Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 8.14

8.14.1

[https://sa.wikisource.org/s/aj7 pūrvavartī pṛṣṭhaḥ(adhyāyāḥ १२१ - १३०)] | [https://sa.wikisource.org/s/anu āgāmī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ १४१ - १५०)]
sanatkumāra uvāca
athāpaśyattadāyātān bhagavān gaṇanāyakān /
svairanīkaissubahuśaḥ sannaddhān yuddhalālasān

8.14.4

diṇḍiñca bhārabhūtiñca somaśarmāṇameva ca /
karikaṃ meghanādaṃ ca udaremaṇimeva ca / /२ / /
āsattiṃ dhūtapāpaṃ ca candramaulinameva ca /
ādityamālaṃ vikrāntaṃ sukeśaṃ ca mahābalam / /३ //
tālaketuṃ jvarañcaiva daṇḍapāṇinamūrjitam /
etāṃścānyāṃśca vikhyātān guhyām̐śca gaṇanāyakān

8.14.11

mahāgaṇapatiñcaiva khoṭhāmudgarameva ca /
saṃpūjya bhagavān sarvān prasādya१ ca punaḥ punaḥ / /५//
------------------------------------------------------
५९... mīśvaraṃ - ka. kha. / ६० viprahāyānyakāryāṇi - ka. / ६१ mudyatān - ka. /
१ prasahya (?) ka., saṃbhāṣya - gha. /
724
uvāca meghanirhrādaḥ śatadundubhinisvanaḥ /
dānavaiḥ saha yūyaṃ me yoddhumarhatha sattamāḥ / / ६ / /
yūyameva gaṇādhyakṣāḥ paryāptāstānprabādhane /
tasmādyūyaṃ mahāsatvāḥ sagaṇāḥ sapadānugāḥ /
gacchadhvaṃ saṃvināśāya pūjitosmi mahābalāḥ / /७/ /
ta evamuktā devena praṇamya śirasā haram /
viprajagmurmahātmāno devopi saṃpratiṣṭhata२ / / ८ //
tataḥ samabhavacchabda udadheriva bhidyataḥ /
andhakāsurasainyasya mandaraṃ samupeyuṣaḥ / / ९/ /
niśamya dānavārāvaṃ śrotrāyāsakaraṃ bhṛśam /
pramathā३ rurudhurghoraṃ४ yugānte jaladā iva / / 8.131.१० / /
tāvanyonyabaloddhūtāvabhūtāṃ५ sainyasāgarau /
pralayānta ivoddhūtau bhidyamānau mahārṇavau

8.14.21

devadeva uvāca
juhudhyarivināśāya६ brahmannasmajjayāya ca /
tvaṃ cāpi nandin rakṣasva sarvairetairgaṇairvṛtaḥ / / १ २/ /
ākāśasthāśca ye hyete nadantyambumuco yathā /
ākāśagāneva ripūnete bādhantu७ dānavān / / १३ / /
sanatkumāra uvāca
ityuktau tau prārabhetāṃ८ kartuṃ bhagavato vacaḥ९ /
bṛhaspatirjuhāvāgniṃ nandī cāpi rarakṣa१० tam११ / / १४/ /
vyāyacchadbhirmahadbhiśca pramathairmandaro giriḥ /
viprasthita ivābhāti srastakuñjarakesariḥ / / १ ५/ /
tatondhakabala dṛptaṃ dṛṣṭvā siṃhabalaṃ yathā /
ārohamāṇaṃ tattūrṇaṃ cālayattamivācalam१२ / / १ ६/ /
--------------------------------------------------------------
२ samatiṣṭhata - ka. / ३ prathamā - kha, / ८ ruruvurghāraṃ ( ?) / ५ bhavatu - ka., babhatuḥ - kha / ६ juhvata /- rivināśāya - ka., juhvato... - kha. / ७ dhāvantu - yvra. / ८ prārabhete - ka.,. taṃ - kha. / ९ ityuktosau cakārāśu tattatkarma vicārya ca - gha. / १० rarakṣi - kha / ११ tām - ka., saḥ - gha / १२ cālayanta- mivācalam - ka. kha. /
725
tato halahalāśabdaḥ pramathānāmajāyata /
daityān vārayatāṃ yuddhaṃ tarupāṣāṇasāyakaiḥ / /१७//
dānavā vāryamāṇāstu pramathairjitakāśibhiḥ /
vidārya pramathānīkaṃ śīghramāruruhustadā / / १८//
pramathā hyapi nissaṅgaṃ१३ yoddhavyamiti niścitāḥ /
cicchidurbibhiduścaiva paphaluśca suretarān१४ / / १ ९/ /
gṛhṇīṣva१५ muñca tiṣṭheti sthitastvaṃ kiṃ kariṣyasi /
evaṃ vācaḥ samuttasthuḥ pramathāsurasainyayoḥ / /8.131.२ ० / /
samūlāgraistaruvaraiḥ१६ parvataiśca sapādapaiḥ /
anyonyaṃ cūrṇayanti sma nirghṛṇāḥ pramathāsurāḥ

8.14.28

tato dākṣāyaṇīputrairdakṣādhvaravināśanāḥ /
parāṅmukhā na śakitāḥ kartuṃ bhaktyaparāṅmukhāḥ१७
sanatkumāra uvāca
arohaṇecalāgrasya१८ aśaktān nirjitān ripūn /
devopalabhya pramathānavārayadaśeṣataḥ / / २३ / /
devadeva uvāca
ārohantu danoḥ putrā१९ mandaraṃ cārukandarama /
krīḍārthaṃ mama yudhyadhvamebhissaha gaṇādhipāḥ / / २४/ / dadṛśuranekacārukuñjasthitamṛgarājavimuktabhīmanādam /
prasṛtagajakulābhighātarugṇa२० kṣitiruhapuṣpasamācitapradeśam bhujagapatiśiromaṇipradīpapratihatacāruśilāgṛhāndhakāram /
śiśiravimalanirjharāmbuvegasphuṭitamahopalajāladṛṣṭarandhram / /२६//
kvacidabhinavatāmrapallavāgrapratihatabāladivākarāśujālam /
kvacidamaravilāsinīmukhendupraviracitasphuṭacārupatralekham२१ / / २७/ /
-------------------------------------------------------------------
१३ sannaddhaḥ - - kha. / १४ paretarāṭ - ka. / १५ gṛhṇīṣva - ka. kha. / १६ samūlāgraistaruvaraiḥ - ka. / १७ bhakta parāṅmukhāḥ ka / १८ vanāgrasya - gha / १९ ārohata yadākāmaṃ - gha / २० bhugna (?) / २१ citralekham - kha. /
726
kvacidanilavidhūtacārupuṣpastabakavicitritakānanapradeśam /
sphaṭikamaṇiśilā२२ talopaviṣṭasthitakapiyūthavilokitātmadeham

8.14.34

surayuvatiniketabarhikekāśravaṇasukhapratibuddhasiddhasārtham /
kamaladalarajaḥsugandhitoyasthitakalahaṃsakalapralāparamyam / /२९/ /
dinakarakarataptasūryakānta२३ pravigalitāgnivilīnahemadhātum /
kvacidabhi२४ patitāṃśucandrakānta२५ pravisṛtaśailanadīvikīrṇatoyam / /8.131.३ ० // varaharikaravajrasannipātasphuṭitamahāgajakumbha२६ mauktikaughaiḥ२७ /
sitakusumacayairiva prakīrṇaiḥ kvacidupaśobhitavistṛtopakaṇṭham / / ३१ / /
pramuditagaṇabhairavāṭṭahāsaprasṛtamahāravapūritāntarālam /
tarugahanalatāgṛhāntalīnapramuditasiddhavadhūpranṛttaramyam / / ३ २/ /
bahukaṭakavicārimattanāgaṃ२८ bahumṛgaśāva२९ nipītanirjharāmbum३० /
bahuviṣamataṭaprapātakuñjaṃ३१ bahuvidhagulmalatāvatānavṛkṣam

8.14.37

marakatamaṇipadmarāgaśṛṅgadyutiśabalīkṛtapādapādapāgryam /
alikulakalakokilāvinādapracuravināditacārukānanāntam //३४/ /
yasmin३२ sadā pramuditā jitamṛtyuśokā
gorocanāñjanaśilālanidhānasiddhāḥ /
siddhāḥ sadā pramuditā vanitāsahāyā३३
stiṣṭhanti candrakiraṇopamacāruhārāḥ // ३५/ /
vidyādharāḥ३४ priyatamāvinibaddharāgāḥ
pīneṣu tuṅgataṭavatsu payodhareṣu /
dhātūtkarairharitaraktapiśaṅgavarṇai-
ryatrālikhanti३५ vividhān kusumāvataṃsān / / ३ ६/ /
yasmina sadā suratakheditagātrayaṣṭayaḥ
kāntāgrahastaviniveśitahastapadmāḥ /
sevanti nirjharajalapraṇayātiśīta३६
mabhyāgataṃ३७ pavanamapsarasotihṛṣṭāḥ३८

8.14.43

-------------------------------------------------------------
२२ śikhā - ka / २३. tāpasūryakānta - ka. kha / २४. dara - ka kha. / २५ candrakānti - ka. / २६ gaṇḍa (?) / २७ muktikaugham - kha., mauktikaughā - kha. / २८ vicāritamattanāgaṃ - kha / २९ sārtha - kha. / ३० nirjharodam - (?) / ३१ kūjad - kha. / ३२ tasmin - ka / ३३ vinitāsahāyāḥ - ka. / ३४ vidyādharā - ka. kha. / ३५ kiranti - ka. / ३६ gīta - kha / ३७ manyāgataṃ - kha. / ३८... dhihṛṣṭāḥ - kha. /
727
nūpurarāvavibodhitahaṃsaṃ hasatanūruhaghaṭṭitapadmam /
padmarajoruṇitāmalatoyaṃ toyapariṣkṛtakāñcanaśṛṅgama / / ३८//
śṛṅgasamutthitacandanavṛkṣaṃ३९ vṛkṣasamāsthitakokilavṛndam /
vṛndavimuktagajendraninādaṃ nādabhayākulitarkṣatarakṣum४० / /३९//
ṛkṣatarakṣunilīnanikuñjaṃ kuñjaguhāmukhanirgatasiṃham /
siṃhavidāritanaikapakumbhaṃ kumbhavinirgatamauktikaratnam / /8.131.४०/ /
ratnamayūkhavibhāsitapṛṣṭhaṃ pṛṣṭhasamāsthitaśaṅkarapādama४१ /
pādasamutthitapādapaṣaṇḍaṃ४२ ṣaṇḍalatākusumotkaramārgam / /४१ //
mārgamārgamaṇitoraṇacitraṃ citracitramaṇitoraṇapaṭṭam /
paṭṭapaṭṭaviniveśitapuṣpaṃ puṣpapuṣpaparicumbitabhṛṅgam / /४२ / /
nānādhātuvicitranitambaṃ nānāpuṣpalatāgṛharamyam /
nānāmattavihaṅgamaghuṣṭaṃ nānāśṛṅgasamāsthitasiddham४३

8.14.48

tanmandaraṃ vividhacāraṇasiddhasaṃghai४४ ramyaṃ svayaṃ trinayanena kṛtādhivāsam /
daityāstadā bhagavatānumatapraveśāḥ sarve samāruruhurātma(?) jayaiṣiṇaste४५ / /४४//
tato visṛṣṭāḥ pramathairārohanta diteḥ sutāḥ /
manvānāḥ pramathā bhītā nivṛttā iti satvaram //४५/ /
mandarasya tataḥ pṛṣṭhe nānādrumasamākule /
baddhaskandhāḥ४६ sthitā daityā ādityasadṛśaprabhāḥ / /४६//
sa mandaro bhīmaśilopaladrumo vivṛddhaśārdūlatarakṣuvāraṇaḥ /
mahāsurairdarpitavājivāraṇairvikīryate megha ivānilai४७rbhṛśam४८ / /४७//
kṣipanti śubhrābhranibhāḥ śilāḥ kvacit tarūnsamutpāṭya nadanti meghavat /
nivāryamāṇāḥ pramathān४९ samārdayan vaneṣu siṃhā mṛgayūthapāniva

8.14.5

tatastu tad gajarathavājidānavaiḥ samāvṛtaṃ kṣubhitamahodadhiprabham /
virājate ditisutabāhupālitaṃ vanaṃ yathā mṛgapatibāhupālitam //४९/ /
iti skandapurāṇe andhakayuddhopakrame mandaravarṇanaṃ nāma ekatriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ
---------------------------------------------------------------------
३९ - samucchritacandanavṛkṣaṃ (?) / ४०. .kulamṛkṣatarakṣum - ka / ४१ samarpitaśaṅkarapādam - kha. / ४२ samucchrita- -pādapaṣaṇḍaṃ (?) / ४३ samāśritasiddham (?) / ४४ siddhasaṃghaṃ - kha. / ४५ śatrujayaiṣiṇaste - ka. kha. / ४६ baddhaskandhā - ka. kha. / ४७ ivānalai - ka. kha. / ४८. rvṛtam - ka. / ४९ pramathāḥ - ka. kha. /
728
sanatkumāra uvāca
mandaraprasthamāsādya sondhako dānavādhipaḥ /
prāñjaliḥ śukramāhedaṃ śakrārkasadṛśadyutim१ // १ / /
andhaka uvāca
prāptāḥ sma bhagavañchailaṃ२ mandaraṃ cārukandaram /
pramathairbhīmasaṃkāśaiḥ sanniruddhaśilātalam / / २ / /
khecarā māyinaścaiva yoginaśca mahābalāḥ /
prasabhaṃ dānavairjetuṃ३ na śakyā gaṇanāyakāḥ / /३ //
prāyeṇa balavantopi hyupāyenaiva sādhavaḥ /
kāryeṣvādau pravartante paścāttu viparītavat४ / /४/ /
tadupāyaṃ५ samāsthāya viśeṣeṇa samāhitāḥ /
pramathān saṃprabādhāma yathā vā rucitaṃ tava६

8.14.23

sa tvamasmajjayaprepsurdānavānāṃ jayāya ca /
kuru deva girivyūhaṃ paravyūhavidāraṇam७ // ६/ /
ke ceme sūryakoṭīnāṃ prabhāvarṇavapurdharāḥ /
pramathānīkamadhyeṣu sthitāḥ paśyanti māṃ muhuḥ //७/ /
sanatkumāra uvāca
tatondhakavacaḥ śrutvā kruddho daityapurohitaḥ /
uvāca daityādhipatiṃ gopatiṃ darśayanniva / /८/ /
śukra uvāca
ya eṣa madhupiṅgākṣastryambakaścandrabhūṣaṇaḥ /
vyāghracarmāmbaradharo deva eṣa pinākadhṛk / /९//
yastveṣa kapisiṃhāsyo nīlavastraścaturbhujaḥ /
taruṇārkasamo bhāti nandyeṣa gaṇanāyakaḥ // 8.132.१० / /
tanuruccognisaṃkāśo ya eṣognirivojjvalaḥ /
brāhmaṇādhipatirhyeṣa८ bṛhadbuddhirbṛhaspatiḥ / /१ १ / /
----------------------------------------------------------------
१ sahasrārkasamadyutim - gha / २ te prāptāḥ sma vayaṃ śailaṃ - gha. / ३ prasabhairdānavairjetuṃ - ka. / ४ tato vijaya- māpnuyuḥ gha. / ५ tamupāyaṃ - ka. kha. / ६ vacaḥ - kha. / ७ vidhāraṇam (?) / ८... patiryeṣa - ka. kha. /
729
ya eṣa nātidūrastho vṛṣaketostriśūladhṛk /
eṣondhaka mahākāyo mahāgaṇapatirvaraḥ / / १२ //
yaiṣa९ āsthāya kūjantaṃ bhāti citrakalāpinam /
mayūraṃ bālasūryābhaḥ śaktipāṇirmahābalaḥ / / १३ / /
brahmaṇyo brahmanirato brahmacārī yatavrataḥ /
skanda eṣa१० hi devānāmagraṇīrdānavā raṇe११ / / १४/ /
ya eṣa tāmracūḍasthastāmracūḍaśilāprabhaḥ१२ /
śaktimullolayan१३ bhāti१४ toyadastaḍitaṃ yathā / / १५ / /
kākapakṣadharo hyeṣa pūrṇacandranibhānanaḥ /
viśākho nāma kaumāraḥ१५ kaumārabrahmacaryavān // १ ६//
taruṇastaruṇaprajñastaruḥ śākhāyuto yathā /
svāhāyāstanayo hyeṣa śākho nāma१६ mahādyutiḥ / / १७/ /
etasya yo hyasau pārśvaṃ१७ savyamāvṛtya१८ tiṣṭhati /
darśayānaḥ pradeśinyā māñca tvāñca punaḥpunaḥ / / १ ८/ /
meṣamāsthāya balavān bāla१९ eva२० vyavasthitaḥ /
naigameṣa iti khyāta eṣondhaka harātmajaḥ२१ // / १९ //
caturbhireṣa putraistu dṛśyatesurahā vṛtaḥ /
devaiścaturbhiḥ saṃpṛkto yathaiva hi pitāmahaḥ / 8.132.२० / /
devamīśaṃ maheṣvāsaṃ nandisūnupurassaram२२ /
vyatiyudhyā२३ suraśreṣṭha manmantraparipālitaḥ२४ / /२ १ / /
pramathairnihatān daityān śataśotha sahasraśaḥ /
ahamutthāpayiṣyāmi śasyāni jalado yathā / /२२ / /
-----------------------------------------------------------------------------
९ ya eṣā - -ka, ya eṣo. - kha / १० eṣo - ka. kha / ११ dānavānṛṇe - ka kha., dānavādhipa/ - gha. / १२ cūrṇaśilāprabhaḥ - ka., cūḍānakhi... - gha. / १३ mullālayan - ka.,... mullāpayan - gha. muttolayan (?) / १४ yāti - gha. / १५ gaṇapaḥ - gha. / १६ viśākhopi - gha. / १७ pārśve - ka / १८ samāśritya ca - gha. / १९ bala - kha. / २० evaṃ (?) / २१ mahātmajaḥ - ka / २२ purandaram - ka / २३ vidhiyukta - ka. / २४... samantraparipālitaḥ - ka. kha. /
730
sanatkumāra uvāca
taṃ२५ bhārgava iti procya dānavān२६ dānavādhipam /
girivyūhena tatsainyaṃ prākramad vyūhituṃ tataḥ

8.14.24

mūlendhakarathaṃ kṛtvā sāndhakaṃ sāśvasārathim /
pādātai२७rbahusāhasraiḥ pādān tasya cakāra ha

8.14.25

teṣu pādasahasreṣu girivyūhasya dānavaiḥ /
vṛkṣaśailaśilāsaṃghān kārayamāsa bhārgavaḥ

8.14.26

koṭibhirdaśabhistasya dānavānāṃ mahātmanām /
nitambām̐stāmranayanān pracakāra graheśvaraḥ

8.14.27

dhātuniṣyandacitreṣu२८ nitambeṣvapi dānavān /
tṛṇavat kṣupavaccāpi sthāpayāmāsa bhārgavaḥ

8.14.28

triṃśatā koṭibhiścāpi tridaśādhipavidviṣām२९ /
girivyūhasya śṛṅgāṇi cakārārkasamaprabhaḥ३०

8.14.29

teṣu śṛṅgeṣu tuṅgeṣu dānavānsāyudhānatha /
amī prapātā ityevamācakhyau३१ bhṛgunandanaḥ

8.14.8.132.30

te prapātasthitā daityā nīlāmbudharavarcasaḥ /
śastratoyāni muditāḥ kṣaranta iva saṃsthitāḥ

8.14.31

balasthā ye javopetā daityā daivatakaṇṭakāḥ३२ /
śyenavatte bhramitvā tu nilīnāḥ३३ syurgirivraje३४

8.14.33

nivātakavacān sarvān vividhāyudhadhāriṇaḥ३५ /
akarod bhārgavo devo girivyūhasya sānuvat३६ //३२/ /
prahrādamatha saṃhrādamanuhrādaṃ śiniṃ tathā /
jambhaṃ kujambhaṃ tārañca mayaṃ namucimeva ca

8.14.34

------------------------------------------------------------------
२५ sa - ka. / २६ tadidaṃ - gha. / २७ pādapai - ka kha. / २८ viṣyandacitreṣu - ka. kha. / २९ vidviṣoḥ - ka. / ३० cakrārkasya samaprabhaḥ - kha. / ३१ māci. ka kha. / ३२ devatakaṇṭakāḥ - ka. / ३३ nyalīyanta - kha. / ३४ girivad vraje - ka. / ३५ pāṇayaḥ - ka. kha. / ३६ sānavaḥ - ka., rakṣakān - gha /
731
virocanaṃ baliṃ bāṇaṃ vātaṃ kārtasvanaṃ kuśam३७ /
śambhuṃ ca bhāvayatyaṃ३८ ca ilvakaṃ vilvakaṃ३९ tathā

8.14.37

vitaṃ vṛttaṃ tuhuṇḍaṃ ca huṇḍaṃ daṇḍaṃ ca dānavam /
añjanaṃ ruṣaṇaṃ rāhuṃ svarbhānumajakaṃ gajam / /३५//
hastiduryodhanau caiva pākaṃ dhundhuñca dānavam /
etāṃścānyāṃśca balino daityāndaivatakaṇṭakān४० / /३६//
vyūhaṃ rakṣata yudhyadhvamityuvācāsurādhipaḥ /
himavāniva śailendro vindhyo vādbhutagahvaraḥ

8.14.8.132.40

sa girivyūha ābhāti śastrakaṇṭakitadrumaḥ /
andhakāramivaikasthaṃ meghānāmiva saṃcayam / / ३८/ /
dṛṣṭvā dṛṣṭvā girivyūhaṃ pramathā vismayaṃ yayuḥ /
parvatavyūhamālokya parvatavyūhasaṃsthitāḥ ४१ // ३ ९//
nedustesuraśārdūlā meghā lokātyaye yathā /
ūcuśca na hi śakyoyaṃ bhettuṃ devaissavāsavaiḥ

8.14.42

pramathāḥ kiṃ kariṣyanti svalpavīryaparākramāḥ /
jīvayiṣyati naḥ śukro mṛtānapi na saṃśayaḥ /
yudhyadhvaṃ dānavaśreṣṭhā niśśaṅkairantarātmabhiḥ / /४१ / /
sanatkumāra uvāca
girivyūhaṃ tato dṛṣṭvā bhārgavottamanirmitam /
devaḥ kapardī prāhedaṃ bṛhadbuddhiṃ bṛhaspatim

8.14.57

vācaspate girivyūhaṃ paśya śukreṇa nirmitam /
śṛṅgavantaṃ darīvantaṃ himavantaṃ yathā girim / /४३ / /
lokān sajalapātālān saviṣṇūn४२ sapitāmahān /
grasedeṣa girivyūha४३ upekṣā kriyate yadi४४ //४४/ /
-----------------------------------------------------------------------
३७ kubham - kha., balaṃ - gha. / ३८ śuṃbhaṃ ca pavanaṃ yakṣaṃ - gha., bhāvayacyaṃ - kha, sāvapatyaṃ - ka / ३९ pilvakaṃ - ka., piṇvaka - gha. / ४० daiteyāndanujāṃstathā - ka. / ४१ saṃdhitam - ka / ४२ saviṣṇuṃ - ka. / ४ / girivyūho - ka. kha. / ४४ utkṣepaḥ - kha., yadi cāyamupekṣyate - gha, yadyupekṣeta sāṃpratam (?) /
732
nainaṃ devā na gandharvā na nāgā na nagāstathā /
śaknuyurbhettumudyuktā vinaitān gaṇanāyakān / /४५ / /
girivyūhasya viprendra nānyaṃ४५ paśyāmi bhedanam /
vajravyūhamṛte dhīman sarvavyūhabhidaṃ mahat / /४६/ /
sa tvaṃ brahmavidāṃ śreṣṭha girivyūhavidāraṇam /
vajravyūdahaṃ kuruṣvādya pramathāyutasaṃvṛtam / /४७ / /
śambhunā caivamuktastu brāhmaṇendro४६ bṛhaspatiḥ /
vajravyūhena taṃ४७ vyūha pratyavyūhattadā४८ navam / /४८ / /
bāhujān bahusāhasrān bhaktām̐ścaiva४९ gaṇādhipān /
vajravyūhasya madhye vai sthāpayāmāsa buddhimān / /४९/ /
skandasya pārṣadaiḥ śūraiḥ surāsuranighātibhiḥ /
sahasra parvaṇāṃ tasya vajravyūhasya nirmamau५० // 8.132.५० / /
koṭiṃ koṭipravīrāṇāṃ pramathānāṃ prahāriṇām /
vajradhārāsu sarvāsu sthāpayāmāsa sa dvijaḥ / /५१ / /
kumārañca viśākhañca śākhaṃ chāgamukhaṃ tathā /
cakāra soṅagirā devo vajravyūhasya kuḍmalam / /५२ //
kuḍmalāgre caturbāhuḥ kapīndravadanorihā /
sthito vajrodyatakaro nandī dinakaraprabhaḥ / / ५३ / /
kuṇḍodaraṃ nandiṣeṇaṃ५१ ghaṇṭākarṇaṃ mahodaram /
paścārdhe tasya vajrasya kuḍmalaṃ sannyaveśayat५२ / / ५४/ /
somanandī tu tasyāgre vyāghravaktro gaṇeśvaraḥ /
sārkacandrāyutaprakhyaḥ५३ sthito vai paṭṭiśāyudhaḥ५४ //५ ५ //
rudrāṇāṃ५५ dvārapālāśca rudrā rudrasutāśca ye /
itaścetaśca vinyastā vajravyūhābhirakṣiṇaḥ / /५६ / /
--------------------------------------------------------------
४५ nānyat (?) / ४६ prāṇendro ca - ka / ४७ tad (?) / ४८ prati vyūhatadā - ( ?) / ४९ raktaśvetā - gha, raktām̐ (?) / ५० nirmimau - ka, nirmame - gha. / ५१ nandisena - kha / ५२ sanniveśayat - ka, sa nyaveśayat - kha / ५३ sārkacandrāyudhaprakhya - ka kha / ५४ paṭṭaśāyudhaḥ - ka. kha. / ५ ५rudrāśca - gha. /
( ७३३ )
vajravyūhasya madhye tu rathavarye pratiṣṭhitaḥ /
tasthāvīśo bhava:५६ śarvaḥ kapardī nīlalohitaḥ

8.14.58

tasya keturmahāñchveto vibhātīndradhvajopamaḥ५७ /
mandaraścandrabimbena juṣṭaśrṛṅga ivācalaḥ

8.14.59

śatadhāro naikaparvā cāruśobhitakuḍmala: /
vajravyūho girivyūhaṃ bhettu kāma ivābhavat

8.14.8.132.60

taṃ dṛṣṭvā nirmitaṃ vyūhaṃ devagandharvaguhyakāḥ //
sādhusādhviti vai nedurvismayotphullalocanāḥ

8.14.5

atha gaṇapabaleṣu siṃhanādāḥ
paṇavamṛdaṅgamaśaṃkhanādamiśrāḥ५८

8.14.61

dititanayabhayapradāḥ pravṛttāḥ
kṣubhitasamudrapayodanādakalpāḥ

8.14.1

iti skandapurāṇe andhakamathane vyūharacanānāma dvātriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ५९ //
sanatkumāra uvāca
tau dṛṣṭavā nirmitau vyūhau pramathāsurayoḥ surāḥ /
vimānakoṭibhiḥ śīghraṃ rurudhuḥ sarvato nabhaḥ

8.14.2

sarvaṃ tejobhirākīrṇaṃ tadambaratalaṃ babhau /
merukūṭavanaṃ ramyaṃ dahyamānamivāgninā

8.14.3

devadundubhiśabdāḍhyaṃ divya१strīśatasaṃkulam /
taddevamaṇḍalaṃ bhāti yathaivādityamaṇḍalam

8.14.4

divyapuṣpasamākīrṇaṃ divyagandhādhivāsitam /
prekṣakai: śataśaḥ pūrṇaṃ khatalaṃ divyamābabhau

8.14.5

------------------------------------------------------
५६ tasthāvaśobhana: - kha./ ५७ babhau śatradhvajopama: - ka., babhāvindra ... (? ) / ५८ saśaṅkhanādamiśrā: - ka, kha./ ५९ dvayatriśo - ka. /
१ dīvyā - ka, /
७३४
vāditrāṇyabhyahanyanta jaguśca suragāyanāḥ /
rambhādyā nanṛtuścāpi śubhāpāṅgāḥ surāṅganāḥ

8.14.6

atha vajragirivyūhau parasparajayaiṣiṇau /
samīyatu२ rmahānādai३rvātoddhūtau४ yathārṇavau

8.14.7

mā tvaradhvamiti५ proktā:६ śukreṇa su७mahātmanā /
yodhā nivāryamāṇāpi cakruryuddhamasaṃhatam८

8.14.8

tataḥ śaṃkhāśca bheryaśca paṇavā goviṣāṇikāḥ /
āḍambarā ḍiṇḍimāśva maṇḍūkāḥ९ paṇavā hyapi

8.14.8.133.10

bheryo dundubhayaścāpi mṛdaṅgāḥ kiṃkharānakāḥ /
ubhayatra bale gāḍhaṃ prāvādyanta १० sahasraśaḥ /९//
tataḥ suragaṇairnādāḥ saha gandharvacāraṇaiḥ /
kṛtāstūryaravaṃ śrutvā pramathāsurasainyayoḥ

8.14.11

balayostūryaśabdena devasiṃharaveṇa११ ca /
mandare ruruvurghoraṃ siṃhaśārdūlakuñjarāḥ

8.14.2

tūryārasitabdena tena temitavikramāḥ१२

8.14.12

abhindantaḥ svakaṃ vyūhaṃ yuyudhuḥ pramathāsurāḥ

8.14.13

prathame sannipāte tu१३ teṣāṃ yuddhe kṛtātmanām१४ /
abhavad dāruṇo rāvo hastināmiva garjatām१५

8.14.14

devāsurāḥ karasthaistu āyudhaiste१६ sahasraśaḥ /
viśeṣayanti yuddhe sma१७ parasparajighāṃsavaḥ

8.14.15

tacchūlavajropalavṛkṣabāṇa१८ dṛḍhaprahārātiśayātiharṣam /
vivardhate pāriṣadāsurāṇāṃ yuddhaṃ yugaṃ tiṣyamivātighoram१९

8.14.1

iti skandapurāṇe gaṇayuddhe trayastriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ२० /
---------------------------------------------------------
pu -gha. /
२ sīmīyatu - ka. / ३ mahānādau - ka. // ४ vātodvṛttau - kha. // ५ taradhvamiti - ka. // ६ procya (?) / ८ mahotsavama - ka., yuddhotsavaṃ mahata. - ka. // ९ panuvā (?) - ka. // १० pravādyanta - ka. kha. / ११ śaṃkharaveṇa -gha. / १२ fstamitavikramā: - gha. // १३ pramatha (prathamaḥ) sannipātastu - ka. // १४ yuddhoddha - (dya) – kha/ १५ garjitam - kha. // १६ svāyudhaiste - kha., ...śva - gha. // १७ yuddhe ... - ka. kha., १८ bāṇaṃ - kha., bāṇair (?) / १९ yugāntavyatipātaghoram (?) / २० १८३ - kha. /
७३५
sanatkumāra uvāca/
saṃkule१ vartamāne tu pramathāsurasainyayoḥ /
śrūyante kārmukaravāḥ siṃhanādāśca dāruṇāḥ

8.14.2

vyāviddhāṅgulayo devaścāraṇoragaguhyakāḥ //
neduruddhūtavastrāntā yuddhoddhavakṛtasvanāḥ

8.14.3

śūrārasitaśabdena tenodīritavikramāḥ /
cakruḥ karmāṇyasahyāni darpitāḥ pramathāsurāḥ

8.14.4

asibhirvyāyitaiśchinnāḥ paṭṭiśai२ rbhinnavakṣasaḥ /
śarasaṃkṛttamarmāṇaḥ४ patanti pramathāsurāḥ

8.14.5

śirasāṃ pātyamānānāṃ bahūnāṃ५ corubhiḥ saha /
rāśayastatra dṛśyante pramathāsurasaṃyuge

8.14.6

bhagnacakrā vidhvajāśca vivarūthā vikūbarāḥ /
dṛśyante śataśo vyaśvā hatasārathayo६ rathāḥ

8.14.7

sapatākāḥ sakeyūrāḥ savarmāyudhaketavaḥ /
niṣkṛṣṭadantamuśalāḥ७ patanti gajapuṅgavāḥ

8.14.8

śaraprahārarugṇāṅgāścāmarāpīḍakojjvalāḥ /
sasādino nipātyante८ hayāḥ sūryahayopamāḥ

8.14.9

udbhrāntaisturagaistrastairdānavaiḥ sarathairapi /
tadbalaṃ१० prababhau mattaṃ bhrāntagrāhārṇavopamam११

8.14.8.134.10

vāsobhirātapatraiśva mukuṭairmaṇikuṇḍalaiḥ /
hārārdhahāraiḥ keyūrairaṅgulīyaiḥ sraguttamaiḥ

8.14.11

karānanaiḥ prakṛttaiśca१२ caraṇaiśca nipātitaiḥ /
yuddhabhūmirvṛtā bhāti dyaurnakṣatrairivoditaiḥ

8.14.12

rudhirāsrāvavasanā nānābharaṇabhūṣaṇāḥ /
raktavastrāvṛtairgātrairmahī mṛtyurivābabhau

8.14.13

------------------------------------------------
१ saṃyuge (?) / २ vyāyataśchinnāḥ - ka. // ३ paṭṭaśai - ka. kha. // ४ ...varmāṇaḥ - ka. // ५ bahūnāṃ - ka. kha. /
६ sārathino - ka. // ७ nikṛṣṭadantamuśalāḥ - ka. / ८ sahasā vinipātyante - ka., sahasādino... - kha. /,
९ māyā - ka. १०kha. / tatkālaṃ - ka. // ११ / pamāḥ - ka. // १२ pravṛttaiśca - ka. /
७३६
atha vājigajaughānāṃ śoṇitodakavāhinī /
nadī pravavṛte१३ ghorā yamasādanavāhinī

8.14.15

mṛgahastikharāśvoṣṭramahāgrāhasamākulā /
māṃsamedoyakṛtpaṃkā dhanurdhvajaśatadrumā /१४//
chinnaśīrṣopalaśatā hastapaśvānanoragā /
keśaśaivālasaṃchannā dhanurjyāśatatantukā

8.14.18

pāṇḍarāmbaraharṣā vai mukuṭāṭikulākulā /
bherīkacchapasaṃkīrṇā१४ varābharaṇadardurā /१६//
śaramīnasamākīrṇā१५ khaḍganakradurāsadā१६ /
rathacakramahānakrā gada१७ yādoviloḍitā /१७//
viśīrṇahārasikatā१८ kaphasaṃjātapheninī१९ /
raktotpalānāṃ māleva kauṅakumī sragibojjhitā

8.14.19

jihvevoragarājasya yamasyājñā ivādbhutā /
bhayadā bhīruyodhānāṃ śūrāṇāṃ harṣavardhinī२० /
pravṛttā२१ rudhirāmbhobhiḥ svargalokavahā nadī

8.14.8.134.20

saṃrabdhadaityendravivṛddhadhūmaṃ२२ nandīśvarāgnijvalitāntarālam /
babhau balaṃ sāgaratulyanādaṃ vināśi yadvajjagadantakāle

8.14.1

iti skandapurāṇe gaṇayuddhe catustriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ२३ /
sanatkumāra uvāca
vivardhamāne saṃgrāme tasmin pāriṣadāsure /
girivyūhaprapātasthāḥ१ kruddhā dānavasattamāḥ

8.14.2

te krodhā२cchūlaśaktyṛṣṭiṃ gadāvarṣamatandritāḥ /
vavarṣuḥ pramathānīke४ varṣaṃ jaladharā iva

8.14.3

--------------------------------------------------------------
१३ pravartate - ka. // १४ saṃpūrṇā - ka. kha. // १५ śavamīnasamākīrṇā - gha. // १६ ... nakrā durāsadā - ka. / १७ sadā - ka., gaja - gha. // १८ siktāṅgā - dha // १९ .. phenilā - gha. / २० harṣavardhanī - ka., harṣavardhanā - kha. // २१ prakṛtā - kha. // २२ saṃhaṣṭadaityendravivṛddhadhūmaṃ - kha. // २३ १८४ - kha. /
१ girivyūhapravātasthā: - ka. // २ kruddhāḥ - kha. // ३ śaktya - ka. kha. // ४ pramathānīkaṃ - ka. /
७३७
śastravarṣaṇa panatāttāḍyamānā hyanekaśaḥ /
acintayitvā tatsarvaṃ yuddhāyaiva mano dadhuḥ

8.14.4

meghāḥ sasyāni hi yathā dviradā: pādapāniva /
pṛṣatāniva śārdūlāḥ śarabhā iva vāraṇān

8.14.6

vajrā iva yathā śailān kāladūtā narāniva /
vidhnāniva ca śāntyarthā nathānavinayā iva ५ / ५ //
bhāvāniva yathā bhāvā doṣā doṣānyathāpi ca /
tathā nivātakavacān 6 śūlaśaktyṛṣṭivṛṣṭibhiḥ७/५ //
nijaghnuḥ pramathāḥ८ śūrāḥ śataśotha sahasraśaḥ

8.14.7

śūlanirdāritoraskā muśalairbhinnamastakāḥ /
vajrāvaghātamlānāṅgā९ dānavā: patitā bhuvi

8.14.8

teṣāṃ ninādāḥ śrūyante nadatāmatidāruṇā: /
saṃvarttakānāṃ meghānāṃ nadatāmiva१० sarvataḥ

8.14.9

iṣubhirbahudhā viddhā bhagnatrikakaśeravaḥ११

8.14.9

ceṣṭante१२ hyasurā bhūmau bhagnapṛṣṭhā ivoragāḥ

8.14.8.135.10

tatotikadanaṃ vīkṣya śūrāstatra mahāsurāḥ /
nivṛttāḥ śataśastatra krodhasaṃraktalocanāḥ

8.14.11

tairbhṛśaṃ१३ pramathāstepi viddhā vyāsa trapānvitāḥ /
saṃmīlitākṣā vṛṣabhā varṣaṃ nipatitaṃ yathā

8.14.13

sahante tattathā varṣaṃ१४ pramathā dānaveritam /
te cāpi yuddhaṃ tumulaṃ kṛtvānte१५ pīḍitāstadā /१२//
bhagnāḥ parāṅamukhā jātā१६ śchinnabhinnāṃgasandhayaḥ /
tasmin bhagnetha sainye tu prāmathe १७ pramathottamāḥ

8.14.15

daśa cakrurmahāvegaṃ daśanāgaśatopamāḥ /
śaṃkukarṇaśca balavān ghaṇṭākarṇaśca vīryavān /१४//
---------------------------------------------------------------------
५ .. ścāvinayāniva - gha. // ६ kavacāḥ - ka. // ७ śaktyaṣṭivṛṣṭibhi: - ka. kha., .. riṣṭayaḥ - ka. / ८ pramathān - ka. / ९ vajrāvapātamlānāṅgā: - ka. kha. | १० nardatāmiva(? ). dadāti ca - ka. ! ११ ... karoravaḥ (? ) // १२ veṣṭayante - kha // १ ३ tairitaḥ - gha. // १४ tacchastravarṣaṃ (? ) // १५ te - gha. ; १६ bhītā - gha. // १७ pramathe - ka. kha /
( ७३८ )
mahākālaśca kālābho nandiṣeṇaśca viśrutaḥ /
piṅgalo lohitākṣaśca somanandī ca vīryavān

8.14.16

vināyakaśca -- - nandī ca - - - - - //
chāgaḥ kuṇḍodaraḥ१८ skando mayūravaramāsthitaḥ

8.14.17

ete saha samunneduḥ१९ payodā iva sāmbhasaḥ /
viviśuścāsuraṃ sainyaṃ samudraṃ makarā iva

8.14.18

śaṃkukarṇahatā daityā ghaṇṭākarṇavidāritāḥ /
nandiṣeṇaśarābhyastā mahākālaprakālitāḥ

8.14.19

kuṇḍodaragadāvegaiścūṇitāstravibhūṣaṇāḥ /
piṅgalāloḍitā neśuḥ२० skandaśaktividāritāḥ२१

8.14.8.135.20

muṣṭiprahārabhinnāsyai२२ stalatāḍitamastakaiḥ /
apāhastaprahāraiśca२३ kṣipyamāṇeritastataḥ

8.14.21

viśastravastrakavacairmuktamurddhajabandhanaiḥ /
prabhagnairdānavaistūrṇaṃ vyūhabhedo babhūva ha

8.14.23

bhidyamāno girivyūho vibabhau ghoradarśanaḥ /
indravajrāhtaḥ pūrvaṃ yathā vindhyo mahāgiriḥ /२२//
bhinnavyūhām̐stato२४ daityān२५ pramathā jitakāśinaḥ /
drudruvuḥ śataśo vṛkṣān pakvāñchakunayo२६ yathā

8.14.26

tataḥ punarabhūdyuddhaṃ२७ kolāhalasamākulam /
pramathānāñca śūrāṇāmasurāṇāñca dāruṇam /२४//
sannipāte२८ punasteṣāṃ gajānāmiva dāruṇe /
nedurdevāḥ sagandharvāḥ siddhāśca divi harṣitāḥ /२५//
nānāvidhāstūryaravāstato dānavapārṣadaiḥ२९ //
aśrūyanta kṛtā ghorā meghānāṃ nadatāmiva

8.14.2

----------------------------------------
१८ chāgastuṇḍa ku .. - ka , stukurkuṭa - kha. // १९ sahsraśaḥ samunneduḥ - ka., vai sahasā nedu: - gha. // २० neduḥ - gha. / २१ ttathā (? ), nipātitāḥ - kha. // २२ prahana (tibhinnāśyai ) - ka // २३ apahastaprahāraiśca (?) / २४ bhinnavyūhstato - ka. // २५ daityāḥ - ka. // २६ ...styaktvā śakunayo - gha. // २७ vyāvartya lajjayā cakruḥ - gha. / २८ sannipātaḥ - ka. // २९ ... do - ka., dānavaparśvagai: - kha.
( ७३९ )
gajaiśca nīlācalasannikāśai rathaiśca gandharvavimānakalpaiḥ//
hayaiśca vāyupratimānavegaiścaranti daityāḥ samare hyabhītāḥ /२७//
te śūlaśaktyṛṣṭibhuśuṇḍibāṇaiḥ śailopalaiścakrasaśūlavajraiḥ /
anyonyamutsādayituṃ pravṛttā gaṇeśvarā dānavapuṃgavāśca /२८//
iti skandapurāṇe gaṇayuddha paṃcatriśottaraśatatamodhyāyaḥ३०
sanatkumāra uvāca
virocanastu daityedro१ virocana ivoditaḥ /
viveśa pramathānīkaṃ meghānīkamivāṃśumān /१/
mandarāgrapratīkāśamīṣādantaṃ kṣaranmadam /
caturdantaṃ samāsthāya dantinaṃ dantabhūṣitam

8.14.3

sa nāgaskandhagastatra bhrājatesurapuṃgavaḥ /
udayāgraṃ samāsthāya sahasrāṃśujvalanniva

8.14.4

tomaraiḥ saśaraiścāpi divākarakaraprabhai: /
pramathānapatastāra śataśotha sahasraśaḥ

8.14.5

vainateyo yathā nāgān siṃho govṛṣabhān yathā /
drāvayāmāsa pramathān tathā śūro virocanaḥ

8.14.6

yāntamāyāntamaprāptaṃ prāptaṃ dūrasthameva ca /
pramathaṃ paśyate yaṃ yaṃ taṃ taṃ dairayate३suraḥ

8.14.7

mṛgāḥ sihaṃ yathā dṛṣṭvā garuḍaśca yathoragāḥ /
virocanaṃ tathā४ dṛṣṭvā pramathā dudruvurbhayāt

8.14.8

gaṇeśvarabalaṃ dṛṣṭvā gaṇeśvaravaro drutam /
vināyaka: sannivṛttaḥ pramathānīkanāyakaḥ

8.14.9

------------------------
३० १८४ - kha. !
१ detyeyo - ka. / २...vatastāraḥ - kha. // ३ vārayate - kha. // ४ yathā - kha. /
७४०
prasārayan karaṃ ghoraṃ pūrvamairāvato yathā /
virocanaṃ५ sobhyadhāvacchārdūlo hariṇaṃ yathā

8.14.8.136.10

tamāpatantaṃ saṃvīkṣya tīkṣṇadantaṃ gajānanam /
kumbhāntare tomareṇa६ dārayāmāsa dānavaḥ

8.14.11

taṃ tomaraṃ karāgreṇa niṣkṛṣya sa vināyaka: /
hastā kṣiptena७ tenaiva virocanamadārayat

8.14.12

sa tomareṇa nibhinna: karaghātāturaśca ha /
cacāla vihvalo raktaṃ cakṣāra ca virocanaḥ

8.14.14

ghūrṇamānaṃ tadālakṣya dānavendraṃ virocanam /
dantābhyāṃ candraśubhrābhyāṃ nirbibheda vināyakaḥ /१३//
vaināyakaṃ tat samīkṣya karma devāḥ śaśakrā mumucuḥ praṇādān /
tasyotamāṅgopari puṣpamālā papāta devasya yathā trimārgā9

8.14.15

tayā tu nānāvidhapuṣpavatyā vibhāti devaḥ sa tadā srajā raṇe /
nakṣatramālāvalicāruśobha:१० samunnato merurivāparaḥ sthitaḥ

8.14.16

udbhinnaraktaṃ tu vidāryamāṇaṃ virocanaṃ vīkṣya vināyakena /
jambhombudābhīturamārasitvā११ dudrāva mā bhairiti१२ bhāṣamāṇaḥ१३

8.14.17

tamāpatantaṃ bahudhā nadantaṃ jambhaṃ viyanmeghamivāprameyam /
rurodha nandī samatāḍayacca vajreṇa vajrī kupito yathādrim

8.14.18

sa vajraghātācchithilaḥ kriyāsu vyasuryathā१४ dānavadevaputraḥ /
papāta bhūmau muhurutthitaśca ghṛtāvasiktaḥ sadasīva vahniḥ

8.14.8.136.20

jambhevasanneribale prasanne ṣaḍ१५ dānavāḥ ṣaṇmukhapūrvajaṃ tam /
kuṭhāraśūlāsiparaśvadhaistu mlecchā yathā kruddhamukhāstatakṣuḥ /१९//
vināyakastairavatakṣitastu prahlādidehāt१६ pravikṛṣya dantau१७ /
mumoca taṃ vai rudhirāvasiktaṃ rāhurvivasvantamivārdhabhuktam१८

8.14.21

----------------------------------------------------
५ vairocanaṃ - ka. // ६ to raṇana - vi. // ७ kareṇa hatya (?), hastenākṣipya (?) / ८ tasyottamāṅge bahi - ka. va., .. māṅga pa ra ? [ā la (?) / ९ tri pāgati? - kha / १० ... cāruśobhāḥ - ka. / १ ! t rra (?). .. māraśipa (?) / / २ bhī rati - ka. ! १३ bhāṣya pāṇaḥ - ka. // १४ ... vyasuryathā - ka. kha. / १५ te - . (ka. fṭa. ) // १६ ahno dade ī { - ka., prāhlādidehāt (?) / १७ dante - kha. /
१८ ...vibhāsvantamivārdhabhuktam - ka. kha. /
( ७४१ )
sa tena muktotirujāvṛtaśrīrvirocano nātibabhau manojñaḥ /
meghābhiruddho१९ navameghakāle saṃpūrṇabimbo२० nabhasīva candraḥ

8.14.22

vināyakābhānsa vināyakastu ṣaḍ dānavān ṣaṇmukhasannikāśaḥ२१ /
viśāladantāśanisaṃprahārairvyarthadrāvayat siṃha iva dvipendrān

8.14.33

karīndravaktraḥ karamucchrayitvā karī surāṇāmiva jātadarpaḥ / /
prākālayad२२ dānavapuṅgavām̐stān yathā gajān darpitasihapotaḥ /२३/
siṃhekṣitānāmiva gopatīnāṃ२३ kālekṣitānāmiva mānavānām /
vināyakenekṣita kālitānāṃ२४ bhayaṃ tadāsīnmiṣatāṃ२५ balānām /२४//
yato yata: prekṣati vai sa devo hastīva hastaṃ svakamucchrayitvā२६ //
tatastato daityabalaṃ prabhagnaṃ caṇḍānileneva vanaṃ sapuṣpam /२५//
dṛṣṭvā balaṃ tad balinābhibhūtaṃ baleḥ sutosau balināṃ variṣṭhaḥ /
vināyakaṃ hantumanāḥ sasāra mattaṃ raṇe matta iva dvipendraḥ /२६//
tamāpatantaṃ tapanābhiveśaṃ kruddhaṃ raṇe kālamivātavāpam /
sasāra roddhuṃ samare ca yoddhuṃ kuṇḍodara: siha ivānyasiṃham /२७//
tau siṃhapotāviva jātadarpau prakīrṇahastāviva hastipotau /
samāgatau yuddharasābhimattau kuṇḍodaro vai २७ balinandanaśca /२८//
śatāni paṃceva sa kārmukāṇāṃ vikṛṣya vajrāśaninisvanānām /
kuṇḍodarāyeṣuvarān२३ sasarga garjan sa bāṇastu yathā payodaḥ /२९//
tānāgatāṃ३०stīkṣṇamukhāṃstadānīṃ bāṇasya bāṇān kupitāhikalpān /
kuṇḍodaraḥ śailaruheṇa३१ sarvān manorathān vighna ivājaghāna /8.136.३०//
tānniṣphalān prekṣya३२ śarān surāriḥ suretarāriprahatān kṣitisthān /
śaktyā sa kuṇḍodaramājaghāna śaktayā guhaḥ krauñcamivācalendram /३१//
vakṣaḥ pradeśāttu gaṇeśvarasya bāṇasya śaktiḥ kṣatajaṃ papau sā /
śakropanītaṃ ruciraṃ sugandhi३३ yathāmṛtaṃ vajradharasya bhāryā /३२//
------------------------------------------------------------------------
१९ ... bhraruddho - ka. kha. // २० saṃpūrṇabimbe ka/ २१ sannikāyaḥ - kha. / २२ prakālayad - ka kha , prakālayan - kha. // २३ (ha) stinīnāṃ (?) / २४ kālikāntaṃ - kha. // २५ vidviṣatāṃ (?) / २६ praviśāryaṃ sarvaśaḥ - gha // २७ ... sau - gha // २८ kārmukānāṃ - ka. kha. // २९ kuṇḍaudarāyeṣuvarān - ka. / ३० nānāgaṇāṃ - ka. // ३१ śailavareṇa - tha. // ३२ vīkṣya - kha. // ३३ sugandhaṃ - ka kha. /
७४२
śaktiprahārābhihatastu yakṣa:३४ kuṇḍodarodardaramandarābha:३५ //
papāta saṃjñāṃ vipulāṃ prahāya dāvāgninā dagdha ivoccavṛkṣaḥ

8.14.34

kuṇḍodaraṃ tannihataṃ samīkṣya vināyakosau cyutapadmamālaḥ /
drudrāva bāṇaṃ prati hantukāmaḥ karīva bhṛṅgārakarocchrayeṇa३६

8.14.35

tamānane vajranibhānanaiḥ śarairvināyakaṃ hyātatameva bāṇaḥ /
bibheda bhitvā ca tato rarāsa३७ grīṣmavyapāye nabhasīva meghaḥ /

8.14.39

tṛṇāgrapātāniva seṣupātānacintayitvaiva gajendravaktraḥ /
īṣeṣa३८ netraṃ३९ savarūthacakraṃ babhañja bāṇasya rathaṃ sasūtam४० /३६//
bāṇasya vāhān tu tamārujantaṃ४१ vināyakaṃ bhūmigataṃ yathebham /
siṃhīsutaḥ siṃha ivābhipatya sa bāhupāśena babandha rāhuḥ /३७//
sa rāhuṇā bahuyugāvabaddho४२ vināyaka: sarpasahasramālaḥ /
praspadanta४३ bhrāmitapuṣkarāgro gajastaran devanadīṃ yathaiva /३८//
taṃ rāhubāhupratibaddhaceṣṭaṃ vināyakaṃ vīkṣya tadā divisthāḥ /
devāḥ saśakrāḥ saha yakṣasiddhairhāheti hāhetyasakṛdvineduḥ

8.14.8.136.40

kuṇḍodaro yakṣavarastu sotha āṃśvasya sasyaṃ hi yathāmbusiktam /
kuṭhāramādāya jaghāna rāhuṃ jatrvantare saṃhatamuṣṭinā ca

8.14.45

kuṭhāraghātāt sa tu muṣṭinā ca dṛḍhāhato yakṣavareṇa rāhuḥ /
vināyakaṃ bhīmabalo mumoca śubhetaraṃ karma yathā kulīnaḥ /४१//
taṃ vai parāvṛtya karīva matto gajānanaḥ kānanaṣaṇḍavāsī४४ /
padbhiśca dantaiśca jaghāna rāhuṃ prakīrṇahastena ca bhīmahstaḥ /४२//
vināyakenābhihatastu rāhurdarpañca garvañca balañca hitvā /
nistoyameghapratimomarāriḥ sthito yathā siṃhahato gajendraḥ /४३//
rāhau tu४५ kuṇḍodaramuṣṭighātai४६rvināyakenaiva ca pīḍayamāne /
kujambhasaṃhrādamayāḥ satārā huṇḍastuhuṇḍaśca tadā tamīyuḥ४७ /४४//
-----------------------------------------------------------
३४ . srā tena - gha. / / ५ mandaradarśanābhaḥ - gha. // ३६ śrṛṅgāgrakarocchrayeṇa (? ) // ३७ rarāsa tatra - gha. / ३८ iyeṣa - ka. kha. // ३९ netuṃ - kha. // ४० sayantṛ - ka. kha. // ४१ drutamārujantaṃ - kha. / ४२ buddho - ka., na (?) / ४३ praspadante - ka. kha. // ४४ ...vāsaḥ - kha. // ४५ rāhustu - ka. / ४६ muṣṭipātai - ka // ४७ tu - ka. kha. /
( ७४३ )
mayastu kuṇḍodaramājaghāna śūlena tāro muśalena kukṣau /
balastu lambāmbudasannikāśaṃ taṃ ४८ muṣṭinā vajranibhena cāpi

8.14.48

hiraṇyanetrāvarajātmajaśca vināyakaṃ bhīmabalaṃ talena /
tasyātmajaścāpi jaghāna roṣāt sa cāpi gatvā balavām̐stuhuṇḍaḥ /४६//
vināyakastaṃ tu tadā gṛhītvā kareṇa vikramya tuhuṇḍamājau /
āākṣipya cotkṣipya ४९ ca bhīmavegaścikṣepa dūraṃ yamadūtakalpam५० /४७/ /
prahrādamāhatya tataḥ sa devo mayaśca mattāñjanatulyavakṣāḥ /
utpāṭya taṃ ghoraravaṃ nanāda śubhrāmbupūrṇo nabhasīva meghaḥ

8.14.49

kuṇḍodaraścāpi balaṃ satāraṃ kujambhamāhatya५१ ca yakṣavaryaḥ /
ubhau raṇasthau५२ gajayūthapālau५३ vyādhūtamālau५४ bhṛśajātakopau

8.14.1

sasarjatustau५५ śaravṛṣṭimugrāṃ yathāmbuvṛṣṭiṃ jaladau sanādau /
tataḥ punaścāyudhasarjagani५६ payodavisphūjitagajitāni५७ //
balāni tānyāsurapārṣadānāṃ saṃsaktabhāvaṃ paramaṃ gatāni /8.136.५०//
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe ṣaṭtriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
tato vyatikaro bhūyaḥ pārṣadāsurasainyayoḥ /
saṃbabhūvodadhikṣobhānmakarāṇāmivādbhutaḥ

8.14.2

paṭṭiśāsidhanuṣmanto१ vidyutvanta ivāmbudāḥ /
vibabhurdānavāstatra pramathāśca yuyutsavaḥ

8.14.3

sahasva praharasveti naśya naṣṭastvamityapi /
teṣāmevaṃ pravadatāmaśrūyanta giro muhuḥ

8.14.4

----------------------------------------------
४८ sannikāśastaṃ - kha. // ४९ sotkṣipya - ka. kha. // ५० yamadūtakalpa: - kha. // ५१ kubhañjamāhatya - ka. / ५२ raṇaste (stho - kha. // ५३ gajayūthapālo - kha. // ५४ vyādhūtamālo - kha. // ५५ tuṣṭo - kha. / ५६ punastvāyudhasarjanāni - kha. // ५७ nāditāni - gha. /
१ paṭṭaśāsidhanuṣmanto - ka. kha. /
(७४४)
śūlaistriśūlaiścakraiśca huṇḍairlaguḍakampanaiḥ२ /
bhindipālaiḥ karasamaiḥ prasṛtairnikharairapi

8.14.5

ṭaṃkaiḥ kaṭaṃkaṭaiḥ prāsaiḥ pāśaiḥ३ paraśupaṭṭiśaiḥ /
drumopalaśilāghātairgirīṇāṃ śikharairapi

8.14.8

etaiḥ praharaṇaiste vai sūdayanti parasparam /
ghaṇṭākarṇohamasura jambhohaṃ pramatheśvara //६/
somanandyahamindrāre kujambhohaṃ gaṇādhipa /
bilvakohamahaṃ४ yakṣa piṅgalo nāma dānava /७//
prahrādohamahaṃ nandī śaṃkukarṇo balo५ hyaham /
tvaṃ kaḥ kuṇḍodarohaṃ vai vṛtrohaṃ६ kuṇḍakodara ७

8.14.12

nandiṣeṇosmyahaṃ śaṃbhurmahākāla८ mayo hyaham /
viśākhohaṃ balirahamahaṃ bāṇo guho hyaham /९//
prahrādohamahaṃ९ śākho१० naigameṣohamandhakaḥ११ /
ityevaṃ dānavānāṃ ca pramathānāṃ ca bhairavā:१२ / 8.137.१० //
darpodrekādadhikṣepāḥ१३ śrūyante yudhyatāṃ raṇe /
gajānāmiva mattānāṃ meghānāmiva cāgame /११/
bhidyatāmiva१४ śailānāṃ samudrāṇāṃ kṣayeṣviva /
pralayānteṣu mahatāṃ vāyūnāṃ javatāmiva

8.14.13

teṣāmāsīnmahāñchabdaḥ parasparanijaghnuṣām१५ //
brahmadaṇḍapratīkāśairyamadaṇḍanibhairapi /
āāyudhaissūdayanti sma tenyonyakupitā१६ bhṛśam

8.14.14

vajrāṇāmiva śaileṣu vaṃśānāmiva१७ dahyatām /
abhūccaṭacaṭāśabdaḥ śastrāṇāṃ pātyatāṃ१८ tadā

8.14.15

---------------------------------------
२ hulairlakula... - kha. // ३ kaṇṇaiḥ - kha. // ४ pilvalohamahaṃ - kha. / ५ bale - ka. / ६ vṛtohaṃ - kha. // ७ kuṇḍako daraḥ - ka.kha., ८ mahākāyo - ? , ya (?) / ९ saṃhrādohamahaṃ (?) / १० śambho - kha. // ११ ... mapyuta - gha. // १२ dāruṇā: - ka. (? ), babhau rava: - gha. // १३ adhikṣepā: (?) / १४ vidhyatāmiva - kha. // १५ śastrāṇāṃ pātyatāṃ tadā - kha., vijaghnatāṃ - gha. // १६ kṣubhitā: - gha. / १७ veṇūnāmiva - ka. (?) / १८ patatāṃ - gha. /
( ७४५ )
gaṇeśvaravimuktābhiḥ śaktibhiḥ sudṛḍhāhatāḥ१९ /
nipeturārasantaste२० solkā iva yathā ghanā:२१

8.14.16

drumaprahārabhagnāṅgā gadācūṇitasandhayaḥ /
dānavā nipatantyurvyāṃ vājinaścyutajīvitāḥ

8.14.17

chinnadhvajapatākeṣā bhagnākṣayugakūbarāḥ /
vidhvastāstatra dṛśyante vimānapratimā rathāḥ

8.14.18

mātaṅgaiśca turaṅgaiśca syandanaiścāvacūrṇitaiḥ /
vindhyākrānteva sā bhūmirdurgamā samapadyata

8.14.19

tatra devā: sa gandharvāḥ sayakṣoragakinnarāḥ /
utkruṣṭavaraśabdāḍhayaṃ cakruḥ subahuśombaram

8.14.8.137.20

divyānāṃ suvicitrāṇāmamṛtopamagandhinām /
varṣaṃ papāta puṣpāṇāṃ yudhyante yatra२३ te raṇe २४

8.14.21

tathā tu te gajaghananādagarjanāḥ२५ śarāsiśaktyṛṣṭi२६ gadāvisarjanāḥ /
parasparaṃ yuyudhuratīva saṃhatā२७ diteḥ sutāḥ pramathagaṇāśca darpitāḥ

8.14.1

iti skandapurāṇe gaṇayuddha saptatriṃśottaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
tāmyamāneṣu१ daityeṣu daityayūthapayūthapāḥ२ /
cakrurvegaṃ mahāvegā yugānteṣviva sāgarāḥ

8.14.2

prahrādaścānuhrādaśca saṃhrādaḥ śinibāṣkalau /
prahlādasya ca ye putrāścatvāro bhīmavikramāḥ

8.14.3

balirbāṇaśca vātaśca śambhuḥ kārtasvana: kubhaḥ /
karabho४ namucistārastārakaścendratāpanaḥ५

8.14.4

---------------------------------------------------------
१९ prāsatomarai: - gha. // २० rārasanto vai - ka. kha. / २१ ghanāghanān - (nā:?) - gha. // २२ kharaśabdāḍhayaṃ - ka. // २३ tatra - ka. // २४ toraṇe - kha. // २५ garjitāḥ - ka. // २६ śararṣṭiśaktyasi - (? ) // २७ saṃkaṭe (ṭā) - ka. kha. / १ nāmyanāneṣu - ka., nāśya... - gha. // २ anye daityā mahārathāḥ - gha. // ३ śubhaḥ - ka. // ४ śarabho (?) / ५ ...ssendratāpana: - kra, kha. /
७४६
añjano rūṣaṇo vyaṃso gaviṣṭha: pṛthivīñjaya:५ //
ilvakaḥ pilvakaścaiva dhundhurmūkaśca dānavaḥ

8.14.5

kharo९ murotha१० narakaḥ keśī dhenuka eva ca /
lambaḥ pralambo hyajaro११ bhāvayavyomamārdavā:१२

8.14.6

vṛṣaparvā śatāvatoṃ gavākṣo gomukhastathā /
saro१३ nisundaḥ sundaśca mahābalaparākramāḥ

8.14.7

pāko vipākaḥ santāpo१४ hastī duryodhanastathā /
mohano mathanaścāpi sacakraścakra eva ca

8.14.8

kālakāvadanaḥ kālaḥ kālanemī१५ kalidruma:१६ //
hyaśīrṣaścendraśirā१७striśirāḥ śaṃkureva ca

8.14.9

tathā gaganamūrdhā ca aviromā mahāmana:१८ /
asilomā tuhuṇḍaśca huṇḍo vṛtraśca dānavaḥ

8.14.8.138.10

daśagrīvaśca bāliśca meghanīlaḥ१९ prabhākaraḥ /
yaścādityarathāccakraṃ jahāra baladarpitaḥ

8.14.11

sa vipracittiḥ sabalaḥ sanyavartata daṃśitaḥ(?)२० /
ete cānye ca ditijāḥ samadāste gajā iva

8.14.12

cakrurutsāhamutsartuṃ२१ pramathya pramathān२२ raṇe /
āāmiṣārthe२३ yathā siṃhā vāsitārthe२४ yathā gajāḥ

8.14.13

dānavā viviśustadvat pramathān saṃjighāṃsavaḥ /
teṣāmāpatato vego bhīmobhūddevavidviṣām२५ /
sanakramakaro ghoro vegaḥ sindhupateriva

8.14.16

te vai śastropalaśilāpādapāśanipāṇayaḥ /
pramathairuddhatai ruddhā nadīvegā ivārṇavai:२६ / १४ //
------------------------------------------------------------
६ gaviṣṭhaḥ - kha., gavijaḥ - ka. // ७ pṛthivījayaḥ - ka. // ८ ilvalaḥ - kha: / ९ suro - kha., १० vai - ka. / ११ hyajakī - gha. // १२ ...śva pramardanaḥ - gha., mārdava: - ka. / garvevarotha - gha. / १ ३ kharo - gha. / thendraśirā - vka , hayaśiro - kha. / १४ santāpī - gha. // १५ kālanemi: - gha // १६ drumā: - gha. / १७ haya:śiro – kha १८ mahāmanā: (?) / १९ nīlameghaḥ - gha. // २० daṃśitā: - gha. / २१...matyarthaṃ - kha. // २२ pramathāḥ - ka., pramatho - kha , pramatha - gha , prathamaṃ - (?) // २३ āmiṣārtha - ka. kha. / २४ vāsitārthaṃ - ka. kha. // २५ devatāriṇām - ka. kha, devatādviṣāma (?) / २६ ivārṇave (?) /
७४७ }
gaṇeśvarādhipo nandī mahākāyaśca२७ vīryavān /
ghaṇṭākarṇaḥ śaṃkukarṇaḥ kuṇḍodaramahodarau /१५//
nandiṣeṇaḥ somanandī karikaśca gaṇeśvaraḥ /
vighno vināyakaścaiva sa ca sarvavināyakaḥ२८ / /

8.14.6

piṅgalo lohitaścaiva mayūraḥ kukkuṭopi ca

8.14.17

pañcākṣo vīrabhadraśca viṭpatiḥ pāvakārdanaḥ

8.14.18

adityāpyāyanaścaiva somāpyāyana eva ca /
samudrāpyāyaścānyaḥ pāvakāpyāyanastathā

8.14.19

varabarhidhvajaścaiva viśākhaḥ śākha eva ca /
naigameṣaśca balavān rudravīryaparākramā:३०

8.14.8.138.20

bāhuleyodbhavā३१ ye ca pramathā bhīmarūpiṇaḥ /
tebhyayurdānavān yuddhe vṛṣabhā vṛṣabhāniva

8.14.21

teṣāṃ teṣāṃñca saṃgrāmastumulaḥ samapadyata /
ajane३२ gandhahastīnāṃ (?) śarabhairiva dāruṇaḥ

8.14.22

mahāgajairiva gajāḥ parvatairiva parvatāḥ /
sāgarāḥ sāgarairyadvat pāvakairiva pāvakāḥ

8.14.23

tathā३३ surā jātadarpāḥ krodhavaiśvānarāvṛtāḥ /
dhṛtāḥ pāriṣadaiḥ३४ śūrairvighnā dharmaparairiva

8.14.24

ṭaṅkairvidāryamāṇāni giryagrāṇi samantataḥ /
gṛdhracakrāyamāṇāni३५ patantyurvyāṃ sahasraśaḥ

8.14.6

cakrāṇi cakrai cchidyante śūlaiḥ śūlā vidāritāḥ

8.14.25

iṣubhiśceṣavo viddhāḥ patanti bhujagā iva

8.14.26

vadanaiścandrapadmābhaiḥ karaiśca parighopamaiḥ /
āāstṛtā medinī bhāti vyāghacarmāmbarairiva

8.14.27

-------------------------------------------------------
२७ mahākālaśva - kha. // २८ darppavināyaka: - ka. // २९ hyapi - ka. ३० parākrama: - ka. / ३१ bāhulomodbhavā - ka., bahulāsodarā - gha. // ३२ ayane - ka., ajale - gha. // ३३ teṣāṃ - kha. / ३४ vivṛtāḥ pārṣadai - gha. // ३५ cakropamānāni - gha. // ३६ virejitāḥ - kha /
७४८
medo majjāsthipaṅkāṅkaṃ३७ keśakaśmalasaṃkulam३८ /
babhūvāyodhanaṃ ghoraṃ śmaśānavanasannibham

8.14.29

hayā gajā rathāścāpi dānavānāṃ gaṇeśvaraiḥ /
saṃcūrṇitāḥ pradṛśyante tatra tatra mahītale /२८//
parīkṣaṇīya३९ssamitau tvamadya suretarāṇāṃ surarājaśatro४०

8.14.8.138.30

nandinyathaivaṃ bruvatīndrakalpe४१ śakrenduvāyu४२ pratitulyavīryaḥ४३ / /
baddhvā triśākhāṃ bhṛkuṭīṃ lalāṭe sa nandinaṃ prāha tadā४४ kujambhaḥ

8.14.31

vānarānana kiṃ vāgbhirmāṃ bhīṣayitumicchasi /
hiraṇyakaśipoḥ pautro४५ nāhaṃ prākṛtadānavaḥ

8.14.23

yamātsadaṇḍādvaruṇā tsapāśādindrātsavajrātsagadāddhaneśāt४६ /
nāhaṃ४७ raṇastho bhayamāharāmi bhayanna daityeṣu palāyitaṃ vā

8.14.33

adyeha te४८ piṅgalalolanetraṃ mukhaṃ tvapātraṃ४९ vikṛtā५० manojñam /
madbāṇalūnaṃ patatāmavanyāṃ tālādyathā tālaphalaṃ supakvam

8.14.35

ityevamuktvā śarajālavṛṣṭayā nandīśvaraṃ dānavarājameghaḥ५१ /
siṃho yathātīva vimucya nādaṃ prācchādayan५२ megha ivācalendram /३४//
taruṃ yathā pakvaphalaṃ śakuntā valmīkamuccaṃ bhujagā ivogrāḥ /
tathā śarā dānavarājamuktā nandīśvaraṃ dīptamukhā५३ viśanti

8.14.36

vajreṇa vajrī sa tu tā५४ñcharaughān śailaḥ payodhāniva५५ sannivārya /
kujambhamuddiśya mumoca vajraṃ nanāda coccernabhasīva meghaḥ

8.14.38

tadvisphuliṅgodgataghorarūpaṃ samāhatārāvavimuktarāvam /
vajraṃ pradhāvatyasuraṃ nihantuṃ gireiṃ yathā devatarājavajram /३७//
tadvatsadantaiḥ suvipāṭavastaiḥ५६ samīpagairdigdhavikarṇṇibhiśca५७ /
jaghāna vajraṃ śatadhā५८ kujambhaḥ saṃvarttakāgniṃ samayeva५९ meghaḥ

8.14.44

------------------------------------------------------
३७ medomāṃsāsragāpūrṇaṃ - gha. // ३८ śādvalasaṃkulama - gha. // ३९ nirīkṣaṇīya - ka. // ४० tiṣṭha tvareṇāsurarājaśatro - gha // ४१ ... kalpaḥ - ka. // ४२ śakrendravāyu - ka. // ४३ vegān - kha., putra - gha. / ४४ tathā - ka // ४५ putro - ka. kha / ४६ dhaneśaT: - ka // ४७ ... nnāhaṃ - ka. ! ४८ adyāha (ve) - kha / ४९ navātrā - gha. ! ५० vikṛtaṃ - gha // ५१ ... rājameghaṃ - ka. / ५२ pracchādayan - ka. kha. / ५३ dīpamukhaṃ - kha. // ५४ vajrīśahatā - gha. // ५५ payodāniva - kha. // ५६ savipāṭavastai: - kha / ५७ .. deirga(vīrgha?)... - ka. // ५८ sa tadā - gha // ५९ sa yathaiva - gha. /
७४९
tadvāṇavegaprahatātivegaṃ śailādinirmuktamamoghavegam /
vajraṃ kujambhābhihataṃ nivṛttaṃ dattaṃ६० yathonmādavikāradattam /३९//
viṣṭambhitaṃ vajravaraṃ niśāmya niśāmya nādaśca kujambhamuktam /
sasāra nandī kupito ripuṃ taṃ rāhuryathā ve khatale tamonghram /8.138.४०//
balātsa saṃgṛhya rathaṃ kareṇa īṣāvarāgre६१ pramatheśapālaḥ /
ākṣipya cikṣepa sasūtavāhaṃ kṣiptvā ca bhūyassa rarāsa ghoram /४१//
saṃbhrāntavakra: savisandhitāśva:६२ prabhraṣṭasūtāsiśirogranemiḥ६३ //
kujambhavāhaḥ khatalāt papāta giriryathā vajranikṛttapakṣaḥ /४२//
tasmādrathānnandigajapranunnā६४dapetya६५ prahrādiradīnasatvaḥ /
śaktiṃ samādāya६६ na dīnasatvastasthau savidyutsaravo yathābdaḥ /४३//
tāṃ sarpajihvāmiva lelihāno mṛtyuṃ kṣudhārtāmiva bhoktukāmām /
śikhāṃ mahāgneriva dīpyamānāṃ sa nandine saṃ६७ pramumoca jambhaḥ६८

8.14.1

sā śaktirindrāribhujapramuktā ugrātidīptāṅgirasīva kṛtyā /
abhyāhatā nandimukhānalena dagdhā pataṅgīva yathānalena /४५//
śaktiṃ sa dagdhvā vadanānalena kapīndravaktrastapanaprabhāvaḥ /
vajreṇa taṃ satvaramājaghāna vajreṇa meruṃ bhagavānivendraḥ /४६//
sa vajraghātādavacūrṇitasthiḥ saṃśīrṇadantekṣaṇabhagnajānuḥ /
kubjaḥ kujambho nipapāta bhūmau śakreṇa vajrābhihato yathādriḥ /४७//
tasmin hate devagaṇā vineduḥ seduḥ६९ surāṇāmarayaśca dainyāt७०
bhūtādhipaṃ bhūtapatiśca devaṃ७१ prapūjayāmāsa śāśāṅkacihnam७२ /४८ //
iti skandapurāṇe gaṇayuddha jammavadhe aṣṭatriśaduttaraśatatamodhyāyaḥ
-------------------------------------------------
६० dānaṃ - ka. // ६ १ īśā - ka. kha. // ६२ pravisandhitāśvaḥ (? ) // ६३ prana (ṇa) ṣṭasūtāṃsi - kha. / ६४ pratunnā - kha // ६५ ... dutpatya (?) - kha. // ६६ hya (? ) - kha. // ६७ tāṃ - gha. / ६८ śakti - gha. / ६९ sukhāt - gha. // ७० daityāḥ - ka. // ७१ devā: (vaḥ) - kha. // ७२ cihna (? )
७५०
sanatkumāra uvāca
kujambhaṃ nihataṃ dṛṣṭvā nandinā devanandinā१ /
ninādaṃ२ cakrire३ devāścāraṇāśca mahoragāḥ

8.14.2

tena devaninādena kujambhanidhanena ca /
jambho dānavaśārdūlaḥ krodhamāhārayanmahat

8.14.3

tasya kruddhasya gātrebhyo niṣpetuḥ pāvakārciṣaḥ /
merorvajrāhatasyeva visphuliṅgāḥ samantataḥ

8.14.4

solkāmbudanibhābhāso jambha:४ krodhasamāvṛtaḥ५ /
drudrāva nandinaṃ hantuṃ kuñjaraṃ siṃharāḍiva

8.14.5

sordhabhārasahasrasya kṛtaṃ saikyāyasaṃ६ mahat /
udvahan parighaṃ ghoraṃ daityo dudrāva nandinam

8.14.6

tiṣṭhedānīṃ durācāra mayā dṛṣṭaḥ kva yāsyasi /
eṣa tvaṃ vajrasaṃkāśaḥ parighaścūrṇayiṣyati

8.14.8

ityuktvā ghorayā vācā jaṃbho nandinamagrataḥ /
parighaṃ tasya cikṣepa daṇḍaṃ yama ivāparaḥ /७//
sa tasya karanirmukto७ nirmuktoragasannibhaḥ /
parigho nandinaṃ yāti hantuṃ kālānalopamaḥ

8.14.9

taṃ vāsukibhujaṅgābhaṃ brahmadaṇḍanibhaṃ mahat /
vajreṇābhyahnannandī devarājo yathā balam९

8.14.8.139.10

vajraprahāraṃ tṛṇavadvicintya parighaḥ sa tu /
śakrāgniriva१० durdṛśya: pradhāvannandinaṃ११ prati

8.14.11

kṛto ninādaḥ sumahān pramatheśca sahasraśaḥ /
śrutvā ninādaṃ devānāṃ parighaṃ vīkṣya cāgatam

8.14.13

śaṃkukarṇobhidudrāva१२ parighaṃ prati vegitaḥ /
sa taṃ karkoṭakaprakhyaṃ durnivāryaṃ mahāstravat /१२//
-----------------------------------------------------------------
१ devavandinā /२ akurvana - kha. // ३ ninadaṃ - kha., akaroda - ka. /
४ bhaṃja: - ka, ५ krodhāgnināvṛtaḥ - kha. gha. // ६ śaikyāyasa - ka. // ७ niyukto - ka. // ८ kālānalopamaṃ - ka. ९ yathācala - ka. / १० vajrāgniriva - gha. // ११ pradhāvan nandinaṃ - ka. kha. // १२ ...bhijagrāh - gha, /
( ७५१ )
śaṃkukarṇena parighaṃ gṛhṇītaṃ vīkṣya tadbalāt

8.14.14

vinedurmuditā devāḥ१३ śaṃkukarṇaśca tuṣṭuvuḥ /
śaṃkukarṇopi parighaṃ gṛhītvā balavān punaḥ

8.14.15

rarāsa jambhamuddiśya sasāra ca raṇapriyaḥ१४ //
tato dānavaśārdūla: sasāra raṇalālasaḥ

8.14.16

tato gaṇeśvarabale dānavānāṃ bale tathā१५ //
jajñe vāditraninadaḥ siṃhnādavimiśritaḥ

8.14.1

atha gaganatale babhūva śabdaḥ kṣubhitasamudrapayodanādakalpaḥ१६ /
danutanayagaṇādhipeśayuddhaṃ tadupaniśāmya divaukasāṃ tadānīm /१७// pramathagaṇavarāssanāgarudrā१७ hyasuravarāśca sahāndhakā raṇasthāḥ / vyuparatakalahā१८stadāvatasthurgaṇapatidānavayuddhamīkṣamāṇāḥ / (१८//
iti skandapurāṇe gaṇayuddha ūnacatvāriṃśaduttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
śaṃkukarṇa tu dhāvantaṃ jambhaṃ prati mahābalaḥ१ /
vṛtrobhyadhāvattaṃ hantuṃ paṃcānana iva२ dvipam

8.14.2

utsṛjya śaṃkukarṇopi jambhaṃ gaṇapapuṃgavaḥ /
vṛtramevābhidudrāva vighāto vai damaṃ३ yathā

8.14.3

parigheṇāhanaccainaṃ śaṃkukarṇo gaṇeśvaraḥ/
mahāgiriṃ yathā śakro vajreṇa śataparvaṇā

8.14.4

vṛtropi cātha daityendraḥ parigheṇāyasena४ vai /
brabhrāma tāḍitotyartham̐ vāyununna iva drumaḥ

8.14.5

----------------------------------------------
१३ duritāndevā: - ka. // १४ raṇe priya: - ka.. raṇapriyaḥ - kha. // १५ tadā -- kha. // १६ payodasamudranādakalpa: - ka.kha. gha. // १७ ...śca nafgarudrā - ka. kha. // १८ vyapagatakalahā - ka. // १९ १८८ - kha. pu. //
१ mahābala - kha. /
२ narasiṃho yathā - ka. kha. // ३ drumaṃ - ka. // ४... nāyasena - ka.kha. /
(७५२ )
sa tena suprahāreṇa rudhirasrāvacitritaḥ /
svarṇadhāturasodgārī nīlācala ivābabhau

8.14.6

vṛtre ghūrṇati daityendra parighābhihate bhṛśam /
vinedu५rdevagandharvāḥ pūjayanto gaṇeśvaram

8.14.8

tataścirāt samāśvasya vṛtro dānavapuṅgavaḥ /
gire: śrṛṅgaṃ samutpāṭaya śaṅakukarṇamadhāvata /
sa tasya tatsavṛkṣarkṣaṃ sadhātūpalapannagam /
gaṇeśvarāyācalāgraṃ cikṣepa ca rarāsa ca

8.14.9

tadvṛtrabhujanirmuktaṃ giryagraśikharaṃ mahat /
bibheda nandī vajreṇa keśarīva mataṅgajam

8.14.8.140.10

atha tau gaṇadaityendrau bhujairbhujagakopanau /
sametau ghorasaṃhrādau niyuddhakuśalāvubhau

8.14.11

niṣṭanantāvivādityau dīpyamānāvivānalau९ //
garjamānāviva ghanau bṛhantāviva kuñjarau

8.14.12

mattāviva ca śārdūlau niḥśvasantāvivoragau /
nardamānau yathā siṃhau valgamānau vṛṣāviva१०

8.14.13

calantāviva śailendrau ghūrṇamānāvivārṇavau११ /
pūrayantau yathā meghau spardhantau makarāviva

8.14.15

ityevaṃ śaṃkukarṇaśca vṛtraścāsurapuṃgavaḥ /
prayuddhau yuddhakuśalau parasparajighāṃsayā /१४//
muṣṭibhirvajrakalpaiśva talaiścāśanisannibhaiḥ /
pādaprahārairghoraiśca१२ ūrdhvamutkṣepaṇaistathā

8.14.16

ākṣepairatha vikṣepaiḥ karṣaṇairapakarṣaṇaiḥ /
pauruṣākhyāpanai१३rugrai१४rnāmasaṃśrāvaṇairapi

8.14.27

-----------------------------------------------------
५ yuyudhu - gha. // ६ gireragraṃ - kha. // ७ bhujavinirmukta - ka., hasta... - ka. ṭi. // ८ bhujau bhujagakopanau - ka., bhujagopamau - gha. // ९ .. calau - ka. kha. // १० vepamānāviva dhvajau - gha. // ११ nardantāvivagovṛṣau - gha. // १२ bāhuprahārairghoraiśca - gha. // १३ paurūṣakhyāpanai - kha., khyāpanai - ka. // १४ ... rugrai - kha. /
७५३
karajāgrapratudanai१५rgalagrahaṇanigrahaiḥ /
siṃhanādaiḥ savāditrairvṛkṣaśailaśilopalaiḥ / / १७/ /
śaṃkukarṇo gaṇādhyakṣaḥ sa ca vṛtro१६ danossutaḥ /
jaghnatustāvathānyonyamanyonyasyāntaraiṣiṇau१७ / / १ ८//
śaṃkukarṇena vṛtrastu१८ dṛḍhamūla iva drumaḥ /
hastāvabandhanotkṣiptaḥ१९ sahasā pātitaḥ kṣitau / / १ ९/ /
tato२०gaṇeśvarabale dānavānāṃ tathā bale२१ /
sādhuśabdo babhūvoccairvṛtre२२ tu vinipātite / / 8.140.२० / /
muṣṭinā tamathāhatya vṛtraṃ bhuvi nipātya२३ ca /
śaṃkukarṇo hyapakrānto dehājjīva ivāśugaḥ / / २१ / /
vṛtrastu२४ sumahāvīryo muṣṭitāḍanavihvalaḥ२५ /
indraketurivottasthau dudrāva ca gaṇeśvaram // २२ /
tamāpatantaṃ vṛkṣeṇa śaṃkukarṇo gaṇeśvaraḥ /
śālena२६ tāḍayāmāsa ita ehīti cābravīt //२ ३ //
kruddhena śaṃkukarṇena vṛtro vai śālatāḍitaḥ /
upetya pāde jagrāha śaṃkukurṇaṃ balī balāt / / २४/ /
śaṃkukarṇaṃ gṛhītvā tu vṛtro nāga ivāṇḍajam२७ /
bhrāmayāmāsa vivaśaṃ lokaṃ moha ivodyataḥ // २५/ /
śaṃkukarṇasya vṛtreṇa bhrāmyamāṇasya sarvaśaḥ /
śarīrātsamadīryanta bhūṣaṇāni sahasraśaḥ / / २६ / /
taṃ bhrāmyamāṇaṃ prasamīkṣya devā vṛtreṇa sarve ca tadā gaṇeśāḥ /
hāheti kṛtvā dhṛtaśastrabāṇāḥ pradudruvustasya vimokṣaṇārtham

8.14.28

āgacchātastān prasamīkṣya vṛtraḥ sarvān gaṇeśān śitaśastrahastān२८ /
mumoca taṃ saṃsadi२९śaṃkukarṇaṃ nāgaṃ garutmāniva pakṣirājaḥ

--------------------------------------------------
१५ karañjanāgranudanaiḥ - ka / १६ vṛtto - kha / १७... manyonyasya vadhaiṣiṇau - gha. / १८ vṛttastu - kha. / १९ bandhenotkṣipta (?) / २० gate - ka. / २१ bale tathā - ka. / २२ vṛtte - kha. / २३ tu vinipātya - ka. / २४ vṛttastu - kha. / २५ muṣṭighātena vihvalaḥ - gha. / २६ sālena - kha. / २७ ivāṇḍakān - ka., śubhaṃ - gha ivāṃśukam (?) / २८ sitaśastrahastān - ka. / २९ sayati (?) /
७५४
vṛtramuktastu३० gaṇapaḥ śaṃkukarṇo mahābalaḥ /
yoddhukāmaḥ punarvṛtraṃ nivṛtto३१ hastirāḍiva / /२ ९/ /
tataḥ punaḥ siṃharavāḥ samantāt३२ tasminbale dundubhinisvanāśca /
he śaṃkukarṇeti ca sādhuvādo manoharastasya raṇe babhūva / / 8.140.३० / /
iti skandapurāṇe gaṇayuddhe catvāriṃśottaraśatatamodhyāyaḥ
------------------------------------------------------------------------------------
३० vṛttamuktastu - ( ?) / ३१ nirvṛtto - ka. 7 pravṛtto - gha. / ३२ saśaṃkhāḥ - ka kha., १८९ ḥ kha
१ mahāgaja - kha. / २ āhata - ka., āhatya - kha / ३ śubham - kha. / ४ ucchṛtya ka/ ५ dudrāva viṭpatiṃ (?) / ६ mahākālo (?) / ७ paśyamāno - ka. /

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc