Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 8.16

8.16.2

[https://sa.wikisource.org/s/anu pūrvavartī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ १४१ - १५०)] | [https://sa.wikisource.org/s/atw āgāmī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ १६१ - १७०)]
sanatkumāra uvāca
vartamānendhake yuddhe vidravatsu gaṇeṣu ca /
tridaśādhipatiṃ śakramityuvāca pitāmahaḥ / / १ //
vimukhānpaśya bhadrante pramathānamaradhipa /
kālyamānān raṇe ghorairdānavairandhakena१

8.16.14

nihatānnihatāneṣa prathamairdānavān yudhi /
śukra ujjīvayannāste sasyāni२ jalado३ yathā / /३ / /
asau vikṛṣṭacāpaśca sendrāyudhaghanopamaḥ /
sṛjatīṣumayaṃ varṣamandhakaḥ kṣapayan ripūn //४/ /
- - -- - - -- - -
१ ghore dānavairandhakena (?) / २ sasyaṃ hi - kha., sasyaṃ hya - ka. / ३ toyado - kha., mbumuco - ka. /
- - -- - - -- - -
785
pramathābhyardanaṃ hyetadahitaṃ hyayaśaskaram /
kṣamamāṇā hyatiṣṭhadhvaṃ kasmādetat parājayam / / ५/ /
jitvā hyeṣa gaṇansarvānandhako dānaveśvaraḥ४ /
asmākamapi५ mūlāni nirmūlāni kariṣyati / / ६/ /
tadyāvadeṣa no bāṇaiḥ pramathānnayati kṣayam /
tāvadeva vayaṃ pārṣṇiṃ gṛhṇāma kṛttivāsasaḥ / /७//
evaṃ tava ca kāryārthaḥ setsyate devatādhipa /
rudrasya ca kṛtaṃ hyevaṃ bhaviṣyati mahat priyam / /८/ /
svayambhuvacanaṃ śrutvā balavṛtranibarhaṇaḥ /
yuktametaditi procya surān surapatirjagau / / ९/ /
gṛhītavarmaśastrāstrāḥ śīghraṃ śīghraparākramāḥ /
sāhāyyaṃ karavāmādya६ gaṇānāṃ yudhyatāṃ raṇe / / 8.151.१० / /
tato nārāyaṇānantau७ narendrau candra८ eva ca /
svayambhuranalo vāyuḥ sūryo dhanada eva ca / / ११ / /
pūṣāryamā bhago mitro yamaśca ravinandanaḥ /
aṃśa९stvaṣṭā jayaścaiva jayantaścaiva śakrajaḥ / / १ २/ /
maruto vasavaḥ sādhyāstathāśvigaruḍoragāḥ /
tuṣitāścaiva lekhāśca viśvedevāśca guhyakāḥ / / १३ //
gandharvāścaiva yakṣāśca१० ye cānye devapakṣiṇaḥ /
te sarve vātaran yuddhe११ hantukāmāstathāndhakam

8.16.24

atha dundubhiśabdāśca siṃhanādāśca bhairavāḥ /
babhūvurdevasainyeṣu pramathānāṃ priyaṃkarāḥ / / १ ५//
devaiḥ patadbhistatsainyaṃ dānavānāṃ viloḍitam /
prabhūtamīnaṃ kṣīṇāmbu rājahaṃsairyathā saraḥ //१ ६/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
४ dānavaissaha - ka. kha. / ५ yuṣmākamapi - kha. / ६ kurma devasya - ka. kha / ७ nārāyaṇonanto (?) / ८ narendracandra (?) / ९ aṃśu - kha. / १० yoddhukāmāśca - kha. / ११ .. vataran yuddhe - ka. kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
786
tato halahalāśabdaḥ saṃjajñetīvabhairavaḥ /
devatādhyuṣite sainye dānavānāṃ samākule / / १७/ /
sāmudramambhastimibhirghanairiva yathā nabhaḥ /
kaphapittairyathā deho garuḍairbhogino yathā / /१ ८/ /
tathā tadandhakabalaṃ balena tridivaukasām /
muhūrtena kṛtaṃ sarvaṃ vihastakavacadhvajam१२ // १ ९/ /
ekataḥ sendrakai१३ rdevairekataśca gaṇeśvaraiḥ /
hanyate dānavānīkamajā१४ vṛkaśatairiva / /8.151.२ ० //
vajrodyatakaro devo devānāṃ devapuṅgavaḥ /
oṅkāra iva vedānāṃ१५ teṣāmāsīt purassaraḥ / /२ १ / /
vajrāstrapāvakenendro dadāha samare ripūn /
duritāni tu sarvāṇi prāyaścittānalo yathā / /२२//
devaiśca pramathaiścaiva hanyamāne balendhakaḥ /
uvāca krodharāgāndho dānavāndānavādhipaḥ / /२ ३ //
utpādya vairaṃ rudreṇa sarvalokābhirakṣiṇā /
na śakyaṃ pramathān jetumanirviṇṇaiḥ sahāmarān१६

8.16.25

maraṇācca na१७ bhetavyaṃ yudhyadhvaṃ daityadānavāḥ/
bhārgavastiṣṭhati hyeṣa yo naḥ saṃjīvayiṣyati

8.16.29

tat prāṇeṣvadayanto vai yūyaṃ devagaṇeśvarān /
yathābalaṃ yathotsāhaṃ vārayadhvamaśaṅkitāḥ / /२६/ /
māyābhiretān bahvībhirgūḍhābhirgūḍharūpiṇaḥ /
nivārayata yuddhena sarvān devān samāgatān //२७/ /
ityuktā१८ - - - - - - - - - - - - - /
- - - cakrurghorāṇi kalpānte nīradā iva / /२८//
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१२ vidhvastakavacadhvajam (?) / १३ sainyakai - kha / १८ śatānīkamājaṃ (?) / १५ devānāṃ - ka. kha.. / १६ sahāmarāḥ sahāmarāre ( ?) - ka. / १७ maraṇānna ca - kha / १८ ityuktvā - ka. kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
787
dhanuḥśabdān prakurvāṇāḥ siṃhanādaravāṃstathā१९ /
dudruvurdānavā devānandhakena pracoditāḥ

8.16.31

vikṛṣya tu mahācāpaṃ२० sāgarāmbudanardanaḥ १ /
rudramuddiśya vegena sasārāndhakadānavaḥ //8.151.३ ० //
taṃ dānavendraṃ durvāraṃ dhāvamāna - - - - /
vārayāmāsa śailādirdharmacittamivāśubham /
- - - - - - - - - - - - - - - -

8.16.32

sa' nandinaṃ tribhirbāṇairjvalanādityasannibhaiḥ /
nibibhedāndhakaḥ krodhād bāhumadhye nipīḍayan

8.16.33

gāḍhaṃ vidāritastena dānavena gaṇeśvaraḥ /
saṃ२२ jughūrṇa tadā nandī vāyununno yathā drumaḥ

8.16.34

ghūrṇamāno babhau nandī mṛṣṭakuṇlabhūṣaṇaḥ /
calatpallavapuṣpāḍhyo yathāśokatarustathā

8.16.35

tataścirātsamāśvasya suyaśāḥ suyaśāpatiḥ /
vajramūrjitamutkṣipya sondhakāya sasarja ha

8.16.37

tatpāvakaraviprakhyaṃ vajramāgatamūrjitam /
vyaṣṭambhayata bāṇaughairandhakaḥ prajahāsa ca / /३६//
hasatastasya२३ netrābhyāṃ subhrūbhyāmaśrubindavaḥ /
nyasravanta yathārkasya kiraṇā dīptamaṇḍalāt

8.16.38

bhūtarāja२५stastotpāṭya drumaṃ vyākulapallavam /
hatosi hendhaketyuktvā sasarja ca jagarja ca

8.16.39

taṃ dhāvamānamākāśe tarumārutavījitāḥ२६ /
anuvrajanti bhramarā mitraṃ vyasanagaṃ yathā

8.16.52

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१९.. stadā - ka. / २० mahaccāpaṃ - ka / २१.. nardanaṃ - ka. kha.,.. vannadan (?) / २२ sa - ka. / २३ hatasya tasya - kha. / २४ śubhrābhyāmaśrubindavaḥ - ka., śubhābhyā.. - kha. / २५ bhūtarājya - ka. / २६ marutajīvitam - kha,, jīvitāḥ - ka. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
788
tamapyasyāndhako bāṇaiścārukāñcanabhūṣaṇaiḥ /
cakarta dhartā२७ lokānāṃ ditigarbhaṃ yathāhihā / /8.151.४० //
vṛkṣe kṛte tato nandī samṛgavyālapannagam /
mandarāgraṃ samutpāṭya dudrāvāndhakamāhave / /४१ / /
girikūṭaṃ tu taṃ nandī girikūṭavanālayaḥ /
apātayadrathe tasya vindhye vajramivāhihā / /४२ / /
sa rathastena śṛṅgeṇa nandinā dṛḍhamāhataḥ /
sacakrakūbarahayaḥ pāṃsusāyujyamāgamat२८ / /४३ / /
tatondhakarathaṃ dṛṣṭvā sacakrākṣaṃ vicūrṇitam /
nedurdevāḥ sagandharvāḥ pramathāśca saguhyakāḥ / /४४/ /
tatondhakastriśūlena naditvā kālameghavat /
nandinaṃ tāḍayāmāsa gajendra iva pādapam / ४५/ /
triśūlidayitastena triśūlenābhitāḍitaḥ /
nandī vihvalasarvāṅgaścakampentarjalenduvat //४६/ /
nandīśvare ghūrṇamāne prahāreṇa bhṛśārdite /
asurāṇāṃ bale jajñe siṃhanādaravo muhuḥ / /४७ / /
siṃhanādena śatrūṇāṃ tena nandī prabodhitaḥ /
paraśvadhenābhyahanadandhakaṃ bhūtabāndhavaḥ / /४८/ /
paraśvadhahato raktaṃ cakṣarāndhakadānavaḥ /
gajadantāhato raktaṃ svarasaṃ candano yathā / /४९ //
andhakaṃ virathaṃ dṛṣṭvā rarakṣuramaradviṣaḥ /
āśāsvavasthitā२९ devā yathā lokamimaṃ tathā३० //8.151.५० / /
atha bāṇo baleḥ putro bāṇapuṣpasamaprabhaḥ
andhakaṃ rathayānena saṃpādayata dānavaḥ३१ / / ५१ / /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२७ bhartā (?)/ २८ pāṃśupā?yojyamānayat ka./ २९ vasthā kha/ ३० yadā ka/ ३१ dānavaḥ sumapādayat (?) /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
789
sa taṃ rathaṃ dānavendra āruroha tadāndhakaḥ /
yathodayaṃ३२ tu bhagavān dinakṛt pūrṇamaṇḍalaḥ३३

8.16.53

tataḥ punaryujyata devadānavaiḥ३४ prakartukāmaiḥ kalahaṃ sudāruṇam /
triśūlavajrāśaniḥsāyakai raṇe pradhūpitognirjvalitastarāṃ babhau३५

8.16.18

iti skandapurāṇe ndhakanandiyuddhe ekapañcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ३६
sanatkumāra uvāca
viṣṇu१ mardyamānaṃ tu dānavān dānavārdanam /
jambhombuda ivārāvaṃ kṛtvā dudrāva dānavaḥ / /१ / /
tamāpatantaṃ dṛṣṭvā tu jambhamambudanisvanam /
na sa saṃvivije devaḥ siṃho dṛṣṭveva kuñjaram / /२ //
kujambhaścaiva jambhaśca yavīyāna dānavācalaḥ /
anantamantaṃ śatrūṇāmāvavāra rarāsa ca / /३ / /
vṛtroñjanagiriprakhyaḥ saṃvartta kanikāśadṛk२ /
jighṛkṣurabhyagādindraṃ nadamānaḥ३ payodavat / /४//
taṃ dhāvantaṃ nadantaṃ ca dānavaṃ śatalocanaḥ /
kuhare girīsaṃkāśa४ mājaghāna purandaraḥ / /५/ /
bhāvayatyo (?) gadāyodhī śatāyuṃ vāyumāhave /
yoddhu kāmobhyayāttūrṇaṃ jagarja ca jahāsa ca // ६ / /
tuhuṇḍahuṇḍāvaśvibhyāmayudhyetāṃ mahāsurau /
prahlādena bhagassārdhamaṃśena ca virocanaḥ / /७/ /
aryamāṇaṃ yamañcaivā७yuddhetāṃ vilvakelvalau८ /
vipracittimukhā ye ca baliṣvagrā९ mahāsurāḥ //८ / /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
३२ yathodagraṃ - ka / ३३ pūrṇamaṇḍalaṃ - ka. / ३४... rgaṇapatidevadānavaiḥ - - ka. / ३५ pradhūpitajvālitara babhau raṇam - ka. / ३६ ā २०० kha/
१ viṣṇuṃ - ka / २ pinākadhṛk kha / ३ nardamānaḥ kha/ ४ girisaṃkāśe ka/ ५ rarāsa kha ६ aryamantaṃ - ka, ārya kha/ ७ yamañcaiva ka. kha./ ८ yudhyetāmita? kelvalau ka / grāma - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
790
gaṇeśvarām̐ste devām̐śca ayudhyanta sahasraśaḥ /
andhakastu samāgamya nandinaṃ१० dānavarṣabhaḥ / /९/ /
tatakṣe vatsaradanaiḥ११ śaraiḥ kārmukaniḥsṛtaiḥ /
sondhakena dṛḍhaṃ viddhaḥ śarairmarmavidāraṇaiḥ / / 8.152.१० //
cukopa nandī kruddhaśca sasārāndhakamahāhave /
savajramudyamya karaṃ divākarakaraprabham / /१ १ / /
rarāsa nandī saṃrabdhaḥ payoda iva saṃkṣaye /
vajreṇa śatadhāreṇa sondhakasya gaṇeśvaraḥ / / १२ //
cūrṇayāmāsa turagānniyantāraṃ rathaṃ tathā /
tatondhakaṃ karṇamūle kuṇḍalālakaśobhite / / १३ //
ājaghāna ghanārāvo varadaścārukuṇḍalaḥ१२ /
tenāpyapāvṛtya hasto hastihastanibhastataḥ / / १४//
pātito nandinaḥ kroḍe kuñjareṇeva saṃyuge /
apahastāhatastena१३ dānavena gaṇeśvaraḥ // १ ५/ /
apāsarpat padānyaṣṭau tānyevāpatitaḥ punaḥ /
sādhu sādhviti vai daityāstato hyandhakamabruvan / / १ ६//
sa tena suprahāreṇa dānavaṃ prati roṣitaḥ /
krodhamāhārayantīvramabhidudrāva caiva hi१४ / / १७/ /
tasya gatvā dhanuścitraṃ kavacaṃ ca mahāprabham /
vajreṇa śatadhāreṇa khaṇḍaśaḥ pracakāra ha

8.16.23

bāhupāśena caivainaṃ baddhvā bhūtapatiḥ svayam /
iyeṣa bhūmau niṣpeṣṭumandhakaścāvamocayat // १९/ /
sa mocayitvā hyātmānaṃ māyāmāsthāya mohanīm /
abhidudrāva śailādiṃ tiṣṭhatiṣṭheti cocivān१५ / /8.152.२ ० //
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१० nandinā - ka. kha. / ११ vastravadanai - ka. / १२ kuṇḍalaṃ - ka / १३ apāhastāhatastena - ka., apahastāddhatastena - kha. / १४ ha - kha. / १५ cābravīt - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
791
tamāpatantaṃ vegena gaṇeśvaramahattarāḥ /
sarve saṃkruddhamanaso vividhāyudhapāṇayaḥ / /२ १ / /
nandiṣeṇaḥ somanandī śaṃkukarṇo mahodaraḥ /
ghaṇṭākarṇo vīrabhadraḥ sa ca devaḥ prabhāmayaḥ //२२ / /
bharttāramabhirakṣantasteṣāṃ pāriṣadāgragāḥ१६ /
andhakaṃ yodhayanti sma siṃhāḥ१७ śakragajaṃ१८ yathā

8.16.8.152.30

taṃ nandiṣeṇaḥ śūlena somanandī ca muṣṭinā /
śareṇa vīrabhadraśca ghaṇṭākarṇosināpi ca / /२४/ /
śaṅkukarṇo calāgreṇa pādapena prabhāmayaḥ /
andhakaṃ cicchidurdevā dramiḍā१९ iva candanam / /२५/ /
nandīśvarastu gaṇapo gaṇapairvimukhīkṛtam /
ājaghānottamāṅge tu andhakaṃ dānavādhipam //२६/ /
dṛṣṭvāsurapatiṃ devairgaṇapaiḥ samabhidrutam /
asurāṇāṃ bale jajñe dhāva gṛhṇeti nisvanaḥ / /२७/ /
tatosurāḥ samājagmuḥ prahlādapramukhā drutam /
tānyuddhāyāgatāneko viṣṇuḥ sarvānadīdharat //२८/ /
cakrahastaṃ tu dṛṣṭvaivaṃ vikrāntaṃ raṇamūrdhani /
cakāra sumahadvegamandhakaḥ krodhamūrcchitaḥ / /२९/ /
vyāyacchamānaṃ niśceṣṭaṃ pradhāvantaṃ pragarjitam /
yaṃ yataḥ२० paśyatesau vai२१ tantaṃ vivyādha sāyakaiḥ

8.16.42

pṛthavaḥ pītaniśitā garuḍāṅgaruhandharāḥ२२ /
andhakasya śarā ghorāścyavante२३ dhanuṣokṣayāḥ //३ १ / /
mukheṣu dantaveṣṭeṣu udareṣu kareṣu ca /
andhakena gajā viddhāstyajantyatimadā madam / /३ २/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१६ ete - ka., eteṣāṃ pārṣadāgragāḥ - kha / १७ siṃhaḥ - ka, siṃhāḥ - kha. / १८ gajān - ka., gajaṃ - kha / १९ drāviḍā (?) / २० yantu (?) / २१ sori(m) - ka. / २२... svarāḥ - ka. / २३. ścavyante - ka. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
792
anye śrayanti deveśamanye cendraṃ surādhipam /
devaṃ nārāyaṇaṃ cānye nandinaṃ cāpare gaṇāḥ / / ३३ //
anye śākhaṃ viśākhaṃ ca kumāramapi cāpare /
vyapāśritya sthitā devāḥ śakuntā iva pādapān // ३४/ /
yathāśanibhayānmartyā yathā siṃhabhayānmṛgāḥ /
yathā ca garuḍānnityaṃ bhujagā bhujagāśinaḥ / / ३ ५/ /
tathāndhakasya yuddhasthā devā daivatavairiṇaḥ
vitresuḥ śarajālārttā२४ mūḍhā iva२५ ca babhramuḥ२६ //३ ६ / /
bandhujīvavanaṃ yadvad bhrājate puṣpasannatam२७ /
tathā vraṇajasiktāṅgaṃ tad babhau२८ pārṣadaṃ balam / / ३७/ /
kampante pādapā yadvat kānaneṣvanileritāḥ /
tathāndhakabhayāddevāḥ santrastā raṇamūrdhani / /३८/ /
tato nārāyaṇonanta२९ ūrjitaḥ śakra eva ca /
aśvinau vasavaścāṣṭāvādityā dvādaśaiva tu३० / / ३ ९/ /
nandī viśākhaḥ śākhaśca vīrabhadraḥ prabhāmayaḥ /
viṭpatiḥ śaṃkukarṇaśca somanandī vināyakaḥ //8.152.४० / /
ete bale hanyamāne andhakena balormibhiḥ /
dudru vussāyudhā devāstaṃ dānavagaṇādhipam ३१ / /४१ / /
gandharvabhavanākāraṃ taṃ tasya rathasattamam /
parivārya babhaṃjuste३२ jagarjuśca payodavat

8.16.3

bhajyamānaḥ surairāsīdandhakasya mahārathaḥ /
adharme prakṛto३३ yadvad vighnairiva manorathaḥ / /४३ / /
cakrāyudhaṃ sa cakreṇa śakraṃ vajreṇa dānavaḥ /
anantamiṣuṇaikena śūlena ca vināyakam / /४४//
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२४ śarajālāṅkā - kha / २५ vai iva - ka. / २६ vibhramuḥ - ka., iva vibabhramuḥ - ka. / २७ santataṃ - kha. / २८ sa babhau - ka / २९ nārāyaṇonanto - ka. / ३० ca - kha. / ३१ gaṇādhipāḥ - ka. / ३२.. śca - ka. kha. / ३३ adharmeṣu kṛto - ka. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
793
muṣṭinā nandinaṃ caiva paṭṭiśena३४ prabhāmayam /
bhallena caiva pūṣāṇaṃ gadayā yamameva ca / /४५/ /
āhatya vairiṇastūrṇaṃ३५ sarvāneva raṇendhakaḥ /
utpatya cānadad vyomni jalamatta ivāmbudaḥ / /४६ / /
sa kūṭayodhī kūṭāni girīṇāṃ girisannibhaḥ /
savṛkṣakṣupasarpāṇi sasarja ca jagarja ca / /४७ / /
giryagravarṣaṃ३६ tad३७ ghoraṃ savṛkṣarkṣamahoragam /
papāta devasainyeṣu śotamamburuheṣviva३८ / /४८ / /
avirāmamaviśrāmaṃ३९ nirucchvāsaṃ४० bhayākulam /
' ' ' ' ' - ' - - - - - - - - - / /४९ / /
chinnanāsākṣidantauṣṭhā४१ bhagnapādakaṭīkarāḥ /
uttrastodbhrāntacakitā dṛśyante pramathāmarāḥ / /8.152.५ ० / /
saudhāgraśṛṅgopalaśastravarṣī४२ muhuḥ sṛjanbhātyasurombarasthaḥ /
tā me - - - - - - - - - - - - - - - - - - - //५१ / /
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - śabdam /
abjaṃ mahaddhūmalāvṛtañca khadyotatulyaṃ ca mahāgnicūrṇam / /५२ / /
sopyāyitodvṛttasamudranādo४३ nabhogato daivatasaṃghavairī४४ /
muhuḥ sṛjatyeva mahāmbuvarṣaṃ yathāntakālembumugugravarṣam / /५३ / /
iti skandapurāṇe andhakayuddhe dvipañcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ४५
sanatkumāra uvāca
tatondhako viyatsthito mahāmbudaughasannibhaḥ /
virajya varṣamaupalaṃ१ yathaiva varṣamambudaḥ / / १ / /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
३४ paṭṭaśena - ka. kha. / ३५ vairiṇaṃ tūrṇaṃ - kha. / ३६ giryagraparvata - ka. / ३७ ta - kha. / ३८ śītāmtvaru- ruheṣviva - kha. - kha / ३९ avirāmañca viśrāmaṃ - kha. / ४० ciraśvāsaṃ - kha. / ४ / bhinnanāsākṣidantauṣṭhā (?) / ४४ sauhāryaśṛṅgopalaśastravarṣī - ka., sastravarṣaṃ (?) / ४३ soppāyatodavṛttasamudranādo - kha. / ४४ devatasaṃdhavairī - ka. kha. / ४५ २०१ - kha. /
१ mauśalaṃ - ka. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
794
punaḥ pragṛhya kārmukaṃ mahendrakārmukopamam /
mumoca bāṇadurdinaṃ babhūva cātidurdinam // २/ /
tataḥ suparṇapuṃkhināṃ suparṇapatrapatriṇām /
suparṇatulyapātināṃ suparṇatuṅgatuṇḍinām३

8.16.4

śataṃ śarīrabhedināṃ śarīrasārabhojinām /
sasarja dānavādhipo jagarja cāpi darpitaḥ

8.16.14

dhanuḥ prapūriteritā raṇapracāritaivṛtāḥ /
svamārgayānadeśikā jave manonilopamāḥ / / ५ / /
maheṣavondhakasya te patanti devatopari /
yathā divākareritāḥ karā mahācaleṣviva // ६/ /
śarāhatāśca kuñjarāḥ śarāhatāśca vājinaḥ /
śarāhatāśca devatā gaṇeśvarāśca sarvataḥ //७/ /
vinirgatāntraśeṇitā४ vikīrṇahārabhūṣaṇāḥ /
vimuktakeśabandhanāḥ patanti gāḍhavedanāḥ / /८ //
sthitaṃ calantamutthitaṃ pradhāvitaṃ pravalgitam /
hayaṃ gajaṃ suraṃ yathā prapaśyate hi yaṃ yataḥ / /९/ /
tamandhakastadā ripuṃ śaraistamorivigrahaiḥ /
balānnipātya narddate jalāgame yathāmbudaḥ //8.153.१ ० //
vraṇārttamuktanisvanaṃ५ samudbhramatturaṅgamam /
balaṃ nadīnavadbabhau६ praśāntatūryanisvanam / / ११ //
vibhinnachinnadāritaṃ pradagdhajagdhanirdhutam /
yathā madāndhakuñjara७ praṇaṣṭapādapaṃ vanam // १ २/ /
mukheṣu kecidāhatā nirīkṣaṇeṣu cāpare /
urodareṣu८ cāpare९ tathā hatāśca pṛṣṭhataḥ //१ ३ //
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२ suvarṇapuṃkhināṃ - ka. / ३- tuṇḍatuṇḍinām (?) .tulyatuṇḍinām (?) / ४ ntaṣośitā - kha. / ५ nisvanisvanam - kha. / ६ nadīnavad babhau - ka. / ७ mahāmataṅgaja (?) / ८ urūdarepu - ka, urūta - kha. / ९ cārpitāḥ - ka. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
795
śataghnayo yathācitāḥ śaraistathā marudgaṇāḥ /
gaṇāśca bhīmavikramā nabhūmimāpurāhatāḥ

8.16.4

surāsuraiḥ pravartitā tato vraṇāmbuvāhinī /
gajendranakrasaṃkulā rathāṅgacārukacchapā / / १ ५/ /
nikṛttahastapannagā dhanurdhvajottamadrumā /
kirīṭakūṭadardurā dhanurguṇābhitantukā१० / / १६ //
vikīrṇahāraśarkarā sitāmbarātipheninī /
surāsuraiḥ pravartitā surāsurātidustarā / /१७ //
tatoñjanāstudatviṣastaḍitprahāsahāsinaḥ११ /
piśācayakṣarākṣasāḥ pipāsayātikarṣitāḥ / / १८/ /
surā yathā varāmṛtaṃ papustathaiva śoṇitam /
tataḥ punaḥ samākulaṃ babhūva yuddhamadbhutam१२ /
tadāndhake१३ śarāhate१४ maheṣuṇātha nandine // १ ९//
iti skandapurāṇe yuddhabhūmivarṇane tripañcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ१५
sanatkumāra uvāca
hanyamāne bale tasmin devaiḥ sapramatheśvaraiḥ /
cukrudhurdānavā१ ghorāścaturviṃśatidarpitāḥ // १ / /
prahrādaścānuhrādaśca saṃhrādaḥ śinibāṣkalau /
jambho virocano vṛtro balirbāṇovaniñjayaḥ / /२/ /
tathā tuhuṇḍo huṇḍaśca śambhuḥ kārtasvanaḥ kubhaḥ२ /
śambaro vipracittiśca ilvakaḥ३ pilvakastathā // ३ / /
mayastārastārakākṣo vidyunmālī pramohanaḥ /
etemarṣavaśaṃ prāptāścaturviṃśatidānavāḥ

8.16.17

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१० dhanurguṇāditantukā - ka.,.. .ti - (?) / ११ hāsitāḥ - kha. / १२..? surmahādbhutam-kha / १३ tadāndhakaḥ - ka. / १४ śarāhato ta(?) / १५ २०२ - kha. /
१ cukraśurdānavā - kha. / २ kuśaḥ - ka, / ३ ilvalaḥ - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
796
dudruvuḥ sāyudhaṃ devaṃ४ nandinaṃ samavasthitam५ /
teñjanācalasaṃkāśāḥ kāñcanācalasannibham / /५ / /
nandinaṃ tāḍayāmāsuḥ śūlaśaktyṛṣṭipaṭṭiśaiḥ /
tathā tairaribhiḥ śastraistāḍito vāritaśca vai //६ / /
nākṣubhyata tadā nandī nārttimāpanna ca vyathām /
tato vikṛṣya bhagavānātataṃ kārmukaṃ mahat / /७//
tribhistribhirbibhedāśu sarvāndānavasattamāna /
te bāṇamārganisrāvai६ dānavāḥ śoṇitakṣarāḥ /८//
kṣaranta iva śailendrāstapanīyarasān babhuḥ /
tato roṣoddhato nandī śukreṇojjīvitaṃ punaḥ / /९//
kārttasvanaṃ śarairghorairanayadyamasādanam /
jīvitasraṃsanaṃ prāpya sa dānavamahācalaḥ७ / / 8.154.१० / /
śīrṇopalaḥ papātāśu vajrāhata ivācalaḥ /
patamāne kṣitau८ tasminnandibāṇāhate hate / /१ १ / /
balirutpāṭya śailāgraṃ cikṣepoddiśya nandinam /
tat sadhātumṛgavyālaṃ sarkṣavṛkṣaṃ girestaṭam९ / / १२ / /
nirbhrāntopalavṛkṣālamabhyadhāvad gaṇeśvaram /
śṛṅgasya balimuktasya tasya vyālādayo javāt //१ ३ //
apakrāntānayārttasya puruṣasyeva bāndhavāḥ /
tadāpatat tad giryagraṃ१० nandī bāṇena vīryavān /
meghāniva mahāvāyurbibheda ca nanāda ca / /१४//
tadvidārya gireḥ śṛṅgaṃ giriśṛṅganiketanaḥ /
baliṃ bibheda bāṇena balirvighnamivotthitam११ / /१५//
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
४ devā - kha. / ५ samupasthitam (?) / ६ mārttanisrāvai - kha. / ७ balla - ka. dānavaḥ sa mahābalaḥ (?) / ८ girau (?),.. hyarau - ka. / ९... stadā - kha. / १० tadāpatantaṃ - ka. / ११... cchritaṃ - kha /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
797
sobhyāhato gaṇeśena prāhlāditanayovaśaḥ१२/
papāta sahasā bhūmau vātāhata iva drumaḥ१३ / /१ ६/ /
tato balau nipatite nandīṣuvaratāḍite१४ /
jahuḥ samaramārāttaṃ१५ dānavāḥ śarapīḍitāḥ

8.16.22

prasṛtāmbudasaṃkāśām̐१६statombudanibhākṛtiḥ१७ /
andhakaḥ khāt kṣitiṃ prāpya dānavānidamabravīt / / १८//
adya dākṣāyaṇīputrā nibodhadhvaṃ vaco mama /
mayā coktāni pathyāni kurudhvaṃ yadi manyata // १ ९//
kuleṣu jātā vīrāśca sarvāstrakṛtaniścayāḥ /
dravadhve१८ vai kimuddiśya paṭunārācavejitāḥ / /8.154.२ ० / /
jalpitāni kva vastāni kathitāni ca saṃsadi /
kva vastadvairabāhulyaṃ१९ daivataissaha२० sāṃpratam //२ १ / /
ekena nandinā bhagnāḥ śataśotha sahasraśaḥ /
hrīḥ kathaṃ vai na bhavati jalpatāṃ२१ vo gṛhājire

8.16.35

nivartadhvamadharmajñā yudhyadhvaṃ kiṃ sṛtena vai२२ /
bhavenna no२३ yatra mṛtyuḥ sovakāśo na vidyate / /२३ / /
prāśnikāḥ२४ pārśvataḥ sthitvā nirvairā vītamatsarāḥ /
dvairathaṃ nandinā sārdhametat paśyata sāmpratam //२४/ /
ityandhakavacaḥ śrutvā sarve te dānavā raṇe /
punarnivṛttā yuddhāya pragṛhītavarāyudhāḥ / / २ ५//
tatonyaṃ rathamāsthāya nalvamātraṃ patākinam /
andhakaḥ sobhyayānnandiṃ sārdhaṃ dānavapuṅgavaiḥ // २६ / /
śitāgrarukmavikṛtāḥ pṛthavaḥ priyadarśanāḥ /
andhakasya dhanuḥsṛṣṭā२६ niṣpatanti maheṣavaḥ / /२७/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१२ prahrādatanayovaśaḥ - ka kha / १३ dvipaḥ?. kha / १४ nandyeṣuvaratāḍite kha. / samararāgāttaṃ ḥ kha. / १६ saṃkāśa - ka. / १७ ivākṛtiḥ - ka. / १८ dravadhvaṃ - ७३. / १९ gataṃ vairabāhulya - kha. / २० devataiḥsaha - ka. kha. / २१ jalpitāṃ - ka. / २२ vaḥ - ka / २३ vo - kha / २४ prāśnīkā - kha prāṇāḥ kaḥ - ka. / २५ sārdha' mama - (?) / २६ dhanuṣondhaka (kena) sṛjyanto (nte) - ka, kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
798
śalabhairiva kedārā bhramarairiva pādapāḥ /
toyadairiva nāgendrāḥ sāgarā makarairiva //२८/ /
maheṣubhirvinirmuktairnāgādityasamaprabhaiḥ /
andhakena kṛtā devāḥ śataghnaya (?) ivottamāḥ / / २९ / /
vāyavopratighā yadvad yathā mṛtyuryathā jarā /
yathā cāpratighāḥ sūktā niyataṃ brāhmaṇāśiṣaḥ //8.154.३ ० //
tathā te niśitā hyugrā brahmadaṇḍā ivodyatāḥ /
anivāryā hyamoghāśca tendhakasya maheṣavaḥ // ३१ / /
yato yatosurāssarve sondhakaśca raṇe ripuḥ /
tatastataḥ sma dīryante pramathā vibudhaissaha / / ३२ / /
sopi nityāyatadhanuḥ pariveṣīva bhāskaraḥ /
asṛjadbāṇanikarān२७ kiraṇān bhāskaro yathā / /३ ३ //
tasya bāṇarujaḥ२८ prāpya nadītīra iva drumāḥ /
sīdanti gaṇapāssarve devāśca sahavāsavāḥ / /३४/ /
sa viṣṇumekena śareṇa viddhvā dvābhyāmanantaṃ tribhireva śakram /
yamañca somañca jalādhipañca vasūm̐śca nirdārya२९ rarāsa ghoram

8.16.41

aśvidvayañcāpi śaradvayena viddhvā bhagāṃśāryamacandrapūṣṇaḥ३० (?) /
tatotha nandīśvaramugrakarmā gaṇeśvarām̐ścāpi śaraistatakṣa / /३ ६/ /
tathā dahatyandhaka ātatāyī thathā pataṅgān bhagavān hutāśaḥ३१ /
nivāritāste śaradāritāśca tadāndhakenāmarayodhamukhyāḥ३२ / /३७/ /
na spandituṃ३३ śekurudīkṣituṃ vā raṇendhakaṃ khe manujā ivārkam /
yaśāṃsi dīptāni tataḥ prahāya devāḥ sanārāyaṇadevapālāḥ /
śarārditāstendhakadāvena pradudruvurdānavavedhakhinnāḥ / / ३८//
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२७ kiraṇān - ka. kha. / २८ rajaḥ - ka. kha. / २९ nirvārya - kha. / ३०.. ścāryamacandrapūṣṇaḥ - ka / ३१ hutāśanaḥ - ka. / ३२... vāritāśvavadandhakenāmarayodhamukhyāḥ - kha. / ३३ nispandituṃ - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
799
viṣṇuḥ pitāmahaścaiva anantotha śatakratuḥ /
andhakena raṇe bhagnāḥ śarairagniśikhopamaiḥ / /३ ९//
ādityā vasavaḥ sādhyā aśvinau ca surottamau /
andhakena raṇe bhagnā vajrāghātaiḥ patattrivat३४ //8.154.४० / /
tuṣitāścaiva viśvāśca devāścaiva svadhābhujaḥ /
andhakena śarairbhagnā mārutena yathā drumāḥ

8.16.45

candramā bhagavān vahnirvittapālaśca rākṣasaḥ /
andhakena raṇe३५ bhagnāḥ३६ śarairāśīviṣopamaiḥ //४२/ /
gandharvā guhyakāḥ sarpā३७ garuḍāśca mahoragāḥ३८ /
andhakena raṇe bhagnā viddhānalasamaiḥ śaraiḥ / /४३ / /
viṭpatiḥ śaṃkukarṇaśca somanandī prabhāmayaḥ /
piṅgalo nandiṣeṇaśca ghaṇṭākarṇo mahodaraḥ / /४४//
vidyutkeśaḥ sukeśaśca३९ sa ca devo vināyakaḥ /
anye ca pramathāḥ śūrā vīrabhadrapurogamāḥ

8.16.46

andhakena raṇe bhagnāḥ śataśotha sahasraśaḥ /
trailokyaṃ prasabhaṃ sarvamudyuktaṃ sacarācaram

8.16.47

andhakena raṇe bhagnaṃ sanārāyaṇadevapam /
tasminsurabale devaṃ vimucyaikaṃ gaṇādhipam

8.16.2

mahāmaṇiśiromauliṃ na kaścidavatasthivān /
tatosurabale ghorassarvaprāṇikṛto४० mahān /
siṃhanādaravo jajñe savāditraravodbhutaḥ / /४८ / /
iti skandapurāṇendhakavijaye catuṣpañcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ ४१ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
३४ patatriṇaḥ - ka kha. / ३५ raṇendhakena vai - ka. / ३६ nihatāḥ - kha. / ३७ sarve - kha. / ३८ mahābalāḥ - kha. / ३९ sunāsaśca - ka. / ४० prāṇāḥ - ka. kha., bhṛto - kha. / ४१ २०३ - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
800
sanatkumāra uvāca
etasminnantare devāḥ sarve śakrapurogamāḥ /
brahmaṇā sahitā jagmuḥ śaraṇyaṃ śūlapāṇinam / /१//
te praṇamya mahādevamidamūcurbhayārditāḥ /
vijitāḥ sarva eva smaḥ १ kimandhakamupekṣase

8.16.4

devadevastataḥ prāha devān brahmapurogamān /
mayā dattavaro yasmāt tasmād yūyaṃ vinirjitāḥ /
krīḍārthameva ca mayā saṃgare sa upekṣitaḥ२ /
adhunā bhavatāmarthe śāmayiṣyehamandhakam३

8.16.5

tato devaḥ smitaṃ kṛtvā pārśvasthaṃ śūlamaikṣata /
devābhiprāyatattvajñaḥ śūlo jajvāla tatkṣaṇāt

8.16.7

abhisṛtya drutañcaivamandhakaṃ jitakāśinam /
yuddhe vikramya sahasā nirbibheda stanāntare / /६//
tatondhakaṃ tadā bhittvā sa śūlastaṃ mahābalam /
dānavendraṃ mahākāyamāninye śaṅkarāntikam

8.16.8

tasya bhinnasya śūlena yekṣaran raktabindavaḥ /
patitāḥ४ puruṣā bhūtvā tepyayudhyanta dussahāḥ

8.16.9

tasyaiva tulyarūpāste tasya tulyaparākramāḥ /
nānāśastrapraharaṇāstepyayudhyan gaṇeśvaraiḥ

8.16.8.155.10

- - - - - - - - - - - o dyatapāṇayaḥ /
jaghnuḥ kecid gaṇāneva dravataste mahābalāḥ

8.16.21

na teṣāṃ yudhyamānānāṃ kaścittasthau gaṇeśvaraḥ /
saṃgrāme dānavendrāṇāṃ bhayāt sarve pradudruvuḥ //११
tāndṛṣṭvā vidrutān sarvān gaṇān saha sureśvaraiḥ /
mahādevosṛjat - - - - - - - - - - //१ २//
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१ evāsma - ka gha. / २ samupekṣitaḥ - kha / ३ tamabhdhakam (?) / ४ utthitāḥ (?) /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
801
- - - - - - - - - - - - karantadā /
- vā vijñāpayāmāsu५rājñāṃ no dātumarhasi / / १३ / /
devadevastadā prāha sarvāḥ praharaṇodyatāḥ /
asṛgbindusamudbhūtān bhakṣayadhvaṃ mahāsurān / / १४//
evamuktāstu tāssarvā yogeśvaryo mahābalāḥ /
hatvā hatvāsurān yuddhe cakhāduśca ma / १५/ /
devopi jvalitaṃ śūlamabravīdandhakāntakṛt /
andhakaṃ paca६ sūryāgnau sahasra śaradāṃ७ śatam / /१ ६/ /
andhakopi hi śūlāgre pacyamānorkatejasā /
pūrṇe sahasre varṣāṇāṃ sātvikaṃ bhāvamabhyagāt / / १७/ /
sātvikaṃ bhāvamāpanno vinirdhūtarajastamaḥ /
lokānāṃ kāraṇaṃ devaṃ bubudhe govṛṣadhvajam / / १८//
taṃ buddhvā ca tato bhaktyā nirmalenāntarātmanā /
snāyvasthiśeṣastuṣṭāva devaṃ caṃdrārdhamaulinam / १ ९/ /
andhaka uvāca
kṛtsnasya yosya jagataḥ sacarācarasya kartā kṛtasya ca tathā sukhaduḥkhadātā /
saṃhāraheturapi yaḥ punarantakāle, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi / /8.155.२ ० / /
yaṃ yogino vigatamohatamorajaskā bhaktyaikatānamanaso८ vinivṛttakāmāḥ /
dhyāyanti niścitadhiyāmitadivyabhāvaṃ, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

8.16.25

yaścandrakhaṇḍamamalaṃ vikasanmayūkhaṃ badhvāsayaṃ (?) priyatayā śirasā bibharti /
yaścārdhadehamadadād girirājaputryai, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi //२ २ //
yaḥ siddhacāraṇaniṣevitacārutoyāṃ gaṅgāṃ mahormirabhasāṃ gaganātpatantīm /
mūrdhnā dadhe srajamivāpratilolapuṣyāṃ, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi / /२३ //
kailāsaśṛṅgaśikharaṃ pravikampyamānaṃ kailāśaśṛṅgasadṛśena daśānanena /
yaḥ pādapadmaparipīḍanayā dadhāra, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi // २४/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
५ vijñāpayāmāsa - kha / ६ pañca - kha. / ७ śaradaṃ - kha / ८ bhaktyekatānamanaso (?) /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
802
yenāsakṛdditisutāśca danoḥ sutāśca९ vidyādharoragagaṇāśca varaissamagrāḥ /
saṃyojitā munivarāḥ phalamūlabhakṣā,staṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ१० śaraṇaṃ vrajāmi

8.16.28

dakṣādhvaraṃ ca nayanañca tathā bhagasya pūṣṇastadā daśanapaṃktimaśātayacca११ /
vyaṣṭambhayat kuliśayuktamahendrabāhuṃ, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi / /२ ६//
- kṛ - - trividhabandhavimokṣabhāvā jñānānvayaśrutaguṇairapi naiva yuktāḥ /
yaṃ saṃśritāḥ sukhabhujaḥ puruṣā bhavanti, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi / /२७//
agre mṛtasya ravikoṭisamānatejaḥ१२ santrāsanaṃ vibudhasattamadānavānām१३ /
yaḥ kālakūṭamapibat samudīrṇavegaṃ, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

8.16.29

brahmendraviṣṇumarutāṃ ca saṣaṇmukhānāṃ yodād varān subahuśo bhagavānmaheśaḥ /
nandiñca mṛtyuvadanātprabhurujjahāra,१४ taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

8.16.36

kāmaśca kārmukadharo bhuvi pañcabāṇo hāsyātkṛto bhagavatā sa tadā videhaḥ /
ekeṣuṇā tripurameva purā jaghāna, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi / /8.155.३ ० //
ārādhitaḥ sutapasā himavannikuñje dhūmavratena manasāpi parairagamye /
sañjīvanīmadita yaḥ paramārthagamya१५ stasmai namaḥ śivakarāya śivāya nityam //३ १ / / nānāvidhairgajaviḍālasamānavaktrairdakṣādhvarapramathanairvalibhirgaṇaindraiḥ१६ /
yobhyarcyatemaragaṇaḥ sahalokapālai,staṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi / /३२//
krīḍārthameva bhagavān bhuvanāni sapta nānānadīvihagapādapamaṇḍitāni /
sabrahmakāni sasṛje sukṛtehitāni, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi / /३ ३ / /
yasyākhilaṃ jagadidaṃ vaśavarti nityaṃ yoṣṭābhireva tanubhirbhuvanāni bhuṃkte /
yaḥ kāraṇaṃ sumahatāmapi kāraṇānāṃ, taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi //३४/ /
- - - - - - - - - - - - - - āsajya māṃ kṣitidharendrasutānuyāta /
- - - - - - - ma vibhūṣaṇāṅgaṃ taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ१७ śaraṇaṃ vrajāmi / /३ ५//
śvetaṃ muniṃ yamaniyogaparāyaṇaistairbhīmairmahograpuruṣaiḥ pratinīyamānam /
baddhvā - - - - - - - - - - - - taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

8.16.62

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
९ danośca putrā - kha / १० śaraṇajaṃ - kha / ११ śca - kha., maśātayadya (?) / १२ samānatejaṃ - kha. / १३ vibudhadānavasattamānāṃ (?) / १४.. tpunarājahāra - kha. / १५ paramārthagabhyaṃ - kha. / १६.. rgajendraiḥ - kha. / १७ śaraṇajaṃ - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
803
?? /
- -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - / / ३ ७//
/
- - - - - - - - paricintyamānaṃ taṃ śaṅkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi / / ३८ / /
- - - - - - - - - - - vimūḍhā, jānanti nāsya jagato bhavabandharūpāḥ /
aiśvaryadoṣaviṣaye - - - bhibaddhā, niryātamādyanubhavanti yathāhameva / /३ ९// /
- - - - prasādāddhi - - - - - stadā /
śubhakarmā - - - - śivalokamakalpayaḥ१८ (?) //8.155.४० / /
sanatkumāra uvāca
tasyaivaṃ stuvato devaḥ śūlapāṇirvṛṣadhvajaḥ /
pūrṇe varṣasahasre tu prītaḥ provāca śaṅkaraḥ / /४१ / /
putra tuṣṭosmi bhadraṃ te jātastvaṃ nirmalodhunā /
divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya māṃ dānaveśvara / /४२ / /
- - - - - yatkiñcit kāṃkṣitaṃ phalamuttamam /
tatsarvameva dāsyāmi brūhi dānavasattama / /४३ / /
brāhmaṃ vaiṣṇavamaindraṃ vā padaṃ vibudhadurlabham /
athavā sarvalokānāṃ bhava rājā yathā purā / /४४/ /
andhaka uvāca
brāhmaṃ vaiṣṇavamaindrañca padamāvṛttilakṣaṇam /
viditaṃ mama tatsarvaṃ manasāpi - - / /४५/ /
yadi tuṣṭosi deveśa gāṇapatyaṃ vidhatsva me /
aviśeṣyaṃ viśuddhañca tadakṣayyaṃ ca sarvadā / /४६ / /
devadeva uvāca
//
- - - - - - - - sarvalokanamaskṛtaḥ / /४७/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१८.. mayam - kha /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
804
kāmarūpī mahāyogī sahāsatvo mahābalaḥ /
aṇimādiguṇairyuktaḥ priyaḥ puruṣasattamaḥ / /४८ / /
sanatkumāra uvāca
tato - - - varaṃ dattvā sudurlabham /
mahādevaḥ. bhūtvā tatraivāntaradhīyata / /४९ / /
/
/ / 8.155.५० / /
vareṇyaṃ varadaṃ devaṃ brahmaṇyamamitaujasam /
āgatya caiva - - - - - - - - - - - / / ५१ / /
//
- - - - - - - - - - - - - - - - / / ५२ //
- - śūlaṃ - - paramaṃ vikramaiḥ stambhayitvā /
- - - - - ' - - - - - - - - - - / / ५३ / /
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - /
-.. ' ' ' ' ' - - - - - - - - / / ५४/ / /
' ' ' ' - - - - - - - - - - - - - - vāṅmanobhiḥ / / ५५/ /
yenye kuśāstramalapaṅkavimagnadehā mokṣepyatastava vibho caraṇā - - - /
te vo - - - - .. - - - stuvanti mūḍhā mṛgā iva vane mṛgatṛṣṇikābhiḥ / /५६/ /
- - ṅkuśaṅkitataṭe smṛti - - - - - - - - - - - - - - - - - - /
- - - - - - - - - - pyaṭena pūṣā१९ karoti vimalaṃ kiraṇaughajālaiḥ / / ५७//
pakṣe tapaścarati yena kalāvaśeṣaścandropi te haratavottamapādamūle /
naktaṃ tu śūlahasitai rajamīmukhāni sampūrṇamaṇḍalavapurdhavalīkaroti // ५८/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१९ karokaro - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
805
- ' - - - - - - - - - - - - - - - - - vasavo marutośvinau ca /
bhṛgvādayaśca ṛṣayastatra deva siddhāḥ२० siddhiṃ gatāścaraṇapadmavaraprasādāt / / 8.155.६० / /
kailāsa - - - - - - - - rdravāya devāya - - layalāṅkitamekhalāya२१ /
badghvāsanaṃ paramamunnatacārumūrtiṃ yogeśvaraṃ dibhumahad bhuvanasya bhūtyai / /६१ / /
- - - - - sāsi pūrva२२madṛṣṭapūrvā sā sā spṛhāṃ prakuraṣe mahatīṃ janasya /
tasmājjaṭendurivajā(?) rdhaśarīrayogād gaṅgāṃ ca२३ deva bhajase tvamapūrvavattām

8.16.72

- - - - - - - - śīrṇa - - - saṃsthaiḥ samyagvareśvararuṣā sadasograkaṇṭha (?) /
te deva lokavijayaṃ tava deva yāvad duṣṭasya vaktrakamalāni niveditāni / /६३ / /
kailāsamerumalayodaramandareṣu vidyādharairmunimahoragakinnaraiśca /
abhyarcyase kula - ṭāyana - - - - - - - - - - - - madhurairvacobhiḥ / / ६४/ /
- - - - - - ye - bhaktyā sarva - - - - - - majaraṃ - - - mātmavedyam /
paśyanti satvamacalāstava yogadṛṣṭyā tvāmeva te śiva viśantyanivartanāya //६५/ /
vidyāvayo - sya sametya śaktāstejaḥsṛjāśugamita - - - - - - - - - /
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -२ ४ // ६६/ / //
- - ---..१--...- - - - - - - - - - - - - / / ६७/ /
- - -.२- -- - --- - - - - - - - /
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - ra pā va - ya - //६८/ /
dakṣādhvarassuravaraiḥ kṛtasarvarakṣo bhṛgvādibhirmunivarairupagītavedaḥ /
krodhodbhavena tava deva hatassalīlamekena śūlavaracakrabhṛtā gaṇena / / ६९/ /
liṅgasya yo hara hariḥ pra - - hyadhastādūrdhvantvahaṃ - - - - - - - brubāṇaḥ /
- - - - - ravandatavādimadhye konyaḥ pravīṇa iha vakṣyati२५ telpabuddhiḥ / /8.155.७० / /
śarvosi sarvagatasasarvaphalapradosi yogosi yogadhara yogavidāṃ varosi /
mātāpitāsi jagataḥ prabhuravyayosi śāntaḥ śivosi paramosi śivaṅkarosi / /७१ / /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२० siddhiṃ - kha / २१ lāñchita (?) / : २२... ya - kha / २३ ya- kha. / २४
etasya pādaṭippaṇyāṃ 'cāmīkarotkara- samūhasamānavarṇa, ityādikā paṃktirdṛśyate /
sā ca vṛṣṭaḥkṣaratayā duṣpaṭheti tathaivopekṣitā / २५ vakṣyasi - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
806
stavamimamamalārtha२६ brahmaṇā gītamagryaṃ
dvijasadasi paṭhedyaḥ kalyamutthāya śaśvat /
iha sukhamanubhūya pretya cāgre ca tasya
dhanakanakasamṛddhe jāyate janma vaṃśe

8.16.1

iti skandapurāṇe gaṇayuddhendhakamathane brahmakṛtastavakathane ca paṃcapacāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ२७
sanatkumāra uvāca
evaṃ stutassa bhagavān brahmaṇāyugmalocanaḥ /
uvāca devāṃstān sarvān brahmaṇā sahitām̐stadā

8.16.5

prītosmi vibudhā yāta nāśito devakaṇṭakaḥ /
kimanyat karavāṇyadya priyaṃ vo varatānaghāḥ //२/ /
ityuktā devadevena devāḥ sarve babhāṣire२
stuvantaḥ prahvamūrdhāno deveśaṃ hṛṣṭamānasāḥ / /३ //
tvameva deva sarveṣāmasmākaṃ śaraṇaṃ param /
tvaṃ pitā sarvalokānāṃ tvayāyaṃ nāśitondhakaḥ //४/ /
ityuktvā vibudhāssarve praṇipatya ca śaṅkaram /
brahmaṇā sahitā jagmuryathāsthānaṃ mudā yutāḥ

8.16.7

tato gaṇānapīśāno yuddha - - kṛtaśramān /
arcayitvā yathāvaddhi visasarja mahāmanāḥ४ / /६//
sanatkumāra uvāca
evaṃ tamandhakaṃ jitvā kṛtvā ca gaṇanāyakam /
visṛjya ca surān devo vijahāra surārtihā

8.16.4

imaṃ yo hyandhakavadhaṃ paṭheta dvijasaṃsadi /
brāhmaṇo labhate - - - yo rakṣāṃ na saṃśayaḥ //८/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२६ stavamidamagalārthaṃ - kha. / २७ २०४ - kha. /
१ kimanya dvākaromyadya - kha. / २ babhāsire - kha. / ३ piduḥ - kha. / ४ mahātmanām - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
807
śarīra - - - yogaṃ - rūpaṃ dharma vindati /
yacca- tvā gāṇapatyena yujyate dehaparyaye /
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe daivatavarakīrtane ṣaṭpañcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ५
vyāsa uvāca
anugṛhyāndhakaṃ devo visṛjya sagaṇān surān /
carācareśo yaccakre tanmamācakṣva tattvataḥ / /१ / /
sanatkumāra uvāca
divaṃ deveṣu yāteṣu gaṇape cāndhake kṛte /
deveśondhakanandibhyāṃ sahadevyā - - - - / /२/ /
cirasya candramaulistu pramathādhipatirgṛhān /
praviśya rañjayāmāsa - - mmerugṛhāniva / /३ //
sīmāṃ somānuvadanāṃ somārdhatilako haraḥ /
/
sakhīnāṃ dṛśyate madhye tārāṇāmiva rohiṇī

8.16.8.157.20

dṛṣṭavā devyapi deveśamupāyātaṃ१ vṛṣadhvajam /
uttasthāvāsanāttūrṇaṃ sakhībhiḥ२ sahitā tadā / /५/ /
śirasyañjali३mādhāya padmakuḍmalasannibham /
vavande caraṇau tasya prīyamāṇena cetasā //६/ /
devopi tāṃ samutthāpya tayaiva sahitaḥ prabhuḥ /
niṣasādāsane ratnamayūkhaparipiñjare / /७//
andhakañca jitaṃ yuddhe devyāḥ priyacikīrṣayā /
śaṅkaraḥ kathayāmāsa punaśca pravarīkṛtam / /८ //
andhakoyaṃ tava suto mamaiva nayanodbhavaḥ /
āsuraṃ tyājito bhāvaṃ tvāmavajñātavān४ hi yaḥ / /९ / /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
५ २०५ - kha. /
१... mupayātaṃ - kha. / २ sakhibhiḥ... / ३... mādāyaḥ - kha. / ४ tāmavajñātavān - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
808
ityuktavati deveśe śaṅkarendhakadānavaḥ /
praṇataḥ prāñjalirbhūtvā vyajñāpayata५ pārvatīm / / 8.157.१० / /
devyandhakohaṃ devena prakṛtānugrahaḥ śubhe /
tava preṣyatvamāyātaḥ paśya māṃ saumyacakṣuṣā / /१ १ //
amba tanme vyatikrāntaṃ yanme dānavajaṃ tava (?) /
devenānugṛhītohaṃ tava hāsaśca६ kiṅkaraḥ / / १२ //
kṣāntaṃ dāntañca bhaktañca tdadāśrayaparāyaṇam /
viddhi māmamba śuddhena bhāvena samavasthitam / / १३ / /
ityevamuktvā girijāṃ girikūṭanibhondhakaḥ /
vāgbhirāhavanīyābhirastuvat prāñjalirnataḥ / / १४//
vibhāvarī७ vāricarī śarvarī śarvavallabhā /
dhṛtirmatistathā kīrtirdīptiḥ prāptiḥ pramohinī / /१ ५ / /
medhā sudhā tathā sādhvī svadhā svāhā mahādyutiḥ /
puṣṭiriṣṭistathā tuṣṭirgṛṣṭirdṛṣṭistruṭistaḍit // १ ६/ /
smṛtiḥ prītiḥ spṛhā hānirvāṇī glānirdayā kriyā /
lakṣmīḥ śrīḥ sannatiḥ śraddhā māyā māyādharārcitā / /१७//
aditirditistathā kadrūḥ siṃhikā surasā८ danuḥ९ /
rākā kuhūḥ sinīvālī carṣaṇī१० sukhadāyinī११ / / १८ //
dīkṣā dakṣāvarā rakṣā śikṣā kakṣaniketanā /
sugandhā१२ subhagā bhavyā bhūtabhavyabhavatkarī१३ / / १ ९/ /
dharaṇī dhāraṇī dhanyā vīraṇī vai guhāraṇī /
lā golā tathā caiva maṅgalāvidhā - tathā

8.16.25

- rovṛtā satā - śca - - sakṣatranandinī (?) /
nakṣatracitrā dyauḥ pṛthvī kriyā smṛtiralolupā / /२ १ //
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
५ vijñāpayata - kha. / ६ hyāsañca (?), dāsa (?) / ७ vibhāvari - kha. / ८ saramā - kha. / ९ kuḥ - kha. / १० varṣaṇī - ka. / ११ śubhadāyinī - ka. / १२ susajjā - kha. / १३ bhavaṅkarī (?) /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
809
śuddhā२५ śuddhiḥ sudhīḥ kīrtiḥ kṛttivāsodharapriyā /
dhanurjyā jayinī pūjyā ījyā vrajyā jayapradā / /२२ //
varāvareṇyā varadā varanārī१५ vacoraṇi१६ /
bhūtirbhūtādhijananī१७ sukṛtiḥ१८ sumanā ratiḥ / /२ ३ //
bhāratī bhāsamāyuktā yuktaraktavacodharī /
ājñā prajñā tathā saṃjñā ulkā nāsāsamudbhavā /
vedamātā१९tha gāyatrī durgā sāvitryathāpi ca / / २४//
dharmmiṇī dharmajananī tejanī tejasāṃ varā /
rajanī rañjanī dhīrā yonirvanajalocanā

8.16.28

śradarthinī२० danunadī śrutārthā२१ śrutavattarā /
balayālātakadharā२२ mekhalā mekhalādharā / /२६//
prīyatāṃ me jagaddhātrī śyāmā śyāmāmbarā२३ hyumā /
ityevamandhakeneśā stutā stutiśatastutā / /२७//
andhakasya tutoṣāti tuṣṭā cedamuvāca tam /
prītāsmi putra yat prāptaṃ gāṇapatyaṃ tvayā śubham /
priyodhunā varastūrṇaṃ vriyatāṃ२४ pravarottama

8.16.34

sanatkumāra uvāca
bhavānīṃ२५ varadāṃ dṛṣṭavā sondhako gaṇapottamaḥ /
praṇataḥ prāñjaliḥ prāha himavattanayāmumām / /२९//
yañca tvaṃ me२६ varaṃ devi dadāsīśānaballabhe /
mama tena samastena tvayi bhaktiḥ sthirā bhavet //8.157.३ ० //
tasya tadvacanaṃ śrutvā bhagavatyaparājitā /
uvācāndhakamāsādya२७ prīyamāṇā punastadā ///३ १//
jñānenānena tuṣṭāsmi tava putra śubhena vai /
yanmattorthitavānadya tvaṃ bhaktiṃ pravareśvara२८ / / ३२ //
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१४ śraddhā- (?) / १५ naranārī - ka. / १६ raṇī - ka kha. / १७ bhūtābhūtābhijananī - kha / १८ sugatiḥ - kha. / १९ vedamāyā - kha / २० su (sa) darthinī - ka. / २१ śrutārthaṃ - ka. / २२.. lakadhārā - kha. / २३ śyāmāvarā - ka., śyāmācarā - kha / २४ vṛyatāṃ - ka. / २५ bhāvanīṃ - ka. / २६ tanme - ka. / २७ sadyaḥ (?) / २८ pravareśvaraḥ - ka. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
810
macchandādeva cāpyetad gāṇapatyaṃ tavānagha /
dattaṃ devādhidevena tena cāsmi sutoṣitā //३ ३/ /
tasmāccādityapākātte२९ suyuddhena ca putraka /
pāpavyayo mahānāsīt tenāsi pravarīkṛtaḥ३

8.16.35

amaro jarayā tyakto balī balavatāmapi /
tapasvī hyakṣayo jetā nandivattvaṃ bhaviṣyasi

8.16.37

mama devasya cāpīṣṭaḥ kiṅkaro mama cāpyatha /
bhava३१ tvamanaghaḥ śrīmān gaṇeśvaragaṇeśvaraḥ / /३६//
ye ca tvāṃ३२ kīrttayiṣyanti divā rātrāvathāpi३३ vā /
teṣāṃ kīrttiryaśaḥ svargo dharmaścaiva bhaviṣyati

8.16.38

sa tvevamuktaḥ३४ pārvatyā andhakorcitamānitaḥ /
anujñātaśca pārvatyā mumude harapārśvagaḥ

8.16.1

ityevamandhakaṃ devastamorikṛtabhūṣaṇaḥ /
anugṛhya girau tasmin vijahāra yathāsukham३५ / /३९//
iti skandapurāṇe andhakavarapradānaṃ nāma saptapañcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ३६
vyāsa uvāca
andhakaṃ gaṇapaṃ kṛtvā devyā saha maheśvaraḥ /
kiṃ cakretaḥ१ paraṃ brūhi nuda kautūhalaṃ mama

8.16.4

sanatkumāra uvāca
jitvāndhakaṃ tato vyāsa kṛtvā ca gaṇanāyakam /
girīndrasutayā sārdhaṃ vijahāra surārttihā / /२//
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२९.. .ccādityapākānte ? - ka. / ३० pracarīkṛtaḥ - ka. / ३१ mama - kha. / ३२ tvā - kha. / ३३ rātrau tathāpi - kha. / ३४ evamuktaḥ - kha. / ३५ rarāma ca - kha. / ३६ २०६ - kha. / १ naḥ - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
811
atha bhūteśajananī ṣaḍānanatanūkarī /
apṛcchat putrasambaddhaṃ praśnaṃ praśnavidāṃ varā / /३ //
kimarthaṃ gīyate deva gātheyaṃ sadbhiruttamā /
varaṃ bhūmiruhāḥ३ pañca४ na ca koṣṭharuhā daśa

8.16.14

ṣoḍaśehāṅgamaṅgāni bhittvā putrobhijāyate /
tasmātputrāt kathaṃ śreṣṭhaḥ koṣṭhajād bhuvijaḥ५ sutaḥ / /५//
ityevaṃ vṛcchatīṃ pṛcchāṃ śikṣāṃ dīkṣāṃ kriyāṃ matim७ /
umāmanupamāṃ deva idaṃ vacanamabravīt / /६/ /
sūkṣmārthaṃ eṣa rambhoru yaṃ pṛcchasi varānane /
ahaṃ te taṃ८ pravakṣyāmi śailendratanayevyaye / /७/ /
koṣṭhajāttanayādyasmād bhūmijastanayo varaḥ /
śālmalau vaitaraṇyāṃ ca asipatravaneṣu ca / /८//
kumbhīpāke raurave ca mahāraurava eva ca /
evamādyeṣu cānyeṣu kukṛtairanuveṣṭitān१० /
śāsyato mṛtyuvacanādrākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ / /९/ /
pitṝm̐stathāśubhai११rghorairveṣṭitān rākṣāsārditān /
satputrastrāyate devi netaraḥ pāpaniścayaḥ / / 8.158.१० / /
narasya na ca१२ satputrāḥ sarva eva bhavantyuta /
eka evātra bhavati yaḥ pitṝm̐strāyate bhayāt / /१ १ / /
tatra ye duṣṭacāritrāḥ putrasaṃkhyāṃ१३ na te gatāḥ /
śaṭho yadvadbalīvardaḥ ṣaṇḍho vāpi narādhipaḥ१४ //१ २ / /
tatrāpi codyate१५ duḥkhaṃ duḥkhaṃ ca narakaṃ viduḥ /
yat१६ pitṝm̐strāyate tasmāt१७ sutaḥ putrastataḥ smṛtaḥ / / १३ //
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२... rā - kha. / ३ bhūmiruhā - ka., hāṃ - ka. / ४ tañca - ka. / ५ bhūmijaḥ (?) / ६ śikṣākriyāṃ - kha. / ७ patim - kha., matīṃ - ka / ८ tat - kha. / ९. vyaye - kha. / १०... tāḥ - ka. / ११ surai - kha - १२ narakasya na - kha / १३ saṃjñāṃ (?) / १४ narādhamaḥ (?) / १५. pyati cosyucyate (?) - kha. / १६ yaḥ - ka. kha. / १७ yasmāt - kha /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
812
nānyaḥ sambaddhako devi pituḥ putrasya cobhayoḥ /
pāti putraṃ pitā tasmāt putro yat trāyate bhayāt

8.16.22

indriyāṇāṃ tu prābalyāt tat putreṣvapi१८ pārvati /
pāpakānyapi kurvanti१९ te satputrā bhavantyuta // १५/ /
ime hi taravo devi dakṣaśāpād hatendriyāḥ /
pāpakāni na kurvanti saṃvṛtaiḥ karaṇaiśca ha / / १६ / /
etasmāt kāraṇād devi koṣṭhajānāṃ śatādapi /
eko bhūmiruhaḥ putraḥ śasyate na tu koṣṭhajaḥ / / १७//
chedaṃ bhedaṃ tathā trāsaṃ pāṭanañca niśācaraiḥ /
kurvadbhistaravaḥ putrāḥ pitṝṇāṃ - - - - / - - / / १८//
umovāca
chedaṃ bhedaṃ trāsanaṃ ca rākṣasairnirayopagaiḥ /
kathaṃ pitṝṇāṃ taravo vārayanti yamakṣaye / / १ ९/ /
devadeva uvāca
śṛṇuṣva chedaṃ bhedaṃ ca pitṝṇāṃ yamasādane /
yathā vai२० pārayantyete२१ taravo nāganandini // 8.158.२० / /
ete nirudyamā devi vihīnāḥ karaṇairuta /
yajñerthitāste devānāṃ taravo - - - - - - / / २१ / /
- - - - - - - - /
dakṣaśāpena bhagavan vayaṃ hyupahatendriyāḥ

8.16.27

tamobāhulyatāṃ prāptā niṣkriyā niṣparikramāḥ /
asukhāḥ karaṇairhīnā mahatā tamasāvṛtāḥ / /२३ / /
etāṃ daśāmanupraptā dharmayuktān kuruṣva naḥ /
ityeṣāṃ vacanaṃ śrutvā devaḥ salilasambhavaḥ / /२४/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१८ tat - ka ९०-. d yeṣu triṣvapi - tha / १९ kurvantaḥ - (?) / २० yayaivaṃ (va) ka- / २१ tārayantyete - ka, /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
813
yajñavṛkṣārthamāhedaṃ vṛkṣān vṛkṣapatirvacaḥ /
sthāvarāḥ svāgataṃ vostu tuṣyāmi śaraṇaiṣiṇāma /
nāśayāmyeṣa vo vatsā dakṣaśāpakṛtaṃ tamaḥ / / २५ //
śālā bilvāḥ palāśāśca varuṇāḥ२२ kiṃśukāstathā /
rohītakāśca ye cānye yajñāṃgaprabhavā drumāḥ / / २६ //
te sūpayuktā yajñeṣu tvakpatraphalaśākhinaḥ /
mūrttīḥ subhāsvarāḥ prāpya mama loke nivatsyatha२३

8.16.34

eṣāṃ yajñiyavṛkṣāṇāṃ२४ yūyamapyanugāminaḥ /
yajñopayuktā gacchadhvaṃ teṣāmeva salokatām / /२८/ /
sthāṇuliṅgopayuktāśca२५ janairbhaktipurassaraiḥ /
dharmeṇa śuddhadehāśca gatimiṣṭāmavāpsyatha२६ / / २९ / /
upayogaṃ ca gacchanto yajñāyatanavastuṣu२७ /
dakṣaśāpatamomuktā mama loke cariṣyatha / / 8.158.३० //
putrahīno naro yaśca२८ putrakānvaḥ२९ kariṣyati /
taṃ bhayāt३० trāyatāṃ caiva dharmo vo bhavitā mahān //३ १ //
tarava ūcuḥ
kathaṃ vayaṃ putrakṛtāstān३१ pitṝnnirayopagān /
' ' ' - ' - - - - - - - - - / / ३ २/ /
somavikrayiṇo ye ca ye ca viśvastaghātinaḥ /
ye ca prāṇivadhe yuktāḥ pṛṣṭhamāṃsāśinaśca ye / /३ ३ / /
rājñāmākrośakā ye ca ye ca piṇḍāpahārakāḥ /
ete३२ svakarmabhirghorairveṣṭitā lomaharṣaṇaiḥ

8.16.37

pacyante niraye ghore krośanto bhairavān ravān /
aho bhṛśaṃ३३ yātanābhiraśivābhirabhidrutāḥ / /३ ५ //
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२२ taruṇāḥ - kha / २३ nivatsyata - ka, nivṛkṣyathaḥ - kha. / २८ yājñiya - kha., yājñikavṛkṣāṇāṃ - ka. / २५ śṛṇu liṅgeprayuktāśca - ka. / २६ gami .. - ka / २७ vāstuṣu (?) / २८ yacca - kha. / २९ putrakārthaṃ - ka kha. / ३० tadbhayāt - ka kha. / ca १ putrakṛtān stān - ka., tānsvān - kha.,... tastān (?) / ३२ ye te (?) / ३३ nṛśamsa - ka kha /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
814
śāsyante mṛtyuvacanādrākṣasairbhīmavikramaiḥ /
tāneva tudyamānām̐śca kuṭyamānām̐śca rākṣasaiḥ /
pitṝnnirayasaṃmagnānuddhariṣyāmahe katham / /२ ६/ /
brahmovāca
tām̐stathā३४ tudyamānāṃśca kuṭyamānām̐śca rākṣasaiḥ // /
pitṝnniraya saṃmagnān yūyamabhyuddhariṣyatha

8.16.39

nirayasthān yathā caitān pitṝn nistārayiṣyatha३५ /
tanme sumanaso bhūtvā niśāmayata pādapāḥ // ३८/ /
putraprakṛtakā yūyaṃ yasya yasya bhaviṣyatha /
tasya tasya smṛtāḥ३६ śīghraṃ taṃ deśaṃ yāsyathānaghāḥ३७

8.16.58

- - - nirayaprāptān pitṝn kleśairupadrutān /
sukhāya dhāsyatha yathā sthāvarāstannibodhata३८ / /8.158.४० / /
mantravad vidhitaścaiva३९ yo vaḥ saṃskāramantaśaḥ /
garbhādhānādibhiḥ kṛtvā putratve kalpayennaraḥ / / /४१ / /
ye cāpi४० pūrvajātān yo vidhinā४१ niṣparigrahān /
putraprakṛtakān kuryyustām̐śca nistārayiṣyatha / /४ २ / /
sarvakāmām̐śca dāsyadhvaṃ sukhañcaiva tathottamam /
karmakṣayaṃ ca sarveṣāṃ lokām̐ścaiva tathākṣayān४२ //४३ / /
sanatkumāra uvāca
tataḥ śailasutā bhūyopṛcchattadvidhimuttamam४३ /
tāṃ pṛcchatīṃ mahādeva idaṃ vacanamabravīt / /४४/ /
devi nāgendranāsoru nāgendragatigāmini /
śṛṇuṣva yena vidhinā gṛhyatevanijaḥ sutaḥ //४५/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
३४ tānevaṃ (?) / ३५ stām̐stārayiṣyatha - kha. / ३६ mṛtāḥ - kha. / ३७. tānaghāḥ - ka. / ३८ stānni- bodhata - ka. kha. / ३९ vidhitaccaiva - kha. / ४० vāpi - kha. / ४१ vividhāṃ - ka. / ४२... kṣayam - ka. / ४३ apṛcchadvidhimuttamam - ka kha. / ४४ ca nija. - ka /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
815
śvo bhūtehaṃ४५ bhuviruhaṃ grahīṣyāmīti४६ pārvati /
sopavāsā bhavennārī śuciśīlā śucivratā / /४६/ /
tataḥ śatasahasrāṃśāvastaśṛṅgaṃ gate ravau /
udite vimale cāpi candre candranibhānane / /४७/ /
āpadbhāvena subhage pareṇa paramātmike /
viprānāmantrayedrātrau pāvanān vedavādinaḥ / /४८/ /
śrutīnāmākarā hyete ratnānāmiva sāgarāḥ /
viprā viprādhipamukhi pūjanīyāḥ sahasraśaḥ //४९/ /
yatra mantravido viprā na prāśnantyuttamaṃ haviḥ /
na tatra devā४७ deveśe havirbhuñjanti karhicit //8.158.५० / /
na skandate na vyathate nainamākramate४८ tamaḥ /
variṣṭhametaddānānāṃ yad brāhmaṇamukhe hutam / /५१ //
brahmaṇatve४९ (?) mahāsatve aṇadhātustu bhakṣaṇe /
brahma bhakṣayate yasmād brāhmaṇastena sa smṛtaḥ / /५ २/ /
jāyante ye punarjātā hyupanītā mahātmabhiḥ /
tato devi dvijākhyeyaṃ teṣu nityaṃ nipātyate //५३ / /
viyadityucyate vyoma prakāraḥ५० prāpaṇe smṛtaḥ /
divaṃ saṃprāpayantyete devi५१ viprāstataḥ smṛtā / /५४//
satya५२ sāramayā hyete५३ viprāḥ sṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā /
siddhirna teṣvatuṣṭeṣu५४ śakyā prāptuṃ surairapi / /५५//
ahaṃ nārāyaṇonanto brahmā śakronilaḥ śikhī५५ /
taddānaṃ nābhinandāmo viprā yatra५६ na pūjitāḥ / /५ ६/ /
yeṣāṃ prasādāt sulabhā āyurdharmo balaṃ sukham /
śrīryaśaḥ svargavāsaśca tān५७ viprānarcayed budhaḥ / /५७/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
४५ śvo hi bhūte - ka. / ४६ gṛhīṣyāmīti - ka., vrahi.. - kha / ४७ deva - kha. / ४८ naitamā- kramante - ka. kha. / ४९ brāhmaṇatve - ka. kha, mahāhavye (?) / ५० pakāraḥ - ka. / ५१ divi - ka kha. / ५२ sāvya ( ṣṭhya) - kha. / ५३ sāgara yāhyeti - vā. / ५४ siddhirna teṣvatupṭeṣu - kha. / ५५.. sviti (?) / ५६ yena (?) - ka / ५७ tad - ka. / ka. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
816
viprānāmantrayitvātha५८ śucivastrā śucismitā /
śayīta sanamaskārā sadarbhā५९ bhūmimāśritā

8.16.8.158.60

gamayitvā tato rātriṃ savitaryutthitepi६० ca /
bhakṣyabhojyaṃ samādāya vrajet yatra bhavettaruḥ //५९/ /
tatastaṃ sapatākaṃ ca sātapatraṃ sabhūṣaṇam /
tarukaṃ pramadā६१ kṛtvā tarucchāyānugāminī

8.16.63

yathopapannamannaṃ tu bhojayitvā dvijottamān /
puṇyāhaṃ kārayitvātha ṛtvijā hyathavātmanā६२ //६१/ /
tṛptānāṃ brāhmaṇānāṃ ca tattvenākūta६३mātmanaḥ /
nivedya paramuddiśya sadbhāvena pareṇa ha //६२/ /
aputrā bhagavantohaṃ६४ putraprakṛtakaṃ६५ tarum /
grahīṣye tadanujñāṃ vai kartu६६ marhatha menaghāḥ

8.16.64

tatastairabhyanujñātaṃ taṃ taruṃ taruṇaṃ priye /
bhūmidevasamakṣaṃ vai gṛhṇīyāttanayaṃ priye

8.16.65

anena vidhinā devi gṛhītastarukaḥ sutaḥ /
pitṝṇāṃ nirayasthānāṃ madhu somañca varṣati

8.16.66

gṛhīto vidhinānena subhru bhūmiruhātmajaḥ /
śubhe६७ sukhāya bhavati viparītena duḥkhadaḥ

8.16.67

satputrāṇāṃ६८ śatāccāpi devi candranibhānane /
eko bhūmiruhaḥ६९ śreṣṭhaḥ putratve kalpitaḥ sutaḥ

8.16.68

ityetatte mayā śiṣṭaṃ७० śriṣṭamliṣṭa७१ vacoraṇi /
yathā bhūmiruhaḥ putro viśiṣṭaḥ koṣṭhajāt sutāt

8.16.69

tataḥ punardevadevī७२ praṇipatya maheśvaram /
praṇayāt kautukāccaiva idaṃ vacanamabravīt

8.16.8.158.70

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
५८ tu - kha / ५९ sadarpā - kha. / ६० savitaryuditepi (?) / ६१ prayatā (?) / ६२ viprānbhojyā- rthanātmanā - gha / ६३ tattenākṣata - gha / ६४ haṅhibhagavat tehaṃ - ka. kha. / ६५ putratvekṛtakaṃ - ka. / ६६ vai dātu (?) / ६७ subhage - ka kha. gha. / ६८ saputrāṇāṃ - kha. / ६९ ekopi bhūmijaḥ - kha. / ७० śliṣṭaṃ - kha / ७१ mṛṣṭa - kha. / ७२ tato devī punardevaṃ - gha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
817
proṣite tvayi deveśa bhramantyā mandare mayā७३ /
aśokataruko dṛṣṭaḥ komalaḥ sumanoramaḥ

8.16.71

āsīcca me tadā bhāva eṣa me tarupotakaḥ /
bhaviṣyati suto rudre nirvighnaṃ७४ punarāgate

8.16.73

ābhyāṃ ca me mahādeva kucābhyāṃ dvijapāvana७५ /
kṣīramāgāt sudhāsāraṃ putrasnehāt sukhapradam७६ / /७२//
tamahaṃ deva gṛhaṇīyāṃ putraprakṛtakaṃ tarum /
yadi me kuruṣenujñāṃ tavāhaṃ vaśavartinī

8.16.75

devaiḥ putraphale kṣipte sa hi me tarupotakaḥ /
tuṣṭiprado hyaputrāyāḥ putrako bhavitānagha७७ / /७४//
ityevaṃ bhāṣamāṇāntu bhavānīṃ७८ bhagavān७९ bhavaḥ /
sadbhāvānniḥsṛtaṃ८० vākyamavadat paratāpanaḥ

8.16.76

/
devi phullāravindākṣi kathaṃ nāma na te sutaḥ /
bhaviṣyati tapasvinyā aiśvaryaparame८१ mayā८२

8.16.78

śaktā janayituṃ putrān tapasā tvamanindite /
ahaṃ ca te pradāsyāmi putrān paramaśobhanān / /७७//
athavāyamanugrāhyastavāśokataruḥ priye /
anujñātā mayā devi kurvaśokataruṃ sutam

8.16.79

anukūlaṃ patiṃ jñātvā taṃ tāmarasalocanā /
praṇipatyāvyayā८३ tuṣṭā८४ idamāha maheśvaram

8.16.8.158.80

deva jānāmyahaṃ dharmaṃ yathā strīṇāṃ na vidyate /
daivataṃ patimutsṛjya pūjanīyaṃ hi yad bhavet

8.16.81

anāmantrya hi bharttāraṃ yaddadāti yadarcati /
na phalaṃ vindate tasya nārī ityeva naḥ śrutam

8.16.87

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
७३ yathā - ka. / ७४ nirvighne - ma. / ७५ pāvanaḥ - ka. / ७६ sukhapradaḥ - ka. / ७७.. naghaḥ - kha. / ७८ bhāvanīṃ - ka. / ७९ bhavatāṃ - kha. / ८.... nnisṛtaṃ - ka. kha. / ८१ maiśvaryaparame - kha / ८२ yayā - ka, tvayā - kha., svayaṃ (?) / ८३. bhyayā - kha / ८४.. ttuṣṭā - kha /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
818
yā tu bhartāramāmanpaya nārī dharma samācaret /
tasyā devāśca tuṣyanti dharmaśca sumahān vibho / /८२/ /
avamanya tu yā nārī bhartāraṃ daivataṃ gurum /
svabuddhyā kurute puṇyaṃ nirayaṃ sā prapadyate / /८३ / /
atītamapi yā nārī bhartāraṃ paripṛcchati /
anumānya yathāvaddhi jīvantamiva śobhanā / /८४/ /
anujñātā hi sā tena prīyamāṇena cetasā /
dharmakṛtyeṣu deveśa phalaṃ prāpnoti puṣkalam / /८ ५/ /
tapopavāso dānaṃ ca ārjavaṃ satyameva ca /
patiśuśrūṣaṇasyaite kalāṃ nārghanti८५ ṣoḍaśīm / /८६/ /
yā hyanyanaralolāpi८६ sadbhāvācchayanāsane /
śuśrūṣāṃ kurute bhartuḥ sā satyeva८७ vibhāvyate

8.16.88

ityevaṃ giritanayā girīśamuktvā giryagre giritarupuṣpapuñjacitre /
tenāgyrā saha vicacāra cārurūpā bhānorbhā iva saha८८ bhānunā bhavānī

8.16.3

iti tau surapūjitāvaparasparapūjitau /
sahitau praviceratuḥ pravareśvaravanditau / /८९/ /
iti skandapurāṇe bhūmijaputravarṇane aṣṭapaṃcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ ८९
sanatkumāra uvāca
pārvatyā niścayaṃ jñātvā bhagavān tryambakastadā १ /
sumāliṃ२ piṅgala yakṣaṃ prāha vākyavidāṃ varaḥ / / १ / /
bhaktimantaṃ३ mahāyogaṃ purā labdhavaraṃ gaṇam /
pārśvasthaṃ nandinaṃ४ tatra५ bhagavān śaṅkaraḥ svayam६ //२/ /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
८५ nārhanti (?) / ८६ hyanyataralolāpi - ka., dyatara?.. - kha.,.. lokāpi - gha. / ८७ tasyaiva - kha / ८८ ssaha iva - ka kha. / ८९ २०७ - kha., १४८ - gha. /
१. stathā - kha. / re sumālaṃ - ka. / ३ bhaktivantaṃ - ka. / ४ dayitaṃ - gha. / ५ ntatra - ka. / ६ bhagavāna- bravīdidam? - ka /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
819
parvatendrasutāśokaṃ taruṃ putraṃ grahīṣyati /
tvayyāyattaṃ ca tatsarvaṃ tasmāt kuru mamājñayā /

8.16.4

yatrāśokatarustatra yathānnamupalakṣitam७ /
bhavet supracuraṃ vīra tathā kuru८ gaṇeśvara

8.16.5

?
pradeśaśca girestasya yathā ramyo bhaviṣyati /
tathā vidhatsva yakṣendra yatrāśokataruḥ sthitaḥ

8.16.6

ityuktaḥ parameśena piṅgalaḥ piṅgalekṣaṇaḥ /
uvāca somayā sārdhaṃ tridaśānāṃ patiṃ patim

8.16.7

gaṇādhipa yathājñaptaṃ tat kariṣyāmi yajñahan /
yathā somaḥ sa nandī ca prasanno me bhaviṣyati९

8.16.8

ityuktvā sobhyanujñāto yakṣo lokāntadastadā /
tasyāśokataroḥ pārśve vidadhāvannamuttamam

8.16.9

sumālāvatha niṣkrānte siṃhakrodhastrilocanaḥ /
nandinaṃ tejasāṃ rāśirdiṇḍi१० caṇḍeśvarobravīt११

8.16.8.159.10

brahmaṇyān१२ brahmaṇān१३ nandin devī yajñena yakṣyati१४ /
śvaḥ prabhāte mahābuddhe tatra vipraiḥ prayojanam

8.16.11

sa tvaṃ matprahito deva१५ yatra yatra१६ vadāmyaham /
tatra tatra gato viprān nimantraya padatraye

8.16.13

audakāyāṃ virūpāsya१७ brāhmaṇā brahmasaṃbhavāḥ१८ /
upāsate ye varuṇaṃ१९ pātālatalasaṃśrayāḥ //१ २//
ye surevyāsu'rādyāśca२० rasāvayavamuttama२१ /
pibanti phenapā nāma tānnimantraya mā ciram

8.16.14

saṃyamanyāṃ tathā caiva२२ ye yamaṃ paryupāsate /
brāhmaṇā brahmaṇā tulyā२३stānnimantraya bhūtapa

8.16.15

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
७ yarthārthamupalakṣitam - gha. / ८ tathārghantu - gha. / ९ bhaviṣyasi - gha. /. १० danti - gha. / ११ daṇḍeśvarobravīt - gha / १२ brāhmaṇyā - ka. ṭi / १३. nbrāhmaṇān - ka. / १४ yaṃ bhojayiṣyati - gha. / १५ prahitaḥ śīghraṃ - gha. / १६ tatra - ka. / १७ varuṇasya - gha. / १८ saṃgatāḥ - ka. , sattamāḥ - gha. / १९ varuṇaṃ ye hyupāsanti - ka / २० surabhyāḥ surādyañca (?) / २१ rasāyanavaraṃ śubham - gha. / २२ deva - kha. / २३ brahmaṇasstulthā - ka. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
820
tathodayagireḥ śṛṅge satyo nāma mahāhradaḥ /
rājahaṃsānucaritaḥ kāntatāmarasāvṛtaḥ

8.16.17

vasanti yatra te satyāḥ२४ satyānāma tapodhanāḥ /
satyena yeṣāmādityo dinaṃ nayati nityaśaḥ //१ ६//
teṣāṃ niṣkalmaṣastasmin hrade snāto divākaraḥ /
pratyahaṃ kurute devaḥ prayāṇaṃ२५ śubhakarmakṛt

8.16.18

teṣāṃ praṇamya śirasā hyātmānaṃ sannivedya ca /
sadbhāvaṃ darśayannagre nandīśvara nimantraya

8.16.8.159.20

ye cādityarathaṃ śaśvat parivārya vrajantyuta /
atharvāṅgirasastāṃśca२६ nimantraya gaṇa dvijān //१ ९//
ye ca cakracarāḥ siddhā ye kapotoñchavṛttayaḥ /
upāsate ye ca śakraṃ२७ tānāmantraya vai dvijān

8.16.21

tato brahmasado२८ gatvā brahmaṇyān२९ brahmaṇaḥ priyān /
brahmāṇaṃ ca sapatnīkaṃ brāhmaṇāṃśca nimantraya

8.16.22

kṣīrodavelānilayāstapovananivāsinaḥ /
brahmaṇo bhavanādetya bālakhilyān३० nimantraya

8.16.23

ye māṃ sadārāḥ sasutāḥ sāgnihotraparicchadāḥ /
bhaktā yeṣāmahaṃ nityaṃ prasādasumukhograṇīḥ३१

8.16.24

tān bālakhilyān vāgīśa vyālāniva durāsadān /
āmantraya yato bhūtvā suyaśāḥ३२ suyaśāpate

8.16.25

sañcaram̐śca tribhuvanaṃ vāyuravyāhato३३ yathā /
yānyataḥ paśyase viprān sarvāneva nimantraya

8.16.26

ye cāpi pramathāḥ kecid gocare te surārihan /
te ca sarve samāyāntu viprāṇāṃ pariveśakāḥ३४

8.16.51

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
२५ tasyāḥ - kha / २५ praṇa maṃ - ka. / २६ sādhavoṅgirasastām̐śca - gha / २७ ye ca śakramupāsante - ka. / cakra - (?) / २८ brahmasadaṃ - ka. / २९ bra ( brā) hmaṇāḥ - ka. / ३० bālikhilyān - ka kha. / ३१ gaṇe - kha / ३२ suyaśaḥ (?) / ३३ vāyurabhyāhato - kha. / ३४ pariveṣakāḥ - ka. kha, /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
821
kapardinaivamuktastu nandī sūryasamaprabhaḥ /
śūlaṃ jvalantamudyamya prayayau varuṇālayam / /२७/ /
sāgaraṃ sombarākāraṃ sāmbarombagocaraḥ३५ /
āsasāda pravalgantaṃ raṅgasthamiva vāraṇam / /२८/ /
sa taṃ timiśatākīrṇamarṇavaṃ३६ pramathāgraṇīḥ /
praviveśa pradīptorkaḥ३७ payodanicayaṃ yathā३८ / / २९//
sutale३९ sa tu pātāle gāṃ gajendrendravikramaḥ४० /
apaśyat kṣaratīṃ kṣīraṃ divyaṃ tadamṛtākaram / 8.159.३० //
surabhīmabhivādyaiva śaṅkarānucarorihā /
viveśa nandī varuṇo yatrāste sagaṇorcitaḥ४१ / /३ १ //
sa divyavastrābharaṇaṃ४२ putrapautragaṇānvitam४३ /
apaśyadambugoptāmādityayutasannibham ३२ / /
varuṇaṃ dvārapālena pūrvameva niveditaḥ /
praviveśa tadā nandī varuṇasya niveśanam / /३ ३ //
sa cāpyapāttadā (?) rājā dūrādeva prahṛṣṭavat /
dṛṣṭvā nandinamuttasthau pūjayanmanmathārdanam / /३४/ /
tasyārghaṃ gāñca pādyañca nivedya varuṇaḥ svayam /
āsīnaṃ tamapāṃ goptā papraccha vadatāṃ varaḥ / / ३५ / /
bhagavan kiṃ cirasyādya tvayā vayamapekṣitāḥ४४ /
darśanaṃ devadevasya manyāmastava४५ darśanāt / / ३ ६/ /
vivakṣoriva te vaktramindragopāyatenagha /
vada sarvānabhiprāyān kartā tehaṃ na saṃśayaḥ / /३७//
varuṇenaivamuktastu tatpareṇa śilādajaḥ /
tataḥ sa varuṇaṃ prāha dānavairaparājitam //३८ / /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
३५ stā - ka., sombarāmbaragocaraḥ - gha / ३६ mārṇava - ka. kha. / ३७ pradīrṇokaḥ - ka., pradīpārciḥ - gha / ३८... dhimaya - kha., payodhimiva bhāskaraḥ - gha. / ३९ sutalaṃ - gha. / ४० gatvā nāgendravikramaḥ - gha., gajendrenduvikramaḥ- ka / ४१ sagaṇorcitaḥ - ka., sagaṇārcitaḥ ( ?), svagaṇārcitaḥ (?), sagaṇorcitam - ka / ४२ śastrābharaṇaṃ - ka. kha. / ४३,.. vṛtām - kha. / ४४ mavekṣitāḥ (?), mupe.?. (7) / ५ tava - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
822
aśokatarukaṃ putraṃ giriputrī grahīṣyati /
krīḍārthamumayā sārdha nimantrayati te haraḥ //३ ९/ /
taddeva putrābhivṛtaḥ sadāraḥ saha phenapaiḥ /
śvo yāhi mandaragiriṃ prītiṃ varddhaya śūlinaḥ / /8.159.४० //
ityuktvā sobhyunujñāto varuṇena gaṇeśvaraḥ /
niṣkrānto varuṇāvāsācchvetābhrādiva bhāskaraḥ / /४१ //
sa pūjyamānaḥ siddhaiśca४६ cāraṇaiśca surairapi /
prāpodayagiriṃ४७ nandī hareṣustripuraṃ४८ yathā / /४२//
sotha tasya gireḥ४९ śṛṅge rañjite tāpanaiḥ karaiḥ /
nililye garuḍaḥ pakṣī prabhañjanapathe yathā / /४३ / /
hradaṃ tatrārṇavākāraṃ kāñcanāmbujaśobhitam /
śīrṇotpalataraṅgāḍhya५०mapaśyatsopsarovṛtam / /४४/ /
hradasya tasya rodhassu sāśokeṣu sahasraśaḥ /
apaśyata ṛṣīn satyānādityāyutasannibhān / /४५/ /
sa tān tapodhanān dṛṣṭvā tapanābhān tapodhanān५१ /
nandī prahvāñjalipuṭo hyāsādyāvandata dvijān५२ //४६/ /
te sarve niyamān hitvā niyamasthāstapodhanāḥ /
nandinaṃ samayujyanta५३ vāsadrumamivāṇḍajāḥ५४ / /४७/ /
taiḥ sūryakiraṇāpītaiḥ pītacīrāmbarairapi /
saṃvṛtaḥ sa babhau५५ nandī jambudvīpa ivācalaiḥ / /४८/ /
sa pūjyamāno gaṇapaḥ satyaḥ satyaistapodhanaiḥ /
atīva prababhau vyāsa tīrtheṣviva५६ maheśvaraḥ / /४९/ /
te nandinaṃ५७ sukhāsīnaṃ satyaṃ satyāstapodhanāḥ /
ūcurharṣākulairvākyai५८rvismitānanalocanāḥ५९ / /8.159.५० //
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
४६ varuṇaṃ - ka / ४७ prāptodayagiri - ka. kha / ४८ tripuraṃ - ka kha. / ४९ sodayasya gireḥ - ka. / ghātaya - kha. / ५० śārṇopalataraṅgākṣyaṃ tala - ka kha / ९ / ५१ tapodhana (?) / ५२ vandino dvijān - ka, vandya tān dvijān - kha. / ५३ samamarpanta - gha. / ५४ ivāṇḍajāḥ - ka. kha. / ५५ prababhau - ka. / ५६ tithisvi ra (va - kha. ka. / ५७ tannandinaṃ - ka. kha / ५८ rharṣakarairvākyaṃ - kha., harṣaphalai - ka / rbāhyai - ka. / ५९ . rvistṛtānanulocanāḥ - ka. kha /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
823
nandīśvara cirasyādya hyudayo६० hyudayaprabhaḥ६१ /
samākrāntastvayā tāta dharmeṇa nirayo yathā

8.16.53

kimihānagha deveśastrinetrastripurārdanaḥ /
vihartumāgato devo dṛṣṭosmābhistato६२ bhavān / /५२/ /
satyaṃ sucaritaṃ śuddhaṃ taposmābhirgaṇeśvara६३ /
sahomaṃ६४ yat tvayā sārdhaṃ drakṣyāma iha śaṅkaram६५

8.16.55

evaṃ kapīndravadano vandamānām̐stapodhanān /
sa satyān६६ satyavacana idamāha६७ śilādajaḥ //५४/ /
- - -६८ mandaraṃ śailaṃ na kathañcittyajedajaḥ /
ahantu kāryavānāgāṃ yuṣmākamimamāśramam६९

8.16.57

aśokatarukaṃ putraṃ giriputrī grahīṣyati /
nimantrayati vastatra savāñcharvo dvijottamān //५६/ /
mānayanto bhavaṃ sarve sāmbamambāpatiṃ drutam /
śvo gacchata taponityā mandaraṃ dharaṇīdharam

8.16.1

tatra śarvamamarādhipaprabhuṃ tārakādhipavibhūṣaṇaṃ śivam /
drakṣyatheśamasurapramardanaṃ devatārtinikhilaṃ haraṃ७१ haram / /५८/ /
iti skandapurāṇe taruputrakagrahaṇe७२ brāhmaṇāmantraṇe ūnaṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
āmantrya tānṛṣīn sarvān satyavīryayaśaḥśrutān /
nandī visarjitastaistu yayau sūryarathaṃ prati

8.16.2

sa taṃ saptottamahayaṃ śakuntavarasārathim /
harājñayā raviṃ devamupāsarpata bhūtapaḥ

8.16.3

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
६० cirasyāsya udayo - ka- / ६१ tprabhaḥ - kha., prahaḥ - ka. / ६२... ryato - ga. / ३ taposmākaṃ gaṇeśvara (?) / ६४ sasomaṃ - ka. / ६५ saha - ka. kha. / ६६ susatyān - ka. / ६७ midamāha - ka. / ६८ dayitaṃ (?) / ६९ midamāśramam - ka kha. / ७० drakṣyate - ka. kha / ७१.. martinikhilaṃ - gha. / ७२ hivāhe - kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
824
sūryaraśmisahasreṣu tāpasān sa marīcipān /
apaśyat sa१ sukhāsīnān chāyāsviva vihaṅgamān

8.16.4

tataḥ sūryarathaṃ śīghramupetyāruṇasārathima /
soṃśumālinamatriñca atharvāṅgirasāvapi२

8.16.14

devānṛṣīn bhujaṅgām̐śca aśvām̐ścāmantrayacchubhaḥ३ /
ādityāśvādibhirnandī rudrapiprīṣubhistadā / ५//
tathetyuktopacakrāma sūryavāhā४datha drutam /
devānṛṣīn bhujaṅgām̐śca tata āmantrya bhūtapaḥ / /६//
sa vāyuriva śīghrastu garuḍo vā yathāṇḍajaḥ /
dhaneśabhavanaṃ nandī kailāsaṃ samupāgataḥ५ / /७//
sa taṃ pāṇḍaramedhābhaṃ kundendurajataprabham /
parvataṃ dhanadāvāsaṃ paśyamānaḥ prahaṣyata६ //८/ /
sa bhūteśo dhaneśasya girośavacanaṅkaraḥ /
āsasāda nagasyāgre७ bhavanaṃ kāñcanaṃ śubham / /९/ /
kailāsāgre sanniviṣṭaṃ८ kailāsāgrasamatviṣam /
harmyaprāsādasaṃpannaṃ sampannamiva bhāsitam९ // 8.160.१० / /
patākābhirdhvajaiścāpi kiṅkiṇījālamālibhiḥ१० /
hāsaiśca puraghoṣāṇāṃ sannāditamaharniśam / /१ १ / /
bheryā paramaghorāṇāṃ vāditraśatanāditam /
ijyādhyayanasaṃpannāstiṣṭhantyatra११ sabhāsadaḥ / /१ २//
bhābhirjuṣṭāṃ sabhāṃ tasya tato rudrasabhāsadaḥ१२ /
āsasāda sa yatrāste munerviśravasaḥ१३ sutaḥ // १३ / /
tamṛddhyā parayā yuktaṃ sevyamānaṃ śriyā tathā१४ /
apaśyad dhanadaṃ nandī divyastrīgaṇasevitama

8.16.15

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१ su - ka. / २.? sāmapi - kha. / ३... cchubhaṃ - kha. / ४... drathād - kha. / ५ samuyāgataṃ - ka. / ६ paśyamanopahṛṣyata -ka. / ७ na cāsyāgre - kha. / ८ sanniviṣṭaḥ - kha, / ९ bhāṣitam - kha. / १० kiṅkajījālamaḥlibhiḥ - kha., hāsibhi (?) / ११ stiṭham̐nstyatra - kha, tiṣṭhana atiṣṭhan (?) / १२ sabhāsataḥ - kha. / १३... rviśvavasaḥ - kha. / १४ tayā (?) /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
825
śuktikaṇaṃ śuktikarṇairyakṣendrairabhisazvṛtam१५ /
upagīyamānaz gandharvai१६rekapiṅgāyatekṣaṇamū१७

8.16.16

maheśvarasakhatvena१८ varadānamadena ca /
mādyantaṃ१९ svarṇayā२० naddhamālayāmalalolayā२१

8.16.18

dhanadaścāpi taṃ dṛṣṭvā śaṅkarānucaraṃ varam /
pūjayañchaṅkaraṃ soma२२ mutpapātāsanād drutam

8.16.18

svarṇādutpatamānastu āsanād dhanado babhau /
sāśokādiva२३ puṣpāḍhyādudagrāt parvatādraviḥ

8.16.19

tamutpatantamutpeturyakṣā yakṣapatiṃ२४ drutam /
grahā yathā dīpyamānā dinahānau grahādhipam

8.16.8.160.20

nandine२५ sa tadārghañca२६ pādyañcāvedya vittadaḥ२७ /
saputradāraḥ sāmātyaḥ२८ praṇeme manasā haram

8.16.21

tataḥ kathā bahuvidhāḥ kṛtvoddiśya maheśvaram /
papraccha dhanado nandiṃ cirasyāgamanaṃ kṛtam

8.16.22

nandyuvāca
aśokatarukaṃ putraṃ giriputrī grahīṣyati /
nimantrayati tatra tvāṃ draviṇeśa maheśvaraḥ

8.16.23

śvaḥ saputraḥ sadāraśca sānugaḥ sāpsarogaṇaḥ /
mandaraṃ yāhi vitteśa deveśaḥ prīyate२९ tvayā

8.16.24

evamāmantrya dhanadaṃ dhanadena visarjitaḥ /
yayau saṃyamanīṃ३० nandī yamasya yamasannibhaḥ

8.16.25

sa yamaṃ dharmavaktāraṃ hartāraṃ prāṇināṃ prabhum /
sāgniṃ sadharmaṃ savyādhimapaśyad gaṇanāyakaḥ

8.16.34

- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
१५ sevitam - gha. / १६ gandharvairupagīya (ta?) ntaṃ - ka. kha. / १७ ... rekapiṅgāyatekṣaṇaḥ - ka- ga. / १८ sakhitvena - ka ga. / १९ mānyantaṃ - ga., āpyanta - kha., sājyantaṃ - gha. / २० svarṇayā - ka. kha., svarṇanakṣatramālayā - gha., naddhaṃ - ka. ga. / २१ māla. - ka. ga. manatoyathā - gha. / २२ pūjāṃ kartuṃ nandinastu - gha. / २३ aśokādiva - gha / २४ rakṣapatiṃ - kha. // २५ nandinaṃ - ka. ga. / २६ tadārghyasya - ka.,. rghasya - ga / २७ ṣaḥ ( paḥ) - gha. / २८ sāmānyaḥ - ga. / २९ priyate - kha. / ३० saṃyamanaṃ - ka. kha. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
826
āyāṃtaṃ३१ nandinaṃ dṛṣṭvā yamo bhūtaśatāvṛtaḥ३२ /
pādābhyāṃ nandinaḥ३३ sotha nipapāta tutoṣa ca //२६ / /
rudrasyeva३४ yamastasya pūjāṃ kṛtvā hyanuttamām /
papraccha nandinaṃ yatnāccirasyāgamanaṃ kṛtam / / २७//
nandyuvāca
aśokatarukaṃ putraṃ giriputrī grahīṣyati /
tatra tvāṃ३५ sānugaṃ devo nimantrayati śaṅkaraḥ //२८ / /
ye caiva viṣaye३६ hyasmin nivasanti dvijātayaḥ /
tām̐ścāmantrayate devaḥ saṃmānya bahumānataḥ / / २९//
kalyaṃ३७ sa bhagavān kalyaḥ३८ kālaḥ kālapriyaṃ girim३९
mānayan prabhumīśānaṃ gantumarhasi mandaram / / 8.160.३० / /
tathetyukto yamenātha taiścāgnisadṛśairdvijaiḥ४० /
sūryātmajagṛhānnandī śakralokaṃ tato gataḥ४१ // ३१ / /
sukṛtīnāṃ tamāvāsaṃ४२ vāsavaṃ lokamadbhutam४३ /
viveśa tvaritaṃ nandī४४ ditigarbhaṃ yathāhihā / /३ २//
sa sudharmā sudharmāyāṃ sudharmamamarairvṛtam /
gāndharvamupaśṛṇvānaṃ nandī śakramapaśyata //३ ३ / /
śakraśca nandinaṃ devaṃ४५ devadevasya kiṅkaram /
harṣānnetrasahasrasthaṃ kṛtvā samyagapaśyata

8.16.8.160.40

sa pūjāṃ rudrasadṛśīmavāpya tridaśeśvarāt /
upāviśadameyātmā śakrābhyāse varāsane४६ / / ३५ / /
tamāsīnamupāsīnaḥ४७ śatakraturarindamaḥ /
pibannetrasahasreṇa na tṛptiṃ sobhyagacchata४८ // ३६ / /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
३१ āyāta - ka ga / ३२ bhūtaśatāvṛtaḥ - gha / ३३ nandinaṃ - gha. / ३४ rudrasyaiva - ka kha. ga. / ३५ tatastvāṃ - ya. / ३६ ṛṣayo - gha / ३७ kālyaṃ - ka kha. ga. / ३८ kālyaḥ - kha / ३९ giripriyaḥ -gha. / ४० sataiścāgnisadṛśairdvijaiḥ - ka / ४१... gamat-kha / ४२ tadāvāsaṃ - ka. kha. ga / ४३ vāsavasyāmarāvatīm - gha. / ४४ nandī tvaritaṃ - ka. kha. / ४५ devo - kha / ४६ śakrodyānavarāsane - gha. / ४७ tamupāsta - gha, upasīnaṃ - gha, ta - ka. / ४८ yobhyagacchata - ga. /
- - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
827
tato vṛtrabalāristaṃ nandinaṃ dinakṛtprabham४९ /
paryapṛcchata harṣeṇa kiṃ cirādāgato bhavān / / ३७/ /
ityuktaḥ sa tu devena devaḥ svarganivāsinā /
mandāravāsitovyagraḥ५० provāca kuliśādharaḥ५१ //३८/ /
aśokatarukaṃ putraṃ giriputrī grahīṣyati५२ /
tatra tvāṃ sāmaraṃ devo nimantrayati bhūtapaḥ५३ /३ ९//
dvijapūrvaṃ५४ dvijā ye ca tavālayanivāsinaḥ /
saputradārām̐stām̐ścāpi nimantrayati śaṅkaraḥ

śvassaputraḥ sadārastvaṃ devadevasya śāsanāt /
mandaraṃ gaccha deveśa girīśamabhinandaya५५ / /४१ / /
tvayi yāte suraśreṣṭha aśokatarukotsave५६ /
prītiṃ yāsyati deveśaḥ५७ parāṃ suranarārttihā //४२/ /
śitaśūladharaṃ pinākinaṃ girirājendrasutāpatiṃ prabhum /
praṇipatya maheśamūrjitaṃ punarevaiṣyasi nākasaṃsadam / /४३ //
iti skandapurāṇe viprāmantraṇe ṣaṣṭyuttaraśatatamodhyāyaḥ
- - - - -- - - - - - -- - - - -- - - -
४९ prabhu - ravra. / ५० mandarāvāsamavyagra - ga., mandarāvāsinavyagraḥ - gha / ५१ dhara? / ५२ grahiṣyati - ka kha. / ५३ bhūmipaḥ (pa) - ka. ga. (kha) / / ५४ dvijāpūrvaṃ - ga. / ५५ manandayan - ga. / ५६ tsavam - ka. ga / ५७ deveśa - ka. /

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc