ ९/ /
dhāreyī sā sadarbhāyāṃ dharāyāṃ५३ dhāraṇīdharā
suṣvāpa devavacanādekāṃ५५ rātriṃ yatavratā / /8.162.४० / /
tataḥ śatasahasrāṃśāvuditerkerkabhāvanaḥ /
umāmāha prayāmeti५६ yatrāśokaḥ sutaḥ५७ sa te५८
tato bhagavatī dhanyā dhanadā dhanadārcitā /
bhavamāha prayāmeti siñjamānavibhūṣaṇā५९ //४२/ /
pādacāreṇa bhagavān pādapaṃ pādapālayaḥ /
tamaśokataru prāpa sanandī sāmbiko haraḥ //४३ / /
sa tatra piṅgalaṃ yakṣaṃ६० piṅgalānalasannibham /
sādhayānaṃ dadarśānnamannadaṃ pramathaiḥ saha
athātra bhakṣyabhojyasya coṣyalehyasya ca prabhuḥ /
sopaśyat parvataprakhyān rāśīn rāśividāṃ varaḥ /
sa sādhitaṃ६१ tato dṛṣṭvā yakṣeṇānnaṃ pinākadhṛk /
praharṣamatulaṃ६२ lebhe sāmbikaḥ saha nandinā //४६/ /
tataḥ pitāmaho devaḥ saha devāpsaroragaiḥ
tatrāgānmudito bhūtvā६४ yatra sāmbombikāpatiḥ
te praṇamya mahādevaṃ६५ devāstenābhipūjitāḥ /
parivārya tadāśokamidamūcurharāgrataḥ६६ / /४८/ /
- - - -- - - - - - - - -
५२ sapārṣada - kha / ५३ dhārayā - ka / ५४ dharaṇīdharā - kha. / ५५ devā (tāṃ) - ka. / ५६ vrajāmyeti - gha. / ५७ yatrāśokasutaḥ - ka., yatrāśokataruḥ - kha. / ५८ sutaḥ - kha., śubhe - ga. / ५९ siñjanmaṇi vabhūṣaṇā (?) / / ६० piṅgalādhyaśa - ka. / ६१ saṃsādhitam (?) / ६२ saharṣamatulaṃ - kha. / ६३ devasuroragai - ka kha./ ६४ buddhvā - gha. / ६५ praṇemurmahādeva - kha. / ६६ mahāsurāḥ - gha. /
- - - -- - - - - - - - -
adyaprabhṛti vṛkṣoyaṃ sarvataḥ६७ sukhasaṃyutaḥ /
dakṣaśāpatamonmukto bhaviṣyati divaukasaḥ६८ / /४९/ /
amaro jarayā tyaktaḥ sarvaduḥkhavivarjitaḥ /
sarvābharaṇapuṣpāḍhyaḥ sarvagandharasānvitaḥ
sarvakāmapradaścaiva icchāpuṣpaphalastathā
bhaviṣyati na sandeho devyāśca sudṛḍhaṃ priyaḥ
sanatkumāra uvāca
tato girīndratanayāṃ girīśaḥ praṇatārtihā /
paśyānnaparvatānetāniti provāca kāmadaḥ७० / /५२ / /
sā vīkṣya bhakṣyabhojyasya ucchrayān parvatopamān /
dṛḍhaṃ tutoṣa deveśā piṅgalasya guhāraṇiḥ / /५३ / /
sumālinaṃ yakṣavaraṃ piṅgalaṃ parvatātmajā /
yuyoja varadānena tāmāha ca maheśvaraḥ / /५४/ /
devi sarvamidaṃ sajjaṃ bhakṣyaṃ bhojyaṃ७१ tavottamam /
yatte manīṣitaṃ kāryaṃ tatkuruṣva kimāsyate / /५५/ /
tataḥ sātipramuditā divyāmbaranivāsinī /
manojavamanujñāpya śaṅkaraṃ bhuvaneśvaram / /५६ / /
daityaśokapradā devī tamaśokaṃ७२ vibhāvarī /
alañcakāra sasnehā alaṅkāraiḥ pṛthagvidhaiḥ / /५७ / /
ātapatraṃ ca tasyāgre muktādāmāvabhāsitam
ucchrayāmāsa girijā mayūrāṅgaruhaiḥ saha / /५८/ /
nānāvarṇena cāpyasya candanena sugandhinā /
āmūlādakaroddevī varapaṅkāṅkitāṃ७४ tanum /
- - - -- - - - - - - - -
६७ sarvagaḥ - gha. / ६८ viniścayam (?) / ६९ svecchāpuppaphalastathā - ga / ७० kāmahā - gha. / ७१ bhakṣyabhojyaṃ - ka. kha. / ७२ tadaśokaṃ - ka, tapaśokaṃ. - kha. / ७३ vibhūṣitaṃ - ka. / ७४ karapaṅkāṅkitā - ka., karapaṭṭāṅkitāṃ - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
jāmbūnadamayaścāpi paṭṭairmaṇivirājitaiḥ /
sarvato bhūṣayāmāsa aśokatarukaṃ priyam / /8.162.६० / /
tasya śākhāpraśākhāsu muktādāmāni७५ pārvatī /
ābabandha७६ sa tairbhāti nakṣatrairiva candramāḥ
atha vāsoyugaiḥ śvetaistamaśokaṃ guhāraṇiḥ /
vāsayāmāsa lokānāṃ jananī putralālasā /
śrīveṣṭakaṃ nameruñca guggulaṃ ghṛtameva ca /
samavetaṃ tato dhūpaṃ dadau devavarapradā / /६३ / /
tataḥ śaṃkhaninādena devatūryaraveṇa ca /
baliṃ balavato bhāryā cakāra caratī tapaḥ
tathārcayantyāstaṃ७७ vṛkṣaṃ candrahārāmṛtaprabham /
stanābhyāmasravat kṣīraṃ७८ putrasnehābhisaṃgamāt७९ //६५/ /
umayā८० sorcito vṛkṣaḥ aśoko vanadīpakaḥ
atīva śuśubhe tatra vasanta iva rūpavān
nandinātha samānītān brāhmaṇān brahmaṇaḥ samān /
vācayāmāsa puṇyāhaṃ dattvā teṣāṃ yathepsitam८२ //६७/ /
tataḥ puṇyāhaghoṣānte āśīrvādasya cobhayoḥ /
anumānya patiṃ devī ṛṣīm̐stānabravīttu sā८३ //६८/ /
aputrā bhagavantohamaśokatarukaṃ८४ sutam /
imamadya८५ grahīṣyāmi samanujñātumarhatha८६ //६९/ /
ityevaṃ bruvatīṃ devīṃ pārvatīṃ putralālasām /
samamūcurdvijāḥ sarve iṣṭato gṛhyatāmiti /
tataḥ śaṃkharavo८७ divyaḥ sarvatūryaravānvitaḥ
prababhau pūrayan sarvaṃ nārāyaṇapadatrayam
- - - -- - - - - - - - -
७५ muktāmālā (lyā) ni - kha. / ७६ ābabaddha - kha. / ७७.. rcayatyāstaṃ - ka. / ७८. mabhavat kṣīraṃ (?), kṣīramabhacat - ka. / ७९ saṃgatam (?) / ८० umāyāḥ - ka. / ८१ aśokavanadīpakam - ka. kha. / ८२ godhanameva ca - gha... tām - ka.,. tān - kha. / ८३ brāhmaṇānbravīt (?), biprām̐stānabravīt - ka., ṛṣīnvamabravīt - gha. / ८४ aputrāha hi bhagavannaśokataruka - ka.,... haṃ dvijāḥ svāmī - gha. / ८५ idamadya - ka iyamadya - kha / ८६ māmanujñātumarhatha (?) / ८७ varo - gha. / ८८ āḍaṃbaravarānvitaḥ - gha /
- - - -- - - - - - - - -
vedānuccārayan८९ viprā nṛtyantyapsarasāṃ gaṇāḥ /
neduśca pramathāssarve sagandharvamahoragāḥ /
ṛtavaḥ ṣaṭ ca saṃhṛṣṭāḥ svaiḥ svaiḥ kusumasaṃcayaiḥ /
alañcakruraśokañca tacca daivatamaṇḍalam /
tatpravāditagāndharvaṃ pranṛttāpsarasāṃ gaṇam /
paśyanti hṛṣitā devā aśokatarukotsavama९०
vādayan kacchapīṃ vīṇāṃ vīṇāvādayatāṃ varaḥ
nārado nṛtyate harṣād vātanunna ivānalaḥ९२
tapodhanaiśca dhanino devaiśca dhanadārcitā /
pūjyamānā babhau tatra raveriva yathā prabhā / /७६/ /
samāpya niyamaṃ sātha gṛhītvāśokaputrakam
girīndratanayā९४ bhāti dharā iva jalokṣitā
atha nandīśvarādiṣṭāḥ pramathāste sahasraśaḥ /
adadan svāsanānyāśu viprāṇāṃ vipravatsalāḥ
svarṇānāṃ rājatānāṃ ca sphaṭikānāṃ९५ prabhāvatām /
pramathaiḥ kīryamāṇānā९६ māsanānāmabhūt svanaḥ /
meroḥ śikharavarṣāṇāṃ mahatī kuśajairiva (?
tathāsanānyudvahatāṃ pramathānāṃ babhau ravaḥ९७ / /8.162.८० / /
varṣānnamṛṣṭākāmānāṃ (?) meghānāṃ stanatāmiva /
skandhasthaiśca karasthaiśca uttamāṃgasthitairapi९८ / /८ १ / /
āsanaiḥ pramathā rejuḥ sārkāgnaya ivācalāḥ /
ānayantyapare tūrṇamapare dhārayantyuta / /८२ / /
pramathāste९९ hṛṣṭarūpā hyāsanāni mahāsanāḥ /
ekaikayojanaśataṃ vistṛtāyojanāntaram //८३ / /
- - - -- - - - - - - - -
८९ sāmānyuccārayan - gha / ९ ० śakrabrahma purogamāḥ purogamā - - gha / ९१ vīṇā vādayitāṃ - ka. kha / ९२ gandha- nunna ivācalaḥ - gha. / ९३ kaṃ sa (su) ta - gha. / ९४ vavarṣa harṣitā - gha / sphāṭikānāṃ - gha. / ' १ krīyamāṇānāṃ - gha., sīrya (?) / ९७ pramathānāmabhūd (?) / ९८ śatairapi - gha. / ९९ prakṛtāste - gha. /
- - - -- - - - - - - - -
asaṃsaktāsanā paṃktirnirmitā viśvakarmaṇā /
mandarasya śubhe१०० pṛṣṭhe viprapaṃktyo viniḥsṛtāḥ /
tapanairnirgataiḥ sarvaiḥ samāmeghāsvasecatān? / /८५ / /
snāte patha iva dṛṣṭavā rejurāsanabhūṣaṇāḥ /?
sahasrapaṃktayastāstu maṃdare vistṛte१०१ girau /
dvijātīnanuliptām̐stu yakṣajambālamiśrakān /?
saśekharān sasragdāmānanuhūya samodyatān? / /८७/ /
maṃdāraistu१०२ sasaṃtānaiḥ pāribhadraistathaiva ca /
anilaiḥ sāṃganādāśca (?) rejurdevā iva dvijāḥ
suślakṣṇaiśca sugandhaiśca gandhacūrṇaiḥ sapiñjaraiḥ /
avakīrṇāstato devairbhūmidevāḥ samaṃtataḥ / /८९/ /
divyacandanapaṅkāṅkā divyacūrṇāvacūrṇitāḥ /
brāhmaṇā rejurekasthā ekasthā iva pāvakāḥ /
divyaṃ dhūpaṃ cārayitvā māmājñā (?) sarvaśaśca ha /
tataḥ sphaṭikasaṃkāśaṃ padmareṇurivārjitāḥ (१) //९१ / /
hastaśaucaṃ muhūrtena dattaṃ śaṃkarakiṃkaraiḥ /
baddhakakṣāstataḥ śūrā baddhakakṣā iva dvipāḥ /
pariveṣṭumupakrāntāḥ pramathā brāhmaṇarṣabhān / /९ २/ /
bhājanānyatha svarṇāni rājatasphāṭikāni ca /
muhūrtena dvijātīnāṃ dadurdevā१०३ vinītavat /
hṛtvā hṛtvā babhūrekhaṃ daṃḍe vāri samaṃḍalam (?) /
bhakṣyabhojyānnapānāni१०४ daduḥ samyak samantataḥ / / ९४/ /
arthavadyo haripurāsarāṭapurakānyapi
netrasthaṃ hṛdayasthaṃ ca mukhasthaṃ hastasūcitam / /९५/ /
- - - -- - - - - - - - -
१०० śubhāḥ - va. / १०१ visṛte - gha- / १०२ maṃdaraistu - gha. / १०३ dadhurdevā (?) / १०४ bhokṣya- bhojyāni pānāni - gha. / १०५... tyapi - gha /
- - - -- - - - - - - - -
brāhmaṇānāṃ viduścaiva daduśca pramathādhipāḥ /
bhṛṅgāraiḥ kāñcanaiḥ kecit१०६ pānīyaṃ guṇavardhanam१०७/
diśaṃtopi caraṃtyete pānīyamitivādinaḥ /
apare candraraśmyābhaiścāmaraiḥ satsugandhibhiḥ //९७/ /
ābījurbrāhmaṇān१०८ hṛṣṭāḥ pramathāḥ tapasonilaḥ (?) /
divyā devastriyaścaiva lokatrayanivāsinaḥ / /९८ / /
ekaikaṃ brāhmaṇāṃstatra sevante vāsavaṃ yathā /
apsarovārasaṃghāśca sarvālaṃkārabhūṣitāḥ
nanṛturdevacetāṃsi muṣṇantyaḥ sarvatodiśam /
viśvāvasurnāradaśca tumburuḥ parvatastathā / /8.162.१
kustumburuḥ śāliśirāḥ parjanyo gaṇḍamaṇḍakaḥ /
citrāṅgadaścitrasenaścitraścitrarathastathā // १०१ / /
ete daivatagandharvā raktātodyā harapriyāḥ /
divyatāneṣu gāyanti geyaṃ manmathadīpanam / /१ ० २/ /
namerurguggulūnmiśro ghṛtadhārāvasecitaḥ
dhūpaḥ sañcāryate tatra pratīhārībhiruttamaḥ११०
yadarthameṣa bhramati nārāyaṇapadatraye /
pūjyamānaḥ suraiḥ sendraiḥ śloko dhūpatrayāṅkanaḥ१११ / / १ ०४/ /
guggulośca namerośca ājyadhūpasya caiva ha /
tṛptiṃ na devā gacchanti priyāṇāmiva darśanāt / / १
trayāṇāmeva dhūpānāṃ jahurna pavanā gatim
guggulośca namerośca ājyadhūpasya caiva ha / / १०
taṃ dṛṣṭavā candramaulistu११३ tarukotsavamīśvaraḥ /
pārvatīharṣado harṣaṃ pupoṣānuttamaṃ muhuḥ११४ / /१
- - - -- - - - - - - - -
१०६ kaścit - gha. / १०७ varddhata. - gha / १०८ avidurbrāhmaṇān - gha. / १०९... vasecitaṃ - ka. / ११० pratīhāribhiruttamaḥ (?) / १११ ṅkaraḥ - ka., kaṅkaṇaḥ - kha. / ११२ na jahad gandhamāgataṃ - gha. / ११३ tataḥ sa kṛtātulāla ( ?) - gha. / ११४ bahu - gha. /
- - - -- - - - - - - - -
hṛṣyamāṇe paśupatau muhurvratapatau hare /
carācaraṃ paśupatau trailokyaṃ११५ harṣaṇāyate११६ / / १०८ / /
pranṛttāpsarasovāraṃ११७ divyadhūpādhivāsitam /
ṛtubhiḥ११८ kusumaiḥ kīrṇaṃ tatsado gaganāyate / / १० ९/ /
tataḥ śālyodanaṃ tūrṇaṃ - - - - - - - -
tena temṛtakalpena sarva eva dvijottamāḥ /
bhakṣyabhojyānnapānena tatṛpurlokapūjitāḥ१२० / /8.162.१
tataḥ śrutisukhaḥ puṇyo rākṣasāsuravejanaḥ /
puṇyāhaśabdaḥ prakṛto vipraistrailokyapūraṇaḥ /
tataḥ sāmbamaśokaṃ taṃ saharaṃ saha nandinā /
kusumākṣatasaṃyuktamāśīrbhirabhinandya ca / /१ १ २/ /
mahāntaḥ susvanāḥ sarve brahmasūtrajaṭādharāḥ /
praṇamanto virūpākṣaṃ yayurviprā yathāgatam // ११३ / /
surāśca pūjitā dānairvākpradānaiśca śūlinā /
yathāgataṃ१२१ gatāḥ sarve parivārya śatakratum१२२ / / १
gaṇāśca gaṇapālena१२३ pūjitāḥ sagaṇādhipāḥ /
yathāvāsaṃ yayuḥ sarve harṣāduddhūtavāsasaḥ / / ११ ५/ /
aho devyā hi saubhāgyamahosyā१२४ vallabho haraḥ /
aho devasya devyarthaṃ saṃbhramo lakṣito hi naḥ / /१
yā naivaṃ१२५ dayitā bhartturyatheśasya gireḥ sutā
kathaṃ sā subhagā nāma strītvaṃ cāpi bibhartti kim /
- - - -- - - - - - - - -
११५ paśupātestrailokyaṃ - kha. / ११६ harṣaṃ jāyate - ka. ga / ११७ vārī - gha. / ११८ dhātubhiḥ - gha. / ११९ itaḥ paraṃ katipayoṃśaḥ khaṇḍitaḥ / १२० tatṛpurlokapūjitāḥ - ka. kha. ga. / १२१ pitāmahaṃ - ka. ga. / १२२ śatakratu - ka.,... tu - ga. / १२३ gaṇapāḥ sarve - kaḥ ga. / १२४.. tisaubhāgyamahosyā - ka., bhi... - kha. / १२५ naiva - ga. / १२६ sutāṃ - ka. ga. /
- - - -- - - - - - - - -
giriputryā kṛtaṃ manye tapaḥ paramabhāsvaram /
tapasābhijito१२७ yasyā varado१२८ vṛṣabhadhvajaḥ / / ११ ८/ /
aho strīṇāṃ balaṃ sūkṣmaṃ devairapi sudurjayam /
yena rudrasamā īśāḥ strīṇāṃ vaśyatvamāgatāḥ /
anye tānabruvam̐statra mahātmāno gaṇādhipāḥ /
deva evaiṣa rūpeṇa bhāryā bhūtvāvatiṣṭhate१२९ / / 8.162.१२० / /
māvamanyata devīṃ tāṃ yogāt kiṃ nāvabudhyatha /
ityevaṃ jalpamānāste anyonyena१३० gaṇottamāḥ
jagmuḥ svabhavanānyeva dīpyamānā yathāgnayaḥ / / १२१ / /
devopi nandinā sārdhaṃ sombayā१३२ cābhirūpayā /
aśokatarukasyādha upaviṣṭombikārcitaḥ१३३ / / १२२ / /
tataḥ praṇamya१३४ varadaṃ१३५ somā१३६ somavibhūṣaṇam /
uvāca vacasāṃ yonirbhūtasaṃghapatiṃ patim / / १२३ / /
sunirvṛtāsmi saṃvṛttā tripurāndhakasūdana
yanmayāśokatarukaḥ putraḥ१३८ prakṛtakaḥ kṛtaḥ / /१ २४/ /
samastavyastamakhilaṃ trailokyaṃ lokabhāvana /
samāgataṃ tvatprabhāvāt mama putratarūtsave१३९ / १ २५/ /
nūnaṃ me sukṛtaṃ deva tapaḥ paramabhāsvaram /
labdhosi yanmayā deva sarvabhūtapatiḥ patiḥ // १२६ / /
devairyaccāpi१४० muṣitamiṣṭaputraphalaṃ purā
tanme sarvaṃ१४२ vyapagataṃ prāpyāśokataruṃ sutam / /१ २७/ /
matto१४३ dhanyatarā deva१४४ nāstyanyā tridive१४५ ṅganā
patirvratapatirvīra१४७ yasyā me tvaṃ maheśvara१४८ / / १ २८/ /
- - - -- - - - - - - - -
१२७ nirjito - gha. / १२८ vaśago - gha. / १२९ bhūtāvatiṣṭhate - ka ga, bhāryābhūto.. (?) / १३० anyonyaṃ tu - gha. / १३१ divaukasaḥ - gha. / १३२ sāmbayā - ka., somayā - gha. / १३३.. mbikāśritaḥ - gha. / १३४ tato- bhipūjya - gha. / १३५ varadāṃ - gha. / १३६ somaṃ - ka. gha. / १३७ tripurāntaka - gha. / १३८ putra - ka. / १३९ taruputramahotsave (?) / १४० devairyaccātra - gha. / १४१... miṣṭaṃ putraphalaṃ - gha. / १४२ savyaṃ (tyaṃ) - ka. / १४३ mayā - gha. / १४४ devi - ka. / १४५ tridivo - kha., tridivā - gha. / १४६ tridivāṅganā - kha. /' १४७ patitā pativīrasya - gha. / १४८ maheśvaraḥ - ka. kha. /
- - - -- - - - - - - - -
bhavaṃ bhavānī prītyaivamuktvā muktāvalīdharā /
papāta padbhyāṃ devasya netrāsrāpūritekṣaṇā / / १२९/ /
tāmutthāpya girīśastu pariṣvajya ca pīḍitam
niveśya - - - rumūrūbhyāṃ१५० sasnehamidamabravīt१५१ /
devī satī ca sādhvī ca sahadharmacarī ca me /
brahmaṇyā ca śaraṇyā ca tvaṃ me nityaṃ priyā priye // १३१ / /
akāryamapi kāryaṃ hi ato१५२ devi mayā tava /
kiṃ punaryadyaśonmiśramīdṛśaṃ१५३ dharmasaṃyutam / / १३ २/ /
tarpitā brāhmaṇā devi devāśca sagaṇāstvayā /
gṛhītaḥ putrakaścāyaṃ tvayāśokataruḥ priye
ehi devi gṛhān yāma saṃpūrṇaste manorathaḥ /
bhūyaḥ sutaṃ१५४ taṃ drakṣyāmaḥ stabakaiḥ samalaṃkṛtam // १ ३४/ /
ityuktā patinā sādhvī harṣapūrṇamukhekṣaṇā /
prāhedaṃ vacanaṃ tatra haritaṃ hariṇekṣaṇā१५५ / / १३ ५/ /
hariṇākṣa sthitamiha१५६ amuṃ१५७ putra suputrakam /
gopāyasva hare yatnād gajāśvāccāṇḍajāṇḍapāt / /१ ३ ६/ /
yadi vāpi bhavedeṣa stabakaiḥ samalaṃkṛtaḥ /
aśokaputrako mahyaṃ tadā māṃ draṣṭumarhasi // १ ३७/ /
iti saṃdiśya haritamudbhrāntahariṇekṣaṇā /
sāpāṅgacakṣurvikṣepaṃ kṛtvomā patinā saha /
viveśa sadanaṃ devī prabhevādityamaṇḍalam / / १ ३८/ /
iti paśupatinā sahaiva devī sutamupagṛhya taruṃ hyaśokapotam
pramuditagaṇamadhyagā viveśa svabhavanameva tadā prahṛṣṭacittā / / १
iti skandapurāṇe aśokataruputragrahaṇe dviṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
- - - -- - - - - - - - -
१४९ pariṣvajyāvapīḍitam - (?) , pīḍitāṃ - gha / १५० mūrubhyāṃ (?) / - ka., varaśūrābhyāṃ - gha. / १५१ sasnehāmidamabravīt - kha. / / ५२ kartavyato ( ?) / १५३ ryaśasā miśramīdṛśaṃ - gha.,.. ñcedṛśaṃ - kha. / १५४ śu pa - gha. / / १५५ hariṇekṣaṇaṃ - gha. / १५६ sthitiriha - gha / १५७... mumaṃ - gha. / १५८ hyaśokavṛkṣam - ka kha. / १५९ २११ - kha., itaḥ paraṃ niyamānuṣṭānamahimākhyānātmakāḥ katipayedhyāyāḥ adhikā gha .pustake /
- - - -- - - - - - - - -
vyāsa uvāca
śārvaṃ tejaḥ samādāya vahniḥ kiṃ kṛtavāṃstadā /
kathaṃ skandassamutpannaḥ kasmim̐sthāne mahādyutiḥ
senāpatye kathañcāsāvabhiṣiktaḥ surottamaiḥ /
kimarthamabhiṣiktaśca१ kasmindeśepi vā prabho
tārakaśca kathaṃ tena nihato raṇamūrdhani /
etadicchāmyahaṃ vettu tvatprasādānmahāmune
iti vijñāpito dhīmān vyāsenākliṣṭakarmaṇā /
provāca vadatāṃ śreṣṭhaḥ pitāmahasutastadā
sanatkumāra uvāca
atha trailocanaṃ tejaḥ sutasaṃkalpasaṃbhavam /
na dhārayitumutsehe dīptimānapi pāvakaḥ
dāhātmakopi bhūtānāṃ dahyamānassa tejasā /
gaṅgāmabhyarthayāmāsa dhāraṇe tasya tejasaḥ
sā tenābhyarthitā devī hutāśena trilokagā /
evamastviti sāśaṅkamuvāca madhurasvarā
tattejo devadevasya tejasvī havyavāhanaḥ /
tadā saṃkrāmayāñcakre gaṅgāyāṃ yogamāyayā
jñātvāpi durdharaṃ tatsā pratipede varānanā /
arthipraṇayanirbhaṅgadoṣabhītā२ saridvarā
atha sā kṣipramabhavanmantharālasagāminī /
prabhāvāttejasastasya śyāmonmukhapayodharā३
bhinnāñjanarucā tanvyā४ romarājyā rarāja sā
ghanarājyā ghanāpāye lekhevānuṣṇadīdhiteḥ //१
- - - -- - - - - - - - -
१ kamarthamabhiṣiktaśca - ka. / २ praṇayi nirbhaṅgadoṣabhītā - ka kha. / ३ śyāmāmukhapayodharā - ka. / ४ tanvī (?) / ५ ca - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
jagāma ca tadā glāniṃ kiñcidāviplutekṣaṇā /
nopalebhe tadā devī ratiṃ śayyāsaneṣu ca / /१
amṛtasyandibhiḥ śītaiḥ६ spṛṣṭāpi śaśinaḥ karaiḥ /
mamlau७ sā tejasā tena dahyamānā tadānaghā८ // १३ / /
- - - - - - - - śarastambābhirājite /
sotsasarja tadā tejo harasyograṃ śubhehani९ / / १४/ /
śaramadhyāt samabhavad bālo१० bālaparākramaḥ /
ṣaḍvaktro dvādaśabhujaḥ sūryakoṭisamadyutiḥ / / १
samidhya vidhinā tatra pāvakaṃ pāvakatviṣaḥ /
viśvāmitrastadā cakre jātakarma sujanmanaḥ // १
kṛttikāstaṃ११ tadā dṛṣṭvā prasnutorupayodharāḥ
ājagmurantikaṃ tasya - - - - - - - - // १७/ /
upatasthuśca taṃ vedāssopavedāssasaṃgrahāḥ /
kalā vidyāśca nikhilā lakṣmīrmedhā sarasvatī / /१
kāntirdharmo dayā kṣāntirdhṛtirdhairyaṃ parākramaḥ /
yogastejo bala prajñā sthitigāmbhīryasatkriyāḥ
athāto dhanurādāya divyamadbhutavikramaḥ
sandhāya līlayā bāṇaṃ sa mumoca girau - - / /8.163.२ ० / /
prodbhinnaṃ sahasā tena bhūbhṛtaḥ śikharottamam /
papātāśu paritrastabhītodbhrāntavihaṅgamam //२१ / /
tad dṛṣṭvā mahadāścaryaṃ satvānāṃ tannivāsinām /
vismayaśca bhayañcaiva yugapat saṃbabhūvatuḥ / / २२ / /
atha prekṣya bhayaṃ tasmādātmano balasūdanaḥ /
mātṝḥ saṃpreṣayāmāsa vināśāyāmitadyuteḥ
- - - -- - - - - - - - -
६ amṛnasyandaniḥśītaiḥ - ka / ७ mamle - kha / ८ tadānaghāḥ - ka. / ९ itaḥ paraṃ patramekaṃ khaṇḍitaṃ ka. pustake / १० balo - kha. / ११ kṛttikāste - ga / १२ pragvaṃ (putraṃ) cārupayodharāḥ - kha / १३ gha pustake bhinnakramametadākhyānam /
- - - -- - - - - - - - -
āgatya mātarastatra dṛṣṭvā taṃ tejasāṃ nidhim /
tameva śaraṇaṃ jagmustattejohṛtacetasaḥ /
ājagāma tataḥ kruddhaḥ saha vrātairdivaukasām /
airāvatagajaskandhamārūḍhaḥ pākaśāsanaḥ /
āgacchataḥ surāndṛṣṭvā nanādoccairmahādyutiḥ /
abhyadravacca saṃkruddhaḥ siṃho mattān gajāniva१४ / /२६/ /
babhūvustena nādena muhurmūḍhā divaukasaḥ /
abhūdairāvaṇasyāpi madadhvaṃsaḥ१५ kapolayoḥ / /२७/ /
arcīṃṣi ca१६ pradīptāni visasarja sahasraśaḥ /
trilocanasutasteṣāṃ surāṇāṃ suradarpahā / / २८/ /
arccirbhirhatakāntīni mukhānyasuravidviṣām /
babhūvurhimadagdhāni sarojāni saraḥsviva१७ /
atha vajraṃ samādāya jvalitaṃ jvalanadyuteḥ /
roṣādātāmranetrānto visasarja śatakratuḥ / /8.163.३ ० / /
tena vajraprahāreṇa sa dvimūrttistadābhavat /
dvābhyāmapi ca mūrttibhyāmabhyadhāvat purandaram / /३ १ / /
atha darpaṃ vihāyāśu praṇeme pākaśāsanaḥ /
tejasāṃ nidhaye tasmai prāha caivaṃ१८ vinirjitaḥ१९ / /३ २ / /
gṛhāṇa rājyamapyeyat२० prārthanīyaṃ manasvinām /
tvameva yukto२१ lokānāṃ pālane pāvakātmaja // ३३ / /
satsvapyanyeṣu२२ tejassu tamasāṃ२३ vinihantṛṣu
agnāveva haviḥ puṇyaṃ hūyate - - - - - / /३४/ / - - - - -- - - -- - /
prāha prabhavatāṃ śreṣṭho vihasya vibudhādhipam / / ३५ / /
- - - -- - - - - - - - -
१४ mattagajāneva - gha. / १५ samadadhva (tva) - kha. / १६ sa ( ?) / १७ sareṣviva - kha. ga. / १८ cetyaṃ - ga., cainaṃ (?), cedaṃ (?) / १९ vinirmita - ga, divi sthita ( ?) - kha. / २०... madyaiva - ga / २१ mukto - kha śakto - ga / २२ satsvapyesu ( ṣu) ca - kha / २३ tapasā - kha / २४ vinivartiṣu - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
śādhi śakra tvamevedaṃ rājyaṃ ciramabhīpsitam /
anena bahudoṣeṇa nāhamarthī purandara / / ३६ / /
niśāmya tadvacaḥ śrīmān skandasyākliṣṭacetasaḥ /
arthavadvacanaṃ ślakṣṇaṃ punarāha śacīpatiḥ / / ३ ७/ /
/
- - - - - - - - - - .. - - - - - / / ३ ८/ /
darśaya no vicitrāṇi kāryajātānyanekadhā /
saṃgatāni vibhinnāni - - - - - - - - /
trailokyarājyagrahaṇaṃ svanubaddhamanavyayam // ३९ / /
evamuktavati prāha sambhavatyanaladyutiḥ
snigdhagambhīrayā vācā smitapūrvamidaṃ vacaḥ / /8.163.४० / /
na vicālayituṃ cetaḥ२६ śakra२७ śaktā२८ haṭhānmama
na vāri saritāṃ patyuralātaiḥ saṃpratapyate / /४१ / /
rājyaṃ rājīvapatrākṣa na jātu manasāpyaham /
doṣāṇāṃ nityamāvāsaṃ३० kāmaye३१ pākaśāsana / /४२ / /
tasya tadvacanaṃ śrutvā punarvaktumiyeṣa saḥ /
sudhāniṣyandibhiḥ skandaṃ snapayanniva locanaiḥ / /४३ / /
ākare३२ tejasāṃ ślāghye naitaccitraṃ tvayi prabho /
śaktā evaṃ३३ na sajjante bhogeṣu sumahatsvapi / /४४/ /
senāpatyebhiṣicyasva surāṇāmarthasiddhaye /
vapuḥ (?) saṃmānayāmīha३४ nāhamājñāpaye vibho३५ / /४५/ /
atha tadvacanaṃ śrutvā puruhūtaṃ mahābhujaḥ /
dvādaśākṣaḥ sahasrākṣamidamāhoruvikramaḥ / /४६ / /
mama prabhavati śrīmān lokānāṃ prabhuravyayaḥ /
ananyabhūrameyātmā vṛṣaketuḥ purandara / /४७/ /
- - - -- - - - - - - - -
२५ śambhavatyaniladyutiḥ - kha. / २६ caiva - ka. / २७ śakraḥ - ga. / २८ śaptāḥ (ktaḥ) - ga. / २९ śaṭhā mama - kha. ga. / ३० nilayaṃ nityaṃ - ga. / ३१ kāmoyaṃ - kha. / ३२ ādhāre - kha. / ३३ eva - kha. / ३४. māhaṃ - kha,... myahaṃ - ga., nājñāpakamahaṃ - kha / ३५ prabho - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
tamārādhya prabhuṃ bhaktyā gṛhāṇājñāṃ śatakrato /
tāmahaṃ pratipatsyāmi३६ yāmasau dāsyati prabhuḥ
tasyābhiprāyamājñāya devadevo vṛṣadhvajaḥ /
ājagāma sapatnīko didṛkṣustanayaṃ tadā
svāhayā sahito vahnirgaṅgā ca saritāṃ varā /
kṛttikāśca susaṃhṛṣṭāḥ śvetaṃ śikhariṇāṃ varam
yugapatte tadā tatra śvetasya śikharottame /
cintayāmāsurāyāntaḥ kannu skandobhiyāsyati
atha teṣāmabhiprāyaṃ jñātvā matimatāṃ varaḥ /
ṣoḍhā samabhavat skando yogīśo balavattadā
skandobhyagānmahādevaṃ viśākho himavatsutām /
naigameṣo yayau gaṅgāṃ vahniṃ śākho mahādyutiḥ
svāhāṃ jagāma saṃhṛṣṭaḥ kākapakṣadharo guhaḥ /
kṛttikāḥ३७ ṣaṇmukhaḥ śrīmān vegādabhisasāra ca
manorathān sa sarveṣāṃ devadevātmajaḥ prabhuḥ /
yugapadyogināmīśaḥ pūrayāmāsa mūrtibhiḥ //५५/ /
atha tasmai dadau śambhurastragrāmaṃ caturvidham /
sudhākaṇaparisrāvi cūḍāratnaṃ ca pārvatī
svamanonirmalāṃ gaṅgā viśuddhāmamṛtodbhavām /
ekāvaliṃ dadau tasmai guhāyotphullalocanā //५७/ /
dviṣatprāṇaharāṃ gurvīmamoghāṃ havyavāhanaḥ /
arciṣmatīṃ dadau cāsmai śaktiṃ śaktāya sūnave
patākāṃ mahatīṃ raktāṃ jvalatpāvakasaprabhām /
kiṅkiṇīnāditāṃ divyāṃ prādāt svāhā mahātmane
supuṇyagandhāmutphullāṃ svarajaḥparipiñjarām /
kṛttikāśca dadustasmai३८ mālāmañcitakesarām //8.163.६० / /
- - - -- - - - - - - - -
३६ prativakṣyāmi - . ३७ kṛttikāṃ - ka. kha / ३८ dadau tasmai - ka /
- - - -- - - - - - - - -
athājagmuḥ surāḥ sarve pitāmahapuraḥsarāḥ /
śvetādreḥ śikharaṃ ramyaṃ vṛṣaketuṃ didṛkṣavaḥ /
tānāgatān samaṃ sarvān tadā tatra divaukasaḥ /
dṛṣṭvā saṃbhāvayāmāsa mahādevaḥ prasannayā / /६२ / /
praṇamya devadeveśaṃ३९ labdhvānujñāṃ४० divaukasaḥ /
śilāsu śaśigaurīṣu niṣeduramitaujasaḥ / /६३ / /
prottuṅgaśikharaḥ śveto dyutimānapi bhūdharaḥ /
tejasāṃ sannipātena babhūva dyutimattaraḥ / /६४/ /
atha pracoditaḥ sarvairvibudhairvibudhādhipaḥ /
vyajñāpayanmahādevaṃ praṇamya vadatāṃ varaḥ / / ६५/ /
tārakākhyena no lakṣmīrāmṛṣṭā४१ prasabhaṃ prabho /
vajraṃ vakṣaḥsthale tasya kaṭhine kuṇṭhatāṃ४२ yayau
cakraṃ hareḥ sahasrāraṃ jvalitaṃ jvalitaujasaḥ /
āsādya mṛdutāṃ bheje kaṇṭhaṃ tasyāmaradviṣaḥ // ६७/ /
daṇḍo vaivasvatasyāpi pradīptānalabhāsvaraḥ
alātamiva toyaughe nirvāṇo dānavorasi /
samare ripudurvāro mahāpāśaḥ pracetasaḥ /
tasya kaṇṭhe samabhavanmantreṇeva vaśīkṛtaḥ४४ // ६९/ /
utpāṭya४५ prasabhaṃ tena nandane kalpapādapāḥ
niveśitā yathākāmaṃ svagṛhodyānabhūmiṣu
samīpe tasya sāśaṅkastālavṛntāyatenilaḥ /
svapuṣpanikarairbhītā ṛtavastamupāsate / /७१ / /
havirbhuji hutaṃ havyamācchinatti balādasau /
miṣatāṃ sarvadevānāṃ devadeva diteḥ sutaḥ / /७२ / /
- - - -- - - - - - - - -
३९ devadevāya - ka. kha. ga. / ४० labdhānujñā - ka., labdhānujñā - ga. / ४१... rāmiṣṭā - ka.,.. rāśiṣṭā - ga. / ४२ kuṇṭhitāṃ - kha., kuṇṭhitaṃ (?) / ४३ bhāsuraḥ - vā. / ४४ vaśīkṛte - kha. / ४५ utpāṭyāprasabhaṃ ka. / ४६ pādapān - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
abhiṣicya surāḥ skandaṃ senāpatye mahādyutim /
jetumicchanti daityendra prasādāttava śaṅkara /
evaṃ vijñāpitastatra vajriṇā vṛṣabhadhvajaḥ /
dādāvanujñāṃ skandāya४७ senāpatyābhiṣecane /
atha vibudhasamūhairvandito vandanīyo
madanatanuvihantā bālacarndrārdhamauliḥ /
tanayamabhisamīkṣya snehasazphullanetraḥ
śaśikiraṇasitādrerāśu sontarbabhūva
iti skandapurāṇe skandābhiṣekānujñāne triṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha te skandamādāya surā brahmapurassarāḥ /
samantapañcakaṃ puṇyamājagmuramitaujasaḥ /
tasmim̐stīre sarasvatyāḥ prāgudakpravaṇe same /
vistīrṇe śvabhrapāṣāṇa१ kaṇṭakoṣaravarjite
skandasya२ paritaḥ sarve tadā saṃhṛṣṭacetasaḥ /
niṣeduste suraśreṣṭhā३ jvalitānalavarcasaḥ / / ३ / /
tat puṇyamamaraiḥ pṛktaṃ sthānaṃ puṇyataraṃ४ punaḥ /
abhūd gāṅgairivāmbhobhiḥ sametaṃ५ yāmunaṃ payaḥ /
ājagāmātha taṃ deśaṃ kṣitirmūrttimatī tadā /
skandābhiṣeke sañjāte harṣasaṃphullalocanā //५ / /
athāsau kṣipramabhavad deśaḥ kanakabālukaḥ /
vicitraḥ paritaścitraiḥ sphuradratnagabhastibhiḥ
- - - -- - - - - - - - -
४७ skandasya (?) / ४८ २११ - kha. pu. /
१ svarṇapāṣāṇa - kha. / २ skandañca (?) / ३ viṣeduramaraśreṣṭhā - kha. / ४ puṇyatamaṃ - ka. / ५ saṃpṛktaṃ (?) /
- - - -- - - - - - - - -
adhyāsata mahātmāno yaṃ deśamapamatsarāḥ /
nirastaduritaḥ sobhūttatra७ teṣāṃ vibhūtibhiḥ //७/ /
atha siṃhāsanaṃ divyaṃ śātakumbhaṃ susaṃskṛtam /
gṛhītvā giribhiḥ sārdhamājagāma himalayaḥ१०
ratnairoṣadhibhirgandhaiḥ pūrṇān puṇyaiśca vāribhiḥ /
ādāya kalāśān haimān phullāmburuhamālinaḥ
udanvantaḥ susambhrāntāḥ pracalanmaṇikuṇḍalāḥ /
ājagmustvaritāstatra hāravibhrājitorasaḥ //8.164.१
gaṅgā ratnamayām̐ścārūn kalaśān११ sphuritatviṣaḥ /
haimāmbujakṛtottaṃsān pūrṇān paramavāriṇā //१
gṛhītvā saha sarvābhissaridbhissaritāmbarā /
ājagāma tadā harṣāt praskhalantī sameṣvapi //१
abhiṣecanikān kumbhān grāhayitvā susaṃskṛtān /
nānāratnaprabhodyotapratiraktārkadīdhitīn
devībhiḥ saha bahvībhirājagāma divaukasām /
ākrāmantīva tejāṃsi tejasā svena pārvatī
adbhiḥ paramapuṇyābhiḥ pūrṇān ratnāṃśumālinaḥ /
kalaśān sphāṭikān śubhrān१२ grāhayitvā susaṃskṛtān
mukuṭaṃ ca mahacchralāghyaṃ dīptimaccāruvigraham /
nānāratnavivitrāṃśusamūhasphuritodaram /
hārañca nirmalaṃ१३ śuddhaṃ śaśāṅkakiraṇatviṣam /
kāntaṃ muktāvitānañca१४ cetohāri sunirmalam१५ /
abhyāgamattadā tatra prahṛṣṭo yādasāṃ patiḥ /
dānavādhipamātaṅgaviṣāṇollikhitāṅgadaḥ
- - - -- - - - - - - - -
६ adhyāsanta - ka. kha. / ७ śaśvattatra - kha., saśca - ka / / ८ vibhūtayaḥ - ka. kha / ९ śātakumbhasusaṃskṛtam - ka. / १० himācalaḥ - kha. / ११.. ścārukalaśān - kha. / १२ sphāṭikamayān - ka. kha / १३ nistataṃ - ka, kāntamuktāvitānañca - kha. / १४ cetasāṃ hāranirmalam - ka. kha, hāri.? (?) / १५ nirmalam - ka kha. /
- - - -- - - - - - - - -
ratnāṅgadāni cārūṇi dyutimanti dhaneśvaraḥ /
samādāyābhyagāt sāraṃ sarvāsāmiva sampadām / /१
niśākarāṃśugaurāṇi१६ dīrghāṇi rucimanti ca /
ādāya ratnadaṇḍāni cāmarāṇi nahādyutiḥ१७
vaivasvatopi saṃ१८pūrṇaśaraccandrāṃśunirmalam /
prodvahan vakṣasā hāramājagāma tadantikam /
ātapatrāpadeśena dadau tasmai mahātmane /
phalaṃ surādhipatyasya samagramiva vāsavaḥ / /२२/ /
bhūṣayantastarūm̐statra khapuṣpānekarodgamaiḥ /
ṛtavastaṃ tadā deśamājagmustuṣṭacetasaḥ //२३ / /
arundhatī śacī svāhā sinīvālī girīndrajā /
aditirdevamātā ca niśā sānumatiḥ१९ kuhūḥ //२४/ /
hrīḥ śrīḥ puṣṭirdiśo२० dyauśca sutāḥ sarvāḥ prajāpateḥ /
rākā ca dhiṣaṇā caiva surabhirdevayoṣitaḥ / /२५/ /
oṣadhyo mūttimatyaśca kauśiko vanadevatā /
ahaḥ kāṣṭhā muhūrtāśca māsāḥ saṃvatsaraḥ kalāḥ /
airāvaṇaḥ supratīko vāmanaḥ kumudoñjanaḥ /
puṣpadanto mahāpadmaḥ२१ sārvabhaumaśca diggajāḥ /
ābhiṣecanikaṃ sarvamupaninyurmahātmanaḥ२२
jvalitavahnisamānaruco jaṭāḥ pariniyamya himācalavāsinaḥ /
tamabhijagmurudīrṇatapobalā munivarā muditā dahanātmajam
vibudhasadmaratā jvalitaujasastridaśavanditapādasaroruhāḥ
ṛṣigaṇāstvaritābhiyayurguhaṃ२४ niyamitorjitanityatapaḥkriyāḥ२५ /
- - - -- - - - - - - - -
१६ niśākaroṃśugaurāṇi - kha. / १७ mahādyute (teḥ) - ka / १८ yat - ka. / १९ sānumatī - ka. / २० hrīḥ puṣṭirvidiśo - kha. / २१ puṣpadantaḥ puṇḍarīkaḥ (?) / २२ abhiṣecanikīḥ sarve apo ninyurmahātmanaḥ - kha. / २३. pādavivandisaroruhāḥ - ka / २४ rgṛhaṃ - ka. / २५ niyamitā niyatendriya.., - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
samuditā muditotsukamānasāḥ kamalayonisutāśca mahaujasaḥ /
tamabhijagmurudārayaśobhṛtastrinayanātmajamagryabalodayam / /8.164.३ ० / /
abhiyayustvaritā bhujageśvarāḥ svaphaṇiratnamarīcivitāninaḥ
viṣabhṛtopyatisaumyavapurdharā dahanasūnumalaṃghyaparākramam // ३१ / /
upayayurgaruḍāśca vimatsarā bhujagarājasurūḍhabalodayāḥ /
drutataraṃ taruṇārkasamadyutiṃ pavanavegavijihmitapādapāḥ / / ३२ / /
nanṛturāyatalolavilocanā vividhabhāvavilāsarasānvitāḥ /
paramayauvanarūpaguṇānvitāḥ२७ pramuditāḥ paritopsarasolasāḥ //३
vividhapuṣparajoruṇamūrttayaḥ surabhigandhavahā vivavustadā /
virajasotitarāṃ mṛduvṛttayo२८ vibudhacittasukhāśca samīraṇāḥ /
ābhiṣecanikaṃ kṛtsnaṃ vidhiṃ tasya bṛhaspatiḥ /
samiddhya jvalanaṃ samyak cacāra śarajanmanaḥ /
āśīrbhirāśiṣāṃ dhāma samāśliṣya śivātmajam /
stutyaṃ stutibhiragryābhistuṣṭuvurmunayastadā
maṅgalāni jagustasya gandharvā nāradaśca yaḥ /
pratisārya tadā vīṇāṃ tāraṃ raktamanākulam
atha taṃ dakṣiṇe pāṇau gṛhītvā kṛtamaṅgalam /
guruḥ siṃhāsane tasmin prāṅmukhaṃ saṃnyaveśayat२९ / /३८/ /
anāhatāstadā vyomni neduruccairdivaukasām /
bhṛśaṃ dundubhayaścitrāḥ samyak cetopahāriṇaḥ / /३
mattadvirephasaṃgītāḥ svakiñjalkāruṇatviṣaḥ /
puṇyagandhā vicitrāśca nipetuḥ puṣpavṛṣṭayaḥ /
caturbhirvadanaiḥ skandaṃ stuvan gīrbhiḥ prajāpatiḥ /
ādade kalaśaṃ pūrvaṃ pūrṇaṃ puṇyena vāriṇā /
- - - -- - - - - - - - -
२६ vikāśinaḥ - ca / २७ guṇācitāḥ - kha. / २८ mṛvivittadā (?) - ka / २९ sa nyaveśayat - ka. kha. ga. /
- - - -- - - - - - - - -
samādhāyāmbaraṃ pītaṃ tato viṣṇuḥ samādade /
kalaśaṃ kaustubhamaṇeḥ parāmṛṣṭaṃ३० gabhastibhiḥ /
tataḥ keyūraratnāṃśukhacitaṃ pākaśāsanaḥ /
uttarīyaṃ niyamyāśu jagrāha kalaśaṃ tadā
nibadhya śaśilekhāṅkā jaṭā jvalanapiṅgalāḥ
jagṛhuḥ kalaśān rudrā bhujaṅgakṛtakaṅkaṇāḥ / /४४/ /
bibhratopi parāṃ dīptiṃ sukhasaṃsparśamūrttayaḥ /
ādityā३२ jagṛhuḥ pūrṇān kalaśān puṇyavāribhiḥ
vasavopi surendrārigajadantakṣatorasaḥ /
ādaduḥ kalaśām̐statra pūrṇān puṇyena vāriṇā //४६/ /
aśvināvapi puṇyābhiḥ pūrṇāvadbhiḥ susaṃskṛtau /
ādadāte tadā kumbhau haimau ratnāṃśumālinau //४७/ /
kumbhānādadire tatra jvalanā jvalitatviṣaḥ /
haimāmburuhasaṃchannān citrān ratnagabhastibhiḥ / /४८/ /
nāgagandharvarājāno lokapālā marudgaṇāḥ /
ṛṣayo bālakhilyāśca३३ pitaraḥ patageśvarāḥ / /४९/ /
dharmo dhātā vidhātā ca kālo mṛtyurvasundharā
sandhyā kāntirdhṛtirmedhā kīrtirlakṣmīḥ sarasvatī / /8.164.५
samudrāssarito vedāstīrthāni girayo grahāḥ /
kumbhānādadire tatra pūrṇān paramavāriṇā //५१ / /
atha te hṛṣṭamanasaḥ prahṛṣṭaṃ pāvakātmajam /
abhyaṣiñcan tadā sarve senāpatye mahaujasam //५२/ /
jayaśabdaṃ tataścakruḥ samaṃ sarve divaukasaḥ
jayinaḥ śarvaputrasya३६ ṛṣayaśca samāgatāḥ
- - - -- - - - - - - - -
३० pṛṣṭaṃ - ka / ३१ ja (jva) lajvalana piṃṅgalāḥ - ka kha / ३२ sūryāśca - ka kha. / ३३ bāli- khilyāśca - ka. kha. ga. / ३४ vasundharāḥ ka. kha. ga. / ३५ sama sarvadivaukasaḥ - ka., samameva divaukasaḥ - ga. / ३६ sarvabhūtasya - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
jagrāha maghavā tasya३७ śvetamātapavāraṇam /
sarvaratnaprabhāvrātavitānapariveṣavat / /५४/ /
dudhuvuścāmarairdīrghaiḥ śaraccandrāṃśunirmalaiḥ
parito ratnadaṇḍaiśca lokapālā mahādyutim /
amṛtādutthitaṃ divyamupanītaṃ pracetasā /
maulimāropayāñcakre३९ sutasya himavatsutā / /५६/ /
hemāvadāte४० vistīrṇe śaśāṅkakiraṇadyutim /
tasya vakṣaḥsthale hāraṃ babandha saritāṃ varā / /५७/ /
hāreṇālaṃkṛtaṃ vakṣaḥ kinnu hāro guhorasā /
iti tatra vitarkobhūttadā vibudhasaṃsadi / /५८/ /
ābabandha mahābāhoraṅgadāni svalaṃkṛtā
bhujeṣu pāraṇālānastambhapīneṣvarundhartā४२ /
dīptimān pāvakasutastadābhūddīptimattaraḥ /
sarpiṣā hūyamānena jvalitognirivādhvare / /8.164.६
dadau tasmai caturvaktraḥ prabhuḥ prīto mahātmane /
mahāpāriṣadān śūrān balinaḥ kāmarūpiṇaḥ //६१ / /
ghaṇṭākarṇaṃ suraktākṣaṃ nandiṣeṇaṃ ca durjayam /
caturthaṃ balināṃ śreṣṭhaṃ khyātaṃ kumudamālinam / /६२ / /
dadau sthāṇurmahāvīryaṃ४३ mahāpāriṣadaṃ kratum /
saṃpravṛtte tadā ghore saṃgrāme tārakāmaye
kruddho jaghāna daityānāṃ yoyutāni४४ caturdaśa /
vibudhāśca dadustasmai senāṃ nairṛtasaṃkulām /
daityayakṣakṣayakarīmajeyāṃ४५ viśvarūpiṇīm /
dadau vaivasvatastasmai mahāpāriṣadāvubhau
- - - -- - - - - - - - -
३७... ntasya - ka. kha. / // ३८ saraścandrasunirmalaiḥ - ka. / ३९... māropamāmāsa - kha / ४० haimāvadāte - ga. / ४१ svalaṃkṛtāṃ - ka. ga / ४२... nālastambhapīnesvarundhatī - ka, kāla ... - kha / ४३ mahāvīryo - kha. / ४४ prayutāni - ka. kha. / ४५ majeyaṃ - ka. ga /
- - - -- - - - - - - - -
unmāthañca४६ pramāthañca mahāvīryaparākramau /
subhrājaṃ bhāsvarañcaiva dadau sūryonuyāyinau / /६६/ /
kārttikeyāya saṃhṛṣṭo raṇe paramadurjayau /
kailāsaśikharākārau śvetasraganulepanau //६७/ /
candramāpi dadau tasmai maṇiṃ sumaṇimeva ca /
jvālājihvaṃ tathā jyotimātmajāya vibhāvasuḥ /
dadau paramasaṃprītaḥ śatrusainyanibarhaṇau /
parighaṃ paṭahaṃ४७ bhīmaṃ dahātidahanau tathā //६९/ /
aṃśopyanucarān pañca dadau skandāya dhīmate /
utkrośaṃ satvarañcaiva vajradaṇḍadharāvubhau
sutāya devadevasya dadau prītaḥ śatakratuḥ /
cakraṃ vikramakañcaiva saṃkramañcātidurjayam / /७१ / /
dadau jvalanaputrāya viṣṇuḥ prīto mahāyaśāḥ /
varddhanaṃ nandanañcaiva sarvavidyāntagāvubhau४८ / /७२/ /
skandāya dadatuḥ४९ prītāvaśvinau५० ca mahābalau /
kundaraṃ kumudaṃ cograṃ kumudañca mahābalam /
ḍambarāḍambarau५१ caubhau dadau dhātāgnisūnave /
vakrānuvakrau balinau meṣāsyau५२ durjayau raṇe / /७४/ /
dadau tvaṣṭā mahāmāyau skandāyānucarāvubhau /
suvrataṃ satyasandhañca dadau mitro mahātmane
suprabhañca mahāmāyaṃ śubhakarmāṇameva ca /
prādādvidhātā skandāya śatrupakṣaniṣūdanau
pālintakaṃ mahāvīryaṃ kālakañca mahābalam /
dadau pāriṣadau५३ pūṣā skandāyāmitatejase /
- - - -- - - - - - - - -
४६ pramathañca - ga. / ४७ vaṭakaṃ (haṃ) - ka, paṭṭahaṃ - kha / ४८ vidyottamābubhau - ka. / ४९ pradaduḥ - kha. / ५० aśvinau - ka / ५१ ḍambarodumbarau - kha. / ५२ meghāsyau - ka kha. / ५३ ca pārṣadau - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
balañcātibalañcaiva mahākāyau mahābalau /
pradadau kārttikeyāya vāyuḥ prīto mahātmane
ghasañca praghasañcaiva timivaktrau mahodarau
dadau jvalanaputrāya varuṇaḥ pāśadhāriṇau //७९/ /
suvarcasaṃ mahāvīryaṃ tathā cāpyativarcasam /
himavān pradadau tasmai skandāyātibalāvubhau / /8.164.८० / /
kāñcanañca mahāmāyaṃ tathā jīmūtamālinam /
dadāvanucarau merurubhau५५ jvalanasūnave / /८ १ / /
sthirañcātisthirañcaiva tathā pariṣadāvubhau /
punardadau mahāmeruḥ skandāyāmitatejase /
ucchṛṅgaṃ ca viśṛṅgaṃ५६ ca śilāpāṣāṇayodhinau /
prādādvindhyo mahāsatvau skandāya jvalitaujase
saṃgrahaṃ vigrahaṃ caiva samudraśca gadādharau /
pradadau kārttikeyāya mahāpāriṣadau tadā / /८४/ /
unmādaṃ५७ puṣpadantaṃ ca śaṅakukarṇañca durjayam /
mahāvīryānmahāsatvān prādāt putrāya pārvatī
jayaṃ mahājayaṃ caiva dadurnāgā mahātmane /
dadau ca५८ paramaprītaḥ skandāya vṛṣavāhanaḥ //८६/ /
bahūnpāriṣadāñchūrān samare durjayānparaiḥ /
gajakarṇaṃ nikumbhañca padmaṃ kumudameva ca / /८७/ /
sanandaṃ dvādaśabhujaṃ tathā kṛṣṇopakṛṣṇakau
kṛtagrīvaṃ kapiskandhaṃ kāñcanākṣaṃ jalandhamam /
akṣisantardanaṃ kuṇṭhaṃ६० pārśvagrīvaṃ mahodaram /
ekākṣaṃ dvādaśabhujamekapādaṃ६१ mahājaṭam
- - - -- - - - - - - - -
५४ samudraśca gadādharau - kha. / ५५ ubhau - ka. kha / ५६ ucchṛtaṃ pātiśṛṅgaṃ (?) - ka. / ५७ unnādaṃ (?) / ५८ sa - kha / ५९ kṛṣṇāpakṛṣṇakau - ka. / ६० kruṣṭha - kha. / ६१ dvādaśabhajaṃ vaktrapādaṃ - kha /
- - - -- - - - - - - - -
sahasrabāhuṃ vikacaṃ vyāghrāsyaṃ kṣitikampanam /
pṛṣṭhavaktraṃ sunāmānaṃ pārśvānanamahānanau // 8.164.९० / /
parisrutaṃ kokanadaṃ priyamālyānulepanam /
ajodaraṃ६२ gajaskandhaṃ skandhākṣaṃ śatalocanam / /९१ / /
jvālājihvaṃ karālaṃ ca६३ śitakeśaṃ tatodaram
aṣṭajihvaṃ caturdaṃṣṭraṃ meghanādaṃ pṛthūdaram
vidyudakṣaṃ dhanurvaktraṃ६५ jaraṭhaṃ६६ mārutāśanama /
udarākṣaṃ jhaṣākṣaṃ६७ ca vajranābhaṃ ca suprabham६८
samudravegaṃ gokarṇaṃ śailakampanameva ca /
patrameṣaṃ prabāhuṃ६९ ca tathā nandopanandakau / /९४/ /
dhūmraṃ śvetaṃ kaliṅgaṃ ca siddhārthaṃ varadaṃ tathā /
priyakaṃ७० gardabhāsyaṃ ca gonardaṃ७१ bhūtatāpanam
ānandaṃ ca pramodaṃ ca svastikaṃ dhruvakaṃ tathā /
kṣepavāpaṃ७२ sujātaṃ ca siddhayātraṃ mahāvaram //९ ६ / /
govrajaṃ kanakāpīḍaṃ mahāpārśvaṃ mahodaram /
gāyanaṃ hasanaṃ caiva bāṇakhaṅgadharaṃ७३ prabhum / / ९७/ /
vaitāliṃ cātitāliṃ ca tathā śaṭhikavātikau /
māṃsajaṃ paṅkadigdhaṃ ca samudronmāthamavyayam
raṇotkaṭaṃ prabhāsaṃ ca śvetamūrdhānamacyutam /
kālakaṇṭhaśarīrañca७४ kuṣmāṇḍaṃ śatrutāpanam
gomāyuvaktraṃ śyenāsyaṃ bhūtalonmāthanaṃ tathā /
yajñavāhaṃ pravāhaṃ ca kākāsyaṃ kākalocanam //8.164.१ ०० / /
mañjulaṃ vakranāsaṃ ca mahānāsaṃ gajodaram /
tuhanaṃ ca tuhānaṃ७५ ca citradevamajaṃ७६ kharam / / १०१ / /
- - - -- - - - - - - - -
६२ añjodaraṃ - ka. / ६३ karālāsyaṃ - kha / ६४ natodaram - kha / ६५ dhanuṣkaṇṭha (?) - ka / ६६ jaṭharaṃ - ka. kha. / ६७ mayākṣaṃ - kha / ६८ vasuprabham - kha. / ६९ pravāha - ka. / ७० priyākṣaṃ (?) / ७१ gonardaṃ - kha. / ७२ kṣemavāpaṃ - kha / ७३ pāṇyoḥ khaḍgadharaṃ - kha. / ७४ bālakaṇṭhaśarīrañca - kha. / ७५ tudānaṃ - kha. / ७६ citradehamajaṃ (?) /
- - - -- - - - - - - - -
madhuraṃ suprasādaṃ ca kirīṭaṃ bhakuṭotkaṭam
vasanaṃ madhuvarṇañca७८ kalaśaṃ kalaśodaram
revantaṃ७९ manmathakaraṃ sūcīvaktraṃ gajānanam /
śvetavaktraṃ suvaktraṃ ca cāruvaktraṃ ca pāṇḍaram /
kaṇṭhabāhuṃ subāhuṃ ca bakaṃ kokilakaṃ tathā /
acalaṃ kanakākṣaṃ ca balānāmagranāyakam // १ ०४/ /
sañcāraṃ ca kokamukhaṃ gṛdhrāsyaṃ jambukaṃ tathā /
lomaśañca jarāsyaṃ ca uṣṭragrīvaṃ kamaṇḍalum८० / /१
daṇḍakaṃ dīrghavaktraṃ ca haṃsavaktraṃ mahābalam /
ṭuṇḍukaṃ८१ śatapādaṃ ca śatākṣaṃ cāpapṛṣṭhakram / / १०
śikṣakaṃ cāpavaktraṃ ca śākhavaktraṃ८२ ca kuṇḍakam /
mahāyogānmahāsatvān satataṃ brahmacāriṇaḥ // १
apradhṛṣyānmahāvīryān samare ripusūdanān /
nānāśastrapraharaṇān nānārūpān mahaujasaḥ / / १०८ / /
nānāvaktraiḥ parivṛtān gaṇaiśca gaṇanāyakān /
gajendracarmavasanān vyāghrakṛṣṇājināmbarān / / १०
raktakeśān hariśmaśrūn muṇḍān digvāsasoparān /
jaṭinaḥ piṅganetrām̐śca bhujaṅgakṛtamekhalān // 8.164.११० / /
pannagāṅgadinaḥ śūrāñchvasadbhogīndrakuṇlān /
pāvanaiḥ paridigdhāṅgān८३ bhasmabhiścandrapāṇḍaraiḥ // ११
nṛtyato valgamānām̐śca hāsotphullavilocanān /
gaṇaiḥ parivṛtānanyairbahubhirgaṇanāyakān // ११२ / /
kūrmakukkuṭavaktraiśca śaśagodhāvṛkānanaiḥ /
kharoṣṭrāśvamukhairbhīmairvarāhamahiṣānanaiḥ / / ११३ / /
- - - -- - - - - - - - -
७७ kirīṭama (mu) kuṭotkaṭam - kha. / ७८ madhuparṇañca - kha / ७५ evantaṃ - kha. / ८० kamaṇḍalaṃ (?) / ८१ kanḍukaṃ - kha. / ८२ śākhāvaktraṃ - ka. / ८३ paridugdhāṅgān - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
manuṣyameḍhavaktraiśca८४ śvaśṛgālamṛgānanaiḥ /
bhīmairmakaravaktraiśca śiśumāraruṣānanaiḥ /
mārjāravṛkavaktraiśca८५ dīrghavaktrairavaktrakaiḥ / /१
lakulolūkacakrāhvaśatapatranibhānanaiḥ /
ākhubabhru viḍālānāṃ tulyāsyai ripudurjayaiḥ // ११ ५/ /
chāgameṣamukhaiścānyaiḥ śukakāraṇḍavānanaiḥ /
ṛkṣaśārdūlavaktraiśca dvipisiṃhānanaistathā८६ // ११
bhīmairdviradavaktraiśca८७ tarakṣuvadanaistathā
garuḍakroṣṭukāsyaiśca kākakokilavaktrakaiḥ // १ १७/ /
govānaramukhaiścānyaiḥ८९ śyenagṛdhramukhaistathā /
mahājaṭharapādāṅgaistārakākṣairmahābalaiḥ / /१
pārāvatamukhaiścānyaiḥ kṛkavākumukhaistathā /
lāvatittirivaktraiśca kṛkalāsamukhairapi // ११
pītakauśeyavāsobhiścīravalkaladhāribhiḥ /
phaṇīndrānaddhagātraiśca citragonasakaṅkaṇaiḥ९० / /8.164.१ २० / /
sthūlodaraiḥ kṛśāṅgaiśca sthūlāṅgaiśca kṛśodaraiḥ /
hrasvagrīvairmahākarṇairnānāvyālavibhūṣaṇaiḥ // १२१ / /
gajendracarmavāsobhiḥ śūraiḥ samaradurjayaiḥ /
skandhavaktrairavaktraiśca pṛṣṭhāsyaiḥ sarvatomukhaiḥ / /१ २२/ /
nānākṛtibhujairvīrairnānābhujagabhīṣaṇaiḥ
nānāveṣai९२ mahāyorgarnānāsthānanivāsibhiḥ / / १२३ / /
nānāvastradharaiścānyai९३ rnānāmālyānulepanaiḥ /
nānācarmāmbarairanyairnānābharaṇadhāribhiḥ //१
uṣṇīṣibhirmukuṭibhiḥ kambugrīvaiḥ susaṃsthitaiḥ /
kirīṭibhiḥ pañcaśikhairjaṭāmukuṭadhāribhiḥ //१
- - - -- - - - - - - - -
८८ meṣavaktraiśca - kha, mṛṣa - ka. / ८५ śukavaktraiśca - ka. / ८६ tarakṣuvadanaistathā - ka / ८७ dvīpisiṃhānanaiścaiva - ka. / ८८ bhīmairdiradavaktrakai. - ka. / ८९ godhānaramukhaiścānyaiḥ (?) / ९० gonāsakaṅkaṇaiḥ (?) / ९१ bhūṣaṇaiḥ (?) / ९२ nānāvegai - kha? / ९३ nānāvaktradharaiścānyai - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
triśikhairdviśikhaiścāpi९४ tathā saptaśikhairapi /
śikhaṇḍibhirdīrghajaṭairmuṇḍaiḥ kapilamūrdhajaiḥ // १
citrākṣakaiścitramukhaiścitrasraganulepanaiḥ /
citrāmbaradharaiḥ vīraiḥ satataṃ priyavigrahaiḥ९५ / / १२७/ /
kṛṣṇanirmāṃsavaktraiśca९६ dīrghapṛṣṭhaiḥ kṛśodaraiḥ /
sthūlapṛṣṭhairmahāgrīvairlambodaramahodaraiḥ९७ //१
mahābhujairmahāvaktrairhrasvagrīvaiḥ kṛśānanaiḥ /
kubjaibhra dīrghajaṃghaiśca hastikarṇaśirodharaiḥ / /१ २९/ /
dīrghoṣṭhardīrghajihvaiśca९८ dīrghākṣairdīrghanāsikaiḥ /
mahādaṃṣṭraiḥ sudaṃṣṭraiśca citradaṃṣṭrairmahābalaiḥ / / 8.164.१३० / /
suvibhaktaśaroraiśca dīptimadbhiḥ svalaṃkṛtaiḥ /
piṅgalākṣairmahākarṇaiḥ śaṃkukarṇairakarṇakaiḥ
dīrghadaṃṣṭaiḥ pṛthūraskaiḥ sthūloṣṭhai९९rharimūrdhajaiḥ /
nānāpādoṣṭhadaṃṣṭraiśca nānāhastaśirodharaiḥ / / १३
nānācarmabhirācchannairnānāvāsobhirāvṛtaiḥ /
hṛṣṭaiḥ paripatadbhiśca nṛtyadbhiśca mahāravaiḥ / /१
lambakarṇairmahoraskairnīlakaṇṭhai१०० strilocanaiḥ /
śukodaranibhaiḥ kaiścit kaiścidañjanasannibhaiḥ / /१
śvetāṅgairlohitagrīvaiḥ piṅgākṣairbhīmadarśanaiḥ /
kalmāṣapāṇipādaiśca jātīhiṅgulakaprabhaiḥ१०१ / / १३ ५/ /
cāmīkarāpīḍanibhaiḥ१०२ śvetairlohitarājibhiḥ
rājāvarttasavarṇaiśca१०४ mayūrasadṛśaprabhaiḥ //१ ३ ६/ /
pāśodyatakaraiḥ१०५ kaiścid vyāttavaktrai१०६ rmahāravaiḥ /
piṅgākṣairnīlakaṇṭhaiśca mahāparighabāhubhiḥ
- - - -- - - - - - - - -
९४ ścaiva - ka. kha / ९५ vigrahapriyaiḥ (?) / ९६ nirmālyavastraiśca (?) / ९७ pralambodaramehanaiḥ (?) / ९८ dīrghajaṃghaiśca - kha. / ९९ sthūlākṣai - kha. / १००. nīlakarṇai. - ka., nīlakaṇṭhaiḥ - kha. / १०१ jātihiṅgu- lakaprabhaiḥ - kha. / १०२. pītanibhaiḥ - kha. / १०३ śvetalohitarājibhiḥ (?) / १०४ lājāvartasavarṇaiśca (?) / १०५ pādodyatakaraiḥ - kha. / १०६ vyāghravaktrai - ka /
- - - -- - - - - - - - -
śataghnīśaktihastaiśca gadāmuśalapāṇibhiḥ /
śūlāsipāṇibhiḥ kaiścinmahākāyairmahābalaiḥ १३८ / /
bhuśuṇḍīprāsahastaiśca vīraiḥ paraśupāṇibhiḥ /
pāśamudgarahastaiśca cakratomarapāṇimiḥ /
citrāyudhadharairvīrairāvṛṇvadbhirdiśo diśam /
ghaṇṭājālavinaddhāṅagaiḥ kiṃkiṇījāladhāribhiḥ / / 8.164.१४० / /
vṛtā gaṇairgaṇādhyakṣā mahāsatvairmahābalaiḥ /
upatasthurmahātmānaṃ kārttikeyaṃ yaśasvinam /
mātṝśca pradadau tasmai kauśikīdehasaṃbhavāḥ /
mahābalā१०७ mahāsatvāḥ samareṣvaparājitāḥ
prabhāvatīṃ viśālākṣīṃ palitāṃ१०८ vṛṣanāsikām /
śrīmatīṃ bahulāṃ siṃhīṃ vijayāṃ bahuputrikām / /१४३ / /
gopālīṃ suprabhāṃ ṣaṣṭhīṃ bṛhadambālikāṃ१०९ kṛśām /
jayāvatīṃ mālatikāṃ dhruvaratnāṃ११० prabhākarīm
suprabhāṃ vasudāṃ१११ caiva viśokāṃ nandinīṃ tathā /
vajracūḍāṃ mahacūḍāṃ vajranemiṃ११२ mahāprabhām / / १४५/ /
añjanīñca bharatsenāṃ kamalākṣīṃ śaśiprabhām /
śatruñjayāṃ mahānāsāṃ krodhanāṃ śalabhīṃ khaṣīm /
mādhavīṃ śukavaktrāñca kīrtinemimaninditām
gītapriyāṃ mahāmāyāṃ vāyasīmamṛtāṃ satīm / / १४७/ /
sarasvatīṃ bhogavatīṃ subhrūñca kanakāvatīm /
sutāṃ lakṣmīṃ vīryavatīṃ vidyujjihvāṃ mahābalām /
padmāvatīṃ sunakṣatrāṃ kandarāṃ bahuyojanām
santānikāṃ śivāṃ caiva kamalāṃ maladāmapi /
- - - -- - - - - - - - -
१०७ mahabalam - ka. / १०८ pālitāṃ - ka kha / १०९ bṛhadatpāliśā - ka / ११० dhruvanandāṃ - kha. / १११ vasudhāṃ - kha. / ११२ vakranemiṃ? - kha- / ११३. manandatām - kha / ११४ bahubhojanām (?) /
- - - -- - - - - - - - -
sudāmāṃ bahudāmāṃ ca suprabhāṃ ca yaśasvinīm /
nṛttapriyāṃ varārohāṃ sitolūkhalamekhalām११५
śataghaṇṭāṃ śatānandāṃ śatanetrāṃ yaśasvinīm /
vapuṣmatīṃ ca śīlāñca bhadrakālīñca bhairavām / /१
saṃhārikāṃ niṣkuṭikāṃ bhūtāṃ११६ catvaravāsinīm /
sumaṅgalāṃ svastimatīṃ vṛddhikāmāṃ janapriyām / / १५२/ /
dhanadāṃ supradāṃ११७ caiva bhavadāṃ sukhadāmapi /
ailīṃ११८ bhelīṃ samelīṃ११९ ca vetālīṃ jananīṃ niśām
kaṇḍūṃ piṅgalikāṃ caiva devamitrāṃ yaśasvinīm /
lambuṣīṃ१२० sanakāṃ caiva citrasenāmathācalām / / १ ५४/ /
kukūnikāṃ१२१ śaṃkhinikāṃ१२२ tathā jharjharikāmapi
kuṇḍālikāṃ kolavilāṃ१२४ kaṇḍarāñca śatodarīm / /१ ५५/ /
utkvāthanīṃ jurelāñca१२५ mahāvelāṃ ca१२६ kaṅkaṇām /
manojavāṃ kaṇṭakinīṃ vighasāṃ pūtanāṃ tathā // १ ५६/ /
vaiśayāṃ१२७ carcikāṃ१२८ vāmāṃ krodhanāṃ mukhamaṇḍikām /
maṇḍodarīṃ ca ṭuṇḍāñca koṭarāṃ meghavāsinīm / / १
subhagāṃ lambinīṃ lambāṃ vāmadhūlīṃ१२९ vikatthanām /
ūrdhvaveṇīdharāṃ caiva lalāṭanayanāṃ tathā / /१ ५८ / /
pṛthubarhāṃ mahākāyāṃ madhukumbhāṃ taḍitprabhām /
manthānikāmunmanikāṃ jarāyuṃ jarjarānanām / / १
khyātāṃ dahadahāṃ caiva tathā dhamadhamāmapi /
khaṭaṃkhaṭāṃ१३० mahāvīryāṃ vṛṣaṇāṃ maṇituṇḍikām
baddhaveṇīṃ१३१ dharādhārāṃ piṅgākṣīṃ lambakarṇikām /
āmodāṃ ca pramodāṃ ca tathā lambapayodharām /
- - - -- - - - - - - - -
११५ śvetolūkhalamekhalām - kha / ११६ bhrā? - kha / ११७ su १dhāṃ - sa / ११८ velīṃ - kha. / ११९ sameliṃ - ka? / १२० lambusīṃ - ka. kha. / १२१ kukkūṇikāṃ - kha. / १२२ śaṃkhanikāṃ - kha. / १२३ jambhanikāmapi - kha! १२४ kolavikāṃ - kha. / १२५ jarellāñca - ka / १२६ mahāveśāṃ ca - kha. / १२७ vaiśāyāṃ - ka, १२८ ca druhāṃ - kha. / १२९ śatadhūliṃ (?) - ka / १३० khaṭvakhaṭāṃ - kha. / १३१ bahu (ūrdhva?) veṇīṃ - kha /
- - - -- - - - - - - - -
śaśolūkamukhīṃ kṛṣṇāṃ kharajaṃghāṃ mahāravām /
śiśumāramukhīṃ śvetāṃ lohitākṣīṃ vibhīṣaṇām /
jaṭālikāṃ kāmacarīṃ१३२ dīrghajihvāṃ ca lolupām /
kanelikāṃ१३३ vāsanikāṃ mukuṭāñca mahābalām /
lohitākṣīṃ१३४ mahākāyāṃ haripiṇḍīñca durjayām /
paśudāṃ vittadāṃ vīrāmaṅgadāñca mahabalām / / १६४/ /
payodāṃ gopradāṃ śaṃkhāṃ suniṣaṇṇāṃ tarasvinīm /
pratiṣṭhāṃ supratiṣṭhāṃ ca rocamānāṃ surocanām / /१
gokarṇīmaśvakarṇīñca saśirāṃ१३५ kharikāṃ tathā /
kacakracāṃ megharavāṃ meghamālāṃ virocanām / / १६६ / /
etā१३६ścānyāśca१३७ bahulā mātaro१३८ mārutasyadāḥ /
ekākṣarāṃ१३९ sugandhāṃ१४० ca kṛṣṇakarṇīṃ ca dāruṇām //१
kṣurakarṇīṃ catuṣkarṇīṃ karṇaprāvaraṇāṃ tathā /
catuṣpathaniketāṃ ca gokarṇīṃ mahiṣānanām //१ ६८ / /
kharakarṇīṃ mahākarṇīṃ bherīsvanamahāsvane /
śaṃkhakuṃbhaśravāṃ१४१ caiva saṃgrāmeṣvaparājitām / /१
gaṇāṃ१४२ ca sugaṇāṃ caiva tathā vātīṃ१४३ ca kāmagām /
catuṣpatharavāṃ१४४ caiva bhūtinīṃ vanyagocarām१४५ / /8.164.१७० / /
kārttikeyānuyāyinyo nānārūpāḥ sahasraśaḥ /
dīrghadantyotinakhyaśca१४६ dīrghavaktrātibhīṣaṇāḥ१४७
caturā१४८ madhurāścaiva yauvanasthāḥ svalaṃkṛtāḥ /
māhātmyena ca saṃyuktāḥ kāmarūpā mahābalāḥ //१७२/ /
nirmāṃsagātryaḥ śvetāśca jāmbūnadasamaprabhāḥ /
kṛṣṇā jīmūtavarṇāśca dhūmrakeśyo mahābhayāḥ /
- - - -- - - - - - - - -
१३२ kāmacarāṃ - ka. / १३३ kramelikāṃ (?) / १३४ rohītākṣīṃ (?) / १३५ sasirāṃ - kha. / १३६ etāṃ - ka. / १३७. ścānyāśca - ka. / १३८ māruto - kha. १३९ ekākṣadāṃ - kha. / १४० yugandhāṃ - kha. / १४१ kumbhasravāṃ - ka kha. / १४२.. gaṇāṃ - ka. / १४३ vāpīṃ - kha. / १४४ catuṣpatharatāṃ - kha. / १४५ vā(dhā)nyagocarām - ka. / १४६ tinakhyaśca - ka. / १६७ śca dāruṇāḥ -kha. / १४८ cara śca - kha /
- - - -- - - - - - - - -
asurāṇāṃ mahādaṃṣṭrā dīrghadaṃṣṭrāḥ sitāmbarāḥ /
ūrdhvakarṇodharāścaiva piṅgākṣyo lambamekhalāḥ १४९
lambodaryo vilamboṣṭhyo lamvakarṇapayodharāḥ /
tāmrākṣyastāmravaktrāśca haryakṣyo१५० harimūrdhajāḥ /
vṛkṣacatvaravāsinyaścatuṣpathaniketanāḥ /
guhāśmaśānavāsinyaḥ śailaprasravaṇālayāḥ
nānābharaṇadhāriṇyo nānāsraganulepanāḥ /
nānāvastrāṇi bibhratyo nānāyudhadharāstathā१५१ // १७७/ /
etāścānyāśca saṃhṛṣṭā१५२ dadau skandāya kauśikī /
vaijayantīṃ dadau tasmai mālāmañcitakesarām / / १७८/ /
viṣṇurvividhagandhāḍhyāmutphullāṃ cārudarśanām
vāsasī virajaske ca taruṇārkasamaprabhe / / १७९/ /
saṃprītā prītamanase१५४ dadau skandāya pārvatī /
kamaṇḍaluṃ sudhāvārisaṃpūrṇamamṛtodbhavam //8.164.१ ८० / /
dadau prītā kumārāya gaṅgā gambhīracetase /
garutmān dayitaṃ putraṃ citrabarhaṃ śikhaṇḍinam / /१८१ / /
dadau skandāya saṃprīto balinaṃ kāmarūpiṇam /
tāmracūḍamadādvīramaruṇaścaraṇāyudham / / १८२ / /
bhavavīryajavopetaṃ skandāya priyadarśanam /
mahābhārasahaṃ chāgaṃ kāmagaṃ kāmarūpiṇam /
pradadau varuṇastasmai skandāya balavattaram //१८ ३ / /
brahmaṇyāya dadau brahmā medhyaṃ kṛṣṇājināmbaram /
pramadāhāvavibhrāntaṃ१५५ locanodarasannibham / / १८४/ /
tejasāṃ nidhaye tasmai dadau daṇḍaṃ bṛhaspatiḥ /
skandāya paramaprītaścārucāmīkarasrajam / / १
- - - -- - - - - - - - -
१४९ lambumekhalāḥ - kha. / १५० haryakṣā - ka. १५१. stadā - ka. / १५२ bibhratyo - ka / १५३ ...locanām - ka. / १५४ prītamanasā - ka. / १५५ vibhrāntaṃ - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
senāpatiṃ tamabhiṣicya hutāśaputraṃ
samyak prahṛṣṭamanaso vibudhāḥ sametāḥ /
daityeśvarasya nidhanāya mahāprabhāvā
yātrāṃ surārijayinī१५६ sahitāḥ pracakruḥ१५७ / / १८ ६/ /
iti skandapurāṇe senāpatyābhiṣeke catuḥṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
skandaṃ purodhāya surāḥ samastāḥ sannāhayāmāsuranīkamāśu /
āhatya bherīḥ śataśo mahadbhirdaṇḍairdṛḍhaṃ hāṭakaratnacitraiḥ / / १ / /
digvāraṇān bhūdharakūṭakalpān mandākinīvāribhirāplutāṅgān /
ānāyya gandhairvividhaiśca mālyairabhyarccayāñcakruranīkamukhyāḥ //२/ /
citrāṇi varmāṇi tato babandhurbadghvā१ prayatnātiśayena kakṣe
teṣāṃ suyatnād३ gajavājimukhyāna haimāni yantrāṇi tayāyudhānām / / ३ / /
citrāḥ samucchiśriyire४ patākā dhvajāśca cāmīkaracārudaṇḍāḥ /
kṣurapramālā vividhā babandhuḥ pakṣeṣu५ ghaṇṭāśca samāsasarjjuḥ६ / /४/ /
rathañca kārtasvaracārucakraṃ७ sāṃgrāmikaṃ ratnamarīcicitram /
saṃyojayāmāsurudāraveṣaiḥ prahṛṣṭacittaiḥ khagamaisturaṅgai dve / /५/ /
paryacchamambhoruhagarbhagauraṃ babandha śakraḥ kavacaṃ mahārham /
vakṣasyabhedye haricandanākte vajraprabhāprajvalitaprakāśam / / ६ / /
babandhuruccairviniyamya piṅgā jaṭā bhujaṅgairbṛhatīḥ śvasadbhiḥ /
citrāṇi hṛṣṭāḥ kavacāni rudrā vakṣassu daityadvipavikṣateṣu / /७/ /
citraṃ dadhānaḥ९ kavacaṃ mahādyutirnibaddhanistriṃśatalāṅgulitravān
bibhraddhanuḥ sajjamapīddhapauruṣo jahau śaśāṅkaḥ sahajāṃ na saumyatām / /८/ /
- - - -- - - - - - - - -
१५६ damanīṃ - ka. ṭi. / १५७ prajagmuḥ - ka. kha. /
१ budhvā - ka kha. / २ kakṣye - ka. kha. ३ sayatnā (?) / ४ samuccicchriyire - ka / ५ vakreṣu - ka. / ६ samāsasarjuḥ - ka kha. / ७ kārtasvanacārucakraṃ - ka. kha. / ८ prayaccha - ka. kha. / ९ badhāna - kha / १० latāṅgulitravān - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
yatnād bandbadhuḥ kavacāni sūryāḥ kiñcitpradīptāni tadā svadīptyā
lauhānyabhedyāni१२ śaraiḥ parāstaiścārūṇi cāmīkaracitritāni //९/ /
nibaddhabhāsvatkavacaḥ sudhanvā१३ supīnanistriṃśanibaddhapārśvaḥ /
gṛhītadaṇḍo vinibaddhamaulirbhayānakobhūt sutarāṃ yamopi /
rucā parītaḥ parayātimātraṃ sphuranmuhuḥ pronnatapūrvakāyaḥ /
parābhavaṃ vidviṣatāṃ samāje pracetasaḥ khyāpayatīva pāśaḥ /
dṛṣṭiṃ dhaneśopi hutāśapiṅgāṃ dadhad gadāyāṃ parighorubāhuḥ /
īśaprasādena nijena१४ veti suradviṣāmāhanane vināśam //१ २/ /
sainyetha devadviṣatāṃ nipeturulkāḥ sphuradvahnikaṇā bṛhatyaḥ /
vinā ghanairvyoma rarāsa bhīmaṃ savṛkṣaśailā vicacāla corvī / / १३ / /
rajo nabhastaḥ paritaḥ papāta vāteritaṃ rāsabhapṛṣṭhadhūsram
dhvajā nipeturdṛḍhahemadaṇḍhā raktāmbuvṛṣṭiṃ sasṛjuḥ payodāḥ //१४/ /
muhurmuhurdainyaparitacitāḥ kaduṣṇamasraṃ१६ mumucusturaṅgāḥ /
kapolabhittīḥ१७ prajahau gajānāṃ madaśca pārāvatakaṇṭhanīlaḥ / / १५ / /
sthāneṣu dīpteṣu vineduruccairdīptasvarāḥ pakṣimṛgāśvasaṃghāḥ
prasādamālāḥ१९ parito vimṛdran vavau२० vivṛddhaḥ२१ paruṣo nabhasvān // १
senā prahṛṣṭā mahatī surāṇāmabhyāyayau daityapatiṃ rarāṇā
daityopi devāgamanaṃ viditvā sannāhayāmāsa२३ tadā svasainyam / /१७/ /
sainyāni tāni२४ tridaśāsurāṇāmanyonyamāsedurudāyudhāni /
kṣubdhānyatīva pralaye mahābdheḥ२५ pūrvāparāṇīva tadā jalāni // १८/ /
niśāmya daityā raṇatūryanisvanaṃ prarūḍhagarvā balino jayotsukāḥ /
atipraharṣādasamāptamaṅgalā gṛhītaśastrāḥ samarāya niryayuḥ // १
rathāśvapādātasamuddhataṃ२६ rajo raṇājire vānarakaṇṭhadhūsaram /
svanaśca teṣāmatidāruṇo mahān nabhastadā vyāpa diśaśca sarvataḥ / /8.165.२० / /
- - - -- - - - - - - - -
११ svadīptī - ka. / १२ lohānyabhedyāni - ka. kha / १३ sudharmā - ka. / १४ jinena - ka. / १५. dhosra - ka, ..dhausraṃ - kha. / १६ sāsraṃ - ka. / १७ kapolabhittī - ka., bhittau - kha. / १८ pakṣimṛgāśca saghāḥ - ka. kha. / १९ mālā - ka kha- / २० babhau - ka. kha. / २१ vibaddhaḥ - kha / २२ raṇāya - kha., surāṇā - ka. / २३ samāhvayāmāsa - ka. / २४ sainye hi tāni - ka. kha. / २५ mahodadheḥ - ka. kha. / २५६ pādātisamuddhataṃ - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
samudyatairdānavadevatāyudhairdhvajaiḥ patākātapavāraṇaistathā /
babhau savidyucchaśiśakrakārmukaṃ२७ sahaṃsapaṃktīva tadā nabhastalam /
śastrāṇi gātreṣu tanutravatsu nipātyamānāni parasparasya /
daityāmarairāhanane pracakruḥ śabdaṃ sphuradvahnakiṇaiḥ sametam / /२२ / /
dṛṣṭvāsurān satvabalopapannān surāssahāyānanapekṣya२८ kecit /
sannehire mattagajānivebhā madāmbubhiḥ śyāmakapoladeśāḥ
balāni vegādabhisṛtya dūramagresarāṇi२९ tridaśāsurāṇām
svajīvitāśāmapahāya jaghnuranyonyamāviṣkṛtapauruṣāṇi //२४/ /
nikāmavairāśayamānasānāṃ jighāṃsatā tatra paraspareṇa /
sa saṃprahārastumulastadāsīt surāsurāṇāmanavo mahājau३१ // २५/ /
sedurgajāstomaraśaktibhinnāsturaṅgamā bāṇahatā nipetuḥ /
saphenamāsyai rudhiraṃ vamanto dṛḍhaprahārānmumuhuśca yodhāḥ
chinnāni peturniśitaiḥ kṣurapraiḥ sakuṇḍalānyānanapaṅkajāni /
anyonyamāviṣkṛtadarparoṣairmahāhave dānavadevamukhyaiḥ३२ / /२७/ /
tā mātaraste ca gaṇā vicerurvipothayantaḥ samarerisaṃghān
muṣṭiprahāraistalapārṣṇighātairvikarṣaṇāveṣṭanapīḍanaiśca /
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
mātaṅgamukhyān dviradaiḥ prabhinnaisturaṅgamān vājibhiruttamām̐śca /
rathān rathaiḥ३४ pattigaṇān padātairgaṇā nijaghnuryudhi dānavānām
utpatya vegādiṣubhirgaṇendrā३५ gajādhirūḍhān ditijendrayodhān /
muṣṭiprahāraiḥ kuliśograpātairvibhinnamastiṣkavinirgatākṣān
paraśvadhaiścicchidurāttaroṣāḥ३६ khaḍgaiścakarturbibhiduśca śūlaiḥ /
mahādvipālānanitāntapīnaiḥ३७ prapothayāñcakrurarīn३८ bhujaiśca //३
- - - -- - - - - - - - -
२७ savidyucchaviśakrakārmukaṃ (?) / २८ sahāyānapekṣya - ka /२९ .magreśvarāṇāṃ - ka. / ३० dadṛśe surāṇām - kha./ ३१ .manavaṃ mahājau - ka, mabhavattadājau - kha. / ३२ mahāhavairddānavadaityamukhyaiḥ - ka. / ३३ .siṃhān - kha / ३४ rathādrathaiḥ - ka. / ३५ vegānniṣubhirgajendrā - ka, .. diṣu tad gajendrā - kha, / ३६.. rāttadoṣāḥ - ka. / ३७ nibhāttapīnaiḥ - kha. / ३८ prapoḍhayāñcakrurarīn - kha /
- - - -- - - - - - - - -
devyopi tān३९ daityagaṇān nijaghnurmahāsamāje samupāttaśastrān /
utpatya vājipravarādhirūḍhān rathasthitān vāraṇadhūrgatāṃśca
pracukṣubhe tadbalamāsuraṃ tadā gaṇendraniṣpiṣṭabalāgranāyakam /
gurutmataḥ pakṣasamīraṇāhataṃ४० mahāhradaṃ yadvadagādhamambudheḥ४१ //३
athābhivīkṣya prasabhaṃ gaṇādhipairnihanyamānāni balāni tārakaḥ /
ruṣā tadā tāmratarāyatekṣaṇaḥ४२ samabhyagānmaulibalābhipālitaḥ
visphārya śakrāśanitulyanisvanaṃ ratnaprabhāprajvalitaṃ sa kārmukam /
saṃchādayan bāṇatalairnabhastalaṃ marmātigaiḥ kaṅkamayūrapatribhiḥ // ३
tasyāgamaṃ daityapaterviditvā tadānanādānalasūnuruccaiḥ /
svapāṇisasthāmabhivīkṣya śaktiṃ vicitracāmīkaracārughaṇṭām //३६/ /
nabho vigāhya४४ pradiśo diśaśca sa kārttikeyasya tadā ninādaḥ /
manāṃsi devadviṣatāṃ prasahya vimohayāmāsa mahāsamāje
athāpatantaṃ samabhīkṣya४५ tārakaṃ balena guptaṃ mahatā mahāhave /
mumoca śaktiṃ jvalitānalaprabhāṃ vināśanāyāmaravidviṣāṃ guhaḥ //३८/ /
sā tena muktā jvalanātmajena jvālābhirāvṛtya nabho diśaśca /
anekadhā vyomnyabhavat sughorā४६ māyeva daityān parimohayantī // ३९/ /
papāta vakṣaḥsu ca sahateṣu४७ suradviṣāṃ citratanutrabhṛtsu /
samaṃ samastaistvanivāryavegā४८ vidārya corāṃsi viveśa tūrṇam / /8.165.४० / /
devadviṣastebhihatāssamastāḥ४९ paryastapṛthvāyataraktanetrāḥ /
sandaṣṭajihvādharavihvalāṅgāḥ prāṇāñjahuḥ śoṇitamudvamantaḥ //४१ / /
tamāṃsi yadvat savitā bhinatti samaṃ mayūkhairatiraskṛtāni /
bibheda tadvad dviṣatāṃ balāni raṇājire śaktibhiragnisūnuḥ //४२/ /
nihatya devadviṣataḥ samastān raṇājire pronnatadarpavīryān /
prabheva sūryaṃ paritapya lokān punastadā skandamiyāya śaktiḥ /
- - - -- - - - - - - - -
३९ daivyotataṃ - ka. ४० pakṣisamīraṇāhata - ka. / ४१ dagādhamambudhi - ka / ४२ yatekṣaṇo - ka. kha. ४३ mudānāna dānalasūnuruccaiḥ (?) / ४४.. vagāhya (?) / ४५ samavīkṣya ka. / ४६ sughoraṃ - ka. / ४७ vakṣaḥsurasaṃgha(ha) teṣu - ka., susaṃha (?) / ४८ steṣvapi - kha, ranivāyaṃvegā (?) / ४९ bhihitā- ssamastāḥ - ka /
- - - -- - - - - - - - -
dititanayasamūhaiḥ sārdhamāvipratāpaiḥ (?)
samaraśirasi hatvā tāraka daityarājam /
tridaśasamitimukhyaiḥ stūyamānaḥ prahṛṣṭaiḥ
pratigamadamitaujāḥ५० śūlapāṇeḥ samīpam /
iti skandapurāṇe tārakavadhe pañcaṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
vyāsa uvāca
bhagavan sarvadharmajña mahāyogabalānvita /
śrutametanmayā kṛtsnaṃ skandasya caritaṃ mahat //१ / /
tvattaḥ paramayogeśa guhyaṃ bhagavataḥ param /
tataḥ१ paraṃ sa deveśastripurārirvṛṣadhvajaḥ / / २ / /
saṃpreṣya sahitaṃ devairmahāsenāpatiṃ guham /
saṃnyasya२ devatāḥ skande kimanyadakarot prabhuḥ / /३ / /
kva jagāma ca deveśaḥ kimuvācācalātmajā
kāni cainamumā४ prāha śaṃsaitat pṛcchato mama / /४/ /
sūta uvāca
vyāsenaivaṃ tadā pṛṣṭa ākhyātumupacakrame /
sarvāgamaparārthajño५ brahmasūnurmahātapāḥ / /५/ /
sanatkumāra uvāca
saṃnyasya ṣaṇmukhe devān devadevo bhavastadā /
jagāma sahito devyā mandaraṃ hemakandaram
ta tasthāvāsane६ tatra haime mahati suprabhe /
nānāratnasamākīrṇe hemaśṛṅga ivocchrite
tasya pārśve sthitā devī rarāja himavatsutā /
vyabhre viyati pūrṇendo rohiṇīva samīpagā /
- - - -- - - - - - - - -
५० pratiyayur.. - ka. / ५१ २०० (२१६) - kha. pu /
१ ataḥ - ka. / २ sa nyasya - ka. kha / ३. .lātmajā - ka. / ४ caivamumā - ka. / ५ sarvāgamaparo- rthajño - ka. / ६ sadā vai (sa tadā ) vasate - ka, semasthānusate (?) - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
sovāca parameśānaṃ praṇamya girijā tadā /
sahadharmacarī yasmāt priyā cāhamatīva te / /९/ /
pūrvapraṇayalabdhā ca tena pṛcchāmyaśaṅkitā /
pāvanāni pavitrāṇi nāmāni tava kāmada / / 8.166.१० / /
sārthāni śrotumicchāmi kathitāni tvayā vibho /
evaṃ pṛṣṭastadā gauryā prāha sarvaṃ surādhipaḥ
sarvayajñaphalaistulyaṃ nāmnāmarthaprabodhanam /
mama devi paraṃ guhyaṃ brahmādyā yadvijānate / / १ २/ /
tat pravakṣyāmi te devi yena devatvamāpyate /
rujaḥ sarvagato८ yasmād drāvayāmi jagatyaham / /१
rodanaṃ hanmi yasmācca rudrastasmādahaṃ priye /
saṃharāmi jagat kṛtsnamantakāle yato hyaham /
mṛtyuharttā yataścāpi harastena९ prakīrttitaḥ /
puraṃ śarīramākhyātaṃ sarveṣāṃ prāṇināmiha / / १
sarvaprāṇigataṃ yasmāt tatpuraṃ śayanaṃ mama /
tasmāt puruṣa ityeva mama nāma maharddhimat / / १ ६/ /
kadācinnaiva jātohaṃ na ca me janma yat१० kvacit /
ajastatohamīśāni sarvadaiva११ prakīrttitaḥ / /१७/ /
abhāvaṃ mayi gatvā tu jagat sthāvarajaṅgamam /
punarbhavati mattaśca bhavastena nirūpitaḥ१२ / /१
mahatāmapi devānāmahameva mahān yataḥ /
na ca matto mahānanyo mahādevastato hyaham /
pālayāmi paśūn yasmāt sṛjāmi ca yadṛcchayā /
teṣāñca patirevāhaṃ tasmāt paśupatiḥ smṛtaḥ / / 8.166.२० / /
īśa evāhamanyeṣāṃ१३ na ca māmīśate pare
nayāmi ceśatāṃ bhaktānīśānastena kīrttitaḥ //२ १ / /
- - - -- - - - - - - - -
७ pūrvaṃ praṇayalabdhā - ka kha / ८ sarvagata - kha. / ९ ścāpi harastena - ka. / १० yaḥ - ka. / ११ sarvadevaiḥ - ka kha / १२ virūpitaḥ - ka. kha. / १३ īśamevāhamanyeṣāṃ - ka kha. / १४ paraḥ - ka. kha. /
- - - -- - - - - - - - -
diśo hi mama१५ vāsāṃsi sarvadikṣu vasāmyaham /
vāsaścāhaṃ diśāṃ yasmād digvāsāstena saṃsmṛtaḥ
bhūtānāṃ śaṅkaro१६ yasmāt tenāhaṃ śaṅkaraḥ smṛtaḥ /
lokānāṃ śibakṛd yasmācchivastasmādahaṃ smṛtaḥ //२३ / /
nīlaṃ yena mamāṅgasya१७ saṃraktaṃ lohitatviṣam
nīlalohita ityeva tenāhaṃ parikīrtitaḥ
śūlī śūlena saṃprokto lakulena१९ ca lākulī
rudreti kīrtite devi agniṣṭomaphalaṃ smṛtam / /२ ५ / /
haretyabhihite cāpi gosavasya phalaṃ labhet /
bhaveti kīrtite sadyaḥ sarvapāpairvimucyate
puruṣeti paraṃ saukhyamajeti ca salokatām /
īśāneti mahaiśvaryaṃ mahādeveti cākṣayam /
digvāseti paraṃ mokṣaṃ śaṅkareti sukhaṃ mahat /
śiveti śivamatyarthaṃ śūlīti paramaṃ balam /
lākulīti२१ parāṃllokān kīrtaryellabhate naraḥ /
sarvayajñaphalānīha kīrttayannīlalohitam //२९/ /
labhate devi madbhakto mayi cāvāsamavyayam /
evaṃ tat kathitaṃ vyāsa nāmnāmarthaprabodhanam / /8.166.३
śūlinā२२ devadevena२३ devyāḥ priyahitecchayā /
kimanyat pṛcchasi brahman vada yāvad bravīmi te / /३ १ / /
vyāsa uvāca
śvetajīvaprado rudra iti pūrvaṃ tvayā mune /
proktaṃ paramadharmajña tanme brūhi samāsataḥ // ३
pradadau kathamīśānastajjīvaṃ munaye vibho
kimarthaṃ kva ca yogeśa kaścāsau śveta ucyate //३
- - - -- - - - - - - - -
१५ mama hi - ka. / १६ śamakṛd - ka. kha. / १७. syā - ka. / १८ lovitād viṣaṃ - ka. / १९ laguḍena - kha., nakulena (?) / २. lāguḍīti - kha., nākulīti (?) / २१ lāguḍītī - kha., nākulīti (?) / / २२ śūlino - kha. / २३ devadevasya - kha. / २४ vibhuḥ - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
sanatkumāra uvāca
śṛṇu vatsa yathā dattaṃ punarjanma pinākinā /
yamena hriyamāṇāya२५ śvetāya vigatāyuṣe / /३४/ /
āsīd darbhadhvajo nāma bṛhaspatisamo muniḥ /
sarvavidyāvinītātmā yasya putraḥ kuśadhvajaḥ // ३५/ /
babhūva sumahātejā viśvāmitra ivāparaḥ /
priyastasyābhavatputraḥ śveto nāma mahādyutiḥ //३ ६/ /
tasya janmaprabhṛtyeva२६ kuśaghvajasutasya vai /
chāyevānapagā bhaktirbabhūva vṛṣabhadhvaje / / ३७/ /
tiṣṭhato gacchataścāpi svapatastapyatastathā
sarvabhāvena deveśaṃ dhyāyan tasthau mahāmuniḥ /
atha kālena viprendra vipṛthurnāma dānavaḥ
vavre duhitaraṃ gatvā śvetasya pitaraṃ balī
na ca tasmai sutāṃ prādāt tāmasau suravidviṣe /
sa tena nihato rātrau balād darbhadhvajopi ca२८
jāmātā kāṃkṣitaścāsīt tena cakragadādharaḥ /
viṣṇuḥ paramadharmātmā duhitrā cāsya suvrata२९ / /४१ / /
tasya taṃ duhitā jñātvā hataṃ pitaramātmanaḥ /
jagāma tapase३० sādhvī parahetormahāvratā /
śvetopi tattato jñātvā vairāgyaṃ paramāsthitaḥ /
narmadātīramāsādya ekacitto jitendriyaḥ //४३ / /
rūdramevārpitāvastha३१ stanniṣṭhastatparāyaṇaḥ /
tapyamānastapo ghoraṃ tasthau yuktastapodhanaḥ
athāgāt sumahān kālastapyatastasya dhīmataḥ /
āyuryadvihitaṃ dhātrā tattasya kṣayamabhyagāt / /४५/ /
- - - -- - - - - - - - -
२५ hriyate vyāsa - ka. kha. / २६ prabhṛtyaiva - ka / २७ tiṣṭhan gacchansvapaṃścāpi tapyaṃścāpi yathā tathā (?) / २८ mitha - kha. / २९ suvrataḥ - ka. kha. / ३० tapasā - kha. / ३१ rudre sarvopitāvastha - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
kṣīṇāyuṣamatho jñātvā śvetaṃ mṛtyuviceṣṭitam /
suto vivasvato hṛṣṭaḥ kālamṛtyupurogamān
kiṅkarān preṣayāmāsa tamānetuṃ dvijottamam /
tamathā३२ bhyetya te dūtāḥ sthitāḥ śvetajighāṃsayā ४७/ /
tān dṛṣṭvā sa tadā śveto yamadūtānavasthitāna /
hāheti maraṇādbhītastrāsād duḥkhapariplutaḥ / /४८/ /
anvacintayadavyagraḥ paritrāṇāya śaṅkaram /
atha cintitamātrastu girīndraśikharasthitaḥ३३ / /४९ / /
bhaktānugrahakṛddevaḥ śvetaṃ veda yamārdditam /
taṃ tathā duḥkhitaṃ jñātvā bhaktaṃ mṛtyuvaśaṃ gatam / /8.166.५० / /
śaṅkaraḥ prahasan devīmidamāha sureśvaraḥ /
śveto nāma munirdevi madbhaktastapasaidhitaḥ३४
kṣīṇāyurabhavanmūḍho mṛtyupāśavimohitaḥ /
vyavasthaiṣā purā sṛṣṭā brahmaṇā lokakartṛṇā / / ५२ / /
prāṇināmāyuṣo hāniḥ kālasaṃsthānasaṃkṣaye /
brahmāpi hi sṛjam̐llokān mūḍho bhavati śailaje / /५३ / /
mṛtyuduḥkhānvitām̐llokān yasmātsṛjati mohitaḥ /
sopi bhakto mamātyantaṃ brahmā lokapitāmahaḥ /
tasya bhaktiviśeṣācca gauravācca girīndraje /
anujñātā mayāpyeṣā sṛṣṭirmṛtyusamanvitā //५५/ /
tathā tu sa munirdevi mayi sarvārpitakriyaḥ /
ekabhaktitayā३५ tasya dṛḍhaṃ prītosmi pārvati //५६/ /
trātā३६ tasya bhaviṣyāmi jīvayiṣyāmi taṃ munim /
tato bharturvacaḥ३७ śrutvā girijā vākyamabravīt /
evaṃ३८ kuru mahādeva bhaktānugrahamīpsitam /
śaraṇaṃ ko bhavedanyastasya bhaktimato muneḥ३९
- - - -- - - - - - - - -
३२ tamatho - ka / ३३ śirasi sthitaḥ - kha. / ३४ tapasedhitaḥ - ka. kha. / ३५ ekabhaktatayā - kha. / ३६ tato - ka. / ३७ bhartṛvacaḥ - kha. / ३८ etat - ka. / ३९ mune - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
evamuktaḥ sa pārvatyā devadevo kṛṣadhvajaḥ /
nandīśvarapurogām̐stān gaṇeśān gaṇapādhipaḥ /
śaṃkukarṇañca gaṇapaṃ tathānyāṃśca sahasraśaḥ /
muneḥ śvetasya rakṣārthaṃ preṣayāmāsa śūladhṛk / /8.166.६
mahābalāste gaṇanāyakendrā ājñāṃ gṛhītvā parameśavaktrāta /
tūrṇa yayuḥ śvetamunerupāntaṃ४० dūtān didhakṣanta ivāntakasya / /६१ / /
te gatvā४१ śvetamaikṣanta yamadūtairathādirtam /
mṛgamekamivāraṇye vyādhairbahubhirāvṛtam / / ६२ / /
grīvāyāṃ kālapāśena hastapāde४२ ca yantritam /
mṛtyunā svayamākṛṣṭaṃ४३ sravadrudhiracakṣuṣā / /६३ / /
vikṛtāsyairmahādaṃṣṭraissaṃraktaśmaśrumūrdhajaiḥ
vidyutsadṛśanetraiśca lohadaṇḍograpāṇibhiḥ /
yamadūtairmahāghoraiḥ kṣipyamāṇaṃ samantataḥ / /६४/ /
dṛṣṭvā tathā taṃ munimārttamuccaiḥ krośantamīśetyasakṛd gaṇendraḥ /
mumoca pāśānmunimāśu tasmāt pāśātpaśūnāmiva bandhamīśaḥ // ६५/ /
gacchadhvaṃ yamakiṅkarā munimitastyaktvā śarīrairdṛḍhaiḥ
rbhakto hyeṣa surāsureśvaramajaṃ śambhuṃ jagatkāraṇam /
yaḥ sraṣṭā pavanāgniśakramarutāṃ brahmādibhirvandita-
strātā sosya vṛṣendraketurajito nainaṃ yamo drakṣyati /
te dṛṣṭvā gaṇapān dūtāḥ kālamṛtyupurassarāḥ /
bhayānmuktvā muniṃ śvetamabruvan dūrataḥ sthitāḥ
pūrṇaḥ kālo munerasya kṣīṇamāyurgaṇeśvarāḥ /
kimanena vimuñcadhvaṃ nayāmainaṃ yamāntikam / /६८/ /
atha nandīśvaraḥ prāha kruddhastān pradahanniva /
akṣatā gacchata kṣipraṃ kṛpaṇā yamakiṅkarāḥ / /६९/ /
- - - -- - - - - - - - -
४० rūpāntikaṃ - ka, samīpam (?) / ४१ gatāḥ - ka. / ४२ hastapādau ca - ka., hastapādaiśca - kha. / ४३ ḥ ?mākruṣṭaṃ - ka. / ४४ mūrdhajaṃ - kha. / ४५ śarīraṃ dṛḍham - ka. kha. /
- - - -- - - - - - - - -
yāvaccaite४६ na kupyanti pramathendrāḥ suroṣaṇāḥ /
mā vaḥ siṃhā ivāraṇye vāraṇānmadamohitān
sakṛdeva samāhatya kariṣyanti gatāyuṣaḥ / /8.166.७० / /
athaivamuktā gaṇanāyakena nandīśvareṇāmitavikrameṇa /
bhītā yayuste pitṛrājadūtā gatvā ca cakruḥ kathayāṃ yamasya
teṣāmupaśrutya tadā vacāṃsi tīvrāṇi nandīśvarabhāṣitāni /
ādityasūnuḥ pracukopa mohāt svayaṃ prayātuṃ ca matiṃ cakāra //७२/ /
athābhyayāt krodhaviraktanetraḥ sarvairvṛto mṛtyupurassaraistaiḥ /
viniḥśvasannāga iva pracaṇḍo jagaddidhakṣanniva kṛtsnamekaḥ /
dṛṣṭā muniṃ śvetamapetamohaṃ vṛtaṃ gaṇendrairharatulyarūpaiḥ /
muñcadhvamenaṃ tarasetyavocan४८ nandīśvarādyān graharājasūnuḥ /
kastvaṃ yama४९ śvetamuniṃ vinetuṃ bhavasya dhanyaḥ५० pramatheśabhaktam /
saṃrakṣyamāṇaṃ svayameva mūḍhaṃ५१ gacchākṛtātmanniti nandyuvāca /
atha śrutvā vacastasya nandinaḥ paruṣaṃ mahat /
yamaḥ provāca saṃkruddha idaṃ sarvagaṇādhipam
gaṇendrā gatajīvoyaṃ viprastiṣṭhati mūḍhavat /
kimanena vimuñcadhvaṃ mā vṛthā khedamāpsyatha / /७७/ /
rakṣitopi ciraṃ hyeṣa māmeva samupaiṣyati /
kālena paripūrṇena kṣīṇāyuriha kaścana //७८/ /
tapodharmasamāyukto vidvānapi na jīvati /
yadanena kṛtaṃ karma dharmyaṃ garhitameva vā / /७९/ /
santyajya tadimaṃ५३ dehaṃ prāpnotu५४ gaṇapādhipāḥ /
mamāyattamidaṃ५५ sarvaṃ bhūtagrāmaparīkṣaṇam५६ / /8.166.८० / /
puṇyapāpīyasornitthaṃ karmaṇoḥ pravicāraṇam
tenārpayata me kṣipraṃ śvetamenaṃ gatāyuṣam / /८१ / /
- - - -- - - - - - - - -
४६ yāvadete - kha. / ४७ vāraṇandarpamohitam - kha. / ४८ tarasaityavocan - ka. kha / ४९ yamaḥ - ka. / ५० dhanyaṃ - ka. kha. / ५१ mūḍha - kha ५२ ..peṣyate - ka., .. pāsyati - kha / ५३ tamimaṃ - kha. / ५४ prāptātu - kha. / ५५ madāyattamidaṃ (?) / ५६ bhūtagrāmapīkṣaṇam - kha., ... samīkṣaṇam (?) / ५७ vipracāraṇam - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
athavainaṃ gṛhītveha sarva eva gaṇeśvarāḥ /
prayāma śū'linobhyāsaṃ niyataṃ sa vimokṣyati / /८२ / /
pitṛrājavacaḥ śrutvā nandīśvarapurogamāḥ /
evamastviti taṃ prāhuryamaṃ krodhavaśaṃ gatam / ८३ / /
tataste sahitāḥ sarve śvetaśca munisattamaḥ /
jagannāthaṃ haraṃ draṣṭumājagmuvindhyaparvatam /
nyavedayadyathāvṛttaṃ nandī sarvagaṇādhipaḥ
praṇamya parayā bhaktyā bhavāyāmitatejase / /८ ५ / /
śrutvā tu bhagavān vākyaṃ nandinā saṃprabhāṣitam /
prāha vaivasvataṃ sākṣāt snigdhagambhīrayā girā / /८६/ /
śvetasyāsya parā bhaktirmayi pretagaṇādhipa /
ataḥ५९ kṣīṇāyuṣopyasya mṛtyurna prabhaviṣyati / /८७/ /
mahatā tapasā bhaktyā mayi bhāvitacetasaḥ
matprasādājjito mṛtyuḥ śvetenānena tāpana / /८८/ /
mamādeśāttvayāpyasya naiva kāryaḥ parābhavaḥ /
kinna vetsi raveḥ putra madbhaktā narapuṅgavāḥ / /८९/ /
na paśyanti tavāvāsaṃ६१ dehabhedepyupasthite /
asya bhaktiviśeṣeṇa pareṇa paritoṣitaḥ /
anenaiva śarīreṇa amaratvaṃ dadāmyaham /
iti matvā visandeha६२stvarā gaccha svamālayam / /९
iti devavacaḥ śrutvā praṇamya tapanātmajaḥ /
paramārthamavijñāya provācedaṃ pinākinam / /९
tvayaiva bhagavanneṣā sthitiḥ sṛṣṭā purātanī /
karmaṇyasminniyuktohaṃ janmamṛtyuvicāraṇe / / ९३ / /
adhikāra६३ nivṛttau६४ hi śakrasyāpi vṛṣadhvaja /
tvayaiva pavanaḥ sṛṣṭo hyahaṃ६५ caiva sureśvara / /९४/ /
- - - -- - - - - - - - -
५८ gaṇādhipam - ka / ५९ atha - ka. / ६० bhāvitacetasi - ka., cetasā (?) / ६१ yamāvāsaṃ ka./ ६२ matvāpi sandeha ka/ ६३ adhikaro ( ?) / ६४ nirvṛttau - ka-, niyuktau kha, nivṛtau(?), nivṛtto (?)/ ६५ ahaṃ ka./
- - - -- - - - - - - - -
na kenacidayaṃ६६ panthāḥ kālamṛtyukṣayātmakaḥ
vyabhicīrṇo mahādeva kālātikramadhāraṇāt६८ / / ९५ / /
evametāṃ parāṃ sṛṣṭiṃ vicintya vibudheśvara /
moktumarhasi viprāgryaṃ kāle pūrṇe६९ gatāyuṣam / / ९६ / /
evaṃ sthitirabhinnā७० syādahaṃ ca na vimānitaḥ /
mṛtyuścāntaḥśarīrasthaḥ७१ śvetastadvaramāpsyati / / ९७ / /
ityuktaṃ७२ pretarājena śrutvā vākyaṃ vṛṣadhvajaḥ /
diptāṅgāra७३ ivaikasmāt७४ saṃhāra iva pāvakaḥ / / ९८ / /
jagatkṣobha ivākasmādutprekṣyaḥ७५ samapadyata /
nandīśasya tataḥ skandhamupāśritya pinākadhṛk / / ९९ / /
idaṃ prāha vaco vyāsa taṃ dṛṣṭvā yamamāsthitam /
aho dinakṛtaḥ sūnorasya śāṭhyaprabhāṣitam७६ / / 8.166.१०० / /
kārkaśyaṃ vacasaḥ paśya pratyuttarasamīritam /
paritrāto mayā śveto yama gaccheti bhāṣitaḥ७७ / / १०१ / /
muñca śvetamiti prāha māmeva gatacetanaḥ /
kintvayaṃ mūḍha eva syāduta pauruṣagarvitaḥ / / १०२ / /
gaccheti ko mayājñapte७८ sthātumatra bhavatyalam /
pratyuttaraṃ punaḥ prāha māmeva purataḥ sthitaḥ७९ / / १०३ / /
evaṃ sa bhagavānuktvā jagatprabhavakāraṇaḥ /
tiryag dṛṣṭi samādhāya saroṣaṃ yamamaikṣata / / १०४ / /
sa tena cakṣuṣā dagdho nipapāta mahītale /
mahāvṛkṣa ivāraṇye mahāvāyusamīritaḥ /
bhasmasāttvaṃ८० yayau tūrṇaṃ prajahāsa tato bhavaḥ / / १०५ / /
- - - -- - - - - - - - -
६६.. diyaṃ - ka kha. / ६७ kṣayātmikā - ka / ६८ vāraṇāt (?) / ६९ pūrṇaṃ - kha / ७०. rabhijñā - ka. kha./ ७१ ścāntaśarīrasyaḥ - ka., ścānyaśarīrastha - kha, stha - ka kha. / ७२ ityuktaḥ - kha. / ७३ dīptāṃśa?va - ka. kha. / ७४ ivākasmāt (?) / ७५ duṣprekṣya (?) / ७६ sāntvaprabhāṣitam (?) / ७७ bhāṣitaṃ - kha / ७८ jñaptaḥ (?) / ७९ sthitaṃ - ka kha. / ८० bhammasācca - ka /
- - - -- - - - - - - - -
śvetaṃ tatastaṃ praṇataṃ muniṃ tu sagadgadaṃ mṛtyubhayādviṣaṇṇam /
pasparśa mūrdhni tripurāsurārirvaco na bhetavyamiti bruvāṇaḥ //१ ० ६/ /
prādādvaraṃ śūladharaśca८१ tasmai mṛtyurna te vipra bhaviṣyatīti /
dadau ca nityaṃ gaṇapatvameva provāca cainaṃ parituṣṭa īśaḥ / / १
kruddhaśca yasmādahamarkasūnorasmin girau puṇyatamastatoyam /
vatsyāmi cehācalarājamūrdhni krodheśvarastena bhaviṣyatīha / / १ ०८/ /
vindhyapradeśemarasiddhajuṣṭe krodheśvare puṇyagirau pumāṃsaḥ /
tyakṣyanti ye dehamapetamohāsteṣāṃ gatiḥ śvetasamā smṛtā me //१
drakṣyanti śveteśvaramatra ye ca te cāpi divyā gaṇapā mamaiva /
tavaiva८२ nāmnā ca nadī supuṇyā८३ śvetasya gaṅgeti bhaviṣyatīyam८४ //8.166.१ १
santarpaṇānnaikavidhaṃ८५ pitṝṇāṃ svarlokadaṃ sthānamatīva yasyām
ityuktamātre jagadīśvareṇa śveto munirdivyavapurbabhūva / /१
nandīśacaṇḍeśasamānadharmā praṇamya devaṃ purataḥ sthitobhūt /
dṛṣṭvātha sūnuṃ vigatāsumarkaḥ śokābhitaptastvarito javena
brahmādibhiḥ śakrapurassaraistaiḥ८७ sārddhaṃ jagatkāraṇamājagāma /
vijñāpayāmāsurathāmarāste ādityasūnu८८ pratijīvahetoḥ // ११३ / /
mūḍho yatoyaṃ jagadīśvareśa kṛcchraṃ tata८९stīvramidaṃ prayātaḥ /
prasīda deveśa kuru prasādaṃ jīvatvayaṃ pretagaṇādhirājaḥ / १ १४/ /
yathāpurā caiṣa bhavatvidānīmārttiṃ hi९० naśchindhi surāsureśa /
vijñaptimevaṃ tridivālayānāṃ brahmādiśakrārkapurassarāṇām //१ १ ५/ /
śrutvā yamaṃ taṃ karuṇāyamāna uttiṣṭha putreti vibhurbabhāṣe /
divyaṃ tataḥ pūrvavadadrikalpaṃ vibhrat sa dehaṃ graharājasūnuḥ
protthāya tūrṇaṃ bhagavantamāśu nanāma padbhyāṃ sahasā gṛhītvā /
brahmādayaste ca surendrasaṃghā dṛṣṭvā९१ tatastān praṇatānavocat /
- - - -- - - - - - - - -
८१ śūlabhṛtaśca - ka. / ८२ tathaiva - kha. / ८३ nadīṣu puṇyā - kha. / ८४ bhaviṣyatīha - ka. / ८५ santarpaṇaṃ naikavidhaṃ - ka., .. ṇenaikavidhiṃ - kha / ८६ yatsyāt (?) / ८७ śakrādibhirbrahmapurassaraistaiḥ (?), purassaraiśca - kha. / ८८.. .sūnuṃ - ka. / ८९ jagat - ka. / ९० ha - ka / ९१ dṛṣṭā - ka./
- - - -- - - - - - - - -
brahmārkaviṣṇujvalanādināthaḥ kartā surāṇāṃ suranātha ekaḥ /
sureśvaraḥ somajaṭārdhamaulirdevāḥ prayāta svaniketanāni /
vijñaptireṣā saphalā kṛtā vo maivaṃ९२ kṛthāstvaṃ punarātmamoham
preteśvaraṃ ceti vacobhyuvāca jagmustato devagaṇāḥ praṇamya /
pragṛhya sauriṃ pitṛrājamāśu śvetopi tasthau maraṇādvihīnaḥ /
nandī yathā nirvṛtaduḥkhabhāva९४stathaiva vipraḥ parameśabhaktaḥ९५
iti kathitamidaṃ te śvetamṛtyupraṇāśaṃ
himagiritanayāyā bharturīśasya śambhoḥ /
phalamavitathabhakti९६ prāptisaṃpadviśeṣaṃ
jagati śaraṇamekaṃ taṃ śaraṇyaṃ namasye / /१ २१ / /
iti skandapurāṇe śvetavarapradāne ṣaṭṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
vyāsa uvāca
yat proktaṃ bhavatā guhyaṃ māhātmyamidamuttamam /
nānyasyaitad bhavenmuktvā jagadārttiharaṃ haram
puṇyānyāyatanānīha dedevasya śūlinaḥ
yāni dṛṣṭvā na śocanti janmamṛtyū mahāmune१ /
tāni me brūhi dharmajña yadyanugrāhyatā mayi /
evaṃ kṛtārthamātmānaṃ mucye yanmunisattama / /३ / /
vyāsasya vacanaṃ śrutvā brahmaputrobravīdidam /
sādhu vyāsa mahābuddhe bhaktimānasi śaṅkare / /४/ /
- - - -- - - - - - - - -
९२ yai... - ka., me... - kha- / ९३ ...mohāt - kha. / ९४ nirhṛtaduḥkhabhāva (?) / ९५ ...bhaktyā - kha. / ९६ puṇya (?) / ९७ २१४ - kha /
१ janmamṛtyubhayānnarāḥ - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
sthānāni śūlino yastvaṃ puṇyāni śrotumicchasi /
kṛtārthastvaṃ mahāyoga muktaḥ saṃsārabandhanaiḥ / /५/ /
śṛṇu vakṣyāmi te vatsa guhyametat paraṃ hi me /
sthānānuvarṇanaṃ२ śambhormṛtyujanmabhayāpaham // ६/ /
ādityabandhanaṃ nāma kūṭaṃ vindhyagireḥ śubham /
sthāpitaṃ tatra liṅgaṃ tu tapanena mahāprabham
tad dṛṣṭvā manujo vyāsa janmaprati na śocati /
hemasomodbhavaṃ nāma kūṭaṃ himagireḥ śubham / /८/ /
puṇyamāyatanaṃ tatra cyavanenābhinirmitam /
ye tadāyatanaṃ śambhorabhigacchanti mānavāḥ / /९/ /
na cyavanti punaḥ svargāt pralayepi samāgate /
udaye tu girau puṇye siddhasaṃghairniṣevite / / 8.167.१० / /
satyo nāma hradaḥ puṇyo hemapadmasamāvṛtaḥ /
yatra te munayaḥ satyāḥ satyānalaraviprabhāḥ / / ११ / /
dhārayanti mahātmāna āśīrbhissarathaṃ४ ravim /
puṇyamāyatanaṃ tatra sthāpitaṃ taiḥ pinākinaḥ५ / / १ २/ /
amarairarcitaṃ vyāsa siddhavidyādharairvṛtam /
yaistadāyatanaṃ dṛṣṭaṃ bhavabhaktairviyadgamaiḥ६
te bhavasya priyā bhūtvā bhavanti pramatheśvarāḥ /
uśīravījaḥ śailendra७statrāśramapadaṃ mahat / / १४/ /
āgastyasya tṛṇāṅgasya devadānavapūjitam /
mahānīlamayaṃ liṅgaṃ tasmin vyāsa mahocchrayam // १
tasminnāyatane rudraṃ tṛṇāṅgaḥ sa mahānṛṣiḥ /
dakṣiṇāmūrttimāsthāya८ stauti nityaṃ kapardinam /
divaukasastamabhyarcya bhavanti gaṇapādhipāḥ
- - - -- - - - - - - - -
२ sthānānāṃ varṇanaṃ - kha. / ३ taṃ - ka. kha / ४ māśormissaratha - kha. / ५ pinākinaṃ - ka kha / ६ vipadgataiḥ - kha. / ७ uśīravījaśailendra - kha. / ८ dakṣiṇāṃ mūrtimāsthāya - ka. kha. /
- - - -- - - - - - - - -
uttareṇa nirāloke ravicandravivarjite /
meruśṛṅge mahotsedhaṃ sauvarṇaṃ sthāpitaṃ mahat / /१७/ /
liṅgaṃ bhagavato vyāsa yatrāste śūladhṛk svayam /
uttānapādaputreṇa bhavabhaktiparātmanā / /१८/ /
nityamabhyarcitaṃ liṅgaṃ dhruveṇāste९ mahāmune /
devānāmapyagamyaṃ tad dhruvaṃ muktvā paraṃ varam / / १
jaigīṣavyeṇa muninā aste parvatarājani /
sthāpitaṃ sumahalliṅgaṃ devadevasya śūlinaḥ
tad१० dṛṣṭvā mānavo vyāsa rudralokamavāpnuyāt /
mokṣavidyāsvabhijñāśca sāṃkhyayogaviśāradāḥ
bhavanti manujā dṛṣṭvā talliṅgaṃ paramādbhutam /
nandane devarājena sthāpitaṃ liṅgamuttamam /
tapanīyamayaṃ śubhraṃ devatā yadupāsate /
tad dṛṣṭvā devatā liṅgaṃ११ prāpnuvanti paraṃ padam / /२ ३ / /
kṣīrode sāgare divyaṃ१२ bālakhilyaiḥ१३ svayaṃ kṛtam /
mahadāyatanaṃ puṇyaṃ siddhakinnarasevitam / /२४/ /
tasmim̐ścandraprabhaṃ liṅgaṃ sphāṭikaṃ maṇirañjitam /
bālakhilyāstamabhyarcya jagmurīśasalokatām१४ // २
sauvarṇaṃ yakṣarājena sthāpitaṃ gandhamādane /
liṅgaṃ bhagavato divyaṃ yat kubereśanāmakam१५ /
mandārakusumairdivyairhemapadmaiśca bhaktitaḥ /
tamabhyarcya maheśānaṃ kubero nirvṛtobhavat / /२७/ /
yaistadāyatanaṃ dṛṣṭaṃ kuberasya surāsuraiḥ /
sarvayajñaphalaṃ tebhyo dadāti vṛṣabhadhvajaḥ / /२८ / /
ebhyaḥ puṇyatamānīha yāni gamyāni mānuṣaiḥ /
śṛṇu tāni mahābuddhe sthānāni śaśimaulinaḥ / /२९/ /
- - - -- - - - - - - - -
९ dhruvamastau - kha. / १० taṃ - ka. kha / ११ devatāste tu - ka kha. / १२ divye - ka. kha. / १३ bālikhilyaiḥ - ka. kha. / १४ ...rīśasya lokatām - ka. / १५ kubero nanāma ha( m) - ka. kha. /
- - - -- - - - - - - - -
sarvaparvatarājasya śṛṅge himavataḥ śubhe /
mahālayamiti khyātaṃ sthānamādyaṃ svayambhuvaḥ / /8.167.३
yatra sarvāmarā vyāsa caturvaktrapurassarāḥ /
saṃsiddhā munayaścaiva ye ca yogīśvarā bhuvi / /३ १ / /
samabhyarcya haraṃ१६ bhaktyā tadavāptāḥ paraṃ padam /
yatra sākṣānmahādevo nyastavān padamātmanaḥ // ३
yaṃ praṇamya narāḥ sarve mucyante sarvakilbiṣaiḥ /
abhigamya tamīśānaṃ mahālayanivāsinam
dehabhedaṃ samāsādya yatra tatra yathā tathā /
na punarjāyate martyo yātaḥ१७ siddhimanuttamām /
na taṃ paśyantyadharmajñā१८ yepi pāpakṛto१९ narāḥ /
mahāgaṇapatistatra dvārasaṃstho mahābalaḥ // ३
sa teṣāṃ gamanaṃ hanti ye narāḥ pāpakāriṇaḥ /
yogino yatra devāśca siddhāśca paramarṣayaḥ२० / /३ ६/ /
taṃ२१ praṇamya yayuḥ siddhiṃ puṇyaṃ paśupateḥ padam /
tasya saṃkalpanādeva drakṣyāmīti mahālayam // ३७/ /
karmabhirmucyate janturmahāpātakasaṃjñitaiḥ
mahālayaṃ mahatkṣetraṃ mokṣasiddhipradaṃ śubham२३ //३८/ /
kulānyubhayataḥ२४ sapta dṛṣṭatvā trāyati mānavaḥ /
tataḥ puṇyatamaṃ vyāsa kedāraṃ nāma nāmataḥ //३९/ /
paraṃ dhāma vṛṣāṅkasya tasyaivottarataḥ śubham
svayaṃ kila haro devastasminnacalasattame / /8.167.४० / /
jaṭābhārājjalaṃ puṇyaṃ mumoca - - - - -
- - - dabhavattatra haramauliviniḥsṛtam
- - - -- - - - - - - - -
१६ mahad - kha. / १७ janturyātaḥ - kha / १८ dharmijñā - ka. / १९ mahāpāpakṛto - kha. / २० paramarṣabha - ka- / २१ tat - kha. / २२ saṃjñitam - ka. / २३ vibho - kha. / २४ kulānubhayataḥ - ka. kha. / २५ śucim - kha. / २६ itaḥ para patramekaṃ khaṇḍitaṃ kha. pustake /
- - - -- - - - - - - - -
narāstadamṛtaprakhyaṃ ye pibanti jalaṃ śubham /
te bhavanti gaṇā vyāsa kuṣmāṇḍā rudravallabhā /
mahārūpā mahātmano nandinopyadhikaprabhāḥ /
kedāravāsinaṃ dṛṣṭavā devadevaṃ jagatpatima / /४३ / /
- - - - - -- -- - /
brahmā śakrastathā viṣṇuḥ somo yakṣagaṇādhipaḥ //४४/ /
arcayanti sthitaṃ tatra bhaktitaḥ parameśvaram /
kedārasalilaṃ pītaṃ yairnaraiḥ sumahātmabhiḥ //४५/ /
kathaṃ śocanti te vyāsa prāptaṃ kinnu na taiḥ sukham /
kedāre himavanmahīdhraśikhare yattatpayaḥ prasrutaṃ
mūrdhnaḥ somamahendraviṣṇumarutāṃ sraṣṭurvibhoḥ śūlinaḥ /
pātuṃ yanna labhantyadharmarucayaḥ śaivaṃ vinānugrahaṃ
tatpītvā bhavabandhanapratibhayānmuktā bhaveyuḥ prajāḥ /
madhyameśvaramatraiva sthānamādyamumāpateḥ /
gatvā२७ tamapi deveśaṃ gāṇapatyamavāpnuyāt /
tatrāpi svayameveśaḥ sadā sannihito mune /
abhigamya tamīśānaṃ na śocenmaraṇaṃ pratiṃ //४८/ /
trayāṇāmapi lokānāṃ pradeśe himavadgireḥ /
eṣa śreṣṭhatamo vyāsa sarvasiddhipradaḥ śubhaḥ
asyābhigamanādeva sarvayajñaphalaṃ smṛtam /
vipannasya pramādādvā gāṇapatyā gatirvarā /
nātaḥ puṇyatamaṃ kiñcit sarvalokeṣu vidyate /
trailokye cakravarttitvamasmin vā maraṇaṃ girau /
cakravarttipadāttasmādiha mṛtyurviśiṣyate
yāti sāyujyatāṃ śambhoḥ paramaiśvaryasaṃyutaḥ२९ //५२ / /
- - - -- - - - - - - - -
२७ dṛṣṭvā (?) / २८ ...rviśeṣyate - ka. / २९ saṃyutaṃ - ka /
- - - -- - - - - - - - -
girāviha mṛto jantuḥ kintataḥ paramaṃ padam /
mahaddhimavatastvanyat kūṭaṃ siddhaniṣevitam
yatra devī tapastepe gauravarṇasamīpsayā /
gaurīśikharamityeva triṣu lokeṣu viśrutam //५४/ /
kucakuṇḍa iti khyāte tīrthe yatromayā kṛte /
tad gaurīśikharaṃ puṇyaṃ yebhigacchanti mānavāḥ /
aśvamedhaphalaṃ prāpya te yānti paramāṃ gatim /
ṛṣabhaṃ śṛṅgamaparaṃ vajrasphaṭikasannibham /
yatra nandī tapastepe varañcāvāpa śaṅkarāt /
ṛṣabhaṃ prāpya tatkūṭaṃ sthānaṃ puṇyamumāpateḥ / /५७/ /
dṛṣṭvā pāpavinirmukto rudralokamavāpnute /
anyaddhimagireḥ kūṭaṃ hemakūṭasamaprabham //५८/ /
yatra bhastreśvaraṃ nāma rudrasyāyatanaṃ śubham /
rudrastasmin girau devo bhastreśvara iti smṛtaḥ / ५९/ /
taṃ namasya mahādevaṃ kinnaroragacāraṇāḥ /
mṛtyubhītāśca puruṣā janmaduḥkhaistathārditāḥ /
tadāyatanamāsādya kāmānāpuryathepsitān
taṃ dṛṣṭvā manujo vyāpta rājasūyaphalaṃ labhet //६१ / /
gaṅgādvāre śubhadvāre mahāpuṇye mahātmanā /
dakṣeṇa sthāpitaṃ liṅgaṃ bhaktihetoḥ kapardinaḥ //६२/ /
vṛkṣāḥ kanakhalā nāma yatrāsan kanakātmakāḥ /
mānuṣāṇāmaśīlatvāt saṃvṛkṇā३१ dāravo३२ babhuḥ
viśvātmā yatra viśveśaḥ śambhurambikayā saha /
bahurūpeśvaro nāmnā naikaprāṇivarapradaḥ / /६४/ /
mānavā yanna paśyanti janma ceṣa(?) mumukṣavaḥ /
vājimedhaṃ daśaguṇaṃ yaṃ dṛṣṭavā prāpnute naraḥ / /६५/ /
- - - -- - - - - - - - -
३० kāmānāpnuryathepsitānu - ka. / ३१ saṃvṛttā - ka. / ३२ dāravā - ka. kha, /
- - - -- - - - - - - - -
yaṃ devavidyādharasiddhasaṃghā gandharvayakṣoragadānavāśca /
dṛṣṭveśvaraṃ nīlapayodakaṇṭhaṃ saṃsārapaṅke na punaḥ patanti
japyeśvaramiti khyātamanyadāyatanaṃ vibhoḥ
yatra japyaṃ purā kṛtvā liṅgaṃ sthāpitavān dvijaḥ //६७/ /
japyeśvaraṃ tadāsādya३४ prāṇām̐styakṣyanti ye narāḥ /
te janmamaraṇānmuktā vatsyanti śivasadmani / / ६८/ /
anyadāyatanaṃ vyāsa śaśibimbārdhamaulinaḥ /
mahābhairava ityeva khyātaṃ३५ jagati yanmune
yatra śūladharo devaḥ svayameva vṛṣadhvajaḥ /
cakāra bhairavaṃ rūpaṃ nandyumāgaṇabhīṣaṇam / /8.167.७० / /
yad dṛṣṭavā३६ himavatputrī babhūva bhayavihvalā /
krīḍāhetorbhavo yatra trāsayitvā rirīndrajām / /७१ / /
saumyarūpobhavad bhūyaḥ sāntvayāmāsa śailajām /
mahābhairava ityeva tadāyatanamucyate / /७२ / /
bhairaveśvaramāgamya yaḥ paśyeta pinākinam /
maraṇaṃ janma ca३७ vyāsa nāsau punaravāpnuyāt / /७३ / /
yadevāśramiṇāṃ puṇyaṃ tatheśavratacāriṇām /
tatphalaṃ bhairavaṃ dṛṣṭvā prāpnoti narapuṅgavaḥ३८ /
kumbhakāreśvaraṃ३९ caiva tathaivotkuṭukeśvaram
chagalaṇḍeśvaraṃ४१ caiva mahābhairavajaṃ sthalam४२ /
dṛṣṭairebhistribhiḥ sthānaistrilokādhipatirbhavet /
rudrakoṭīti४३ cāpyanyacchivāyatanamucyate
rudrakoṭītrayaṃ japtvā tatra nandī varottamān /
avāpa śaṅkarād vyāsa gaṇeśatvaṃ tathottamam / /७७/ /
- - - -- - - - - - - - -
३३ vibho - ka / ३४ tamāsādya - ka / ३५ khyātiṃ - ka / ३६ yandṛṣṭvā - ka. ३७ vā - ka / ३८ bhagapuṅgavaḥ (?) - ka / ३९ kumbhakāreśvare - kha. / ४० ..kuṭukeśvara. - ka, ... kuṭukeśvare (?) / ४१ chagalaṇḍaśvare - ka,.. raṃ - kha. / ४२ phalam - ka, / ४३.. bhi - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
yaistadāyatanaṃ dṛṣṭaṃ te yānti paramāṃ gatim /
devadāruvane cāpi bhavasyāyatanaṃ varam / /७८/ /
devadāruvanaiśchannaṃ saralaiśca sugandhibhiḥ /
sadā saṃsevitaṃ taddhi gandharvoragakinnaraiḥ //७९ / /
yatra vaikhānasā viprāḥ śivabhaktiparāyaṇāḥ /
bhāskarānalasaṃkāśā nivasanti tapodhanāḥ /
bhikṣāhetorvanaṃ tattu४४ prāviśat kila śūladhṛk /
sa dṛṣṭastatra४५ deveśo munibhiḥ stabdhamehanaḥ
īrṣyayā munibhirliṅgaṃ tasya devasya tanmahat /
vimūḍhaiḥ pātitaṃ vyāsa devadāruvanāśrame //८२/ /
tasmin nipatite४६ liṅge liṅgahīnamabhūjjagat /
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva babhau sarvaṃ napuṃsakam / /८
brahmādayastato devāste ca siddhā mumukṣavaḥ /
jñātvā śaṅkarajaṃ sarvaṃ tadapāyaṃ sudāruṇam // ८४/ /
saṃstutya vividhaiḥ stotraiḥ śaṅkaraṃ paryatoṣayan /
tatastadabhavalliṅgaṃ yathāpūrvaṃ pinākinaḥ /
jagataśca tataḥ४७ puṃstvaṃ tatkṣaṇāt samapadyata /
tatra taiḥ sthāpitaṃ liṅgaṃ parameśasya bhaktitaḥ /
tad dṛṣṭavā४८ vājimedhānāṃ daśānāṃ prāpnute phalam /
evaṃ४९ dāruvanaṃ५० puṇyamīśasyāste mahāmune५१
abhigamya narāḥ kṣipraṃ mucyante sarvapātakaiḥ /
dadhīcena mahaddivyaṃ puṇyamāyatanaṃ kṛtam /
sthāneśvaramiti khyātaṃ triṣu lokeṣu५२ viśrutam /
naraḥ sthāneśvaraṃ prāpya yastyajedātmanastanum
- - - -- - - - - - - - -
४४ tatra - ka. / ४५ adṛṣṭastatra - ka, saṃdṛṣṭastatra(?) / ४६ hi patite (?) / ४७ punaḥ - kha / ४८ tandṛṣṭvā - ka kha, / ४९ deva - kha. / ५० dāruvaṇaṃ - ka / ५१ sa - ka, .. mīśasya sumahāmune - kha., mahātmanaḥ - kha. / ५२ lokeṣu triṣu - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
yogaiśvaryamanuprāpya svargaloke sa modate
takṣakena bhujaṅgena dṛḍhabhaktena५४ śaṅkare५५ /
takṣakeśvaramityevaṃ sthāpitaṃ jāhnavītaṭe /
devadevasya rudrasya yatra sānnidhyamuttamam //९१ / /
tandṛṣṭatvā puruṣo devamaśvamedhaphalaṃ labhet /
agastyena kṛtaṃ cānyat puṇyamāyatanaṃ mahat /
āmrāteśvaramityeva khyātaṃ jagati suvrata /
dṛṣṭvā paramayā bhaktyā puruṣastaṃ śucivrataḥ /
dehabhedamanuprāpya śarvalokamavāpnuyāt /
girau kālañjare liṅgaṃ dṛṣṭvā sthānamumāpateḥ / / ९४/ /
aśvamedhaphalaṃ prāpya rudralokamavāpnuyāt /
puṣpabhadramiti khyātaṃ vindhyaprasthe drumāvṛtam /
bhavasyāyatanaṃ puṇyaṃ devagandharvasevitam /
yattadrāvaṇaputreṇa meghanādena rakṣasā /
sthāpitaṃ toṣayānena sarvabhūtapatiṃ bhavam / /९६/ /
yatra mandodarīputraḥ sthāṇunā śaśimaulinā /
māyārathapradānena kṛtaḥ prāptamanorathaḥ /
tada,५६ dṛṣṭavā tatra gatvā५७ ca praṇamya ca jagatpatim
puruṣāḥ svargamāyānti divyayogasamanvitāḥ //९८/ /
andhreṣvāyatanaṃ cānyaccharvasya paramātmanaḥ /
nāmnā citrarathaṃ nāma yogasiddhivarapradam / /९९/ /
tripurasya vadhe yatra ratho devasya dhīmataḥ /
amaraiścitrito५९ vyāsa somādityayamādibhiḥ
samyagiṣṭe tu६० yat proktamaśvamedhe phalaṃ६१ budhaiḥ /
taccitrarathamāsādya phalaṃ prāpnoti६२ mānavaḥ //१ ०१ / /
- - - -- - - - - - - - -
५३ modati - kha. / ५४ dṛḍha bhaktena - ka. / ५५ śaṅkara - ka. kha. / ५६ taṃ - ka. / ५७ cābhigatvā - kha. / ५८ jagataḥ patim - kha. / ५९ ...ścintito - kha. / ६० samyagiṣṭeṣu - kha. / ६१. aśvamedhaphalaṃ - ka. / ६२ labhati - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
anyaduktarathaṃ nāma bhavasyāyatanaṃ śubham /
surakinnaragandharvaiḥ sadā saṃsevitaṃ śubham / / १०२ / /
tatra śrīparvato६३ nāma parvataḥ śrīniketanaḥ /
siddhāmaraśatākīrṇṇaṃ siddhikṣetraṃ६४ taduttamam
śūlino yatra liṅgānāṃ puṇyānāṃ varadāyinām /
sahasraṃ sthāpitaṃ vyāsa śilādena mahātmanā / /१
ye paśyanti tamīśānaṃ śrīparvatanivāsinam / /
janmamṛtyubhayaṃ teṣāṃ nāsti puṃsāṃ kadācana // १० ५/ /
anenaiva śarīreṇa tasmin kṣetre bhavātmake /
yogābhyāsaparā viprāḥ siddhiṃ yānti yathepsitām // १०६ / /
manasāpyabhigacchanti ye narāḥ śrīgiriṃ mune /
na te yānti yamāvāsaṃ mṛtyāvapi samāgate
tataścottaragokarṇaṃ haraliṅgāṅkitāśramam
taptaṃ yatra tapastīvraṃ rākṣasaiḥ piśitāśanaiḥ / /१ ०८/ /
rāvaṇādyairmahābhāgairlabdhaśca६७ vara īpsitaḥ
purā yatra tapaḥ kṛtvā prasādya ca pinākinam // १ ०९/ /
trailokye cakravartitvaṃ rāvaṇassamavāptavān /
aśvamedhaṃ daśaguṇaṃ tad६९ dṛṣṭavā labhate naraḥ / / 8.167.११० / /
mṛtaśca rudrasāyujyaṃ gacchatyatra na ७० saṃśayaḥ /
tato dakṣiṇagokarṇaṃ sthānaṃ puṇyaṃ pinākinaḥ //१
spṛkkayā jātayā yatra७१ laṅkāmalayasānuṣu /
arcyate bhagavāndevaḥ sarvāmaravareśvaraḥ / / ११२ / /
eko७२ rākṣasaśārdūlo yatrādyāpi vibhīṣaṇaḥ /
samabhyarcyāmareśānaṃ bhuṃkte rājyamaśaṅkitaḥ७३
- - - -- - - - - - - - -
६३ śrīparvataṃ - ka. / ६४ siddhakṣetraṃ - kha. / ६५ bhavātmike - ka. / ६६. śrayam - kha. / ६७ mahābhāga labdhaśca (?) / ६८ īpsitam - ka. / ६९ taṃ - ka. kha / ७० gacchate nātra - ka. kha. / ७१ tatra - ka./ ७२ eka - ka. / ७३ .maśaṅkitam - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
mānavā yebhigacchanti gokarṇāyatanāśramam /
daśānāmaśvamedhānāṃ prāpnuvanti phalaṃ śubham / /१ १४/ /
hariścandra iti khyāto girirnaikavinirjharaḥ /
jāmadagnyena rāmeṇa yasminnāyatanaṃ७४ kṛtam //१
yatra devāśca siddhāśca yakṣaguhyakakinnarāḥ /
vratino yoginaścaiva nemire७५ vṛṣabhadhvajam / /१ १६ / /
hariścandragire śṛṅgamākūṭaṃ yairnirīkṣitam /
na te vasanti martyeṣu devā bhūtvā punarmune // १
uttare narmadātīre yojanaikapathāntare
kārohaṇamiti sthānaṃ trinetrāyatanaṃ mahat // ११ ८/ /
yatra kākāṃ७७ tapasyantīmāruroha prajāpatiḥ /
āruroha yataḥ kākāṃ७८ tasmin deśe prajāpatiḥ // ११ ९/ /
tasmāt kārohaṇo७९ nāmnā८० sa deśaḥ parikīrtitaḥ /
tasmin deśevatīrṇaśca bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ /
puṇyosau sarvadeśebhyo deśo yena nibodha tam
kṣīṇe kṛtayuge vyāsa tretāyugamukhodaye
tasmin pādaṃ mumocaikaṃ dharmodharmanipīḍitaḥ /
dvitīyaṃ dvāpare prāpta tṛtīyaṃ ca kalau yuge //१
caturthenāvatasthe ca yataḥ sa bhagavān prabhuḥ /
evaṃ sa dharmasaṃvāsād८२ deśaḥ puṇyatamaḥ smṛtaḥ /
bhārabhūtistvasau bhūtvā tasmindeśe pinākadhṛk /
bhārān८३ baddhvā dvijātīnāṃ narmadāyāṃ vicikṣipe // १
kāruṇyena mahādevo marttyajanmamumukṣayā /
tretāyāṃ diṇḍimuṇḍaśca śirāṃsi vinikṛttavān // १
- - - -- - - - - - - - -
७४ nnārāyaṇaṃ - kha. / ७५ menire - kha. / ७६ dviyojanapathāntare - kha. / ७७ kaḥ kā - ka / ७८ kāntāṃ - ka / ७१ kārohaṇaṃ - kha. / ८० nāma - ka. kha. / ८१ tat - (?) / ८२ dharmasaṃvāso - kha./
- - - -- - - - - - - - -
dvāpare cāṣaḍhirbhūtvā८४ nṛttenānugṛhītavān /
evaṃ pratiyugaṃ vyāsa tasmindeśe śivaḥ svayam / /१ २६/ /
avatīrṇaścānugṛhya८५ brāhmaṇān śuddhamānasān /
teṣāmāyatanāni sma sarveṣāmeva८६ suvrata / / १
yena dṛṣṭāni devasya īśāna८७lokamāpnuyāt /
vartamāne kalau cāpi jñātvā duḥkhārditaṃ jagat८८ // १
caturaḥ८९ puruṣān sṛṣṭvā९० svasmānmukhacatuṣṭayāt /
provāca parameśāno lokānugrahalipsayā९१ // १ २९/ /
yūyaṃ yāta mahīṃ sarve dvijā bhūtvā tapasvinaḥ /
māmevaiṣyatha yogośā nītvā viprān paraṃ padam
te tathoktvā tato९२ vyāsa saṃbabhūvuḥ pṛthak pṛthak /
mānuṣeṣu९३ tadā viprā mokṣadharmaparāyaṇāḥ / /१
ujjayinyāṃ९४ gurujyeṣṭhaḥ kauśiko nāma nāmataḥ /
dvitīyo gārgya ityeva९५ jaṃbūmārge satāpanaḥ (?) //१ ३२/ /
tṛtīyaścābhavanmitro mathurāyāṃ mahāmanāḥ
brahmacārī caturthastu kuruṣveva sugotrajaḥ /
bhagavānapi deveśo hyamareśvarasaṃyutaḥ
atrivaṃśaprasūtasya nāmnā vai somaśarmaṇaḥ // १
rūpaṃ kṛtvā sitāṅgaṃ tu jagāmātrergṛhaṃ९८ śubham /
sa taṃ brahmavidaṃ vipramātreyaṃ sakulaṃ vibhuḥ / / १ ३५/ /
yogasiddhipradānena anujagrāha śaṅkaraḥ /
anugṛhya tadā vyāsa sakulaṃ dvijasattamam९९ // १३
jagāmojjayinīṃ devaḥ śmaśānaṃ ca viveśa ha /
sa tatra bhasmanātmānamavaguṇṭhya१०० vṛṣadhvajaḥ / /१ ३७/ /
- - - -- - - - - - - - -
८४ bhūtvāṣāḍhirdvāpare ca (?) / ८५ manugṛhya - ka / ८६ tāni cāyatanānīha sarvāṇyeva (?) / ८७ aiśānaṃ(?) / ८८ janaṃ (?) / ८९ catvāraḥ - ka. kha. / ९० dṛṣṭavā - kha. / ९१ kāṃkṣayā (?) / ९२ tathoktāstathā - ka. kha. / ९३ tu - ka. / ९४ ujjayanyāṃ, ujjayanī - ka / ९५ ityevaṃ - kha / ९६ mahātmanā - ka. kha. / ९७ deveśamamareśvarasaṃyutaḥ - ka. kha. / ९८ jagāmatrigṛhaṃ - kha / ९९ dvijasattamaḥ - ka. / १०० bhaṣmāsātmā- namavaguṇṭhya - ka kha. /
- - - -- - - - - - - - -
ulmukaṃ vāmahastena gṛhītvā samupāviśat /
tatra prathamamādāya śiṣyaṃ kauśikamīśvaraḥ / /१ ३८/ /
jambūmārge dvitīyaṃ ca mathurāyāṃ tatoparam /
kānyakubje tataścānyamanugṛhya jagatpatiḥ
svasiddhāntaṃ dadau yogamuvācedaṃ ca lākulī
rahasyaṃ paramaṃ hīdaṃ१०२ pañcārthaṃ iti saṃjñitam१०३ / / 8.167.१४० / /
viprānmocayituṃ datto yuṣmabhyaṃ marttyabandhanāt /
anayā dīkṣayā viprān prāpayadhvaṃ paraṃ padam /
nadītīreṣu medhyeṣu puṇyeṣvāyataneṣu ca /
śūnyāgāreṣvaraṇyeṣu vāso vaḥ saṅgavarjitaḥ / / १४२/ /
vaco bhagavataḥ śrutvā śiṣyāḥ paśupateḥ svayam /
yathājñaptamakurvanta१०४ sarve te bhavatejasaḥ /
dharmapādāṅkite deśe avatīrṇo yato bhavaḥ /
sa deśaḥ paramastasmānmahāpuṇyatamaḥ smṛtaḥ
āśramo yogināṃ yatra pravṛttaḥ pāpanāśanaḥ /
aṣṭāyatanamityevaṃ sthānamatra१०५ mahātmanaḥ //१४५/ /
yad१०६ dṛṣṭavā manujā vyāsa prāpnuvanti paraṃ padam /
kārohaṇaṃ śivasthānaṃ yebhigacchanti mānavāḥ // १४६/ /
garbhaśayyābhayaṃ teṣāṃ na bhavenmunisattama /
mahīnarmadayormadhyaṃ sahyasya ca yadantaram /
etatpaśupateḥ kṣetraṃ purāṇamṛṣibhiḥ stutam
tadāgatya naro vyāsa yadyapi syāt supāpakṛt /
sarvapāpavinirmukto१०८ yatheṣṭāṃ१०९ prāpnuyād gatim // १४८/ /
- - - -- - - - - - - - -
१०१ lāgaḍiḥ - kha. / १०२ līnaṃ - kha. / १०३ saṃjñitaḥ - kha / १०४ yathājñāptamakurvanta - ka. kha. / १०५ sthānaṃ tatra - kha. / १०६ yaṃ - ka. / १०७ ṛṣibhiṣṭutaṃ - kha. / १०८ vimuktātmā - kha., vimuktosau - kha./ १०९ yatheṣṭaṃ - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
kārohaṇaṃ sthānamatīva puṇyaṃ śaivāni११० yatrāyatanāni dhīman
gatvā narāstāni mahāphalāni saṃsāragehaṃ na punarviśanti
puṇyamāyatanaṃ cānyat saptalokābhivanditam
vārāṇasyā११३ muniśreṣṭha yatra sannihito haraḥ /
tatra bhāgīrathī puṇyā uttarāṃ bhajate diśam /
siddhikṣetraṃ११४ bṛhatkṣetraṃ lokeṣu triṣu viśrutam //१ ५१/ /
avimuktaṃ smṛtaṃ nāmnā na vimuktaṃ hareṇa tu /
avimukteśvaraṃ dṛṣṭvā devaṃ tatra hyumāpatim११५
gāṇapatyā gatiḥ proktā mṛtyukāle mahāmune /
yatrāste gaṇapo dvāri vidyutkeśo mahābalaḥ
daṇḍapāṇirmahātejāḥ samādeśāt svayaṃbhuvaḥ /
tamadṛṣṭavā na paśyanti devadeveśvaraṃ haram //१ ५४/ /
yoginopi mahātmānaḥ puṇyaṃ tasyāpi darśanam /
daṇḍapāṇiṃ śucirdṛṣṭvā११६ haradattavaraṃ११७ gaṇam
iha loke sukhaṃ prāpya yānti११८ tasya salokatām /
yatra siddhā mahātmāno yogaiśvaryabalānvitāḥ / / १
channāḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā praṇamanti svayaṃbhuvam /
śakraḥ pitāmaho viṣṇurdhaneśo varuṇo yamaḥ / / १
hutabhuk pavanaḥ somaḥ svayaṃ caiva divākaraḥ /
tathā saptarṣayaḥ siddhā gandharvāḥ pannagāstathā / /१५८/ /
avimukteśvaraṃ devamarcayanti yatavratāḥ /
tataḥ puṇyatamaṃ nāsti siddhikṣetramiti śrutiḥ // १ ५९/ /
yatra jantorvipannasya muktiḥ saṃsārabandhanāt /
prasādājjāyate śambhorguhyametata paraṃ smṛtam / / 8.167.१६० / /
gaṅgā११९ dakṣiṇatastasminnuttareṇa varāṇasī
tattayo१२१rmadhyataḥ१२२ kṣetramavimuktaṃ pinākinaḥ / /१ ६ १/ /
- - - -- - - - - - - - -
११० śailāni - ka., śailāya - kha / १११ dhīmān - ka. kha. / ११२.. nanditam - kha / ११३ vāraṇasī(?) / ११४ siddhakṣetraṃ - kha. / ११५ tatra devamumāpatim - kha. / ११६ ndṛṣṭvā - ka. kha / ११७ haradaṇḍadharaṃ - kha. / ११८ yāti - kha / ११९ gaṅgā (?) / १२० varāṇamī (?) / १२१ tayoḥ (?), tadvayoḥ (?) / १२२ rmama tat - ka /
- - - -- - - - - - - - -
liṅge yat sthāpite śambhoḥ prāpyate१२३ phalamanyataḥ /
tat sahasraguṇaṃ proktamavimukte niveśite / / १६२ / /
sthāpayedvidhinā yoṣā१२४ pumānvā vidhipūrvakam /
sahasraṃ sthāpitaṃ tena liṅgānāṃ bhavati prabhoḥ / / १६३ / /
tryakṣaḥ sa gaṇapo bhūtvā rudrasāyujyatāṃ vrajet /
ataḥ kṛtvā muniśreṣṭha brahmādityapurassaraiḥ /
liṅgāni sthāpitāni sma sarvaistatra surottamaiḥ / /१ ६४/ /
tasmin bhagavataḥ kṣetre kāśipuryāmanekaśaḥ /
dṛśyantedyāpi१२५ liṅgāni sthāpitāni mahātmabhiḥ / /१ ६ ५/ /
smaraṇādavimuktasya pṛthivyantepi१२६ saṃsthitaḥ /
kalmaṣairmucyate janturmṛtaśca labhate sukham१२७ //१ ६
brāhmaṇāstatra muñcanti vedatattvārthavedinaḥ /
siddhāḥ pāśupatā ye ca१२८ bhavabandhamumukṣavaḥ / / १ ६७/ /
prāpya vārāṇasīṃ puṇyāṃ siddhikṣetramanuttamam
punarniṣkrāntumanyatra kasya jantormatirbhavet /
vedeṣu gīyate vyāsa tat kṣetraṃ śaśimaulinaḥ /
dehinastyajataḥ prāṇān mokṣasiddhigatipradam // ta६९/ /
yevimukte vasanti sma narā rudraparāyaṇāḥ /
rudrasya bhavane vyāsa te vasanti na saṃśayaḥ / / 8.167.१७० / /
tiṣṭhan gacchan svapan bhuñjan१३० karma kurvan hasannapi /
yovimuktaṃ smareddehī tasya janmabhayaṃ kutaḥ / /१७१ / /
nāvimuktāt paraṃ kṣetraṃ nāvimuktātparaṃ padama /
nāvimuktātparaṃ puṇyaṃ nāvimuktātparā gatiḥ१३१ /
yā gatirdhyāyato१३२ nityaṃ pare brahmaṇi līyata
saiva saṃtyajataḥ prāṇānavimukte smṛtā१३४ gatiḥ / /१७३ / /
- - - -- - - - - - - - -
१२३ prāpsyate - kha. / १२४ yo vā - ka kha. / १२५ dṛśyantyāpi - ka kha / १२६ pṛthivyāntepi - kha. / १२७ śivam (?) / १५८ tu - kha. / १२९ siddhakṣetramanuttamam - kha. / १३० jāgran - kha / १३१ parāṃ gatim - kha. / १३२ yā gatirdhyānato - kha. / १३३ līyate - ka. kha. / १३४ 'mṛtā - ka kha. /
- - - -- - - - - - - - -
puṇyamumāpateḥ suravṛṣairjuṣṭaṃ sadā siddhaye
bahmādyairavimuktametaditi yat saṃsevitaṃ śāntaye /
ye sevanti tadīśabhaktiparamā१३५ martyāḥ śamaprāptaye
muktāste bhavasaṃbhavapratibhayād१३६ gacchanti mokṣaṃ param //१७४/ /
prayāge ca tapaḥkṣetre devasyāyatanaṃ mahat /
tad१३७ dṛṣṭvā manujaḥ samyagiṣṭāṃ gatimavāpnuyāt /
naimiśe devadevasya१३८ rudrasyāyatanaṃ mahat /
dṛṣṭvā pāpavinirmuktaḥ१३९ svargalokamavāpnuyāt /
dharmakṣetre kurukṣetre sthānaṃ yogeśvaraṃ mahat
tena dṛṣṭena viprendra gāṇapatyamavāpnuyāt
rudralokaṃ mṛtaścāsau prāpnuyāt sarvakāmikam /
gayāyāmanyadīśasya sthānaṃ bhagavataḥ śubham /
gadhrakūṭeśvaraṃ nāmnā sarvapāpavimocanama /
na taṃ dṛṣṭvā vimuhyanti mṛtyukāle narottamāḥ /
tatra bhasma samālabhya sarvapāpaiḥ pramucyate /
dvādaśābdavatasyāpi dvijaḥ phalamavāpnuyāt
anyadāyatanaṃ puṇyaṃ magadhāmu१४० pinākinaḥ /
nagare pāṭalīputre nāmnā prahasiteśvaram / / १८१ / /
vājimedhamavāpnoti१४१ abhigamya tamīśvaram /
magadhāsu smṛtānyaṣṭau sthānāni śaśimaulinaḥ// १८२ / /
śiṣyaiḥ parivṛto yāni babhrāma nakulīśvaraḥ
yāni१४३ dṛṣṭavā bhavetsadyaḥ pumān pāpavivarjitaḥ
yavaneṣu smṛtaṃ sthānaṃ puṇyamanyadumāpateḥ /
tripiṣṭapamavāpnoti१४४ tandṛṣṭvā mānavaḥ prabhum //१८४/ /
- - - -- - - - - - - - -
१३५ bhaktiparayā - ka / १३६ bhavasāgarapratibhayād (?) / १३७ tat - ka. kha / १३८ devadeveśaṃ - ka. kha. / १३९ pāpairvinirmuktaḥ - kha. / १४० magadheṣu (?) / १४१. .sahasrāṇi - kha. / १४२ laguḍīśvaraḥ - kha. / १४३ tāni - kha. / १४४ triviṣṭapamavāpnoti - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
aṅgadeśe paraṃ puṇyaṃ sthānaṃ proktaṃ pinākinaḥ /
hemacūḍeśvaraṃ nāmnā taṃ dṛṣṭvā na vimuhyati१४५
bhāgīrathyāstato१४६ vyāsa sāgarasya ca saṃgame /
brahmaṇā sthāpitaṃ liṅgaṃ puṇyaṃ tatra१४७ pinākinaḥ
tasyābhigamanādeva sarvapāpaiḥ pramucyate /
daśānāmaśvamedhānāṃ taṃ dṛṣṭvā prāpnute phalam // १
prabhāse śūlinaṃ dṛṣṭvā dehabhede gaṇo bhavet /
puṣkare śaṅkaraṃ dṛṣṭvā na śocenmṛtyujanmanī१४८ //१
mahendre ca nagaśreṣṭhe rudrasyāyatanaṃ śubham /
abhigamya naro vidvānaśvamedhaphalaṃ labhet //१८९/ /
mahākāleśvaraṃ devamujjayinyāṃ१४९ mahāvrataḥ /
abhigamyāpnuyādvidvān gaṇatvaṃ tripuradviṣaḥ /
drimicaṇḍeśvaraṃ devaṃ dṛṣṭvā trāyati mānavaḥ /
kulānyubhayataḥ१५० sapta sarvayajñāni१५१ cāpnute
śaṃkukarṇeśvaraṃ dṛṣṭvā na śocenmaraṇaṃ naraḥ /
tathā himagireḥ śṛṅge siddhakinnarasevite //१
ḍiṅgeśvaramiti khyātaṃ rudrasyāyatanaṃ mahat /
abhigamya ca dṛṣṭavā ca taṃ devaṃ jagataḥ prabhum / /१
śivabhaktiparo vyāsa sarvakāmānavāpnuyāt
mṛtasya ca gatiḥ proktā gāṇapatyaṃ mahātmanaḥ / /१९४/ /
suvarṇākṣe paraṃ sthānaṃ devadevasya saṃsmṛtam /
tad dṛṣṭavā१५३ manujo vyāsa१५४ rājasūyaphalaṃ labhet
saptagodāvare sthānaṃ dṛṣṭvā puṇyaṃ kapardinaḥ
aśvamedhaphalaṃ prāpya svargaloke vasennaraḥ // १ ९६/ /
- - - -- - - - - - - - -
१४५ - nna vimucyati - kha. / १४६ ntato kha. / १४७ tasya puṇyaṃ - kha. / १४८ mṛtyujanmani - ka. kha. / १४९ ...mujjayanyāṃ - ka. kha. / १५० kulānubhayataḥ - ka. kha., kulānubhayajān - ka. kha./ १५१ sarvayajñānsa - ( ?) / १५२ sarvakāmamavāpnuyāt - kha. / १५३ taṃ dṛṣṭvā - ka. / १५४ bhaktyā - ka. / १५१ kapārdinaṃ - ka. kha. /
- - - -- - - - - - - - -
sthānaṃ puṇyatamaṃ cānyacchreṣṭaṃ jagati kīrtitam /
nāmnā bhadreśvaraṃ khyātaṃ devagandharvasevitam / / १९७/ /
taṃ vīkṣya mānavo vyāsa sarvayajñaphalaṃ labhet /
janmaprabhṛti yatkiñcit kṛtaṃ karmāśubhaṃ१५६ mahat // १ ९८/ /
tatkṣaṇānnaśyate sarvaṃ dṛṣṭvā bhadreśvaraṃ१५७ haram /
yatra tatra mṛtaścāpi gāṇapatyaṃ labhennaraḥ /
dhanyāste mānavā vyāsa rudrabhaktā mahaujasaḥ /
ye prapaśyanti bhadreśaṃ janmamṛtyubhayāpaham१५८ //8.167.२ ०० / /
ekāmre ca vibhoḥ sthānaṃ dṛṣṭvā svargamavāpnuyāt /
virajāyāṃ haraṃ dṛṣṭvā vājimedhamavāpnuyāt / / २०१ / /
nepāleṣu ca deveśaṃ dṛṣṭvā paśupatiṃ prabhum /
daśāśvamedhānāpnoti१५९ rudralokaṃ ca gacchati / /२ ०२ / /
dehabhedaṃ ca saṃprāpya paśutvādvipramucyate
anyaddhimagirau sthānaṃ naikatuṅgādhipeśvaram /
dṛṣṭvā tanna punarmarttyo१६१ jāyate munisattama /
bhaktānāṃ praṇatānāñca sarvakāmapradaṃ smṛtam / /२
evametāni puṇyāni rudrasyāyatanāni te /
kathitāni mayā vyāsa yairgatiḥ prāpyate śubhā / / २०
ya etāni paṭhedvipraḥ prayatātmā dine dine /
tasya sāyujyatāṃ devo dadāti vṛṣabhadhvajaḥ / /२ ०
maṅgalyaṃ paramaṃ puṇyaṃ medhyaṃ sarvabhayāpaham /
sthānānāṃ kīrtanaṃ śambhornityaṃ kuryācchucirnaraḥ / /२
- - - -- - - - - - - - -
१५६ karma śubhaṃ - kha. / १५७ bhadreśvare (?) / १५८ bhayāvaham - ka. / १५९ daśāśvamedhānprāpnoti - ka. ṭi. / १६० paśupatvādvimucyate - ka. / १६१ tandṛṣṭvā na punarmartyo - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
iti girivaraputrīviṣṇugaṅgādharasya
jagati vasatireṣā sarvakāmapradā te /
munivarasutaśiṣṭā१६३ pāpasaṃśuddhikartrī
vada kimaparamanyad vyāsa tubhyaṃ vadāni१६५ / /२
iti skandapurāṇe śivāyatanavarṇane१६६ saptaṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
sūta uvāca
śrutvā kathāmāyatanānubaddhāṃ२ candrārdhabimbā३ sthitamaulinastu /
vyāso munistaṃ vacanaṃ babhāṣe brahmātmajaṃ brahmavidaṃ munīndram / / १ / /
dharmyā४ supuṇyā bhagavan tvayaiṣā guhyā kathā me vidhivat pradiṣṭā /
sthānāni śambhordayitāni konya evaṃ parijñātumṛṣiḥ५ samarthaḥ
icchāmi vettuṃ tripuraṃ pradagdhamekeṣuṇā divyapinākadhartrā /
yathā purā bhaktavarapradena६ tanme mune brūhi yathāpravṛttam
pṛṣṭastathaivaṃ muninā munīndraḥ praśnaṃ yathāvat kathayañcakāra /
dagdhaṃ yathā tat tripuraṃ tathā tvaṃ śṛṇuṣva putreti vaco bruvāṇaḥ७ /
tasmin hate daityavṛṣendrasiṃhe purā hiraṇyākṣasute pravīre /
bhagneṣu daityeṣu sadānaveṣu mayo babhūvādhṛtiduḥkhataptaḥ / /५/ /
sa viśvakṛddānavarājalakṣmyā ratyeva hīno makaradhvajobhūt /
ādāya daityaṃ sa hi tārakākṣaṃ vidyutprabhaṃ cendrasamaprabhāvam //६ / /
tapaścacārogramahīnakarmā८ daityau ca tāvandhakatulyavīryau
te śītakāle himaparvatasthā grīṣme ca pañcajvalanābhitaptāḥ / /७/ /
vyabhre payaḥplāvitabhūmibhāge cerustapaḥ prāvṛṣi ca prayattāḥ
teṣāmagāddivyasamāsahassraṃ tathā sutīvre tapasi sthitānām //८ / /
- - - -- - - - - - - - -
१६२. sya ca - ka. / १६३. śiṣyā - ka. / १६४ ... śuddhakartrī - ka. / १६५ vadāmi - kha / १६६ tīrthavarṇane (?) - kha. / १६७ a. २१५ - kha /
१ vyāsa - ka. / २ baddhā - ka. kha. / ३ bimba - ka. / ४ dharmā - kha., brahman - ka. / ५ jñātumṛṣe - (?) / ६ bhaktivarapradena - ka. kha. / ७ bhyuvāca - kha. / ८ tapaścakārogramahīnakarmā - ka. / ९ kalpau - ka. kha / १० prayatnāt - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
carmāsthiśeṣā jvalanaprabhāvāstapo११ viśeṣād ditiputrasiṃhāḥ /
ādityatejaḥpratimānavīrā१२ babhūvurādityavapuḥprakāśāḥ /
pitāmahastānabhigamya sarvān priyaṃ१३ bahūktvā vacanaṃ babhāṣe /
taptaṃ tapo vo vigatapramohā varaṃ tvidānīṃ vṛṇuteti hṛṣṭāḥ१४ /
taṃ prāñjalirbhūminiviṣṭajānurmayaḥ sureśaṃ praṇatobhyuvāca /
avadhyatāmapratimaṃ balañca jñānaṃ ca divyaṃ paramaṃ sukhaṃ ca //१
mṛtyuryathā no१५ na bhavecca deva varaṃ prayacchainamabhīpsitaṃ१६ naḥ /
karomyahaṃ yacca sureśa durgaṃ tribhiḥ purairdivyavimānakalpaiḥ /
tanme bhavet sarvasurairagamyaṃ svacchandasaṃsthānagatipracāram /
ityevamukto१७ danujādhipena brahmā vacastaṃ mayamābabhāṣe
dātuṃ na śakyo vara eṣa१८ tubhyaṃ tasmāt paraṃ१९ sāntarameva cānyam
tvaṃ putra yācasva tataḥ pradāsye cintā ca te mā danujānyathābhūt //१४/ /
tato mayaḥ prāha vaco vimūḍho varo yathā mārgita eva nostu /
bravīmi yaccānyadahaṃ२१ sureśa tanmerhasi tvaṃ pradadātu madya // १५/ /
pūrṇe sahasre tripuraṃ२३ samānāṃ sameṣyate hyardhanimeṣamātram
tasminkṣaṇe yastriṣu२५ saṃgateṣu pureṣu divyeṣu surapravīra /
ekeṣuṇā tat२६ tripuraṃ daheta sa no vināśī tripurasya२७ bhūyāt /
śrutvā tatastadvacanaṃ mayasya brahmā varaṃ taṃ hṛṣitāntarātmā /
prādādabhīṣṭaṃ danujādhipāya२८ dattvā ca tūrṇaṃ svapure jagāma
tato mayastattripuraṃ sasarja jagadvidhāteva purādikalpe /
ayomayaṃ tatprathamaṃ cakāra tatoparaṃ rājatamadrikalpam
tṛtīyamanyatpuramāśu haimaṃ sasarja meroriva śṛṅgamuccam
sṛṣṭaṃ tatastattripuraṃ mayena svargasya rūpaṃ prajahāra divyam /
- - - -- - - - - - - - -
११ ttato - ka., .. stapo, - kha.,.. .ttapo (?) / १२ pratimānyavīrā - ka. kha. / १३ priyān - ka. / १४ hṛṣṭaḥ - ka. kha / १५ yathāto - kha ' १६ prayaccheta - ka, prayaccheta - kha, prayacchaitadabhīpsitaṃ (?) / १७ mukteḥ - ka, kte - kha. / १८ śakyāmaratā hi (?) / १९ varaṃ - ka / २० metat - kha, cānyat - ka / २१ mahaṃ - kha / २२ pradātu ? ra / २३ sahasretu puraṃ - ka kha. / २४ cārdhanimeṣamātram - kha. / २५ yaḥ saha - gha. / २६ taṃ - ka. / २७ vināśastripurasya - ka. / २८ -.dhipasya (?) / २९ ...muccai (?) /
- - - -- - - - - - - - -
dvārairmanojñairvaḍabhīgavākṣairbīthyaṅgaṇairhemamayaiḥ३० suyuktam /
candrāṃśusaṃsṛṣṭatalaiśca harmyaiḥ śītānilāhlādasukhapraveśaiḥ३१ / /8.168.२० / /
muktāpravālairmaṇikhaṇḍacitrai३२ rālambitaiścitrataḍitprakāśaiḥ /
dhvajairvicitraiḥ pavanāvadhūtaiścalatpatākābhiratīva reje / / २१ / /
prāsādapaṃktisthitaratnakhaṇḍai३३ rmahāmaṇīndudyutisannikāśaiḥ
satoraṇābhyucchritaharmyapṛṣṭhairalakṛtaṃ tat tripuraṃ rarāja / / २२ / /
sarvartupuṣpaiḥ phalitairmanojñairvṛtaṃ samantāttarubhirmahoccaiḥ /
ramyastathodyānaśatairupetaṃ prabhrāntaṣaṭpādamayūrahaṃsaiḥ / / २३ / /
vāpībhirākrāntavihaṅgamābhiḥ praphullanīlotpalasaṃvṛtābhiḥ
daityālayaṃ tacchuśubhe tathaiva pranṛttakekāvihagaissarobhiḥ३६ // २४/ /
tathā nakhodbhinnapayodharābhirākarṇaraktāntavilocanābhiḥ /
savrīḍamīṣaccapalekṣitābhiryoṣidbhirākīrṇamatīva reje // २५/ /
lauhaṃ puraṃ yattadadhaścakāra tattārakākṣāya mayaḥ pradatvā
pura dvitīyaṃ rajatāmayaṃ yadvidyutprabhāyāsurarājabhartre / /२६/ /
haimaṃ tṛtīyaṃ svayameva divyaṃ jagrāha rājā maya ātmanorthe /
adhiṣṭhitaṃ tattripuraṃ tadābhūtsamaṃ tribhistairdanurājasiṃhaiḥ
te sarvataḥ svaḥ३८ prabhavān३९ vijitya४० priyāsahāyāḥ sahamitrabhṛtyaiḥ /
sukhāni tasmin vividhānyavāpu४१ strailokyacintāmavicintayantaḥ४२ / / २८/ /
te darpamohapratibaddharāgā nyūnānamanyanta balena devān /
matvā ca teṣāṃ prasabhaṃ nipatya४३ nānāvidhāścakruratīva pīḍāḥ //२९/ /
vanāni vaibhrājapurassarāṇi saṃchinnavīrutkusumāni cakruḥ /
vāpīḥ pracakruḥ kamalairvihīnā jahruśca rambhādipurassarāstāḥ //8.168.३ ० / /
santrastagātrīḥ४४ surayoṣitastairanyāśca४५ cakrurmahatīḥ prapīḍāḥ /
teṣāmatītaḥ sumahānathaivaṃ prakurvatāṃ devavināśanāni४६ / /३
- - - -- - - - - - - - -
३० rvīthyagaṃnairhemamayaiḥ - kha. / ३१.. pradeśaiḥ - kha / ३२ daṇḍacitrai - kha / ३३ sthiraratnakhaṇḍai - kha. / ३४ maṇīndradyutisannikāśaiḥ (?) / ३५ prasphullanīlotpalasaṃvṛtābhiḥ - ka / ३६ vihagāpsarobhiḥ - kha./ ३७ pradāya(?) / / ३८ sarvasampat - kha. / ३९ svaprabhavān - ka. / ४० vā vijitya - ka., vābhilabhyā - kha. / ४१ ...nyathābhū - kha. / ४२ saukhyāmāvicintayataḥ - kha. / ४३ tvā - kha, / ४४... gātryaḥ - ka. / ४६ stā anyāśca (?) / ४६ vināśakāni - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
kālo४७ mayaṃ pratyatha jātakopāḥ४८ saṃgatya sarve tridivaukaseśāḥ /
vṛttaṃ yathā sarvamaśeṣatastannyavedayannāśu pitāmahāya //३ २/ /
tānāha devaḥ kamalāsanasthaḥ sarvānsureśānparisāntvayitvā /
mahābalāste tripurāsurendrā hantuṃ na४९ śakyā hi५० balādbhavadbhiḥ / /३ ३ / /
tasmādayaṃ viṣṇurahañca yuṣmān pragṛhya śambhuṃ śaraṇaṃ prayāma /
gatiḥ sadā naḥ śaśibhṛt sureśāḥ sa tān५१ balāddhaṃsyati śūlapāṇiḥ /
tatheti tepi praṇipatya devā brahmārkaśakrānilapāvakādyāḥ /
kailāsamāgamya sureśvareśaṃ dṛṣṭavā haraṃ tuṣṭuvurādṛtārthāḥ / /३५/ /
namastrilokeśvaravanditāya priyādharāyāmitavikramāya /
namostu candrārdhajaṭākalāpakānti५२ prabhodyotitaśekharāya //३६/ /
trailokyadevāya namostu nityaṃ pinākacāpāya namastathaiva /
namaḥ pradīptāsiparaśvadhāya triśūlahastāya namostu nityam
namo namo nandivarapradāya jagaccharaṇyāya sureśvarāya /
namaḥ sadā bhaktavarapradāya namostu yakṣeśavarapradāya /
sthitāya nityaṃ himavadgirīndre kailāsavāsāya namassadaiva /
namo vimukte śaniketanāya sthitāya sarvatra ca te namostu / / ३९/ /
bhasmāṅgaliptāya kapardine ca namostu nityaṃ vṛṣabhasthitāya /
digvāsase śvetavarapradāya sarvarddhiyuktāya jagadvidhātre //8.168.४० / /
haryarkaśakrāgnipitāmahānāṃ sraṣṭre namo deva - - -rāya /
sūkṣmāya nityaṃ parameśvarāya nityaṃ namaḥ sarvagatāya dhātre //४१ / /
namaḥ parāyātipare pumāṃse५३ purāya ṣaḍviṃśakasaṃjñitāya /
namostu śarvāya dhanurdharāya sarvāya५४ sarvaprabhavāya nityam //४२/ /
somānilārkajvalanāmbu५५bhūmivyomātmakāyādisṛje namostu /
pūṣṇo५६ namo dantavināśanāya५७ kāmāṅganāśāya namostu nityam //४३ / /
- - - -- - - - - - - - -
४७ tato - ka. kha. / ४८ te prati jātakopāḥ - kha. / ४९ hi - ka. kha. / ५० na - ka. kha. / ५१ taṃ - kha. / ५२ kānta - kha / ५३ parāya puṃse (?) / ५४ sarvasya - ka. kha. / ५५ somānalārkajva- lanāmbu - ka. kha. / ५६ pūṣṇe - ka / ५७ dantavināśakāya - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
namaḥ pradhānāya parāya puṃse yogādhigamyāya sadā namostu /
raudrāya saumyāya vapuṣmate ca namo namaḥ sarvajagatsṛje ca / /४४/ /
vidyāsṛje dharmasṛje namostu sraṣṭre namo yajñasurāsurāṇām
namastṛtīyekṣaṇadhāriṇe ca namo namo nīlaśikhaṇḍine ca / /४५/ /
namostu nityaṃ puruṣottamāya śmaśānavāsāya namaḥ sadaiva /
namostu daityāndhakanāśanāya namaḥ sadā mohavināśanāya /
tamovināśāya५९ namostu nityamajñānanāśāya namostu nityama
namaḥ sadā mokṣavarapradāya namaḥ sadāyāmṛtasaṃsthitāya६१ //४७/ /
bhartre namo bhūmidharendraputryāḥ pitre kumārasya namostu nityam /
namostu vitteśavarapradāya namaḥ sadā śukravarapradāya / /४८/ /
brahmātmane brahmasṛje namostu namo namo devasṛje६२ vidhātre /
namostu dakṣāmarayajñahantre६३ namostu caṇḍeśavarapradrāya / /४९/ /
yogeśvarāyāmarasaṃstutāya namostu rudrāya parāya dhāmne /
harātha śarvāya śivāya goptre namostu bhīmāya ca śambhave ca / /8.168.५
guṇairvihīnāya guṇotkaṭāya guṇeṣvatītāya guṇāsthitāya /
gītāya sāṃkhye puruṣāya nityaṃ namostu yogopaniṣatsthitāya / /५१ / /
mahāpurāṇāya parātparāya sthūlāya sūkṣmāya namassadaiva /
prasādyamānaḥ kuru naḥ prasādaṃ tuṣṭaḥ pareśāna varaṃ prayaccha /
śambhustathaivaṃ stuvatāṃ surāṇāṃ brahmendraviṣṇvarkapuraḥsarāṇām /
prītastayā६४ stotraviśeṣabhaktyā jagāda vākyaṃ paramādbhutārthama /
tuṣṭosmi devā śṛṇutādya śīghraṃ samīhitaṃ vo yadi kiñcidasti /
dātāsmi sarvaṃ tadaśeṣatodya kiñcinna yuṣmabhyamadeyamasti //५३ / /
iti skandapurāṇe tripuravadhopakrame६५ devatāvarapradānaṃ६६ nāma aṣṭaṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
- - - -- - - - - - - - -
५८ dharma .. - kha., sarvasurāsurāṇām (?) / ५९ manonivāsāya - ka. kha / ६० ca te namostu - kha / ६१ sadaivāmṛtasaṃsthitāya (?) / ६२ vedasṛje (?) / ६३... pātre - kha / ६४ prītastvayā - ka / ६५ tripuravadhe - kha. / ६६ varapradāno - kha. / ६७ २१६ - kha /
- - - -- - - - - - - - -
devā ūcuḥ
brahmadattavarairdeva mayādyairdānavaistribhiḥ /
durgaṃ tattripuraṃ kṛtvā bādhyāmo baladarpitaiḥ / /१ / /
hṛtā apsarasaḥ१ sarvā dhvaṃsitāni vanāni ca /
sarvāndevānnihanmodya śvo hanmeti ca tebruvan
na teṣāṃ nigrahe śakto brahmāpyeṣa pitāmahaḥ /
viṣṇurvāpi mahādeva tena naḥ sumahad bhayam /
tad yathā tripuraṃ naśyet te ca syurnihatā yathā /
tathā kuru suraśreṣṭha varoyannaḥ pradīyatām
iti vijñāpitaḥ śambhussarvaistairhi surottamaiḥ /
idamāha mahātejāḥ surānāśvāsayanniva / / ५/ /
śatamaṃśaṃ sureśā vai gṛhītvā mama tejasaḥ /
rudratejomayā bhūtvā dānavān vinihaṃsyaśca /
tataste punareveśaṃ prāhurvākyamidaṃ surāḥ /
śaktāḥ sahasramapyaṃśamudvoḍhuṃ na vayaṃ tava //७/ /
kā naḥ३ śaktiḥ sureśāna tejo māheśvaraṃ param /
draṣṭuṃ dhārayituṃ vāpi prasādaṃ kuru naḥ४ prabho / /८/ /
na kathañcidvayaṃ śaktāstānhantuṃ dānavān balāt /
bhagavan svayameva tvaṃ tripuraṃ jahi śaṅkara //९ / /
tebhyaḥ kila varo datto brahmaṇānena५ śūladhṛk /
divye varṣasahasre tu sameṣyati puratrayam / / 8.169.१० / /
nimeṣārdhaṃ kṣaṇe tasminnetadvastripuraṃ balī /
sakṛdekamiṣuṃ kṣiptvā yaḥ pradhakṣyati dānavān / / ११ / /
bhaviṣyati sa vo mṛtyurnānyathā maraṇaṃ hi vaḥ /
tacca kartuṃ na śaktāḥ smaḥ prasādaṃ tena naḥ kuru / /१
- - - -- - - - - - - - -
१ hritā apsarasaḥ - ka. / २ stathā - ka. / ३ tu - ka- kha, ४ kuruta - ka. kha / ५ tena - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
tataḥ sa bhagavāndevaḥ praṇatān vṛṣabhadhvajaḥ /
punarāśvāsayan prāha samudvignān divaukasaḥ / / १३ / /
yadyevaṃ suraśārdūlāstripuraṃ durgamaṃ mahat /
iṣumekaṃ sakṛt kṣiptvā pradhakṣye nimiṣe kṣaṇe /
brahmaviṣṇupriyārthaṃ hi śakrasyānugrahāya ca /
tripuraṃ rathamāsthāya haṃsyāmi svayameva tat / /१
kriyatāṃ sa rathaḥ sajjo yamāruhya६ divaukasaḥ /
dhakṣyāmi tripuraṃ durgamākrāntaṃ dānavaistribhiḥ // १ ६/ /
yādṛśaśca hi māṃ voḍhuṃ śaktaḥ syāt surapuṅgavāḥ /
balavān himavatkalpaḥ७ kartavyastādṛśo rathaḥ /
tato devāḥ praṇamyeśaṃ prahṛṣṭamanasobhavan /
rathaṃ ca sahitāḥ sarve kalpayāmāsuruttamam // १८/ /
tataḥ sa bhagavān brahmā tathā viṣṇuhutāśanau /
sarvadevamayaṃ divyaṃ cakrustaṃ rathamuttamam८ / / १
dhātāraṃ bhāskaraṃ śakraṃ pavanaṃ dhanadaṃ yamam /
vasūn rūdrām̐stathādityān gandharvānaśvināvapi / /8.169.२
garuḍān parvatānnāgān guhyakānsamahodadhīn /
ṛṣīm̐tu siddhām̐stathā yakṣān grahām̐ - - - - -
- - - - sitaṃ kālaṃ tathā caiva vanaspatīn /
divasāni muhūrtāni kṣaṇān kāṣṭhālavām̐stathā //२ २/ /
ayane ca ṛtūnmāsān pakṣān saṃvatsarām̐stathā
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ yacca nakṣatrāṇi tathaiva ca
aṣṭau devanikāyām̐stān rathe tasminnakalpayan /
kām̐ściccakradvaye cakruḥ pratāpa - - - - - / /२४/ /
- - - ścidrathecānyān yuyujuḥ surapuṅgavān /
kṛtvāśvām̐ścaturo vedān rathe tasminnyayojayan
- - - -- - - - - - - - -
६ yatrāruhya - ka. / ७ himavattulyaḥ - kha. / ८ rathattamam - ka. / ९ kālān - ka., saṃvatsarāṇi ca - ka, kha. /
- - - -- - - - - - - - -
samvatsaramayaṃ cakraṃ dhanurgirimayaṃ tathā /
jyāñcaiva१० dhanuṣaścakrurdeva devīṃ jagatsthitim / / २ ६/ /
te tamevaṃvidhaṃ११ devā rathamagryamacīkaran /
sarvadevamayaṃ kṛtvā girikalpaṃ rathottamam / /२७/ /
viṣṇuḥ pitāmahogniśca praṇamya parameśvaram /
rathaḥ१२ sajja iti१३ prāhurvināśāya suradviṣām /
tataḥ sa bhagavāñchambhuḥ stūyamānaḥ suraistribhiḥ /
avaikṣata१४ rathaṃ divyaṃ sarvadevamayaṃ kṛtam / /२९ / /
sukṛtaṃ sādhviti procya dhanurjagrāha tanmahat /
tatpragṛhya dhanurdīptaṃ sarvatejomayaṃ param /
adhaścordhvañca saṃprekṣya tutoṣa bhuvaneśvaraḥ /
pitāmahaṃ tato vīkṣya provāca vacasāṃ patiḥ१५// ३१ / /
ratha eṣa dhanuścaitat१६ tvayā brahman sukalpitam
dagdhavyaṃ tripuraṃ yena tamiṣuṃ śīghramānaya / / ३२ / /
tataḥ provāca taṃ brahmā praṇamya vṛṣabhadhvajam /
ratha eṣa kṛto deva dhanuretacca te mayā / /३ ३ / /
tamiṣuṃ bhagavāneva tadyogyaṃ kartumarhati /
tataḥ pārśvasthitau dṛṣṭvā śambhuviṣṇuhutāśanau / / ३४/ /
dṛṣṭipātena tau devau samāhvayadarindamaḥ /
tau dvāvañjalimādhāya१८ sureśānamupasthitau / /३ ५/ /
svayameva tataścakre śambhurviṣṇuṃ śarottamam /
oṣadhīnāṃ patiṃ somaṃ puṃkhe tasya nyayojayat / / ३ ६/ /
śalyaṃ ca pāvakaṃ cakre brahmāṇaṃ sa१९ tatobravīt /
sārathiḥ ko rathe brahmam̐stvayeha parikalpitaḥ // ३७/ /
tamuvāca tato brahmā prāñjalirjagataḥ patim /
mahyaṃ dadāsi yadyājñā२०mahameva hi sārathiḥ
- - - -- - - - - - - - -
१० jyāścaiva - ka. / ११ vidhā - ka / १२ ratha - ka. / १३ sajjamiti - ka / १४ avekṣata - kha १५ patim - ka. kha. / १६ dhanuścaiva - kha / १3 sukalpitau - kha. / १८ dvau tāvañjalimādhāya - ka. kha. / १९ ca - ka. kha. / २० yadyājñāṃ svaya - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
prāpsye२१ kimaparaṃ deva sārathyādadhikaṃ tava /
sarva śobhanamityuktvā tato devaḥ pinākadhṛk
haste pragṛhya deveśamāruroha rathottamam /
rudrapāriṣadā२२ ye ca nandīśvarapurogamāḥ
śaṃkukarṇapurogāśca ye ca caṇḍeśvarādayaḥ /
gaṇeśvarā mahāyogāstryakṣāḥ paṭṭiśapāṇayaḥ / /४१ / /
nānāśastrapraharaṇā nānāyuddhaviśāradāḥ
nānābharaṇavastrāśca२४ nānāvidyāviśāradāḥ / /४२/ /
vādayantaḥ samaṃ vādyān२५ bherīśaṃkhasvanān२६ bahūn /
ājagmurgaṇamukhyāste sahasrāṇi caturddaśa / /४३ / /
nānāvidhānāṃ puṣpāṇāmupariṣṭāt sahasraśaḥ /
nipeturvṛṣṭayo mūrdhni rathasthasya pinākinaḥ / /४४/ /
svayameva ca vādyāni vineduḥ sarvatodiśam /
rathe yuktāśca२७ te sarve२८ devadevasya śūlinaḥ
aśaktā bhāramudvoḍhuṃ mumuhurdevatā२९ bhṛśam /
tatastāndevadeveśo jñātvā mūḍhān divaukasaḥ /
sahanīyaṃ३० vapuścakre surāste३१ mumuhustataḥ /
athāsminnantare vyāsa nārado bhagavānmuniḥ
jagāma tripuraṃ śīghraṃ viśvakarmadidṛkṣayā /
athāgatamṛṣiṃ dṛṣṭvā viśvakarmā mayastadā
saṃpūjya parayā bhaktyā nanāma munisattamam /
sa dattvā hyāśiṣastasmai vetrāsana upāviśat३२ / /४९/ /
upaviśyāsane tasminmayamāha mahāmuniḥ /
prasādya daivataissarvereṣa३३ devo vṛṣadhvajaḥ //8.169.५
- - - -- - - - - - - - -
२१ prāpye - ka. / २२ rudrāḥpāriṣadā - kha / २३ nānāyudhaviśāradāḥ - ka. / २४ caraṇavaktrāśca - ka. / २५ vādyaṃ - ka. / २८५ śaṃkhabherīsvanān - kha / २७ rathayuktāśca - ka., rathaṃ yuktaṃ ca - kha / २८ sarve te - ka. / २९. rdevatā - ka. kha. ' ३० vahanīyaṃ (?) / ३१ surāśca - ka. kha. / ३२ mupāviśat - ka. / ३३ devataissarvaireṣa - ka. kha /
- - - -- - - - - - - - -
ānītastripuraṃ hantumatra yatsādhu tatkuru /
rathaṃ३४ devamayaṃ३५ divyaṃ३६ samāruhya jagatpatiḥ
brahmāṇaṃ sārathiṃ kṛtvā svayamāyāti śaṅkaraḥ /
nāradasya vacaḥ śrutvā sa tadā dānavādhipaḥ
tārakākṣaṃ samāhūya vidyunmālinameva ca /
tathānyānasurān bhrātṝn bāṇanemipurassarān //५३/ /
nāradena yadākhyātaṃ३७ sarvamaśrāvayattadā /
tacchrutvā daityarājastu tārakākṣobravīdidam /
na tavāsti samaḥ kaścit trailokye surapuṅgava
yodhayennirbhayo yastvāṃ cintāṃ tvaṃ maya mā kṛthāḥ //५५/ /
kimatra cintyate rājan sarvevadhyā३९ yadā vayam /
kasya tattripuraṃ hantuṃ śaktirvidyeta dānava
saṃgatya daivatāssarve yadi yoddhumihāgatāḥ /
paśya tānnihatānadya४० mayaivaikena daityapa / /५७/ /
durbalaḥ kurute bhedaṃ dānaṃ sāntvamathāpi vā /
praṇāmaṃ jyāyasaḥ śatrorvayantu balinaḥ sadā //५८/ /
durbalasya ripordaṇḍo balinā vijigīṣatā /
kartavyo vikramaiṇeti prāha śukrastadā guruḥ / /५९/ /
tadvayaṃ balino daityā hīnāśca४१ tridivaukasaḥ /
hatvā daṇḍena tān sarvān sthāsyāmo nirvṛtāḥ sukham
tārakākṣavacaḥ śrutvā vidyunmālī vacobravīt /
mamāpyetadatīveṣṭaṃ४३ rājñosya vacanaṃ śubham / /६ १ / /
na śaktā yoddhumasmābhirdevatā balavarjitāḥ /
te cedyotsyanti saṃmūḍhāḥ prayāsyanti tataḥ kṣayam /
- - - -- - - - - - - - -
३४ rathe - ka kha. / ३५ devamaye - ka. kha. / ३६ divye - ka. kha / ३७ yathākhyātaṃ - ka. / ३८.. puṅgavaḥ - ka. / ३९ sarvāvadhyā - ka. kha. / ४० paśye(śyai)tānnihatānadya - ka. kha. / ४१ -..ste - kha. / ४२ tat - ka. / ४३ pyetadatīveṣṭaṃ - ka., vamatīṣṭaṃ - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
anyonyantu vayaṃ yuddhādupāyaṃ teṣu yuñjmahe /
yuddhe naiva sadā daityāḥ prāpnuvanti४४ jayaṃ param /
adya hatvā surānsarvān kuru rājyaṃ triviṣṭape /
trailokyaṃ nirvṛto bhuṃkṣva tvamindro bhava viśvakṛt / /६४/ /
saptalokeśvaraṃ tvadya paśyāmastvāṃ४५ purandaram /
hiraṇyakaśipuṃ smṛtvā hiraṇyākṣaṃ ca daityapa४६ / /६५/ /
bhoktārau jagato rājyaṃ tvaṃ prayāhi tayorgatim /
tataḥ śrutvā mayo vyāsa vidyunmālivibhāṣitam /
naitadevamiti prāha kampayannasakṛcchiraḥ
yastulyaḥ svabale śatrurhīno vā daityapuṅgavāḥ
bale vā yo bhavejjyāyānekajātivapurdharāḥ
budhāstasmin prayuñjanti tadupāyacatuṣṭayam /
samā divaukasosmākaṃ balenāsurapuṅgavāḥ /
tairdevaiḥ sārdhamasmākaṃ yuktaṃ sāmādiyojanam
ya४९ eṣa bhagavānīśaḥ sarvabhūteśvareśvaraḥ /
asmākaṃ devatānāñca sraṣṭā hartā ca sa prabhuḥ //8.169.७० / /
sa hantuṃ svayamāyāti upāyastasya kīdṛśaḥ
praṇāmaḥ saṃśrayaścaiva guṇopāyau५१ kapardinaḥ //७१ / /
dvāvimau५२ sādhane tasya prayojyāviti५३ me matiḥ /
yadi kārkaśyamāsthāya yodhayāmaḥ pinākinam / /७२/ /
tasya jihmekṣitenaiva nihatāḥ sma tatosurāḥ
brahmādyāḥ śaraṇaṃ śambhumarditā५५ yānti śāntaye //७३ / /
yobhiyuktaḥ svayaṃ tena śaraṇaṃ tasya ko bhavet /
yasya sarvamidaṃ daityā brahmādi prathitaṃ jagat / /७४/ /
- - - -- - - - - - - - -
४४ prāpnuvanto - ka. kha. / ४५ paśyāmastvā - kha. / ४६ daityapam - ka. / ४७ cchiram - ka. / ४८ naikajātivapurdharāḥ - ka / ४९ sa - kha. / ५० svayamāyāta - ka., -. māyātumupāyastasya - kha. / ५१ dvāvupāyau (?) / ५२ dve ime (?) / ५३ prayojye iti (?), prayojyamiti - ka, / ५४ tayāsurāḥ - ka / ५५ ... mārditā - ka. kha /
- - - -- - - - - - - - -
abhidhyānāt kṣaṇenaiva praṇaśyeta bhavedapi /
yo heturapavargasya kāraṇaṃ jagataśca yaḥ //७५/ /
kīdṛśaṃ tena yuddhaṃ no devadevena śambhunā /
kinna vettha śiśuprajñā५६ loṣṭugiryo५७ryadantaram / /७६ / /
bhavanto loṣṭavo bhūtvā girikalpamumāpatim /
īpsadhve५८ mohitā yuddhe kālapāśena yantritāḥ / /७७/ /
ahaṃ bhakto mahādevaṃ jāne५९ tasya balāntaram /
sa praṇāmamupasthāsye na yotsye śambhunā saha /
yadi yūyamapi prājñā mama śuśrūṣavo yadi /
mā kṛḍhvaṃ६० śambhunā yuddhaṃ gacchadhvaṃ śaraṇaṃ śivam /
tamevaṃ vādinaṃ śrutvā viśvakarmāṇamūrjitam /
nārado bhagavān prāha dānavāntakaraṃ vacaḥ /
viśvakarman yattvayeda६१ mukta vistaraśorthavat /
sarvaṃ yuktamidaṃ kintu kāloyaṃ nāsya vartate६२ / /८ १ / /
bhavatāṃ tattapaḥ kṣīṇamaiśvaryaṃ bhuktameva ca /
klībatāmapi६३ kurvanto yūyaṃ nakṣyatha६४ dānavāḥ
vṛtaḥ sarvāmaraiḥ śambhurvadhārthaṃ६५ bhavatāmiha /
praṇatānapyasau yuṣmām̐statpriyārthaṃ nihaṃsyati /
kathaṃ danusutā bhūtvā rājāno baladarpitāḥ /
bhītā mṛtyuṃ jigīṣadhvaṃ kṛpaṇā iva dānavāḥ / /८४/ /
prāpsyathādhikamaiśvaryaṃ tyakṣyathāsūn६६ raṇe yadi /
vinā yuddhaṃ vipannānāmaśubhā vo gatirbhavet / /८५/ /
api cedyadi hanyedhvaṃ६७ devadevena śūlinā /
pramathendrāstato६८ yūyaṃ bhaviṣyatha६९ na saṃśayaḥ / /८६/ /
- - - -- - - - - - - - -
५६ prājñā - ka kha / ५७ leṣṭugiryo - kha. / ५८ īpsadhva - ka. kha. / ५९ jānan - kha. ६० kṛthā ( dhvaṃ) - kha / ६१ yattvayā viśvakarmedaṃ - ka kha / ६२ sāṃpratam (?) - kha. ६३ klībonāmapi - ka., klībānā .. - kha. / ६४ naśat - ka kha / ६५ vyāsa vadhārtha - ka. / ६६ tyakṣayāsūn - ka. kha. / ६७ hanyadhvaṃ - ka. kha. / ६८ mṛto (tā) - kha. / ६९ bhavitāse - ka. kha. /
- - - -- - - - - - - - -
guṇaṃ sandhigataṃ nāsti yuṣmākaṃ devataissaha
vigrahe vo matiryuktā sā ca vyaktā vayaṃ ca vaḥ (?) / /८७/ /
śauryeṇa bhavatāṃ prītaḥ kadācid vṛṣabhadhvajaḥ /
bhavedvaraprado daityāḥ śreyān७१ vastena vikramaḥ /
kariṣyāmi ca vo rakṣāṃ śastrāghātaniṣedhanīm /
uttiṣṭhata danoḥ putrā vijayāya yuyutsayā / /८९/ /
nāradasya vacaḥ śrutvā tārakākṣo mahābalaḥ /
vidyunmālī ca daityendrā bāṇādyāśca mahāsurāḥ /
kālapāśārditā mūḍhāḥ kṣīṇapuṇyā gatāyuṣaḥ
sādhvetacchobhanaṃ proktaṃ nāradeneti tebruvan / /९१ / /
mayopi tadvaco budadhvā७६ jñātvā nāśamupasthitam /
śobhanaṃ nāradenoktamiti vākyamuvāca ha /
nāradopi tato hṛṣṭo rakṣāṃ७४ baddhvā tu māyayā /
yuyutsūnasurān kṛtvā yayau śarvarathaṃ prati / /९३ / /
tataste dānavāḥ sarve yuddhāya kṛtaniścayāḥ /
nānāpraharaṇopetā babhūvuryuddhalipsavaḥ / / ९४/ /
tarakākṣo balo bāṇo vidyunmālī ca dānavaḥ /
sannahya sahitāḥ sarve rājānastasthuragrataḥ / /९५/ /
avādyanta tataḥ śaṃkhāstūryāṇi ca sahasraśaḥ /
dānavānāṃ bale ghore kātarāṇāṃ bhayaprade७५ / /९
sarathoyamihāyāti asāvanyaḥ pradṛśyate /
kathamāgata ityevaṃ vacāṃsyūcuḥ parasparam / /९७/ /
- - - -- - - - - - - - -
७० devatai saha ka- kha ७१ śreyo - ka kha. / ७२ gatayuṣā - ka / ७३ buddhyā - kha ७४ -. dduṣṭāṃ - kha./
- - - -- - - - - - - - -
vigatabhayaviṣādāstraipurā daityasaṃghāḥ
prakupitavadanāste yuddhasajjā babhūvuḥ /
praharaṇavarahastāstaṃ rathaṃ vīkṣamāṇāḥ
paśava iva makhāgneranvagacchan samīpam /
iti skandapurāṇe tripuravadhesuravarṇane ūnasaptatyuttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
athābhyagāt paścimasāgarasya mūrdhni sthitantattripuraṃ१ rathosau /
nānāpatākojjvalacitramaulirhaimopalo२ merurivādrirājaḥ /
te vīkṣya durgaṃ tripuraṃ gaṇeśā nandīśacaṇḍīśamukhāḥ३ suyattāḥ /
nādaṃ pracakruḥ sahitāḥ pravīrā yuyutsavo dānavarājasiṃhaiḥ
caṇḍeśvaraścaṇḍavapurmahātmā jvalatpradīptograkuṭhārapāṇiḥ /
vyādāya vaktraṃ purataḥ sthitobhūd devasya śambhoḥ pramathendravīraḥ //३ / /
dīptaṃ triśūlaṃ parigṛhya nandī tryakṣaḥ pratasthe४ haratulyavarṣmā
pārśve sthitobhūt sa ca śaṃkukarṇaḥ pragṛhya dīptaṃ muśalaṃ gajendraḥ /
bhṛṅgirharātmā sa ca vīrabhadrastathā gaṇendrāḥ śataśaḥ pravīrāḥ /
vajratriśūlāsibhuśuṇḍihastā yuyutsavastasthurupetaharṣāḥ / /५/ /
samāgataṃ taṃ rathamīkṣya६ daityā yuddhāya nirjagmurupetamohāḥ /
te tārakākṣapramukhāḥ suvīrā sannahya nānāyudhadīptahastāḥ / /६/ /
sārdhaṃ gaṇendraiḥ samaraṃ pracakrurdanoḥ sutāḥ kopavaśaṃ prayātāḥ /
devopi candrārdhaniketamauliḥ७ śaraṃ na cikṣepa puraṃ pradagdhum
tasthau tathaivā८sakṛdātmanā ca paśyan raṇaṃ tadgaṇadaityapānām /
tataḥ sa nandī gaṇapaiḥ pravīrairacīkaradyuddhamadīnasatvaiḥ / /८/ /
- - - -- - - - - - - - -
७६ vīkṣyamāṇāḥ - ka. kha. / ७७ २१७ - kha /
१ sthito (ta) statripuraṃ - ka. / २ maulī hemopalo - kha. / ३ nandīgiriśapramukhā. - kha / ४ pratasthau - kha. / ५ varmā (dharmā?) - ka. / ६ vīkṣya rathaṃ - ka. / ७ .. maulī - ka. / ८ tasthojasā vai - ka. / ९ -..kṛta - ka. /
- - - -- - - - - - - - -
vivyādha bhṛṅgiṃ daśabhiḥ pṛṣatkairvidyutprabhaḥ kopaviraktanetraḥ /
bhṛṅgiṃ samāsādya śilīmukhāste nāśaknuvam̐stasya rujaṃ prakartum // ९/ /
vidyutprabhaṃ bhṛṅgiriṭistatosau śūlena dīptena jaghāna pṛṣṭhe /
sa tena śūlena hato jughūrṇa tyaktvā ca bhṛṅgiṃ prayayayau bhayārttaḥ
bhagnastathāsau ditijādhipeśo bhṛṅgiṃ samutsṛjya gaṇendramukhyam
vivyādha tīkṣṇairniśitaiḥ pṛṣatkairvināyakaṃ११ saptabhiraṃsadeśe // ११ / /
punastriṣaṣṭyā daśabhiśca bhūyo vidyutprabhastaṃ gajarājavaktram /
jaghāna marmasvabhilabdhalakṣya१२ stataścukopāsya vināyakendraḥ
sa puṣkarāgreṇa gajendrasiṃho grīvāṃ tadā daityapaterviveṣṭya /
utpāṭayāmāsa śiraḥ śarīrāta padmaṃ hradānnāga iva pramattaḥ / /१
daityasya kṛttaṃ śuśubhe śirastadvindhyācalendrapratimāccharīrāt /
sahaṃsacakrāhvarutopagītād hradānnavotkhātamivāśu padmam /
tatoparau daityapatī suyattau nemirbalaścāndhakatulyakalpau
kruddhāvupāgamya hi śaṃkukarṇaṃ śilīmukhairvivyadhaturgaṇendram //१५/ /
tau śaṃkukarṇaḥ prasabhaṃ nipatya chinnadhvajāśvau virathau cakāra /
anyau samāruhya rathau punustau bhūyassamāgamya gaṇapravīram /
taṃ jaghnaturnaikavidhaḥ pṛṣatkairvajrābhighātapratimaissutīkṣṇaiḥ /
kruddhastadā sa prasabhaṃ gaṇendrastau१४ daityarājau suciraṃ nirīkṣya
dīptena hatvā muśalena vīrau saṃpreṣayāmāsa puraṃ yamasya /
anye ca daityāstripurādhivāsāḥ kruddhā viniṣkramya gaṇendrasiṃhaiḥ
nārācacakrāsikuṭhārahastā ghoraṃ mahadyuddhamatīva cakruḥ /
daityādhipāste haratulyakalpairgaṇeśvaraiḥ prāptaśivaprasādaiḥ / / १९/ /
hatā babhūvurhi gatāsavastu१५ mṛgā yathā kesaribhirvanānte /
prabhraṣṭanānāyudhavastra१६hārāśchinnairbhujaiśśoṇitamudvahantaḥ१७ //8.170.२ ० / /
vajrāhatā १८ - - - - - - - petuḥ samudre giriśṛṅgakalpāḥ /
śrutvāthadaityau balanemisaṃjñau tau śakukarṇena hatau prasahya /
- - - -- - - - - - - - -
१० gajendramukhyam - ka. / ११ vināyakaiḥ - ka. / १२. lakṣa - ka. kha. / १३ .. vīryau - kha. / १४ nipatya tau (?) - ka. / १५ gatāśayostu - ka., gatāsavāṃstu - kha. / १६ cakra - ka. / १७ .. mudvamattaḥ - kha. / १८ vṛṣṭyāhatā - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
purādviniṣkramya sa tārakākṣaḥ kruddho gaṇendraṃ svayamabhyadhāvat /
taṃ śaṃkukarṇo ditijādhipeśaṃ१९ muñcantamugraṃ śaravarṣamāśu / /२२ / /
bhallena daityaṃ girisannikāśaṃ२० jaghāna mūrdhni prasabhaṃ gaṇeśaḥ /
nipatya kiñcinnihataḥ sa tena bhallena daityādhipatirmumoha / /२३ / /
protthāya tūrṇaṃ sa hi tārakākṣaścikṣepa tasmai gaṇapāya cakram /
kruddhastatosāvabhavad gaṇendrastaṃ tārakākṣaṃ sa hi śaṃkukarṇaḥ /
nipātya२१ muṣṭyā prajaghāna mūrdhni samāhataḥ sopi jagāma kṛcchram /
jughūrṇa babhrāma mumoha tasthau papāta tatyāja varāyudhañca / /२५/ /
mumoca२२ roṣaṃ virarāva tīvraṃ mamāra paścādasuvipramuktaḥ
dṛṣṭavā vipannaṃ ditijādhipendraṃ pragṛhya daityā bhavanaṃ mayasya //२६/ /
gatvā nivedyāsurarājabhartre nādān pracakrurvividhairvilāpaiḥ /
tato mayastān२४ rudato२५ sureśānāśvāsayan२६ prāha vacosureśaḥ२७ /
sṛṣṭaṃ mayā vomṛtametadāste tenainamutthāpayatāśu daityāḥ /
tato gṛhītvāmṛtamuttamaṃ tad daityādhipaṃ daityavṛṣāḥ prahṛṣṭāḥ / /२८/ /
cakruḥ sajīvaṃ hi yathā purāṇaṃ mayaṃ praṇemuśca muhuḥ śirobhiḥ /
sa tārakākṣastata āśu bhūyo yuyutsayā yuddhapathaṃ jagāma //२९/ /
āyāntamālakṣya pitāmahastaṃ२८ pūrvaṃ mṛtaṃ jīvitamāśu bhūyaḥ /
provāca vākyaṃ sa surāsureśaṃ nivedayan vāmakareṇa daityam / /8.170.३ ० / /
hatopyayaṃ śaṅkara tārakākṣaḥ kṛto mayenāśu sajīva eva /
tasyāsti२९ devāmṛtamuttamaṃ hi tenāsurān jīvayatesurendraḥ //३
doṣo mahāneṣa surendraheto३०rmatānmṛtān jīvayate yadājau
tatomṛtaṃ tanmayasaṃsthamāśu pradhyānamātreṇa३३ jahāra śambhuḥ / /३ २ / /
pitāmahastaṃ punareva hṛṣṭaḥ pinākinaṃ prāha vacaḥ praṇamya /
dṛṣṭaṃ mayā yuddhamidaṃ gaṇānāṃ daityādhipaiḥ sārdhamahīnasatvaiḥ३३ / /३
- - - -- - - - - - - - -
१९ ditijādhipeśo - ka, śa - kha / २० sannikāśa - -na-. / २१ nipatya - kha. / २२ mubhoha - ka. / २३ vipramuktaṃ - ka. kha., viprayuktaḥ (?) / २८ sa suptāna - kha. / २५ prayataḥ - kha. / २६ nāmnā mayaṃ - kha. / २७ -..ndra. - kha. / २८ pitāmahantaṃ - ka. / २०, tatrāsti - kha. / ३० vṛṣendraketo (?) / ३१ sadāsau - ka., yadāsau - kha. / ३२ saṃkalpamātreṇa (?) / ३३. madīnasatvaiḥ - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
divyaṃ sahasraṃ vigataṃ samānāṃ kṣayaṃ na caitat tripuraṃ jagāma /
kṣipasva dīptaṃ tamiṣuṃ sureśa prayāntu nāśaṃ suravidviṣaste / / ३४/ /
pūrṇe sahasre tripuraṃ sametya punarviparyastamabhūt sureśa /
kṣiptastvayeṣurna ca devadeva yogena kiṃ vā tava devanātha / / ३ ५/ /
saṃkalpamātrādidameti nāśaṃ daityādhivāsaṃ tripuraṃ taveśa /
yadi tvahaṃ mānayitavya īśa३४ vimuñca śīghraṃ३५ tripure३६ śaraṃ tam / /३
vijñapta३७ evaṃ caturānanena pratīpamālīḍhamanaṅgahantā /
kṛtvā dhanustadbalavadvikṛṣya yuyoja dīptaṃ tamiṣuṃ pināke३८ //३७/ /
saṃkalpamātreṇa tadā sa tāni purāṇi devassahitāni trīṇi /
cakre jagatsṛṣṭivināśakartā jagacca niṣpandamabhūttadāśu / / ३८ / /
viṣṇvātmakaṃ pāvakasomapuṃkhaṃ trailokyasaṃhāra iva pradīptam /
cikṣepa devastamiṣuṃ tadograṃ kṣiptvā ca kaṣṭaṃ dhigitīti cāha / /३ ९/ /
nandī samāgamya tato maheśaṃ provāca vākyaṃ kimiti praṇamya /
nandīśvaraṃ taṃ bhagavānuvāca mayasya bhaktasya śubhaṃ cikīrṣuḥ / /8.170.४० / /
nandīśa bhakto mama viśvakarmā dahet puraṃ tasya yathā na vahniḥ /
tathānalaṃ somaharī ca devau mamājñayā gaccha nivārayasva //४१ / /
nandī pragṛhyātha sureśvarājñāṃ tūrṇaṃ yayau viśvakṛtaḥ puraṃ tat /
- - - - - - tulyavego jyotiṣmataḥ pūrvataraṃ jagāma / /४२ / /
dṛṣṭvā mayaṃ tatra sa dānaveśaṃ३९ mūrdhnā natāṅgaṃ vṛṣabhadhvajasya /
mṛtyorbhayārttaṃ śaraṇārthinaṃ ca nandī samāśvāsayadīśabhaktam
bhayaṃ kṛthā mā maya rakṣitastvaṃ bhaktyā bhaveneti vacobhyuvāca /
nandīśvaraṃ dānavarāṭ sa dṛṣṭvā śrutvā priyaṃ tacchivasaṃprasādam /
yathaiva rudrāya nanāma mūrdhnā cakre praṇāmaṃ sa tathaiva tasya /
athāgnirāgāt४० tripuraṃ didhakṣan pradīpayitvā sakalaṃ samantāt / /४५/ /
- - - -- - - - - - - - -
३४ mānayitavyamīśa - kha. / ३५ .mastraṃ - ka, mātraṃ - kha / ३६ tripuraṃ - ka kha. / ३७ vijñāpta - ka. / ३८ pināki ( kī) - kha. / ३९ dānaveśa - ka dānavendra - kha. / ४० yathāgnirāgāta - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
saṃvarttavahnipratimo yugānte jagat prasaṃharttumiva pradīptaḥ
tamāgataṃ viśvakṛto nivāsaṃ viṣṇvinduyuktaṃ jvalanaṃ sa nandī /
dagdhavyametanna hutāśaneti vacobhyuvācāśu vibhorniyogāt / /४६ / /
tataḥ sa४२ vahnistamuvāca devaṃ kasmānna dagdhavyamidaṃ४३ mayeti /
nandī hutāśaṃ sa tatobhyuvāca mayotra tiṣṭhatyamareśabhaktaḥ /
taṃ vahnirāhāsurarājamāśu tūrṇaṃ vinirgaccha४४ mayeti vākyam /
haimaṃ gṛhītvā sa maheśaliṅgaṃ purādviniṣkramya mayosurendraḥ / /४८/ /
pātālamāśu praviveśa hṛṣṭaḥ kurvannamaskāramumāpriyasya /
nandīśvaraḥ sopi sureśapārśvamāgamya cākhyāya४५ ca saṃsthitobhūt
tataḥ pradīptaṃ tripuraṃ babhūva viśliṣṭayantrārgalanaṣṭaveśma /
naikāsurāmuktamahogranādaṃ४६ vitrastadaityendravadhūjanāḍhyam /
vātāyane harmyavimānasaṃsthāścandrānanāḥ pīnapayodharāḍhyāḥ /
paryaṅkasuptā madavihvalākṣyo mārgaṃ priyāṇāṃ muhurīkṣamāṇāḥ४७ / /५१ / /
vilocanaistāmranibhāṅgarāgaiḥ४८ śyāmāvadātā jaghanairviśālaiḥ /
daityāṅganāḥ svaṃ४९ dadṛśuḥ pradīptamāliṅgyamānāḥ śarapāvakena / /५२/ /
prāsādasaṃsthāḥ prayayurbhayārttāstrāsena kinnarya ivācalasthāḥ /
priyānathodvīkṣya५० samāgatām̐stān mohaṃ samāliṅgya bhṛśaṃ vijagmuḥ
priyā gṛhītvā ditijāstataste pranaṣṭakāmāstarasā५१bhijagmuḥ /
niṣkrāntamātrāśśivaśaktimūḍhāḥ५२ petuḥ samudre balaviprayuktāḥ
daityān samudre patitām̐statastān matsyā mahānto girisannikāśāḥ /
tīvrāśca nakrā makarāśca ghorāḥ saṃjagrasurnaṣṭabalān vimūḍhān / /५५/ /
jalecarendrāstvapare mahāntassaṃchinnahārāḥ patitāḥ striyastāḥ /
hīnāḥ priyairbhakṣayituṃ pravṛttāḥ karāladaṃṣṭrā vivṛtānanāśca / / ५
tā bhakṣyamāṇāḥ patitāstaruṇya priyānsaroṣaṃ bahuśo nirīkṣya /
rujā mahatyā parikhidyamānāḥ saṃcukruśurdīnataraṃ yuvatyaḥ / /५७/ /
- - - -- - - - - - - - -
४१ pradīptaṃ - ka / ४२ tatastu - kha / ४३ hantavyamidaṃ - ka. kha. / ४४ vinirgamya - kha. / ४५ saṃravyāya - kha. / ४६ naitāsuronmuktamahogranāda kha / ४७ muhurīkṣyamāṇāḥ- ka. kha. / ४८ .. nitāṅgarāgaiḥ - ka.,.. .nibhāntarāgaiḥ - kha./ ४९ saṃ - ka. kha / ५० priyānathāvīkṣya - kha. / ५१ pranaṣṭakopāstarasā - ka. / ५२ cchivaśaktimūḍhāḥ - ka./
- - - -- - - - - - - - -
tāsāṃ tadā daityavilāsinīnāṃ reje bhṛśaṃ krodhanirīkṣitaṃ tat /
ratāvasāne parikheditānāṃ priyairivānyāmabhigantukāmaiḥ /
sarve tato daityavṛṣāḥ५३ sabhāryāḥ pradahyamānāstripurānalena /
magnāḥ५४ samudre makarairvibhinnā gatāsavo mṛtyuvaśaṃ prajagmuḥ / /५
śaraśca sognīndujanārdanātmā५५ pradahya kṛtsnaṃ tripuraṃ puraṃ tat /
kṣiptvā samudre sma śamaṃ५६ prayātaṃ५७ śaśāma śambhośca karaṃ jagāma //8.170.६० / /
daityairhataistaistripure ca dagdhe५८ devān rathasthān punareva devaḥ /
pūrvaṃ yathā divyaśarīrayuktān५९ cakāra sṛṣṭipralayādihetuḥ //६१ / /
brahmādayaste tridivaukaseśā nemurvacaścedamathocurīśam /
kṛtaṃ tvayedaṃ bhagavannaśakyaṃ śubhaṃ mahadraudrataraṃ ca karma / /६२/ /
daityā hatāstattripuraṃ pradagdhaṃ śāntiḥ kṛtā naḥ sma६० surāsureśa /
namostu sarvatra sadā sthitāya sraṣṭre surāṇāṃ parameśa६१ tubhyam /
nityaṃ navijñātagamakriyāya namo namaḥ sarvagatāya tubhyam //६३ / /
tānāha devaḥ sa६२ tadā surendrān brahmārkaviṣṇvindradhaneśvarādyān /
sadaiva yūyaṃ pratipālanīyā rakṣyāśca devāḥ sutavanmayaiva /
pūrṇābhilāṣā hatavidviṣaśca prayāta hṛṣṭāḥ svaniveśanāni /
devāstato devavaraṃ praṇamya jagmuḥ svakīyāni niveśanāni / / ६५ / /
devopi siddhairabhivandyamānaḥ kailāsaśṛṅgaṃ sahito gaṇendraiḥ /
caṇḍeśanandīśvaravīrabhadrairjagāma kartā jagatastrinetraḥ / / ६ ६/ /
iti kathitamasahyaṃ devadevasya karma
tripuradahanasaṃjñaṃ vyāsa tubhyaṃ mayaitat /
manuja idamadhīte yaḥ śuciḥ śarvabhaktaḥ
sa bhavati gatapāpaḥ svargabhāg devajanmā // ६७/ /
iti skandapurāṇe tripuravadhe saptatyadhikaśatatamodhyāyaḥ
- - - -- - - - - - - - -
५३ daityavarāḥ - kha / ५४ ... bhagnā - ka. / ५५ sognīndrajanārdanātmā - ka. / ५६ śamaṃ (?) / ५७ prayātaḥ (?) / ५२ pradagdhe - ka. / ५९ śarīradhārīn - ka. / ६० ..ssa - ka. / ६१ pramatheśa - kha. / ६२ sma - ka. / ६३ samāptaṃ tripuravadhamiti - kha. /
- - - -- - - - - - - - -
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0