Skanda Purana · Chapter 8.15
[https://sa.wikisource.org/s/alu pūrvavartī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ १३१ - १४०)] | [https://sa.wikisource.org/s/are āgāmī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ १५१ - १६०)]
sanatkumāra uvāca
śaṃkukarṇaṃ bhrāmayitvā vṛtrastyaktvā ca bhūtale /
mamarda pramathānīkaṃ vanaṃ matto yathā gajaḥ१
sa nandinaṃ nandiṣeṇaṃ somanandinameva ca /
āhatya drāvayitvā ca nanarda jalado yathā
tasyātha nardamānasya viṭpatī rudrasattamaḥ /
mumoca vajrāgnisamaṃ ripukṣayakaraṃ śaram
sa viṭpativinirmuktaḥ śaro ravikaraprabhaḥ /
viveśa vṛtraṃ nirdārya siddhombudamivāmbare //४/ /
ucchritya svakaraṃ sotha karaṃ hastīva dānavaḥ /
viṭpatiṃ dudruve५ saṃkhye payodamiva mārutaḥ //५/ /
taṃ śūlena mahākāyo nandī vajreṇa dānavam /
somanandī kuṭhāreṇa nandiṣeṇastalena ca
bāṇānāñca sahasreṇa viṭpatirvṛtramāhave /
bibheda paramakruddhaḥ punaścānyaistrisaptabhiḥ
sordito gaṇayūtheśairdānavaḥ parvatopamaḥ /
pātyamāno rarāsoccaissadaivata iva drumaḥ
३० vṛttamuktastu - ( ?) / ३१ nirvṛtto - ka. 7 pravṛtto - gha. / ३२ saśaṃkhāḥ - ka kha., १८९ ḥ kha
१ mahāgaja - kha. / २ āhata - ka., āhatya - kha / ३ śubham - kha. / ४ ucchṛtya ka/ ५ dudrāva viṭpatiṃ (?) / ६ mahākālo (?) / ७ paśyamāno - ka. /
755
athamayabalamūkatārajambhā८ namucigaṇe९lvalabāṇabāṇaputrāḥ /
vividhaśaravarāyudhā१०vatasthurgaṇapativīratamaṃ११ nivārayantaḥ / /९//
rucirakanakacāruhāraśobhāścalavalāyābharaṇā१२ mahendrakalpāḥ /
ditivaratanayātihṛṣṭarūpāḥ pramathabaleṣu caranti kālarūpāḥ१३
muśalahalaśarāvadāritāsyā giriśikharāśanivajracūrṇitāṅgāḥ/
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - / /
giraya iva ca vajratāḍitā gaṇapatayaḥ kṣitimāpurāturāḥ
vraṇajapṛṣatavipruṣokṣitāścyutasitahāravibhūṣaṇasrajaḥ१४ /
bhayacakitamukhāḥ pradudruvuste pramathagaṇā ripubhirbhṛśārditāḥ //१ २/ /
divi sitavirajā yathocchritā१५ navajaladā navatoyavṛṣṭayaḥ /
visasṛjururuvegadāruṇā dititanayāḥ śaravṛṣṭimardanīm / / १३ / /
atha karigirimeghasannibhā jvalanadivākaratulyatejasaḥ /
vimalaśitavisṛṣṭabāṇajālāḥ१६ pramathagaṇān praharanti१७ daityamukhyāḥ / /१४/ /
atha parighaśarāsipadṛśaiḥ१८ karavarayantraśatapraniḥsṛtaiḥ१९ /
tridaśaripubhayapradā raṇe samaramupetya vicakramurgaṇāḥ२० / / १ ५/ /
giriśikharanibhāśca dantivaryā drutagamanā bahavaśca vājimukhyāḥ /
surasadananibhā rathāśca bhīmāḥ samaramukhe nipatanti bhagnadagdhāḥ //१ ६/ /
iṣuvadanadṛḍhāvatakṣitā vraṇajasamukṣitasūkṣmavāsasaḥ /
prasṛtanayanasatvajīvitā danutanayāḥ śataśovapothitāḥ२१ / /१७ / /
cyutasitavarahārakuṇḍalairmukuṭakirīṭamaṇisragambaraiḥ /
samaramukhamahī virājate ruciravarābharaṇairivorvaśī / / १ ८//
kṣubhita iva yathā mahārṇavo jalasamaye ca yathā nabho mahat /
asuragaṇabalaṃ२२ tathābhavat prajavitavāraṇavājidānavam
- - -- - - -- - -
८ mayabalimūkatārajambhā (?) / ९ bale (?) / १० śatavarāyudhā (?) / ११ vīratamān - gha. / १२ bahulābharaṇā - kha / १३ kālabhūtāḥ - ka. kha / १४ vibhūṣitasrajaḥ - ka. / १५ yathecchitāḥ - ka., yathoditāḥ - gha. / १६ śatavisṛṣṭabāṇajālāḥ - kha. / १७ pratihanti - ka. / १८ paṭṭaśaiḥ - ka. kha. / १९ yantragatapraniḥsṛtaiḥ - ka. / २० rbāṇa १ - ka., śūrā. - gha. / २१ vipothitāḥ - gha. / २२ balagaṇaṃ - ka. /
- - -- - - -- - -
756
yamavaruṇadhaneśavāsavā bhagavasusūryaśaśāṅkamārutāḥ /
hṛṣitanayanavaktrapaṅkajā rurudhuḥ२३ ramitragaṇārdanoddhatāḥ२४ / /8.141.२ ० / /
pravicaritagajendratoyadaṃ turagavidhāvitavāyusañcaram२५ /
aśaniśaraśatahradāvilaṃ na tu virarāma raṇāntadurdinam / /२ १//
kamaladalanikāśalocanaiḥ kamaladivākaracandrasannibhaiḥ /
danutanayavarānanairmahī prativibabhau kamalairivāvṛtā / /२२ / /
vimathitagaṇadānaveśvaraṃ rudhiravapāmadasekarūṣitam /
samaramatisuraudradāruṇaṃ garuḍapiśācabalāvalokitam२६ / / २३ / /
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe ekacatvāśiṃdutaraśatatamodhyāyaḥ२७
sanatkumāra uvāca
tasmin vartati saṃgrāme pramathāsurasainyayoḥ /
dhanuṣāṃ śrūyate śabdaḥ prāvṛḍambudharopamaḥ१ / / १ / /
garjatāñca gajendrāṇāṃ hreṣatāñcaiva vājinām /
yuddhagāndharvaraktānāṃ nādāścāmararakṣasām / / २ / /
śrotrāyāsakarā२ ghorā vajrāśaniravā iva /
śrūṣante३ hi vivardhante hyarthā४ hyādharmaṇāmiva५(?)
tataḥ kārtasvano nāma dānavo meghanisvanaḥ /
jaghāna pramathān yuddhe kālo martyānivāgataḥ / /४/ /
sa rathī kārmukī bāṇī kavacī kuṇḍalī tathā /
pramathānīkamadahacchuṣkaṃ tṛṇamivānalaḥ / / ५ / /
- - -- - - -- - -
२३ rurudhu ka./ २४ rdatoddhutāḥ ḥ ka, kha., rditodbhutāḥ gha.// २५ vidhārinavāyucañcara - kha. / २६ balāvalokamiti - ka २७ १९० kha. pu./
१ prāvṛḍmegharavopamaḥ - gha. / २ śrotrayo kaṭukā - gha / ३ svayante (?) / ४ narthā (? / ५ hyadharmiṇāmiva- (?)? hyathavaṃṇā iva (?), hyadhamarṇināmiva (?) /
- - -- - - -- - -
757
kārtasvanadhanurmuktāḥ kārtasvaramahāśarāḥ ५ /
pramathāndārya nissaṅgaṃ dārayanti raṇāvanim७ / /६ / /
śalabhā iva kedārānanayā iva mānavān /
khagā iva tarūn pakvāna garuḍaḥ pannagāniva / /७/ /
tathā te pṛthavo bāṇāḥ kārtasvanadhanuścyutāḥ /
pramathān vyākulīcakrurvāsavṛkṣānivāṇḍajāḥ / /८/ /
. .. . . .. . .. . .. . .. .. .. . .. .. . //
śaravrātā gaṇānīke nipatanti girāviva८ //९ / /
praśāntavādyaninadaṃ śaraghātātivejitam /
gaṇeśvarabalaṃ jajñe bandhujīvavanaṃ yathā / / 8.142.१० / /
ghanāniva९ yathā vāyurvainateya ivoragān /
pṛṣatāniva१० śārdūlastamaughāniva bhāskaraḥ / / ११ / /
tathā kārtasvanaḥ kruddhaḥ śaravajraiḥ११ sudāruṇaiḥ /
nirdadāha gaṇādhyakṣān lokān saṃvartako yathā / / १२ //
gaṇeśvarabalaṃ dṛṣṭvā dagdhaṃ jagdhaṃ rujāturama /
viṭpatiḥ kupito devaḥ kārtasvanamathābravīt / / १३ / /
śarapātetha saṃsthityā rudro rudraparākramaḥ /
dānavendraṃ prakupito niṣaṅgāduddharañcharam१२ / / १४//
kārtasvana balaṃ vīryaṃ pratāpaśca tavottamaḥ /
kimetānabalān haṃsi१३ dānavendra gaṇeśvarān / / १ ५/ /
āgaccha yadi te śaktiryadi vā vidyate balam /
mayā kuruṣva saṃmardaṃ mānadaṃ(ḥ?)१४ paśya me balam / / १६ / /
kuṇḍalālaṃkṛtaṃ tedya daṃṣṭrāṃkuravibhūṣaṇam१५ /
pātayāmi śiro daitya tālād vātaḥ१६ phalaṃ yathā / / १७/ /
- - -- - - -- - -
६ kārtasvanamahāśarāḥ - kha / ७ raṇāvaraṃ (jira?) - kha. / ८ patanti girayo yathā - kha / २ ghanānīva - gha. / ३ ० pṛṣatānīva - gha. / ११ śarava(ca?)kraiḥ - gha., śaravarṣaiḥ (?) / १२ naiṣaṅgānudvahan śarān - gha., ... duddhahana - ka. / १३ hantuṃ - kha. / १४ mā nardīḥ (?) / १५ dīptāṃguravabhīṣaṇam - gha. / १६ vāyuḥ - kha. /
- - -- - - -- - -
758
yadyapi tvādya rakṣanti१७ dānavāḥ sāndhakā१८ raṇe /
tathāpi te hariṣyāmi prāṇānasurapāṃsana / / १८ / /
ityevaṃ nardamānasya viṭpaterdānavo nadan१९ /
sasarja bāṇaṃ muktvā(?) ca jagarja jalado yathā // १ ९/ /
jvalamānaḥ sa tu śaro ghṛtasikta ivānalaḥ /
gharmārkasadṛśo२० bhāsā prādhāvad२१ viṭpatiṃ prati
niṣprabhorkobhavattatra tasya bhāsā patatriṇaḥ /
kārtasvananinādena२२ patanti vihagāḥ२३ kṣitau //२१ / /
sopi bhāsāyuto vāṇaḥ saṃvartaka ivānalaḥ /
viṭpateḥ kaṃkaṇe२४ magno niraye duṣkṛtī yathā / /२२ //
tatastameva niṣkṛṣya dānavaprahitaṃ śaram /
kārtasvanāya cikṣepa viṭapatirvinanāda ca // २३ / /
sa viṭpativinirmuktaḥ śaro dānavanāśakṛt /
dānavasya śiro yanturjahāreṣupathān daśa२५ / /२४/ /
hate yantari tasyāśvāścapalāḥ śabalāḥ२६ raṇe /
udbhrāntā rathamādāya śyenā iva yathāmiṣam //२५/ /
kārtasvanarathaṃ yāta२७ kimāsata nigṛhṇata /
ityevaṃ dānavendrāṇāṃ babhūva ninado mahān / /२६ / /
vistīrṇe mandaraprasthe bhraman bhāti rathottamaḥ /
sāditya iva saptāśvo merau rathavaro२८ bhraman / /२७//
avaplutya२९ tatastasmād drutāśvād३० rathasattamāt३१/
kārtasvano dhanuṣpāṇirabhidudrāva viṭpatim // २८/ /
balayostu tato nādaḥ sādhusādhviti saṃbabhau /
kārtasvane yoddhu kāme bhūyo viṭpatinā saha
- - -- - - -- - -
१७ gacchanti - gha. / १८ sānugā - gha. / १९ dānavonnadana - kha / २० yamārkasadṛśo - ka., kraṃ - gha. / २१ pradhāvad - ka. kha. / २२ kārtasvaraninādena - gha. / २३ ha khagāḥ - kha. / २४ kaṃgaṇe - ka kha. / २५,.. vāndiśan - kha / २६ sabalāḥ - ka. / २७ gaṇāndevān - ka. / २८ rathāvare - ka. ravo - kha. / २९ prutya - ka. / ३० hatāśvād - va. / ३१ rathasattama - ka.,... sattama - kha /
- - -- - - -- - -
759
sa viṭpatiṃ३२ vajranibhairbahubhirniśitaiḥ śaraiḥ /
dānavovākiranmegho yathā dhārotkarairgirim / / 8.142.३० / /
sa kārtasvanabāṇaughairghanaughairiva३३ sāgaraḥ /
viṭpatiḥ pūryamāṇopi vyathāṃ naiva tadāgamat //३ १ / /
ākarṇāt kārmukaṃ sotha vikṛṣya balavān balāt /
ciccheda daityendraśarān dvidhaikaikaṃ tridhā tathā / /३ २ //
tāniṣūn śātayitvā३४ tu patribhiḥ prāṇabhojanaiḥ /
kārtasvanaṃ sahasreṇa bibheda ca nanāda ca / /३ ३ //
pṛṣṭhato dṛśyamānāsyaiḥ śaraistairdānavo babhau /
yathācalo nāgavarairvivarārdhavinirgataiḥ३५ // /३४//
athāsya kārmukaṃ khaḍgaṃ śarāvāpañca३६ pañcakama३७ /
ciccheda rudraḥ saṃkruddha३८ staṃ ca sobhyardayadbalī
atha bāṇamindrakuliśena samaṃ kupitaṃ śvasantamiva nāgapatim /
visasarja viṭpatirudārabaloditinandanārdanamajihmagatim
śararāṭ sa rudravarasaṃprahitaḥ samarāṅgaṇe३९ visṛtadhūmalavaḥ४० /
asurānanaṃ yudhi jahāra balāt kamalaṃ yathā munirudāramatiḥ४१
atha daivatai४२rmunivaraiśca kṛtaḥ pramathaiśca bhīmaninadairninadaḥ४३ /
tadarermukhaṃ hṛtamudīkṣya४४ tadā vaḍavāmukhāgnidamanena raṇe
sa tu viṭpatiḥ pramathasainyapanistvabhisṛtya bhūtapatinā suciram /
abhipūjitaḥ samarakarmapaṭustridaśārisiṃhadamano४५ damanaḥ
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe dvicatvāriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ४६
- - -- - - -- - -
३२ viṭpatiṃ sa - kha. / ३३ rghanoghairiva - ka. / ३४ sātayitvā - ka., chedayitvā - kha. / ३५ viniḥsṛtaiḥ - kha. ३६ śarām̐ścāpaṃ ca - ka. / ३७ pañcadhā - gha. / ३८ viṭpatistasya - gha. / ३९ samarānalo - ka. samavālana - gha. / ४० niśitadhūma iva - gha. / ४१ mani - ka., maṇirudāramatiḥ - gha. / ४२ devatai - ka ४३. rnadaḥ - ka., śca nadaḥ - kha. / ४४ hṛṣitamudīkṣya - kha / ४५ saṃhadamano - ka., dahano - kha ४६ १९१ - kha. /
- - -- - - -- - -
760
760
sanatkumāra uvāca
kārtasvanamariṃ hatvā kārtasvaramaheṣuṇā१ /
dadāha viṭpatirdaityānanalaḥ śalabhāniva२ / /१ / /
sa vyāyata३ dhanurdevaścārukāñcanakuṇḍalaḥ /
jagarjeṣū४ndānaveṣu sṛjan५ sūryaḥ karāniva६ / / २ / /
te kāñcanamayaiḥ pukhaigaruḍāṅgaruhacchadaiḥ /
daivasṛṣṭā७ ivānarthā dānaveṣvapatañcharāḥ८ / / ३ //
chinnānanā९ śchinnakarāśchinnapādodaroravaḥ /
dānavāḥ śataśaḥ petuḥ kṣitau kṣitidharā yathā१० / /४//
pṛṣṭheṣvabhihatāḥ kecit kecit pārśveṣu dāritāḥ /
nayaneṣvapare viddhā bhramantyandhā ivāpare११ //५ / /
mṛgāniva ca śārdūlo garuḍaḥ pannagāniva /
kṛtaghnaḥ sukṛtānīva tamāṃsīva divākaraḥ //६ / /
tathā१२ tānasurāndevo viṭpatiḥ pāvakārdanaḥ /
anāśayata tīkṣṇāgraiḥ śarairvajrānalānanaiḥ //७ / /
virathāḥ pātitagajāḥ śarāturaturaṅgamāḥ /
dhāvante dānavāstrastā viṭpateḥ śaravejitāḥ / /८ //
atha dṛṣṭvāsurabalaṃ muktaśastrayaśombaram /
bhagnaṃ viṭpatinā yuddhe gajeneva yathā vanam / /९/ /
ye ye balotkaṭāstatra prakhyātāśca suretarāḥ१३ /
abhidrutā१४ viṭpatinā siṃhenevetare mṛgāḥ१५
prahrādaścānuhrādaśca saṃhrādaḥ śinibāṣkalau१६ /
jambho virocano bāṇo baliścaiva sa१७ dānavaḥ //१ १ / /
- - -- - - -- - -
१ kārtasvanamaheṣuṇā - ka. / २. nśalabhāniva pāvakaḥ - gha. / ३ so - ka. kha., sopyanindya - gha. / ४ sasarjeṣṭhaṃ (ṣū?) - gha. / ५ vrajan - gha / ६ sūryakarāniva - ka kha. / ७ devasṛṣṭā - ka. / ८ dānaveṣu patansurāḥ - gha. / ९ bhinnānanā - ka. / १० iva (?) / ११ nyapatandānavā raṇe - ka., bhramantyardhā ivāhave - gha. / १२ atha - kha. / १३?.. ścāsurottamāḥ - gha. / १४ te vidrutā - gha. / १५ siṃhaneva yathā mṛgaḥ (?), śvaiva (?) / / १६ saṃhrādaśinibhāskarāḥ - kha. /... śinibāṣkalāḥ - gha. / १७ caḥ - kha. /
- - -- - - -- - -
761
ajako१८ namucirvyaṃsaḥ ilvako vilvakastathā१९ /
vipracittistuhuṇḍaśca huṇḍo vakraśca dānavaḥ // १२ / /
mayastārastārakākṣo२० vidyunmālī prabhañjanaḥ /
ariṣṭaścaiva२१ riṣṭaśca añjano२२ rūśabhaḥ२३ kubhaḥ //१ ३ / /
kālaśca kālanemiśca kālakāvadanastathā२४ /
saṃpātirilvalaścāpi balo२५ naraka eva ca / / १४' /
madhukaiṭabhayoḥ putrau dhundhurmūkaśca dānavaḥ /
hastirvipāka pākaśca vikarṇaḥ śambhureva ca / / १५ / /
udyatairbahubhiḥ śastrairulkāpātasamaprabhaiḥ /
viṭpatiṃ dudruvuḥ kruddhāḥ siṃhā iva vineduṣaḥ / / १६ / /
te taṃ śūlopalai२६ rhuṇḍaiḥ sāyakaiścāśanisvanaiḥ२७ /
nijadhnurbhīmaninadāḥ payodā iva parvatam /// १७/ /
toyavṛṣṭiṃ yathā meghā visṛjantyanileritāḥ२८ /
sasṛjurdānavā२९ deve३० śaravṛṣṭiṃ३१ tathaiva te३२ / / १८ / /
tāṃ śastravṛṣṭimāmitrīmamitragaṇamardanaḥ /
acchinadviṭpatistūrṇa saṃprītiṃ kalaho yathā / / १ ९/ /
tataste danudaiteyā viyatsthā३३ viṭapatiṃ prati /
nardamānā३४ ivāmbhodā girivarṣaṃ३५ sṛjantyuta / /8.143.२ ० / /
anye ca mandarāgrasthā mandārasragivāsthitāḥ३६ /
mumucuḥ sālasaralān३७ devadārūm̐śca viṭpatau / /२ १ //
sombarasthaiḥkṣitisthaiśca dānavairdaḍhamarditaḥ३८ /
viṭpatirvimukho jajñe toyasikta ivānalaḥ / / २२ / /
viṭpatiṃ vimukhaṃ dṛṣṭavā dānavaiḥ parvataiścitam३९ /
namarṣeyu४० bhīmabalāḥ prakhyātā ye gaṇeśvarāḥ / /२ ३ / /
- - -- - - -- - -
१८ arjako - kha. / १९ pilvakatathā - kha / २० yamastārastārakākṣo - kha. / २१ śca variṣṭhaśca - ka. / २२ kuṃjaro - gha / २३ auśanaḥ - kha. / २४... nandanastathā - gha. / २५ balī - ka. / २६ śūlopalahalai - kha śūlopalagaṇai - gha. / २७ pāśanisvanaiḥ - gha. / २८. lojjhitāḥ - ka., leṅkhitāḥ (?) / २९ visṛjurdānavā - ka./ ३० devo - ka / ३१ śaravarṣaṃ - gha. / ३२ ca - kha. / ३३ raṇasthā - gha / ३४ nadamānā - gha. / ३५ agnivarṣaṃ - gha. / ३६ mandarasragivāsthitāḥ - ka. tha. / ३७ kālasaralān? - kha. / ३८ rbhṛśamardinaḥ gha. / ३९,. ściram - kha. / ४० mamarṣu (?) /
- - -- - - -- - -
762
somanandī ca nandī ca nandiṣeṇaśca pārṣadaḥ /
prabhāmayo vīrabhadraḥ sūryāpyāyana४१ eva ca / /२४//
pañcākṣaḥ kopapālaśca४२ trinetraḥ piṅgalekṣaṇaḥ /
rākṣasaḥ piṅgalaścaiva śmaśānaninalayonnadaḥ४३
ghaṇṭākarṇaḥ śaṃkukarṇaḥ sa ca kuṇḍodaro balī /
airāvatamukhaścaiva annapālaḥ kapāladhṛk /
pralambapīvarakaraḥ svayameva vināyakaḥ // २६/ /
ete cānye ca gaṇapāḥ śataśaḥ śabditā gaṇaiḥ४४ /
viviśurdānavāndagdhuṃ drumāñchuṣkānivānalāḥ
te viṭpatiṃ saṃparivārya४५ sarve gajendrapotā iva garjamānāḥ /
triśūlacakreṣubhuśuṇḍihastā gaṇeśvarā yuddhadhiyaḥ pratīyuḥ४६
teṣāṃ ca teṣāṃ ca tato babhūva saṃsaktayuddhaṃ४७ samaroddhatānām /
madoddhatānāṃ sahavāsitānāṃ mahāgajānāmiva kānaneṣu
taṃ४८ dānavānāṃ sagaṇeśvarāṇāṃ mukhyāhavaṃ vīkṣya divaukasāste /
cerurnabho divyavimānayānaiḥ sasiṃhanādāḥ satalābhighātāḥ //8.143.३ ०//
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe tricatvāriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ४९
sanatkumāra uvāca
tetisaṃrambhasaṃyuktā१ darpitāḥ pramathāsurāḥ /
saṃsaktayuddhaṃ yuyudhuḥ parasparakṛtāgasaḥ / / १ / /
śaktyullālitahastena२ kumāreṇāvaniñjayaḥ /
kālanemiḥ kālakalpo viśākhaṃ samayodhayat / /२ //
- - -- - - -- - -
४१ somāpyāyana - kha / ४२ kopapālaśca - gha. / ४३ nadan - gha., nayaḥ - kha. / ४४. lā( ṇāḥ) - gha./ ४५ saṃprativārya - ka. / ४६ pratasthuḥ - kha / ४७ saṃyuktayuddhaṃ - kha. / ४८ tad - ka. / ४९ १४४ - gha.. १९२ - kha /
१ saṃraktasaṃyunā? - ka. / २ -śaktyullolitahastena - ravra /
- - -- - - -- - -
763
yaścādityarathāccakraṃ jahāra baladarpitaḥ /
sa vipracittiḥ śākhena saṃsakto३ yuddhalālasaḥ / ३ //
naigameṣo hayagrīvaṃ sugrīvaṃ dānavādhipam /
yodhayāmāsa sogneyo madhuṃ madhunihā yathā / /४/ /
prāyudhyan४ nandinā jambhastuhuṇḍaḥ somanandinā /
huṇḍo vināyakaṃ śūramayodhayata dānavaḥ
mahākāyastu५ kālena ghanena namucissaha /
piṅgalābhyāṃ gaṇeśābhyāmilvakaḥ pilvakassa ca //६ / /
śaṃkukarṇena hrādastu६ hyanuhrādena viṭpatiḥ /
ādityāpyāyano rudraḥ saṃhrādena samāgataḥ //७/ /
kuṇḍodaraśca yakṣendro ghaṇṭākarṇaśva pārṣadaḥ /
balelvalābhyāṃ saṃsaktau siṃhābhyāmiva kuñjarau / /८/ /
pañcākṣeṇa balissārdhaṃ rudreṇādityavarcasā /
balerjanayitā sakto vīrabhadreṇa dānavaḥ
sumukhena mayassārdha tāro durmukhamāsarat७ /
mayūro vajraromāṇaṃ kukkuṭo muramāgamat //8.144.१ ० / /
śeṣā hyapi gaṇādhyakṣāḥ śeṣairdaityaissamāgatāḥ /
paraspareṇa saṃsaktā gajāḥ siṃhairivāhave // ११ / /
dahyatāmiva veṇūnāṃ vijane kṛṣṇavartmanā /
abhūt८ taṭataṭāśabdaḥ śastrāṇāṃ vinipātyatām / /१ २ //
mā dravīrdrava tiṣṭheti paśya paśyetivādinaḥ /
anyonyamabhijaghnuste saṃsaktā gaṇadānavāḥ / / १३ / /
vapāmedobhidigdhāṅgāśchinnānanakaroravaḥ /
dānavāḥ pramathāścaiva hyadhāvan śastramakṣitāḥ // १४/ /
- - -- - - -- - -
३ saṃyukto - kha / ४ prayuddho - ka. kha, prayudhyan (?) / ५ mahākālastu - ka. / ६ sahrādaḥ - ka- / ७.., māsadat - ka. / ८ babhau - ka. kha. / ९ caṭacaṭāśabdaḥ (?) /
- - -- - - -- - -
764
ānanairurubhiḥ१० pādaiḥ karadantekṣaṇairapi /
hārairvikīrṇaiḥ keyūraiḥ sragambaravibhūṣaṇaiḥ / / १ ५///
gajendrāstaparistomaiḥ१२ kambalairāyudhairapi /
rarāja sa raṇoddeśo nabhastārāgrahairiva / / १६ / /
nakhadantāgrajanitai१३ścitraiḥ kṣatajabindubhiḥ /
raktacandanadigdhāṅgī bhūmiḥ strīriva nirbabhau / / १७/ /
vināyakasya sa śaraṃ tuhuṇḍaḥ sūryatejasam /
preṣayitvā jahāsoccaiḥ kopaṃ tasya vivarddhayan / / १८/ /
tasyāpi hasato१४ vaktraṃ bṛhatkuṇḍalamaṇḍitam /
asinā tīkṣṇadhāreṇa ciccheda sa vināyakaḥ / / १ ९/ /
tuhuṇḍaṃ nihataṃ dṛṣṭvā huṇḍo bhrātṛvadhāturaḥ /
śaktiṃ cikṣepa nāgāsye१५ śakrośanimivācale // 8.144.२० / /
vināyakasya१६ sā śaktirmaṇau maṇiśatācitā१७ /
patitāsṛk papau kroḍāj१८ jvaladagniśikhopamā१९
vināyakasya sā kroḍe lagnā śaktivinirbabhau /
indranīlaṃ maṇiṃ prāpya rekhā२० cāmīkarī yathā / / २२ //
sa huṇḍaśaktiṃ karapuṣkareṇa nikṛṣya devo ravirasmikalpām /
tayaiva huṇḍaṃ sahasā jaghāna tasyānujaḥ krauñcamivāvanīdhram // २३ / /
pramāpitau२१ vīkṣya tuhuṇḍahuṇḍau vināyakenārivināyakena /
balaṃ samastaṃ gaṇanāyakānāmunmattagaḥṅgāpratimaṃ२२ babhūva / / २४/ /
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe catuścatvāriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ
- - -- - - -- - -
१०... rjānubhiḥ - kha. / ११ rviśīrṇaiḥ - kha. / १२ gajendrāstraparistomaiḥ - kha / १३ patitai (?) - kha. / १४ tasyāvahasato (?) / १५ nāgasya - ka kha. / १६ vināyakāya - ka kha. / १७ maṇicitāgatā - ka. / १८ kūjan - kha / १९ śikhā yathā - kha / २० lekhā - ka / २१ pramāthitau - kha. / २२ pramattagaṅgāpratimaṃ - kha /
- - -- - - -- - -
765
sanatkumāra uvāca
vināyakena huṇḍe ca tuhuṇḍe ca pramāpite१ /
gaṇeśvarāsurāṇāṃ tadyuddhaṃ२ saṃkulamābabhau / / १ //
te naditvā yathā meghā jalamattā jalāgame /
saṃsādhayante३ yudhyanta४stvarayaiva parasparam / / २ / /
asṛksravaissuraktāṅgāssandaṣṭadaśanacchadāḥ /
anyonyamabhisaṃjaghnuḥ śūlaśaktyṛṣṭipaṭṭiśaiḥ //३ / /
śaktīnāṃ kṣipyamāṇānāmasīnāñca nipātyatām /
śrāvyatāṃ nāmadheyānāṃ dhanuṣāṃ kūjatāmapi / /४/ /
śrotrāyāsakarāñchabdān niśamya balināṃ varaḥ /
jambho bhrātṛvadhāmarṣī praviṣṭaḥ prāmathaṃ balam / /५/
vyāghrapūrvaṃ triśūlena६ jambho bhittvā gaṇeśvaram /
nanarda mahiṣaṃ hattvā vane vanapatiryathā / /६ / /
nardamānasya tasyātha prathamo magapūrvakaḥ८ /
śirobhihatya śaktyā tu śeṣāndaityān pradudruve / /७
gaṇapāpi tataḥ khyātāḥ khyātavīryayaśaḥśrutāḥ /
pratīyurasurān yuddhe śarabhāḥ kuñjarāniva / /८/ /
tatosuragaṇeśānāṃ sannipātobhavanmahān /
saṃghaṭṭa iva vajrāṇāṃ saha kāñcanaparvataiḥ / /९ /
virocanaścāndhakaśca vavarṣaturamarṣaṇau /
śaravṛṣṭīssusaṃrabdhau jalavṛṣṭīrivāmbudau / / 8.145.१० / /
svayaṃprabheṇa tau daityau śaravarṣavisarjanau /
vimukhau saṃyugamukhe kṛtau śaravarārditau९ / / ११ / /
svayaṃprabho dānavasainyasāgaraṃ१० śarairanekairdhanuyantraniḥsṛtaiḥ /
saśoṣayad dīptamarīcimaṇḍalo yathā vivasvān jagataḥ kṣayerṇavam / / १२ / /
- - -- - - -- - -
१ nipātite - kha / २ tu yuddha - kha / ३ saṃsādhayanto (?) / ४ yudhyanto (?) / ५?? miva - ka kha. / ६ vyāghrapūrṇasahasreṇa - gha. / ७ sagaṇo - gha / ८ mṛtapūrvakaḥ - ka, / ९ varṣavarārditau - kha. / १० sāgarau - ka / १३ saṃśoṣayan - ka /
- - -- - - -- - -
766
tatondhako dānavalokasārathiḥ svasārathiṃ१२ prāha vivṛttalocanaḥ१३ /
śukraṃ१४ prati prāpaya sārathe māṃ sa१५ naḥ sadā huḥkhaharo guruśca१६
sa taṃ rathaṃ dānavayūthapāsthitaṃ tatheti ca procya sadaśvasaṃyutam /
saṃ१७ prāpayāmāsa payodanisvanaṃ sa yatra śukro grahasattamo dvija / /१४//
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe pañcacatvāriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ१८
sanatkumāra uvāca
apasṛtya tato yuddhādandhakosurasattamaḥ /
śukrāntikamupāgamya idamāha natānanaḥ / / १ / /
bhagavam̐stvāṃ samāśritya vayaṃ devān sahānugān /
gaṇayāmastṛṇaistulyān sadā satyaṃ bravīmyaham / / २ / /
kuñjarā iva siṃhānāṃ garuḍānāmivāhayaḥ /
asmākaṃ bibhyati sadā devā yuṣmatprasādataḥ / / ३ / /
durgaṃ devagaṇavyūhaṃ bhavatā pratipālitāḥ /
viviśurnirbhayā daityā hradamuṣṇārditā१ iva / /४/ /
vayaṃ tvaccharaṇā bhūtvā pāṣāṇā iva niścalāḥ२ /
sthitvā vadhāma३ niḥśaṃkā४ brāhmaṇendrendramāhave / / ५/ /
āpadbhāvena ca vayaṃ pādau tava sukhapradau /
sadārāḥ sasutāścaiva śuśrūṣāmo५ divāniśam / / ६/ /
abhirakṣasva satataṃ sa nastvaccharaṇāgatān६ /
bhayeṣu satataṃ devān nārāyaṇa ivāparaḥ / /७/ /
paśya huṇḍaṃ tuhuṇḍaṃ ca kujambhaṃ jambhameva ca /
pākaṃ kārtasvanaṃ caiva vipākaṃ ca mahāsuram / /८/ /
- - -- - - -- - -
१२ sasārathiṃ - kha / १३ sumandalocanaḥ - kha. / १४ śuklaṃ - kha / १५ so - ka. kha., soyaṃ (?) / १६ guruśca naḥ (?) / १७ taṃ - ka / १८ १९४ - kha /
१ hradantṛṣṇārditā - kha. / २ nirbhayāḥ - kha. / ३ bādhāma - ka., carāma - gha. / ४ niḥsaṃstrā - ka. / ५ śuśrūṣāma - ka. kha. / ६ .. stvaṃ śaraṇāgatān - gha. /
- - -- - - -- - -
767
taṃ cendradamanaṃ śūraṃ śūrāmaranipātanam /
pramathairbhīmavikrāntaiḥ krāntamṛtyuvyathādibhiḥ७
sūditānpatitānetān hariṇairiva candanān८ /
yā pītvā kaṇadhūmaṃ vai sahasraṃ śaradāṃ purā९ /
vidyā harādvarā१० prāptā tasyāḥ kāloyamāgataḥ //8.146.१ ०//
atha vidyāphalaṃ tatte jīvayānasya११ dānavān१२ /
paśyantu pramathāḥ sarve lokāścotphullalocanāḥ
tvayā sañjīvitān dṛṣṭvā dānavā dānavān yudhi१३ /
sarve mṛtyubhayaṃ१४ hitvā१५ yotsyante१६ pramathaiḥ saha
- - - -- -- -- - -- - /
vidyā kila tvayā sā vai dānavānāṃ hitārthinā१७
ārādhya devaṃ saṃprāptā tāṃ darśaya१८ namastava /
ityandhakavacaḥ śrutvā sthiradhīrbhārgavo muniḥ
īṣatsmitaṃ tadā kṛtvā dānavādhipamabravīt /
dānavādhipa tatsatyaṃ yattvayā preritaṃ vacaḥ
vidyopārjanametaddhi dānavānāṃ mayā kṛtam /
pītvā varṣasahasra vai kaṇadhūmaṃ sudussaham
eṣā prāptā mayā vidyā bāndhavānāṃ sukhāvahā /
etayā vidyayā sohametān daityān parairhatān१९
utthāpayiṣye sasyāni mlānānyambudharo yathā /
nirvraṇānnīrujān२० svasthān suptveva punarutthitān //१८/ /
asmin muhūrte draṣṭāsi२१ dānavāndānavādhipa /
utthitāndānavān dṛṣṭvā hatān yuddhe gaṇeśvaraiḥ
- - -- - - -- - -
७ mūrdhyāhyupādhibhiḥ - gha / ८ candanam - ka. kha. / ९ kāladhūmaṃ suduḥsahaṃ - gha / १० vidyāradhītva (tye) yā - gha. / ११ tasya - ka. / १२ dānavān - gha. / १३ dānavādhipa - gha. / १४ rājyaṃ - gha., kaṣṭaṃ mahābhayaṃ (?) - ka. kha / १४ kṛtvā - gha. / १६ mucyaṃta - gha., yudhyante (?) / १७ hitārthinī - ka / १८ taddarśaya - kha. / १९ surairdattān - kha / २०. .nnirujam - ka. / २१ asmin yuddhe hate draṣṭā - gha. /
- - -- - - -- - -
768
vismayācca bhayāccaiva draviṣyanti gaṇeśvarāḥ /
ityevamuktvā sa tadā bhārgavo dānaveśvaram
ekaikaṃ daityamuddiśya vidyāmāvartayat kaviḥ /
āvartamānayā tatra vidyayā brāhmaṇena ha
uttasthurdānavāḥ suptāḥ śayanādiva nidrayā /
vedārthā iva cābhyastāḥ samayeneva cāmbudāḥ / /२२ //
kālena pralayaṃ२२ prāptau२३ yathā vā dhūmaketavaḥ /
tathā śukreṇa te daityāḥ pramathaiḥ sanniṣūditāḥ
utthāpyamānā vibabhuryathā svasthāḥ purātanāḥ /
śukreṇojjīvitān dṛṣṭavā dānavān tān gaṇeśvarāḥ
āścaryametaddeveśā iti tenyonyamabruvan /
ujjīvitām̐stu tāndṛṣṭvā tuhuṇḍādyān mahāsurān /
vineduḥ pūrvadevāste jalamattā ivāmbudāḥ
tānutthitānvīkṣya sahasraśonye kuṭhāravajrāśaniśūlahastāḥ /
pradudruvuḥ śaṅkarakiṅkarāṇāṃ balaṃ samuddhūtamahārṇavābham२४//२६/ /
samāgamastatra punarbabhūva gaṇāsurāṇāmatibhīmanādaḥ२५ /
yugātyaye mārutavejitānāṃ yathā samudyoga ivārṇavānām
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe daityojjīvane ṣaṭcatvāriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ२६
sanatkumāra uvāca
utthāpiteṣu daityeṣu bhārgaveṇograkarmaṇā /
nedurdevāḥ sagandharvā dānavāśca sahāndhakāḥ१ / / १ / /
tataḥ śaṃkharavonmiśrā māḍukānakanisvanāḥ२ /
babhūvuḥ siṃhanādāśca ratha३ hastiravaissaha / / २ / /
- - -- - - -- - -
२२ pralaye - ka. / २३ prāpte - kha. / २४ mahārṇavābhāḥ (?) / २५ bhīmarūpaḥ - kha. / २६ १९५ - kha. /
१ mahoragāḥ - gha. / २ maṇḍūkānakanisvanāḥ - kha. / ३ yūtha - gha. /
- - -- - - -- - -
769
huṇḍastuhuṇḍo jambhaśca kujambhaśca mahāsuraḥ /
śailaśūlaśilāghātairyuyudhurdevatārayaḥ / /३ / /
pākendradamanau tau ca sa ca kārtasvano baliḥ /
mamarduḥ४ pramathānīkaṃ vairaṃ praticikīrṣayā / /४ / /
teṣāṃ vegaṃ sannivārya pramathā api darpitāḥ /
śilātarukarāḥ sarve dānavānabhidudruvuḥ / / ५ / /
gaṇeśvarāḥ surāṇāṃ tu५ tasminyuddheti bhairave /
śrūyante dhanuṣāṃ śabdā rathaśabdāśca bhairavāḥ / /६ / /
pramathānāṃ jaye saktā६ dānavānāṃ tathāpare /
cakruḥ kolāhalaṃ ghoraṃ pakṣavādāṃstathāmbare //७/ /
garjatāṃ dhāvatāṃ caiva balānāṃ samabhūt svanaḥ /
garjatāṃ dhāvatāṃ caiva samudrāṇāmivātyaye / /८ / /
yuddhātiśayamattāśca siddhagandharvacāraṇāḥ /
neduścaivotsasarjuśca nānākusumasañcayān / / ९/ /
nānāvidhāni puṣpāṇi patamānāni rejire /
siddhacāraṇamuktāni nakṣatrāṇi yathātyaye८ // 8.147.१० / /
devagandharvatūryāṇi prasasvanuranekaśaḥ /
yuddhasaṃsaktabhāvānāṃ viremuśca punaḥ punaḥ / / ११ / /
vināyakena smṛtvā tu jambho yudhi parābhavam /
taṃ sakrodhobhidudrāva gajaṃ gaja ivāparaḥ // १२ /
tamāpatantaṃ dṛṣṭvā tu dānavaṃ jambhamāhave /
siṃho gajamiva kruddho rurudhe sa vināyakaḥ
airāvatakaraprakhyaṃ karaṃ karinibhānanaḥ /
utkṣipya dānavaṃ yuddhe tatāḍa sa vināyakaḥ / / १४/ /
- - -- - - -- - -
४ pramardduḥ - kha, mamarda - gha. / ५ gaṇaiśca ?ṇāṃ sarvatra - gha. / ६ pramathāñjayasaṃsaktā - kha. / ७ samvamū (bhau?) - ka. / ८ ghanātyaye - gha. /
- - -- - - -- - -
770
kumbhayorantare taṃ tu jambho dānavakuñjaraḥ /
bibheda śaramukhyena yathā siddhorkamaṇḍalam
kumbhayorantare९ tasya nimamajja sa vai śaraḥ /
śṛṅgayoracalendrasya taḍitvāniva cāmbudaḥ१० // १६ / /
sa śarāroṣitamanā११ vidhūya१२ saśiraḥkaram१३ /
karāgreṇa१४ mahādaityamānamyāhatya sonadat
praspandamāno jambhastu vināyakakarāhataḥ /
vināyakaṃ śarairugrairavatastāra roṣitaḥ१५ / / १८/ /
śalabhā iva kedāraṃ bhramarā iva pādapam /
jambheṣavastadā devaṃ viviśuste१६ vināyakam / /१ ९ //
rudhiraṃ kṣaramāṇāste trivittrai(? )rdāritānanāḥ१७ /
śarā vināyake rejuḥ sarpā merumivāśritāḥ१८ / /8.147.२० //
sa jambhabāṇairatibhinnagātraḥ१९ kumbhāsrutāvāplutaraktanetraḥ२० /
dhunvan karāgraṃ ca śiraśca devo dudrāva jambhaṃ tṛṣito२१ yathāmbhaḥ२२ //२१ / /
sa taṃ karāgreṇa dṛḍhaṃ dṛḍhena muhuḥ samāhatya muhurvinadya /
rathaṃ gṛhītvā balavām̐stadājau cikṣepa२३ sāśvadhvajaśastracakram२४
soddhūta२५ bhagnātipatākaketuścyutāsiśaktyṛṣṭisahasrabāṇaḥ /
rathaḥ papātāsuranandanasya manorathastīvra ivādhanasya //२३ / /
patīṣyamāṃṇaṃ tu२६ rathaṃ vihāya prahrādirindrāmbudharaprabhāvaḥ /
sthitombare śaktidharo rarāja sthitombare śaktidharo yathaiva
sa tāṃ saghaṇṭāṃ kanakāvadātāṃ kṛśānulekhāmiva dīpyamānām /
vināyakāyāsurarājaputraścikṣepa śaktiṃ samudīrṇaśaktiḥ //२५/ /
- - -- - - -- - -
९ kucayorantare - kha. / १० taḍitvanta ivāmbudāḥ - ka / ११ ropitamanā - ka. / १२ gaṇapo gha./ १३ saśaraṃ karam - gha. / १४ rārāgreṇa - gha. / १५... ratakṣtadatiroṣitaḥ - gha / १६ sta gha./ १७ yadyathanimṛtānakāḥ - gha / १८ samīperudhirāśritāḥ - gha. / १९... datibhinnagātro - ka. / २० kumbhasṛtā vāplutasktanetraḥ? ka. / २१ tṛṣitā - gha / २२ yathāstaḥ - gha. / २३ jaṃbha - gha / २४ cakraśastraṃ (strasta) - kha. gha. / २५ sodhū. - kha. / २६ sa (?) /
- - -- - - -- - -
771
sā khātpatantī bhujagāṅganeva śastrāṅganā prajvalamānavaktrā /
śarāhatā viṭpatinā papāta śaktiryathāgryā puruṣe hatāśe //२६/ /
āścaryabhūte pramathāsurāṇāṃ tasmin tathā vartati yuddhayajñe /
amarṣito bhārgavakarma dṛṣṭvā śilādaputrobhyagamanmaheśam //२७/ /
jayeti soktvā२७ jayayonimugramuvāca nandī kanakāvadātam२८ /
gaṇeśvarāṇāṃ raṇakarma deva devaiḥ sahendrairapi२९ duṣkaraṃ yat / /२८/ /
tad bhārgaveṇādya kṛtaṃ vṛthā na saṃjīvayānena hi dānavendrān /
ete hi te dānavayūthapālā३० yamālayādadya punarnivṛttāḥ / /२९//
vidrāvayantaḥ pramathām̐ścaranti nāgānivājau śarabhāḥ sadarpāḥ /
yadi hyasau daityavarānnirastānujjjīvayatyeva punaḥ sadaiva३१ / / 8.147.३० / /
jayaḥ kuto vai bhavitā maheśa gaṇeśvarāṇāṃ kuta eva śāntiḥ /
vakrasthitaścaiṣa३२ na caiṣa vadhyo३३ ayudhyamāno३४ vṛṣavāha śukraḥ
naivābhināśosti३५ tava prasādād hataṃ ca taṃ tvaṃ kuruṣe prasādam३६ /
bhavettaveśāna३७ mataṃ sa vadhyo yathā jayaste samareniśaṃ syāt /
tathā kuruṣvottamabuddhibuddha३८ na te maheśāna samosti buddhyā / /३ २//
sanatkumāra uvāca
ityevamuktaḥ pramatheśvareṇa nandīśvareṇeśvaradevadevaḥ /
uvāca devaḥ prahasastadānīṃ sa nandinam३९ sarvagaṇeśanāyakam
nandin prayāhi tvaritotimātraṃ dvijendrabandhuṃ४० ditinandanānām /
madhyātsamutpāṭya tamānayasva yathopahāraṃ dhanavān४१ manuṣyaḥ
sa evamukto vṛṣabhadhvajena vṛṣadhvajo vai vṛṣasiṃhanādaḥ४२ /
jagāma tūrṇaṃ४३ pravigāhya senāṃ yatrābhavad bhārgavavaṃśadīpaḥ
- - -- - - -- - -
२७ coktvā - gha. / २८... vadātaḥ - ka.?) / २९ sahasrairapi - ka. kha / ३० dānavāyuddhapālā - ka. kha. / ३१ sureṣu (śa) deva - ka. kha. / ३२ vaktraḥ sthitaścaiva - gha. / ३३ mahānubhāvaḥ - gha. / ३३ ayudhyamāno - gha / ३५ naiṣāṃ hi le ( /) posti - ka. / ३६ hatāṃ ca taṃ tvaṃ tu kuru prasādam - ka. / ३७ na cettaveśāna - ka / ३८ yuddhaṃ - kha. / ३९ uvāca deva- prahasaṃ nandinaṃ gaṇanāyakaṃ - ka. / ४० varṇaṃ - ka. / ४१ balavān gha / ४२ nandīśvaroyaṃ bhṛśasiṃhanādaḥ - gha. / ४३ hantuṃ - gha. /
- - -- - - -- - -
772
taṃ rakṣyamāṇaṃ ditinandanaistaiḥ pāśāsivṛkṣopalaśūlahastaiḥ /
vikṣobhya daityān vṛṣarāḍ jahāra śukraṃ sa nandī śarabho yathebham //३ ६ / /
srastāmbaraṃ taṃ cyutabhūṣaṇaṃ ca vimuktakeśaṃ ripuṇā gṛhītam /
vimokṣayiṣyanta ivābhyadhāvan४४ surārayaḥ siṃharavān sṛjantaḥ / / ३७/ /
te vajraśūleṣuparaśvadhānāṃ sacakradaṇḍopalakampanānām (?) /
nandīśvarasyopari dānavendrā varṣaṃ vavarṣurjaladā ivogrāḥ / / ३८ / /
sa bhārgavaṃ prāpya gaṇādhipāgryo vaktrāgninā śastraśatāni dagdhvā /
āyāt sa śukrantu kare gṛhītvā nandīśvaro dānavayūthapālam४५ //३ ९/ /
teṣāṃ ca teṣāṃ ca tato babhūva pramuktaśastrāstrasubhīmapātaḥ /
jahīti४६ gṛhṇeti ca vādināṃ vai mahāhavo devamanaḥpratoṣaḥ / /8.147.४० / /
tenāntareṇaitya bhavasya pārśva nandīśvaraḥ krodhavivarṇanetraḥ /
ayaṃ sa śukro bhagavannitīśe४७ nivedayāmāsa bhavāya śīghram / /४१ //
jagrāha śukraṃ sa ca४८ devadevo yathopahāraṃ śucinā pradattama /
vakrasthitaṃ śukramariṃ jagāra४९ na kiñciduktvā sa hi bhūtagoptā
tataḥ punardānavadaityasainyaṃ५० gaṇeśvarāstasya tadā vijaghnuḥ //४३ / /
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe bhārgavaharaṇe saptacatvāriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
śukretha śukrapatināgīrṇenneva bhujaṅginā१ /
babhūvurdānavāḥ sarve daridrā iva niṣkriyāḥ / / १ / /
viśarīrā yathā jīvā garuḍā virayā२ iva /
vihastā iva mātaṅgā viśṛṅgā iva govṛṣāḥ // २/ /
nirviṣā iva nāgendrā nirvidyā३ iva ca dvijāḥ /
sāgarā iva nistoyā vivegā iva mārutāḥ४ / / ३ / /
- - -- - - -- - -
४४ ivābhidhāvan - ka kha. / ४५ yūthapādhipam - - ka, yūthapadānavānāṃ - gha. / ४६ yāhīti kha ४७ bhagavannitīda - ka / ४८ ca sa - ka. / ४९ - vakrasthitaḥ - ka., cikṣepa vaktre tu ५० devasainyaṃ - ka /
१ rnnadha (rṇṇaya?) bhujāgninā - ka., śīrṇe gaṭharavahninā - gha / २ virathā - vaḥ / ३ avidhā ka,/ ४ śākunā - kha /
- - -- - - -- - -
773
payodā iva niśśabdā viśikhā iva cāgnayaḥ /
gatotsavā va divasā५ vipuṣpā iva pādapāḥ
hariṇā iva saṃtrastā vipakṣā iva pakṣiṇaḥ /
grahā iva praśāntābhā grāhā iva jaloddhṛtāḥ / /५/ /
nandināpahṛte śukre gīrṇe cāpi kapardinā /
dānavā jajñire śūrā dīnamānaparākramāḥ६ / /६ //
vaimanasyaṃ paraṃ prāpto७ dānavānāṃ raṇendhakaḥ /
uvāca meghaninadaḥ saṃyugasthaḥ sa dānavaḥ / /७//
vikramya nandinā śukraṃ nayatā८ nayināṃ varam९ /
hṛtāni nodya sarveṣāṃ jīvitāni na saṃśayaḥ / /८ / /
pramathairnihatāndaityān kaḥ punarjīvayiṣyati /
bhārgavaṃ tamṛte śukraṃ१० konyo no११ dhārayiṣyati / / ९/ /
dhairyañca vikramastejaḥ satvaṃ vīryaṃ balaṃ dhṛtiḥ /
śatrubhirno hṛtaṃ sarvaṃ deve१२ śukrepavāhite / / 8.148.१०
bhārgavepahṛte१३ deve१४ mamāpi vyathitaṃ manaḥ /
na tvahaṃ saṃyugaṃ jahyāṃ१५ pramathaissamabhidrutaḥ / / १ १ / /
saṃstambhayata mābhaiṣṭa yudhyadhvamaribhiḥ saha /
sūdayiṣyāmyahaṃ sarvān pramathān saha nandinā / / १२ / /
adyaitān१६ vivaśān kṛtvā१७ hatvā ca tridaśānapi /
bhārgavaṃ mokṣayiṣyāmi pañjarasthaṃ yathā harim१८ / / १३ / /
sa cāpi yogī yogena yadi nāma svayaṃ prabhuḥ /
śarīrān१९ niṣkramettasya asmākaṃ śeṣapālitaḥ / / १४/ /
ityandhakavacaḥ śrutvā dānavā meghanardanāḥ /
pramathānardayāmāsurmarttavyakṛtaniścayāḥ / / १५ / /
- -- - -- - -- - -- - -- - - - --
६ hīnanānaparākramāḥ (?) / ७ dṛṣṭvā - kha. / ८ nayinā - ka., jayinā? - kha. / ९ varaḥ - ka. / १० śukraṃ ka / ११ me - kha / १२ devaiḥ - kha. / १३ prahṛte - kha / १४ devā ( vai?) - kha, / १५ jahya - ka kha. / १६ adaityān - ka., pramathān - kha. / १७ hatvā - ka. / १८ siṃhaṃ pañjaragaṃ yathā - kha. / १९ udarāt (?) /
- -- - -- - -- - -- -- - -- - -- -
774
tatra ṣāṇāsivajraughaiḥ kaṭaṅkakaṭaśilopalaiḥ /
anyonyamavakṛntantaste cakruḥ२० kadanaṃ mahat / /१ ६ / /
kārmukāṇāṃ vikṛṣṭānāṃ visṛṣṭānāṃ ca patriṇām /
nipātyatāmasīnāṃ ca śabdobhūd bhṛśadāruṇaḥ२१
bhagnadhvajapatākāni kṣīṇapraharaṇāni ca /
rudhirāsrāvacitrāṇi२२ vraṇākusumitāni ca / /१ ८/ /
pipāsitāni śrāntāni२३ hatavājigajāni ca /
samudrāmbarakalpāni balānyāsan samantataḥ / / १ ९//
atha bhūyo gajendreṇa caturdantena garjatā /
añjanācalakalpena añjanadvipavarcasā / /8.148.२ ० / /
satūṇīrapatākena aṃkuśāroṣitena ca२४ /
jambho dānavaśārdūla abhidudrāva nandinam //२ १ / /
gajaskandhagato daityo babhau jambhaḥ satomaraḥ /
kṛṣṇāparvataśṛṃgasthassabalāka ivāmbudaḥ / / २२ / /
stabdhalāḍatgūladṛkkarṇaḥ prasāritamahākaraḥ /
cadito dānavendreṇa samadhāvanmahāgajaḥ / / २३ / /
yugānterṇavavātasya anaupamyo yathā javaḥ /
anaupamyastathā tasya javo nāgasya dhāvataḥ//२४/ /
turaṅgā ye ca mātaṅgā pramathā ye ca dānavāḥ /
tasya mārgādapakrāntā mṛtyoriva yathā narāḥ / / २५//
taṃ mattanāgaṃ dhāvantaṃ nadantamiva nīradam /
vārayāmāsa balavān vikramya sa vināyakaḥ
sa taṃ devavaro dantī२५ kariṇaṃ२६ parvatopamam२७ /
prakīrṇena karāgreṇa pramukhebhijaghāna२८ ha / /२७/ /
- - -- - -- - -- - - -
२०. mavakṛntantaḥ pracakruḥ - ka. / २१ dāruṇām - ka / २२ rudhirasravacitrāṇi - kha / २३ bhibhūtāni - kha. / २४ ropitena ca(?) / २५ nandī - kha, / २६ kiriṇaṃ - ka. / २७ parvatatviṣaṃ - ka. / २८ prabhukhomijaghāna (?) /
- - -- - - - -- - - -
775
vināyakenābhihato nāyakaḥ sarvahastinām /
sa rujā ghorayā nunno muhūrttamabhavajjaḍaḥ / /२८ //
athāśvasya ca२९ viśramya३० saṃvartyātmakaraṃ३१ karī /
vināyakamurodeśe३२ tāḍayāmāsa nardayan३३ //२९/ /
sa vindhyakūṭakalpena tena nāgena tāḍitaḥ /
padātpadaṃ na calito mahāsatvo vināyakaḥ / /8.148.३ ० //
nāsayā sa gṛhītvā taṃ nāsāyāṃ३४ dānavadvipam /
ākṣipya pātayāmāsa girivarṣmā३५ vināyakaḥ //३ १ / /
sa siṃha iva siṃhena vanamadhye nipātitaḥ /
rarāsa visphurannāgo megho vāyvāhato yathā / /३ २//
taṃ nāgaṃ pātayayānaṃ tu nāgavaktramasṛksravam३६ /
bibheda tomareṇāśu kareṇārka ivāmbudam //३ ३ / /
mocayantaṃ tu caraṇau grīvāyāṃ dānavottamama /
tenaiva tomareṇātha ājaghāna vināyakaḥ //३४/ /
sa suprahārābhihato gajavaktreṇa dānavaḥ /
cakṣāra rudhiraṃ jambho nirjjarāmbho giriryathā //३ ५//
punaścāsya vadhākāṃkṣī asiṃ jagrāha vīryavān /
tasyodyatāsernadataścicchitsorjambhakandharām३७ //३ ६ //
asiṃ kujambhaściccheda garuḍaḥ pannagaṃ yathā /
tañcāpi suvikṛṣṭena śareṇāsṛgbhujā tadā //३७/ /
kujambho hyahanadbāhau vajreṇendra३८ ivācalam /
sa dṛḍhābhihatastena ghūrṇitassālavṛkṣavat३९
kujambhamabhidudrāva kesarī kuñjaraṃ yathā /
samucchritakaro devastaṃ dānavamabhidravan
- - -- -- - - - - -- -
२९ sa (?)/ ३० vikramya - kha. / ३१ saṃvardhyātmakaraṃ - kha. / ३२... muroddeśe - ka. kha. / ३३ nirdayaṃ - ka. / ३४ nāsayā - ka / ३५ va (dha) rmmā - kha. / ३६... vasrajam - -kha. / ३७ ciccheda jambhakastadā - kha. / ३८ vajendreṇa - ka. / ३९... stālavṛkṣavat - kha. /
- -- - - -- -- -- - --
776
airāvata ivābhāti balodvṛtto vināyakaḥ /
vyaṃsastaṃ४० dhāvamānaṃ tu kujambhavadhakāṃkṣiṇam / /8.148.४० / /
vavāra sa gatoṃsena४१ pātayāmāsa taṃ४२ kṣitau /
vyaṃsamaṃsena४३ hatvā tu nāgavaktro mahābalaḥ / /४१ / /
kujambhasyāntikaṃ prāpa४४ siṃhasya śarabho yathā /
kujambhastasya bhitvā tu śareṇa karamudyatam / /४२//
gadayābhyahanan४५ mūrdhni mudgareṇa ca vakṣasi /
tribhiḥ prahāraiḥ sa babhau śoṇitākto vināyakaḥ /
nāgāyutasahasraujāstriprabhinna iva dvipaḥ / /४३ //
dharāyāṃ४६ nāsayādāya kujambhaṃ tu vināyakaḥ /
pracikṣepa mahāvīryo yathā bhūtabaliṃ naraḥ //४४/ /
kujambhe mandaraprakhye४७ vināyakabhujerite /
cukrudhurdānavāḥ sarve terdayaṃśca vināyakam / /४५//
sordito dānavaśatai४८ rnānayudhavitakṣitaḥ /
cacāra devo daityeṣu pṛṣateṣu yathā hariḥ / /४६ / /
sa dantaiścaraṇaiścāpi śuṇḍayātatayāpi ca /
mamarda dānavān kruddhaḥ kuñjaro naḍvalāniva //४७/ /
tato gaṇeśā hyapi४९ vīkṣya dānavairvināyakaṃ śastraśataiḥ parikṣatam /
gṛhītaśastrā gajasiṃhavikramā vimuktarāvāḥ śataśobhidudruvuḥ
tataḥ punaḥ śastrasahasravejitaṃ५० śarāsiśaktyṛṣṭinipātaduḥsaham /
gaṇāsurāṇāmasunāśanaṃ५१ mahad babhūva yuddhaṃ hatavājikuñjaram //४९/ /
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe aṣṭacatvāriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ५२
- - - - - -- - - --
४० stvaṃ - ka. / ४१ saṅgatāṃsena - kha., samanaṅgena - ka. / ४२ ca - kha / ४३ aṃśamaṃsena kha. / ४४ prāpya - ka., prāptaḥ - ka / ४५ gadayāsya hanan - ka, nyahanan - kha. / ४६ dhārayāṃ ( yat) - ka. / ४७ mandaraprasthe - kha. / ८८ gatai - kaḥ. / ४९... pi hi - ka kha. / ५० tejitaṃ - kha. / ५१ masunā- śananapradaṃ - ka. kha. / ५२ १९७ - kha. /
- -- - - -- - -- --
777
vyāsa uvāca१
nigīrṇo brāhmaṇaḥ sotha candrāvayavadhāriṇā /
kiṃ cakre koṣṭhagastasya devadevasya bhārgavaḥ / / १ / /
kathaṃ ca tapatāṃ śreṣṭho yogī yogena sa dvijaḥ /
na niḥsṛto yogabalād devadehānmahātapāḥ / / २ / /
andhakaścāsuraśreṣṭhaḥ sa tadā bhārgavaṃ vinā /
cakāra kathamāvāpaṃ२ gaṇeśaiḥ samabhidrutaḥ / / ३ / /
etanme sarvamakhilaṃ khilavedavidāṃ३ vara /
kathayasva na me tṛptiḥ śṛṇvānasyeśaceṣṭitam / /४/ /
sūta uvāca
athaivaṃ४ pṛcchatastasya vyāsasya munisattamaḥ /
sanatkumārokathayacchukrasyātha viceṣṭitam
sanatkumāra uvāca
nigīrṇe bhārgave tena bhūtomādevabandhunā /
andhako niṣprabho jajñe ghanaruddho yathā raviḥ / / ६/ /
dṛṣṭavā svasainyaṃ pramathairbhajyamānaṃ punaḥ punaḥ /
dudrāva rathamāsthāya svayamevāndhako gaṇān६ / /७/ /
śaravajraprahāraistairvajrāghātairddharā (?) iva /
pramathāḥ petirevanyāṃ nistoyā iva toyadāḥ / /८ / /
kroḍeṣūrukapoleṣu pṛṣṭhabāhūdareṣu ca /
ruruvu७rbāṇanirbhinnāḥ pramathāḥ kuñjarā yathā / / ९/ /
yāntamāyāntamaprāptaṃ prāptaṃ dūrasthameva ca /
apaśyadyaṃ yatastaṃ taṃ nirbibheda śarairbhṛśam / / 8.149.१० / /
bibheda śatamekena śatena ca śataṃ punaḥ /
sahasraṃ ca sahasreṇa koṭiṃ koṭyā tathaiva ca / / ११ / /
- -- -- - - -- - - -
१ sana u. - ka. / २ kathamāvādha - kha. / ३ bilavedāvidāṃ - kha / ४ athainaṃ - ka. / ५ surasattamaḥ - kha. / ६ gaṇam - ka / ७ rurudhu - ka. kha. /
- -- -- - - -- - - -
778
dhvajāḥ८ patākāśchatrāṇi९ vaijayantyoṅkuśāḥ kuthāḥ /
cāmarāṇi kirīṭāni kuṇḍalānyambarāṇi ca
pramathānāṃ bale yacca kampate dhāvatepi vā /
tatsarvaṃ cicchide tūrṇaṃ१० śarairandhakadānavaḥ
visphuliṅgān yathaivāgnirdhārāsārān yathāmbudaḥ११ /
sindhurājo yathodgārān१२ karāniva divākaraḥ
nādān siṃhā ivāraṇye sīkarāniva kuñjarāḥ /
mumoca bāṇām̐stīkṣṇāgrān parasainyavimardanān१३
andhake yudhyamāne tu niścayenāsurottame१४ /
asurā apyayudhyanta१५ niścayenāndhakādanu //१ ६/ /
nivātakavacā ye te anyonyasadṛśā bhṛśam /
cakruste bahavo yuddhaṃ rudraiśca bahubhiḥ saha / /१७//
kāleyāḥ ṣaṣṭisāhasrāḥ kālakalpā mahāsurāḥ१६ /
bāhujaiḥ ṣaṣṭisāhasraiḥ pramathairyuyudhuḥ saha / / १८//
prahrādaścānuhrādaśca saṃhrādaḥ śinibāṣkalau /
virocano balirbāṇaḥ kujambhothāvaniñjayaḥ / /१ ९//
añjakaḥ१७ kālanemiśca namucirvyaṃsa eva ca /
ekādaśaite prakhyātā ekādaśaraviprabhāḥ / /8.149.२ ० //
ekādaśaiva pramathānardayan kalahaiṣiṇaḥ /
prabhāmayaṃ vīrabhadraṃ viṭpatiṃ piṅgalaṃ tathā / / २१ //
vegapaṃ pavanādaṃ ca somārkāpyāyanāvapi /
saṃvarttakānalañcaiva१८ pāvakāpyāyanāvapi (?) // २२ / /
yakṣonnadaśca balavān vidyutkeśaśca rākṣasaḥ१९ /
prahrādapramukhairetairdānavairdevapuṅgavāḥ //२३ / /
- - - -- - --
८ dhvajān - ka. / ९.. cchatrāṇi - ka. / १० ciccheda sarvaṃ tattarṇū' (?) / ११. nivāmbudaḥ - ka. / १२ sindhurāja ivodgārān - ka. / १३ vimardanīm - ka. / १४ dānavottame - kha. / १५ asurā api yudhyanti - ka / १६ mahābalāḥ - kha. १७ andhakaḥ - ka., aja (jaṃ) kaḥ (?) / १८ ścaiva - -ka. / १९ dānavaḥ - kha. /
- - -- - - -- - -
779
vihastaśastrakavacāvṛtāḥ śastraśatācitāḥ /
dvārapālāśca rudraṇāṃ rudrāṇāṃ ye ca sūnavaḥ / /२४/ /
skandapāriṣadā२० ye ca ye ca śaktigaṇeśvarāḥ२१ /
te danostanayai२२ssārdhaṃ danoḥ putrānvayāśca२३ ye /
cakruḥ kṛtāntasadṛśāḥ kalahaṃ kalahapriyāḥ
tasmin tathā vartita saṃprahāre viśīrṇaharābharaṇasragastraiḥ२४ /
vyāviddhavastrā२५ vikasatsunetrā neduḥ surāḥ siddhagaṇāśca khasthāḥ / / २६//
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe ūnapaṃcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ२६
vyāsa uvāca
māyāvīryaṃ ca vīryaṃ ca andhakasyāmaradviṣaḥ /
sṛṣṭaṃ bhagavatā samyag devarūpanimittajam
nigīrṇo yasya devena śarīre bhārgavo muniḥ /
kathaṃ tu kṛtavāṃstatra devadevaśarīragaḥ / /२/ /
kathaṃ ca tapaso vīryād yogavīryācca sa dvijaḥ /
śvetābhrādiva vai candro niḥsṛto१ bhṛgunandanaḥ /१३ / /
etat kautūhalaṃ jātaṃ mamādya munisattama /
kathayeśānacaritaṃ bhārgavasya ca dhīmataḥ //४/ /
sūta uvāca
sa evamukto vyāsena padmagarbhasutaḥ prabhuḥ /
sanatkumārokathayacchivācchukrasya nirgamam / /५/ /
dehe tasya tadā śambhoḥ śukro vinihatadyutiḥ२ /
chidrānveṣī bhramanneva aniketo yathānilaḥ
- - -- - - -- - -
२० padā - ka. / २१ sa - ka., bhaktigaṇeśvarāḥ - kha. / २२.. stanayā - ka. / २३ putrāśrayāśca - kha / २४ hārābharaṇā - ka.,... sragastrāḥ - kha. / २५ vyāvidhyavastrā - ka / २६ १९८ - kha /
१ nibhṛto - ka. / २ vinihitadyutiḥ - ka. /
- - -- - - -- - -
780
sa lokānagnivarṇābhān rudrakoṭiśatairvṛtāna /
rudrakanyāvicaritān rudradehebhyapaśyata / /७ / /
kundenduśaṃkhavarṇānāṃ daṃṣṭriṇāṃ nakhināmapi /
dīrghalāṅgūlajuṣṭānāṃ sadarpāṇāṃ kṣamāvatām३ / /८ //
jvalanaprabhakeśānāṃ nandyāvartakadhāriṇām /
kiṃśukaprabhajihvānāṃ kailāsagirivarṣmaṇām / / ९/ /
agnibandhanabaddhānāṃ४ siṃhānāṃ bhīmarūpiṇām /
sahasraṃ dadṛśe dehe devadevasya bhārgavaḥ / / 8.150.१० / /
surāṃśca sendrān sādityān५ sāpsarogaṇamānavān६ /
gaṇeśāsurayuddhaṃ ca sopaśyaddharadehagaḥ७ / / ११ //
varṣāṇāṃ tu śataṃ kukṣau bhramamāṇo bhavasya saḥ८ /
na tasya dadṛśe chidraṃ śuceriva yathā kaliḥ / /१ २ / /
yogamapyasya saiśvaryamaṇimādiguṇānvitam९ /
prajahāra mahādevo manovāgyatacetasaḥ१० / / १३ / /
atha śabdo mahānāsīt pramathāsurasainyayoḥ /
taṃ śrutvā śabdamāvigno bhārgavaḥ pratibodhitaḥ //१४/ /
sontargata umābharturbrāhmaṇastapasaidhitaḥ११ /
tuṣṭāveṣṭaiḥ stavairdevaṃ somaṃ somavibhūṣaṇam / / १ ५/ /
āpadbhāvaṃ prapannasya tasya devena śūlinā /
liṅgena niṣkramasveti prasādābhyudayaḥ१२ kṛtaḥ / /१ ६//
sūkṣmarūpastato bhūtvā sa śukro munisattamaḥ /
śukravanniḥsṛto liṅgād devadevasya dhīmataḥ / / १७//
śukravanniḥsṛto yasmācchiśnād bhārgavanandanaḥ /
tasmācchukra iti khyātiṃ gato gatimatāṃ varaḥ / / १८ / /
- - -- - - -- - -
३ ? ४ ? ५ ādityān - ६. apsarogaṇamānavān - ka. ७ apaśyaddharadehajaḥ - ka. / ८ ca - ka / ९ gagānvita. - khe / १० vāgyatacetasaḥ - ka, / ११ stapasedhitaḥ - ka kha. / १२ prā ( pra) sādaḥ pa rama - kha. /
- - -- - - -- - -
781
vandamānaśca१३ tenoktaḥ payodapatiketunā /
śukravanniḥsṛto medya yasmāttvaṃ bhṛgunandana / / १ ९/ /
karmaṇā tena śukrosi mama putraśca gamyatām /
ityevamukto devena śukrorkasadṛśadyutiḥ / /8.150.२ ० / /
viveśa dānavānīkaṃ meghānīkaṃ śaśī yathā१४ /
taṃ dṛṣṭavā candrasaṃkāśaṃ candrodayanibhodayam / / २१ / /
candrodaye yathā nṝṇāṃ prītirāsīt suradviṣām /
te dṛṣṭavā danudaiteyāḥ śukraṃ candrasamaprabham / / २२ //
sarve siṃharavām̐ścakruḥ१५ saṃprahṛṣṭā yuyutsavaḥ /
nihatā dānavā ye tu pramathairjitakāśibhiḥ / / २३ / /
tānāgatānmṛtyumukhānmenire bhārgavāgamāt१६ /
vavandustaṃ१७ nananduśca praseduśca१८ mahāsurāḥ / /२४//
śukrodayamudaṃ lebhe sa dānavamahārṇavaḥ /
yathā candrodaye nityaṃ sāgaro rākṣasairyutaḥ
atha śākho viśākhaśca chāgavaktraścaturmukhaḥ /
nandī ca somanandī ca nandiṣeṇaśca vīryavān / / २६ / /
ghaṇṭākarṇaḥ śaṃkukarṇaḥ kuṇḍodaramahodarau /
viṭpatirvīrabhadraśca sa ca devaḥ prabhāmayaḥ / /२७/ /
saṃvartakānalorvau१९ ca yaśodīpto२० vibhākaraḥ /
vegapaśca२१ śikhaṇḍī ca tāmracūḍaśca kukkuṭaḥ२२ / / २८ / /
annadaḥ piṅgalo yakṣaḥ piṅgalaśca vaṭuḥ२३ paṭuḥ /
vidyutkeśaḥ sukeśaśca rākṣasau cāparājitau / / २९ / /
ete cānye ca gaṇapā lokapālasamatviṣaḥ /
viviśurdānavānīkaṃ śukrodayasamuddhatam /, 8.150.३० / /
- - -- - - -- - -
१३ vandyamānaśca - ka. / १८ śaśiryathā - ka kha. / १५ cakrussarve siṃhanādān., nā (na) dām̐.. - kha. / १६ śukrodgamāt - ka. kha. / १७ vavanduśca - ka. kha / १८ prakṣyeduśca - kha / १९ saṃvarttakānalokau - kha., nalovau - ga / २० dīptau - ka. ga. / २१ veṇapaśca - ka., chagapaśca - ka. / २२ kurkuṭaḥ - kha. / २३ paṭuḥ - ka. /
- - -- - - -- - -
782
atha vāditraśabdāstu siṃhanāharavaiḥ saha /
babhūvuḥ senayorugrāḥ sarvabhūtaprakampanāḥ / / ३१ //
tataḥ prahararṇerghoraistuṇḍanirvāpitaistalaiḥ२४ /
parasparaṃ samāsādya nirjaghnuste२५ parasparam / /३ २ / /
nandīśvaraṃ puraskṛtya kārttikeyañca ṣaṇmukham /
mṛdranti२६ pramathā daityān sarpām̐stārkṣya ivāhave / /३ ३ //
asipātāvalūnāgrā muśalāhatamastakāḥ /
dānavāḥ śerate bhūmau vajrabhinnā ivācalāḥ
śaranirbhinnanirbhagnāḥ२७ saṃbhagnoruprabāhavaḥ
ririṅgussamare२८ daityāḥ sarpāstārkṣyārditā iva //३५/ /
bhagnatrikorujaghanā२९ ghanabāṇāvapīḍitāḥ३० /
daityā viniṣṭanantyārttāstoyapūrṇā ivāmbudāḥ / /३ ६//
tasmin gaṇapadaityānāṃ mathane bhṛśadāruṇe /
babhūva pūrṇā३१ daityānāṃ३२ dharā dyauriva nīradaiḥ / / ३७//
kirīṭairmukuṭairhārairvalayābharaṇāṅgadaiḥ /
pārihāryaissa३३ keyūraiḥ śroṇīsūtraissakuṇḍalaiḥ३४ / /३८//
śirastrairmaṇibhiḥ śubhrairgraiveyairapi suprabhaiḥ /
sragdāmaiścārukusumairnetrai ratnāgrabāhubhiḥ३५ / / ३९ //
astraiḥ śastraiśca vastraiśca chatrai३६ ścendusamaprabhaiḥ /
raktakuṃkumacitrāṅgī३७ nānābharaṇabhūṣaṇā३८ / /8.150.४० //
dhanāḍhyā strīrivābhāti tatra tatra raṇāvaniḥ /
siṃhānāmiva dṛptānāṃ hastināmapi vā yathā / /४१ //
utsāhobhūd gaṇeśānāṃ dānavān saṃmaprardatām /
te hanyamānāśaraṇā३९ bhayārttāḥ śaraṇārthinaḥ / /४२/ /
- - -- - - -- - -
२४ nirghācitaistalaiḥ - kha. / २५ nijaghnu - ka.. / २६ mamarduḥ (?) / २७ nirmmagnāḥ - kha. / २८ raraṅaguḥsamare - ka. / २९ trisā (kā) sthijaghanā - kha. / ३० bāṇagrapīḍitāḥ (?) / ३१ deva - kha. / ३२... dityānāṃ - ka., divyānāṃ - ga. / ३३ parihāryaiśca - kha / ३४.. ssabandhanaiḥ - kha / ३५ ratnāgrabā- hubhiḥ - ka / ३६ tīkṣṇaiḥ - kha. / ३७ raṇakuṅkumacitrāṅgī - ka. kha. ga. / ३८ bhūṣitā - kha. / ३९ āhanyabhānāśaraṇāḥ - kha, /
- - -- - - -- - -
783
pramathairanubaddhāśca dānavāḥ sāgaraṃ śritāḥ /
dṛṣṭvā tadrecitaṃ४० sainyaṃ dānavaiḥ pramathārditaiḥ / /४३ //
praviṣṭeṣu ca daityeṣu sāgaraṃ makarālayam /
bhārgavaḥ sumahātejā yathāgniriva mūrchitaḥ / /४४/ /
sa samudrālayān daityāñchaśāpa kupito bhṛśam /
yasmātsahāyānutsṛjya māṃ cāpi pitṛvaddhitam / /४५/ /
prāṇatrāṇārthamabalāḥ praviṣṭāḥ stha४१ payonidhim /
tasmāttatraiva nirhrīkā४२ mama śāpaparikṣatāḥ
mīnabhāvamanuprāptā४३ jātājātā bhaviṣyatha /
yāvallokā bhaviṣyanti parvatāśca sasāgarāḥ //४७/ /
tāvadyūyaṃ jale matsyā bhaviṣyatha jalecarāḥ /
naramāṃsāśanāḥ pāpā narabhakṣyā bhaviṣyatha //४८/ /
kṣapayiṣyatha macchāpaṃ varṣakoṭīśatānyuta /
iti śāpahatān śeṣān४४ kṛtvārṇavajalaukasaḥ४५ /
virarāma mahātejāḥ śukraścandrasamadyutiḥ //४९/ /
sanatkumāra uvāca
tataste vārdhitoyeṣu guruśāpahatāsurāḥ /
sāyudhāḥ satanutrāśca dṛśyante daṃśitāśca ha / /8.150.५० //
andhakaṃ tu tataḥ śukraḥ४६ śukrāribhayavihvalam४७ /
uvāca pāṇinā spṛśya jīvayanniva taṃ girā / ५१ / /
mābhaistvaṃ४८ dānavaśreṣṭha pratiyudhyasva४९ śatruṣu /
ahaṃ tvāṃ dhārayiṣyāmi āhāra iva jīvitam //५२ / /
ityevamuktaḥ śukreṇa sondhako dānaveśvaraḥ /
evametaditi procya rurodha pramathān raṇe / /५३ / /
- - -- - - -- - -
४० tadracitaṃ - kha. / ४१. stu - ka. ga. / ४२ nistī (śrī) kā - kha. / ४३ grāsabhāvamanuprāptā - ka. ga. / ४४ caitān - kha.. teṣāṃ - ga. / ४ ra jalaukasān - ka. ga. / ४६ śukāḥ - ka / ४७ śukrāriṃ - ka / ४८ bhīstvaṃ - ka. / ४९.. buddhasya - ka., yuddhasva kha. - ga. /
- - -- - - -- - -
784
tataḥ praviṣṭeṣvasureṣu sāgaraṃ nihanyamāneṣu ca śaṅkarānugaiḥ /
dadhāra sarvānpramathān tadāndhako५० nadīnadān bhūrijalo yathārṇavaḥ / /५४/ /
sa nandinaṃ dvādaśabhiḥ parābhinat tadāndhakaḥ pañcabhireva cāgnijam /
viśākhaśākhau daśabhiḥ śatena ca sa naigameṣaṃ pratutoda dānavaḥ / /५ ५ /
sa vīrabhadraṃ ca tathā ca viṭpatiṃ prabhāmayaṃ yakṣavaraṃ ca piṅgalam /
vibabheda bāṇaistapanīyabhūṣaṇairyathāṅkuśāgrairiva hastipo gajam५१ / /५ ६; /
na sosti tasmin purato na pṛṣṭhato hayo gajo vā pramathothavetaraḥ /
śarānna yo dhārayatendhakeritān pradīptakālānalasūryasannibhān / /५७ //
vivṛścitāścandanavad gaṇeśvarā bhujodare vakṣasi५२ mūrghni cāsakṛt /
nirudyamāstasthuramitranandanā yathā gajāḥ pañjarabandhabandhanāḥ५३ / /५८//
tatosuraiḥ siṃharavāstadā kṛtāḥ saśaṃkhabherīśatadundubhotkaṭāḥ५४ /
punaśca yuddhaṃ prababhau bhayānakaṃ gaṇeśvarāṇāṃ saha dānaveśvaraiḥ //५९/ /
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe suraśāpe pañcāśaduttaraśatatamodhyāyaḥ
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0