Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 8.11

8.11.1

[https://sa.wikisource.org/s/adw pūrva pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ ९१ - १००)] | [https://sa.wikisource.org/s/aic āgāmī pṛṣṭhaḥ (adhyāyāḥ १११ - १२०)]
sanatkumāra uvāca
tebhinirgatya vegena daṃśitā daityadānavāḥ /
varāhaṃ prati saṃjagmurmṛgāḥ siṃhamivāturāḥ१

8.11.2

te varāhadṛśā tena nīyamānāsureśvarāḥ /
ābhānti vyāsa sannaddhāḥ prokṣitāḥ paśavo yathā

8.11.3

tānnihatya kṛtāntena mṛtyunā cāvapāśitān /
nināya sa tadā daityān paśūniva yathā naraḥ

8.11.4

gatvā te yojanānyaṣṭau uttīrṇaṃ sāgarāmbhasaḥ /
varāhaṃ dadṛśuḥ sarve siṃhaṃ kṣudramṛgā iva

8.11.5

te muhūrtaṃ nirīkṣyaiva paribabhrussamantataḥ /
visphārayantaścāpāni saṃkruddhā daityadānavāḥ

8.11.6

tānāpatata४ evātha nirīkṣya sa samantataḥ /
varāhendrastadā daityān prāhedaṃ sumahābalaḥ

8.11.7

५३... bhinirgatāḥ - kha. / ५४ hemacitrā - kha. / ५५ asurāgamo - gha. /
१ siṃhānivāturāḥ - kha. / २... bhyāsasaṃbaddhāḥ - kha. / ३ babhramuśca samantataḥ (?) / ४ tānāpatanta - kha. /
545
varāha uvāca
kiṃ mā yūyaṃ diteḥ putrā abhidravatha५ sarvaśaḥ /
dūṣayāmi na vaḥ kiñcidasuhṛnna ca vo hyaham

8.11.9

athaivaṃvādinaṃ daityā varāhaṃ taṃ suvismitāḥ /
papracchuḥ parivāryaiva sarve ditisutāstadā //८ /
kastvaṃ varāharūpīha tīrtvā sāgaramūrjim /
ihāgataḥ kimarthaṃ vā kva vā gantavyamityuta

8.11.13

teṣāntadvacanaṃ śrutvā varāhosau mahāmanāḥ /
uvāca dānavānsarvān tadā jaladanisvanaḥ //8.101.१ ० //
varāhohaṃ yathā daityāstādṛgrūpaṃ ca paśyata८ /
pracārārthamimaṃ९ deśamāgatosmi१० na saṃśayaḥ //१ १//
hṛtabhāryohamanyena vimanā daityapuṅgavāḥ /
paryaṭam̐stasya duṣṭasya cintayāmi parigraham //१ २//
dānavā ūcuḥ
nāyaṃ pracāro yuṣmākaṃ daityānāmayamālayaḥ /
anādṛtya kathaṃ daityānimaṃ deśamupāgataḥ

8.11.14

vayaṃ tvādya vadhiṣyāmaḥ sarve mṛgakulādhama /
hatvā ca tvāṃ hi neṣyāmaḥ११ sarve daityeśvaraṃ prati

8.11.15

tataste dānavāssarve tamāyudhavarairbhṛśam /
nijaghnuḥ parvataṃ yadvat meghā vṛṣṭyā samuddhatāḥ१२

8.11.16

balavānsopi devātmā१३ varāhaḥ sumahābalaḥ /
vadhyamānopi tāndaityānidaṃ vacanamabravīt

8.11.17

nahyatra bhavatāṃ kiñcidalpamapyasurottamāḥ /
aparādhaṃ cakārāhaṃ na kariṣye karomi vā

8.11.18

५ abhidravata - kha. / ६ vārāha - kha / ७ tasya tadvacanaṃ - gha / ८ paśyatha (?) / ९ midaṃ - kha. / १० ... ma ( ā ) yātosmi - gha / ११ te nayiṣyāma. - kha. / १२ samunnatāḥ - kha. / १३ anāha (dṛ?) tva balaṃ sopi - gha /
546
kimarthaṃ mā śitaiḥ śastrairghnata (?) sarve yathā param /
na hi vo१४ vairamastīha na ca kāryaṃ mayā hi vaḥ

8.11.19

atha māṃsena kṛtyaṃ vastato māṃ१५ ghnata dānavāḥ /
yathā prāṇaṃ śitaiḥ śastrairyuṣmatto na ca me bhayam

8.11.8.101.20

etau karau prasāryāhaṃ saṃsthito ditinandanāḥ /
yadā bhavantaḥ sthāsyanti tadā hantāsmi vassakṛt

8.11.21

adya vetsyatha१६ daiteyā mṛgāṇāmiha१७ yadbalam /
mattā yūyaṃ surān jitvā taṃ madaṃ nāśayāmi vaḥ

8.11.22

sanatkumāra uvāca
tataḥ sa bhagavān vyāsa śakradhvajanibhau karau१८ /
prasārya tasthāvudyaṃcau१९ bhagavāniva śaṃkaraḥ२०

8.11.23

tepi tadvacanaṃ śrutvā dānavāḥ krodhamūrchitāḥ /
nijaghnurbhṛśamāyastā nānāśastrāstrapāṇayaḥ

8.11.24

meghairiva mahāvāyurgarutmān bhujagairiva /
mṛgairiva yathā vyāghraḥ śaśairiva yathā hariḥ

8.11.26

haviṣevānalo dīpto gajo gomāyubhiryathā /
tathā sa bhagavān vyāsa varāho nandivarddhanaḥ / /२५//
tairardyamānogaṇayan२१ tasthāvacalasannibhaḥ /
sa yadā taiḥ śaraiścaiva gadāmuśalapaṭṭiśaiḥ२२

8.11.27

bhindipālairbhuśuṇḍībhiḥ karavālairayomukhaiḥ /
etaiścānyaiśca bahubhirvadhyamāno mṛgeśvaraḥ /
adṛśyo vibabhau sarve tadā te harṣitā bhṛśam

8.11.1

sanatkumāra uvāca
teṣāṃ ninadatāṃ vyāsa varāho nandivardhanaḥ /
śastrakūṭāda viniṣkramya śirāṃsi samapothayat / / २८ / /
---
१४ hito - kha. / १५ mā - kha. / १६ vetsyata - kha. / १७ mṛgāṇāmiva - kha. / १८ śubhau - kha, ca tau - gha. / १९... vudyanvai - gha, vūrdhvaṃ vai (?) / २०... bhāskaraḥ - gha. / २१ ardyamāno na gaṇayan - gha. / २२ paṭṭaśaiḥ - kha /
547
karābhyāṃ caraṇābhyāñca daṃṣṭrābhiśca vyadārayat२३ /
tanmuktairāyudhaiścaiva cicchedānyān rarāsa ca२४ //२४ /
te sarve karacaraṇairvimuktaśastrairdaṃṣṭrābhirmakhamukhadāritāstathaiva२५ /
saṃkṣīṇā bahubhirivopabhujyamānā dravyāṇāmiva२६ nicayāḥ sadā mahāntaḥ
iti skandapurāṇe kiṅkarayuddhe ekottaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha tānnihatān sarvān varāheṇābhivīkṣya tu /
ekaḥ kṛcchrādvinirmukto hyaśmakaṃ१ puramāviśat

8.11.3

sa gatvā tatsabhādvāramidaṃ२ vacanamabravīt /
muktakeśo rajodhvasto rudhireṇābhi३saṃplutaḥ / /२//
nivedayata bho daityā४ dānavendrāya dhīmate /
dvāḥstho nyavedayadrājñe preritaḥ sodyatāyudhaḥ५

8.11.4

ye te gatā mṛgendraṃ taṃ draṣṭuṃ hyasurasattamāḥ /
te hatāstena vikramya sarva eva diteḥ sutāḥ

8.11.6

mā gāḥ pramādaṃ daityendra māvamam̐sthā mṛgeśvaram /
mā ca kālaṃ pratīkṣadhvaṃ७ mṛgaṃ taṃ mā vijānata८ /
mahānasau na sandeho jetuṃ śakyo na dānavaiḥ //५/ /
sanatkumāra uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā hiraṇyākṣo mahāsuraḥ /
svayamevābhisaṃkruddha utpapāta tadāsanāt९

8.11.7

sendraketurivottasthau payoda iva connadan /
bhṛkuṭīdūṣitamukhaḥ sadhūmogniriva jvalan१०

8.11.9

...
२३ vidārayat - kha., vidārayan (?) / २४ mahāsurān - gha. / २५. .. mukharādibhistathaiva kha २६... mati - kha. /
१ vinirmuktaḥ kathaṃcit - gha. / २ tatsabhādvāri idaṃ - kha. / ३ rudhireṇāpi - kha. / ४ nivedayati tāndaityo - kha. ५ padyārdhamidaṃ prakṣiptamiva gha pustake paṭhitam / ६ mā pramādamagā - kha, / ७ pratīkṣaṣva (?) ८ mā vijānīhi taṃ mṛgaṃ (?), mā vijānata.. - kha. / ९ sadāsanāt - kha, / १०. māgnirivojvalan - kha
548
athotthitaṃ११ tato१२ daityā१३ vipracittiśca dānavaḥ /
praṇamyocustadā daityamidaṃ१४ ślakṣṇapadākṣaram / /८//
tvaṃ rājā sarvadaityānāṃ bhūtānāṃ ca jayāvahaḥ /
tiṣṭhatsvasmāsu nodyantuṃ१५ svayameva tvamarhasi

8.11.11

vayaṃ taṃ saha devaiśca ye ca tasyābhirakṣiṇaḥ /
hatvā māṃsaṃ mahārāja chittvā tasyānayāmahe / /8.102.१ ० //
ādityānāṃ sarudrāṇāṃ vasūnāmaśvinorapi१६ /
bhṛgūṇāṃ pitṛbhiḥ sārdhaṃ tathaivāṅgirasāmapi

8.11.23

viśvedevāśca ye kecitsādhyā devāstathaiva ca /
yakṣāṇāṃ rākṣasānāñca piśācānāṃ sahoragaiḥ१७ / /१ २ //
gandharvapakṣiṇāñcaiva manuṣyāṇāñca dānava /
udyuktānāṃ samṛtyūnāṃ lokapālaissahaiva ca // १३ / /
śaktā nivāraṇe daityā vadhe caiva durātmanām /
nigrahe ca yathākālaṃ svayaṃ mā tvamito gamaḥ१८ // १४/ /
hatamasmābhirudyuktaiḥ paśyādya ditinandana /
ājñāpayati no yatra rājā svāmī prajeśvaraḥ // १ ५//
tadvayaṃ śirasā sarve kariṣyāma na saṃśayaḥ /
yadaśaktā vayaṃ kāryaṃ sarvepyasurapuṃgava /
kartuṃ tasya bhavān kartā mā naḥ paśya parāniva // १ ६//
mṛgārthe danudaityānāṃ svayaṃ rājā mahābalaḥ /
nirgato nāsti daityānāṃ vakṣyanti१९ balamityuta // १७/ /
sanatkumāra uvāca
tataḥ sa rājā daityānāṃ sarvāneva samādiśat /
kāle jaladharānindro yathā bhinnāñjanatviṣaḥ / /१ ८/ /
११ tathotthitaṃ (?) / १२ tadā - kha / १३ daityo - kha. / १४ daityā idaṃ - kha. / १५ nodyoktuṃ (?) / १६.. .maśvināvapi - kha / १७ piśācāḥ samahoragaiḥ - kha, maho... (?) / १८ gataḥ - kha / १९ vakṣyante - kha. /
549
ājñāṃ tasya gṛhītvaiva tepi daityā mudānvitāḥ /
sannahyanta mahākāyā vāhanāni ca bhejire / / १९//
prahlādaścānuhlādaśca śinirbāṣkala eva ca२० /
jambhaḥ kujambho vātāpī ilvalotha virocanaḥ / /8.102.२ ० //
balirbāṇaśca vātaśca śaṃbhuḥ kaśyapa eva ca /
śambaraśca mahākāyaḥ kālaśambara eva ca / /२१ //
pradīptaścāsilomā ca śilitāścaiva dānavāḥ /
śarabhaḥ śalabhaścaiva dhundhurmūkaśca dānavaḥ / /२२/ /
śatodaraśca vikhyātastathaivānyo hradodaraḥ /
tāraśca tārakaścaiva mayo kālaśca viśrutaḥ

8.11.24

ajako namuciścaiva vyaṃsaḥ kārtasvanaḥ śubhaḥ२१ /
ilvako२२ vilvakaścaiva२३ vipākaḥ pāka eva ca

8.11.25

hastī duryodhanaścaiva vipracittiśca dānavaḥ /
hayagrīvo muraścaiva narakaḥ kuṇḍa eva ca

8.11.26

śakunirvṛṣaparvā ca śataketurmahāravaḥ /
sarakaścaiva rāhuśca svarbhānuḥ kāla eva ca

8.11.27

virādhaśca kabandhaśca dundubhiḥ śatadundubhiḥ /
śālvo drumaśca dvāvetau mayūragrīva eva ca

8.11.8.102.30

kālanemī meghanādo mahāvīryassa cāndhakaḥ२४ /
mahiṣānandaśamakāvāṭiśca baka eva ca //२८/ /
tato dānavaśārdūlā mahāmāyā mahābalāḥ /
sarve sarvāstraviduṣo२५ labdhalakṣāśca saṃyuge //२९/ /
rathairhayairgajaiścaiva tathaivānye padātayaḥ /
jagmurvarāhaṃ taṃ vyāsa hantuṃ devā ivāsuram

8.11.35

sa cāpi hi mahātejā varāho nandivardhanaḥ /
stuyamānastathātmasthairmunibhirbhagavān balī / / ३१ / /
२० ...rbāṣkalireva ca - gha. / २१ subhaḥ (?) / २२ ilvalo - kha. / २३ vilvalaścaiva - kha. / २४ vāndhakaḥ - ṣa. / २५ samāstraviduṣo - kha. /
550
hatvā tān kiṅkarānsarvānaśmakaṃ२६ puramāgamat /
garjamāno yathā megho yugānte२७ vṛṣṭisarjanaḥ / /३ २ //
sa gatvā tattadā vyāsa puraṃ lokamayaḥ prabhuḥ /
apasavyaṃ parāvṛtya dakṣiṇaṃ dvāramāgamat / /३३ / /
dakṣiṇadvāribhistatra dānavairbahubhirbhṛśam२८ /
kṛto halāhalāśabdo nagaraṃ yena kopitam //३४/ /
yo hi bhitvā śataghnīśca kavāṭaṃ kūṭamudgarān /
kālacakrāṇi yantrāṇi sovācūrṇayadavyayaḥ२९

8.11.3

athājagmurbhṛśāviṣṭāste dānavamahārathāḥ /
śastravarṣeṇa cogreṇa chādayanto mṛgeśvaram / /३ ६/ /
atha taistomaraiścakrai३०rbhindīpālaiśca tāḍitaḥ /
dvāraṃ tyaktvā vinirgamya३१ samāṃ bhūmimupāśritaḥ३२ / /३७/ /
tepi taṃ bhagnamityeva३३ vijānantosurāstadā /
pṛṣṭhatonuyayurvyāsa takṣayanto varāyudhaiḥ / /३८//
sa takṣyamāṇaḥ śaravṛṣṭitomarairmahāgadābhirmuśalairayomukhaiḥ /
tadābhiniḥsṛtya diteḥ sutānasāvayodhayaddevagaṇairadhiṣṭhitaḥ //३९/ /
iti skandapurāṇe asurasandeśanaṃ nāma dvyuttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha vyāsa samāṃ bhūmiṃ saṃprāptāndānavarṣabhān /
uvāca sarvān१ gambhīraṃ२ mṛgānsiṃha ivājane३ / / १ //
bhavanto dānavāḥ sarve daityāśca sumahābalāḥ /
mayā mṛgeṇa samare yudhyatāṃ tu punarbhṛśam / / २/ /
२६. nasmākaṃ - kha / २७ yugānta - kha / २८ rvṛtama - kha. / २९ sovacūrṇayadavyathaḥ - / ३० aśākti (ktai )stomaraśatai - kha., saśaktitomaraiścakre - gha / ३१. bhinirgamya - kha / ३२ samāṃ bhūmiṃ nirgatya samupasthitaḥ - gha. / ३३ bhagna ityeva (?) /
१ sarvānuvāca - gha. / २ gambhīrāṃ (n) - kha / ३ ivājire - gha /
551
'ya
na lajjā samarebhyetya४ yuṣmākaṃ dānaveśvarāḥ /
athavā na balaṃ vosti mithyā devā hi vo jitāḥ५

8.11.4

bahavo balavantaśca mṛgaścāhaṃ vanecaraḥ६ /
na manye dharmayuddhe vo matirdānavasattamāḥ

8.11.6

na mamāsti dhanuḥ kiñcinna śastraṃ ca tathāvidham /
saśastrairbahubhiryena yuddheyamasureśvarāḥ७ //५ / /
te yūyaṃ yadi manyadhvaṃ śastrāṇi tyajatādhunā /
mayā caikaikaśaḥ sarve yudhyadhvaṃ nyāyamāsthitāḥ

8.11.9

sanatkumāra uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā sondhako dānaveśvaraḥ८ /
uvāca sarvāndaityendrān yugāntāmbudavannadan //७/ /
evametadyathāhāyaṃ mṛgosuramahārathāḥ /
santyajāmādya९ śastrāṇi yodhāmaikaikaśastathā / /८ //
prahlāda uvāca
abuddhireṣā daityendrā yathāhāyaṃ mṛgādhamaḥ /
samānānāṃ samaissārdhametadyuddhaṃ praśasyate

8.11.12

na mṛgāṇāñca śastrāṇi na bāhubalamityuta /
vadhyante ca sadā śastraireṣa dharmaḥ satāṃ mataḥ / /8.103.१ ० / /
te vayaṃ kathamutmṛjya svadharmaṃ dānaveśvarāḥ /
mṛgadharmaṃ samāsthāya yudhyema paśavo yathā / /१ १ //
mṛgādhamoyaṃ durvṛtta१० avadhyo nāsmadādibhiḥ /
- - - mā११ vicāro vo mṛge bhavatu sarvaśaḥ

8.11.14

māyāmāsthāya duṣṭātmā kopyayaṃ surapāṃsanaḥ /
asmān vañcayituṃ daityāḥ kāṃkṣate sudurātmavān //१ ३ / /
४ tyajya - kha. / ५ jitā iti - gha / ६ vaneśvarāḥ - kha. / ७ tamasureśvarāḥ - kha. / ८ dānaveśvarāḥ - kha. / ९ santyajāmodya - kha / १० yuddhavṛttiḥ - kha / ११.. tatenammā (?) - kha /
552
kva ca śrutaṃ vā dṛṣṭaṃ vā mṛgāṇāmasureśvarāḥ /
manuṣyavadbāhuyuddhaṃ puruṣaissaha saṃyuge

8.11.15

eṣa viṣṇurdurācāro durātmā daityakaṇṭakaḥ /
aśaktaḥ svena vīryeṇa māyāmāsthāya saṃsthitaḥ

8.11.17

sanatkumāra uvāca
tatastaṃ balavān kruddho dhanuṣā sosureśvaraḥ /
śarairavākirad vyāsa bahubhirvirarāsa ca //१ ६//
andhako vipracittiśca sarve te daityadānavāḥ /
avākiran śaraistīkṣṇaiḥ śataśotha sahasraśaḥ

8.11.18

atha daivaḥ susaṃrabdhai१२rviddhastai१३ rdānavairbhṛśam /
śuśubhe bhāskarakaraiḥ saṃviddho himavāniva

8.11.27

sa vegaṃ balavat kṛtvā vidhunvānaḥ śarān śitān१४ /
salīlaṃ prayayau devaḥ prahlādaṃ prati dānavam१५ / / १९/ /
sa gatvā tasya sahasā sārathiṃ rathameva ca /
daṃṣṭrābhiśca karābhyāñca nāmaśeṣaṃ cakāra ha / /8.103.२ ० //
tato rathādavaplutya hanyamānopi dānavaiḥ /
rathadhvajena१६ taṃ daityaṃ mūrdhni devobhijaghnivān //२ १ //
prahlādopi tatotpatya१७ gadayā bhīmarūpayā /
ājaghānorasi kruddhaṃ vighno dharme yathā sthitam //२२/ /
sa tenābhihato devo muktvā tasya rathaṃ tadā /
tameva deśamāyātaḥ pūrvaṃ yatrābhavat sthitaḥ / /२३ / /
tatondhako vipracittiḥ śambaraḥ kālaśambaraḥ /
śarairāśīviṣākārairbibhidurnandivardhanam / /२४//
१२ varāho hyatisaṃrabdhai - gha. / १३ susaṃrabdhe viddhastai - kha. / १४ sthitān (?) / १५ dānavaṃ prati (?) / १६ dhvajadaṇḍena (?), rathadaṇḍena (?) / १७ tato daitya ( o ) - gha. /
553
sa viddhastaistadā vyāsa śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
bhidyamānaśca bahudhā maṇḍalāni cacāra ha / /२५//
kadācit siṃhavaccāpi plavate nardatepi ca /
śārdūlavat kadācicca bhūmāvātmānamāhave / /२६//
vitatya sa mahāvīryastiṣṭhate sāyakān१८ sahan /
pādena tata utthāya avakīrya vṛṣo yathā

8.11.28

pakṣivatsa tadākāśe maṇḍalāni mṛgeśvaraḥ /
bhramitvā niścalastasthau varāhaḥ parvato yathā

8.11.8.103.30

evaṃ bahuvidhān mārgān vicaritvā mahābalaḥ /
vegenaiva karābhyāṃ sa rathau jagrāha nādayan //२९/ /
vipracitteśca balavānandhakasya ca suprabhaḥ१९ /
bhrāmayitvā muhūrttaṃ tau sahāśvaiḥ२० sahasārathī२१

8.11.31

bhūmāvutkṣipya२२ cikṣepa babhañja ca punaḥ padā /
rathāsthitau२३ ca tau daityau punarmūrdhanyatāḍayat२४

8.11.32

tau hatāvatisaṃkruddhau gade codyamya vegitau /
varāhaṃ mūrdhni yugapatsamāhatya vinedatuḥ

8.11.33

tābhyāṃ sa balavān kruddho hastābhyāṃ raktalocanaḥ /
gade jagrāha yattābhyāṃ balādeva mṛgeśvaraḥ

8.11.34

tatocaranmaṇḍalāni vividhāni janārdanaḥ /
gadāviśāradaḥ samyag vicitrāṇi bahūnyapi

8.11.35

ākṣiptamatha vikṣiptamavākṣiptañca maṇḍalam /
utkṣiptamatha vikṣiptaṃ visṛṣṭaṃ dhāvitaṃ tathā

8.11.36

parāvṛttaṃ nivṛttaṃ ca ardhacandramathāpi ca /
viṣṭabdhaṃ codyatañcaiva haṃsodbhramitameva२५ ca

8.11.37

१८ nissāyakān - kha / १९ suprabhau - gha. / २० sahāśvau(?) / २१ sahasā (nā )yako - kha. / २२ utkṣipya bhūmau (?) / / २३ rathe sthitau - gha / २४ punarmūrdhnoratāḍayat (?) / २५ haṃsodmraṇa e (me?) va - kha. /
554
gadāviśāradaḥ samyag bhramitvā maṇḍalāni saḥ /
gadāmupari cikṣepa sondhakasya२६ vinādayan

8.11.38

aparāṃ vipracitteśca balavānnandivardhanaḥ /
te gade tau mahāvege२७ dānavau sudurāsadau

8.11.39

vañcayitvā raṇe bhūyo varāhaṃ prati dānavau /
ādhāvitau yathā deśamutpātau vegitāviva

8.11.8.103.40

tayorāpatatoreva varāhosau mahābalaḥ /
muṣṭināndhakamāhatya vipracittiṃ padāvadhīt

8.11.41

andhakastasya muṣṭiṃ taṃ vipracittiḥ padañca ha /
kruddhau jagṛhaturdaityau hatastvamiti vādinau

8.11.42

nādayānau yathā kāle kṛṣṇāviva balāhakau /
sa gṛhītastadā tābhyāṃ mahātmā surasattamaḥ

8.11.43

utpapāta viyad vegāt pakṣirāḍiva kāśyapaḥ /
viyatstho२८ vibabhau daityāvudvahan sa mṛgeśvaraḥ

8.11.44

garutmāniva pakṣīśo bhakṣārthaṃ gajakacchapau /
vinadya sa tadākāśe vidhūya ca karau balī

8.11.45

pādañcaivābhicikṣepa tau daityau bhujagāviva /
tau kṣiptau prekṣya२९ tu vyāsa dānavau yuddhadurmadau

8.11.46

abhiyātau mahīṃ ghorāvaśanī khāccyutāviva /
asāvapi ca deveśo varāho nandivardhanaḥ /
rathānvai sarvadaityānāṃ cūrṇayāmāsa vīryavān

8.11.47

gṛhītvā kūbare kañcit soccikṣepa mahārṇave३० /
kañcitpadā samāhatya pāṃsusāyujyamānayat

8.11.48

kañcidrathaṃ rathenaiva padātiñca padātinā /
gajaṃ gajena cāhatya sa ninye yamasādanam

8.11.49

२६ sondhakāya - kha. / २७ mahāvego(?) / २८ viyatstho - kha. / २९ prekṣa - kha. / ३० mahārṇavaṃ - kha., mahāratha (?) /
555
sanatkumāra uvāca
tepi३१ vidrāvitāḥ sarve lajjāṃ paramikāṃ gatāḥ /
daityadānavaśārdūlā vinivṛttā yathābalāḥ

8.11.7

ekena३२ sarve vijitāsurendrāḥ parasparaṃ vīkṣya mukhāni śūrāḥ /
vrīḍānvitāste punareva devaṃ varāha - - - - - - - ti / /8.103.५० //
iti skandapurāṇe varāhayuddhe tryuttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha te taṃ mṛgaṃ vyāsa dānavā bhīmagarjanāḥ /
āyudhaiḥ samabhikruddhāḥ saṃtatakṣustadā१ bhṛśam / / १ / /
te mṛgā iva śārdūlaṃ siṃhapotaṃ gajā iva /
ājaghnurdānavāḥ kruddhā varāhaṃ śastravṛṣṭibhiḥ / /२//
sa cāpi mṛgaśārdūla upaviśya mahodadhim /
apopibat samāviśya vahnivadvaḍavāmukham //३ / /
tatheritāni tairdaityairāyudhāni sahasraśaḥ /
vyādāya sumahadvaktraṃ jagrāsa ca rarāsa ca //४/ /
grasitvā tāni sarvāṇi śastrāṇi sa२ mahābalaḥ /
dānavānprati saṃcakre vegaṃ sindhurivāparaḥ / /५//
gajānprati yathā siṃhaḥ siṃhān śarabharāḍiva /
garutmān bhujagān yadvacchārdūlaśca mṛgāniva //६/ /
meghavṛndaṃ yathā vāyuḥ kapotāniva pakṣirāṭ /
tathā sa bhagavān vyāsa dānavānprati lokapaḥ

8.11.9

vegaṃ cakre yathā kṣipramindriyaṃ prati vai manaḥ /
āsādya ca sa tāndaityān mahājaladaniḥsvanaḥ / /८ / /
----
३१ vai - (?) / ३२ mṛgeṇa (?) / १ tatakṣustaṃ tadā - kha. / २ su - kha./
556
sarvān vidrāvayāmāsa rudraḥ paśugaṇāniva /
kāṃścit padbhyāṃ susaṃkruddho hastābhyāmaparāniti

8.11.13

daṃṣṭrābhiścāparāṃstatra३ sa praiṣīd४yamasādanam /
tuṇḍena५ śambaraṃ bhūmau kālaśambarameva ca / / 8.104.१० //
narakaṃ pādaghātena hayagrīvaṃ ca muṣṭinā /
urasā namuciṃ cāpi mahāmāyaṃ ca satvaraḥ६ / / ११ //
āhatyāhatya saṃkruddhaḥ pātayāmāsa devapaḥ /
tāṃstathā drāvayānañca garjamānañca siṃhavat // १२/ /
vipracitirvarāhaṃ taṃ muṣṭinorasyatāḍayat /
vipracittiṃ jaghānograṃ pārśvadeśe sa muṣṭinā

8.11.14

sa āhato varāheṇa varāhaṃ krodhamūrchitaḥ /
punarjaghāna khaṅgena vakṣasyenaṃ vinādayan

8.11.17

amṛṣyamāṇastaṃ ghātaṃ varāhaḥ sumahābalaḥ /
muṣṭinā mūrdhni taṃ daityaṃ vajrābhena vyatāḍayat // १ ५//
sa daityastena ghātena bhramitvā cakravattadā /
papāta bhūmau vegena vātāhata iva drumaḥ //१६/ /
patitaṃ taṃ tadābhyetya vipracittiṃ prajeśvaraḥ८ /
jagrāha padbhyāṃ९ deveśo drāvamāṇaṃ diteḥ sutam

8.11.23

bhrāmayitvā tataścainaṃ१० naditvā११ cāsakṛdbalī /
puraṃ prati vicikṣepa mahātmā nandivardhanaḥ //१८/ /
sa kṣiptastena१२ vibabhau dānabādhipatirbalī /
sabalākataḍijjvāla paricchinna ivāmbudaḥ / /१ ९// srastahārāmbaradhara१३ścyutamālyavibhūṣaṇaḥ /
papātopari vegena hiraṇyākṣasya veśmani //8.104.२० / /
३ aparān daṃṣṭrayā tatra - kha / ४ hyapraiṣīd - sva / ५ targhaṃna. - kha / ६ śambara - kha / ७ lakṣya gha/ ८ mṛgeśvaraḥ - gha. / ९ pade jagrāha - gha. / १० tataścaiva - kha./ / ११.. tha marditvā garbhitvā - gha / १२ sa tena kṣipto - kha. gha. / १३ srastaharāmbaradharaḥ - gha., srastahemāmbaradhara - kha /
557
saudhamaṭṭālakaṃ१४ tasya vimānamiva saṃsthitam /
cūrṇayānopatad vyāsa parvatendramivāśaniḥ / / २१ //
mahatā tasya śabdena hiraṇyākṣaḥ svayaṃ tadā१५ /
vegenāgatya dadṛśe dānavendraṃ diteḥ sutaḥ१६ / /२२/ /
sopi dānavaśārdūlo varāheṇāvapīḍitaḥ१७ /
tena caiva vighātena१८ muhūrttamabhavajjaḍaḥ

8.11.25

taṃ samāśvāsayadrājā tadā śītena vāriṇā /
tālavṛntaiśca bahubhirmaṇibhiśca diteḥ sutaḥ २४/ /
samāśvasyotthitañcaiva१९ upaviṣṭaṃ varāsane /
rājā papraccha taṃ daityaṃ paraṃ vismayamāgataḥ

8.11.27

hiraṇyākṣa uvāca
kenādya himavān daitya pṛthivī vā sasāgarā /
mahābalena sahasā२० tulitā viśvakarmaṇā //२ ६//
kenādya mandaraḥ srasto२१ mṛtyuḥ kena parājitaḥ /
kena tvaṃ dānaveśāna kṣiptaḥ ko balavānbhuvi

8.11.28

pṛthivyāstulanaṃ yādṛg mandarasya ca cālanam /
mṛtyośca maraṇa२२ tādṛk tavedaṃ kṣapaṇaṃ२३ mahat२४

8.11.29

rudrendramṛtyupratimo lokapālabhayaṅkaraḥ /
kena tvaṃ tulitaḥ saṃkhye balavānabalo२५ yathā

8.11.31

kasyedaṃ balamakṣayyaṃ kena bāhvorbalaṃ mahat /
khyāpitaṃ triṣu lokeṣu dānaveśvara kathyatām //8.104.३ ०//
sanatkumāra uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā dānavaḥ sa mahābalaḥ /
tamāha dīrghaṃ niḥśvasya nirīkṣya ca punaḥ punaḥ

8.11.32

१४ soccamaṭṭālaka - gha- / १५ tayā - kha. / १६ suta - kha. / १७... tāḍitaḥ - kha. / १८ vipātena - kha. / १९ samāśvāsotthitañcaiva - ba. / २० mahābalairmahādaitya - kha. / २१ grasto - gha. / २२ bandhanaṃ - ṣa. / २३ kṣipaṇaṃ - kha. / २४ matam - gha. / २५... nacalo - gha. /
558
vipracittiruvāca
amānuṣamidaṃ rājannatidevaṃ tathāpi ca /
atidaityañca daityendra na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ२६ kvacit

8.11.33

varāhasya balaṃ yādṛg na ca tādṛk kvacit kvacit /
na hi tulyaṃ prapaśyāmi tasya rājanmahātmanaḥ

8.11.34

astraiḥ śastraiśca bahubhistakṣyamāṇasya२७ saṃyuge /
nārttirna duḥkhaṃ daityendra na ca saṃjñā prahīyate

8.11.35

bhavettasyābhi२८ daṣṭasya maśakenāpyanirvṛtiḥ /
na daityadānavai rājan nighnasya२९ bhayamityuta

8.11.37

yathā kṣudramṛgān siṃho maṇḍūkāniva voragaḥ३० /
tathā sa kalayāmāsa३१ sarvān daityendradānavān / /३६//
na taṃ mṛgamahaṃ manye na devaṃ nāpi cāsuram /
kopyasau ditiputrāṇāmanayaḥ३२ samupasthitaḥ

8.11.38

tenāsmi muṣṭinā mūrdhni tāḍito bhūtalaṃ gataḥ /
gṛhītvā sahasotkṣiptaḥ३३ patitastvadgṛhopari

8.11.39

dānavānāṃ sadaityānāmitareṣāñca dānava३४ /
na jāne samavasthānaṃ manye te sarvaśo hatāḥ

8.11.8.104.40

avadhyassa mahātejā balavān durbalā vayam /
śrutvaitad ditiputrāṇāṃ hitaṃ yattatsamācara

8.11.41

tasyāṅge munayaḥ sarve dṛśyante saha daivataiḥ३५ /
kṛtyā seti mataṃ medya tava hetorvinirmitā३६

8.11.43

manaśca tava daityendra yuddhāya kṛtaniścayam /
vinivartaya taccaiva daityānāṃ hitamācara / /४२//
balavān sobalā daityā vayaṃ martyāḥ sa cāmaraḥ /
ajayyosau jitā daityā mā no yuddhena yojaya

8.11.55

----
२६ śrutaṃ na kha./ २७ śca - kha २८ tasyāpi - kha / २९ rājanhatasya - (?) / ३० coragaḥ - gha. / ३१ kālayāmāsa (?) / ३२... putrāṇāṃ pralayaḥ (?) / ३३ sahasākṣiptaḥ - kha / ३४ hataśeṣāśca dānavāḥ - gha. / ३५ devatai / - kha. / ३६.. .panirmitā - kha. /
559
hitvāśmakaṃ३७ puraṃ sarve samudrastambhamāśritāḥ /
tiṣṭhāma rājan mā yuddha tena sākaṃ punaḥ kṛthāḥ३८ //४४/ /
māvamaṃsthā mṛgaṃ daitya mṛgosāviti sarvaśaḥ /
narasiṃhopyabhūtpūrvaṃ mṛgastadvinibṛṃ hitaḥ / /४५/ /
- ----- .. - - - - - - - /
yāvattvaṃ dhriyase daitya dānavānāṃ sukhāvahaḥ /
tāvatsarve surā jīvā bhaviṣyanti na saṃśayaḥ / /४६ / /
mā ruśantu३९ diteḥ putrā danoścaiva subāliśāḥ /
apayāma purādasmādasureśvara sarvaśaḥ / /४७/ /
sanatkumāra uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā hiraṇyākṣaḥ pratāpavān /
uvāca dānaveśānaṃ bhītaṃ४० tasmān४१ mahātmanaḥ / /४८//
asaṃśayaṃ mahātmāsau mṛgo dānavasattama /
yena mandarakalpastvaṃ tulitaḥ sumahābalaḥ / /४९ //
adya varṣasahasrāṇi divyānyasurapuṃgava /
catvāri bhuñjato rājyaṃ gatāni sumahānti me / /8.104.५ ० / /
pañcapañcā (?) tu saṃprāptantāvaddevāśca nāśitāḥ (?) /
sabalā४२ bahubhirghoraiḥ saṃgrāmairabalā iva / / ५१ / /
sohaṃ tathā balopeto bhuktvā rājya४३makaṇṭakam /
bhītaḥ praviśya salilaṃ kathaṃ sthāsye bhujaṅgavat //५ २ / /
mṛgarūpī sa viṣṇuśca vārāhaṃ४४ rūpamāsthitaḥ /
yadi syāttacca kṛtyaṃ me dānaveśvara mā bhayam (?) / /५ ३ / /
mamāpi balamakṣayyaṃ tasmācca balavānaham /
yo me bhayāt parityajya svaṃ rūpaṃ mṛgatāṃ gataḥ / /५४/ /
३७ hitvāsmākaṃ - kha. / ३८ kṛśāḥ - kha. / ३९ nuśantu (naśyantu?) - kha. / ४० bhīmaṃ - kha. / ४१... stasya - kha. / ४२ sabālā - kha. / ४३ sarva - kha. / ४४ varāhaṃ - kha. /
560
yo hanyāddhastinaṃ saṃkhye siṃhaṃ śarabhameva ca /
tasya kāsthā bhaveddaitya mṛge hyasminmahābala

8.11.56

madbhayāt sa varāhaśca sarvadevairadhiṣṭhitaḥ /
māmāhvayati४५ daityendra jaya eva tato hi me

8.11.58

bhavāneva hi me daitya tena dūtaḥ - - - - ४६ /
tvaratā mṛtyulokantu gatvā dānavapuṃgava //५७/ /
yadahaṃ mrātṛhantāraṃ dānavānāṃ bhayaṅkaram /
ahatvā na nivartiṣye śape satyena dānava

8.11.59

sanatkumāra uvāca
sūtaṃ tataḥ samādiśya rathaṃ sajjamacīkarat /
samāśvāsayituṃ patnīḥ४७ sa viveśa४८ punargṛhān

8.11.8.104.60

sa tatra tābhiḥ kṛtamaṅgalastadā diteḥ sutām̐stām̐śca nirīkṣya sarvaśaḥ /
gṛhāṇa५० sarvaṃ raṇayogyamujjvalaṃ mahābalaḥ५१ śatrunivāraṇakṣamam

8.11.1

iti skandapurāṇe vipracittipātane caturuttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
sa dhanvī kavacī bhūtvā baddhagodhāṃgulitravān /
baddhapṛṣṭheṣudhī१ caiva śarī khaṅgī mahābalaḥ

8.11.2

hariśmaśruścaturdaṃṣṭraḥ śaṃkukarṇo mahāhanuḥ /
ājānubāhurdīrghākṣo nyagrodhaparimaṇḍalaḥ

8.11.3

hastayoḥ padmaśaṃkhau ca cakramatsyau ca pādayoḥ /
dadhāno jālahastaśca jālapādolpamehanaḥ

8.11.4

bālādityanibhākṣaśca añjanācalasannibhaḥ /
sa niryayau tadā vyāsa bhṛkuṭībhūṣitānanaḥ

8.11.22

४५ mamāhvayati - kha, samā... (?) / ४६ praveritaḥ - kha. / ४७ patyaḥ (patnyaḥ) - kha. / ४८ praviveśa - kha. / ४९ sutāstāśca - gha. / ५० jagrāha - gha. / ५१ mahābalaṃ - kha. /
१ pṛṣṭhabaddheṣudhī (?) /
561
dvāryapaśyacca sūtena rathaṃ samupakalpitam /
sahasranalvamātrañca२ hayairdivyaissamanvitam / /५ //
sahasrairdaśabhirvyāsa sarvopakaraṇānvitam /
khaṭvāṅgena ca saṃyuktaṃ dhvajenādityavarcasā / / ६ / /
āruroha jayetyukto३ dānavairbahubhistadā /
divākaro rathaṃ yadvad bhagavān tejasāṃ patiḥ / /७/ /
vibabhau sa tadārūḍho rathaṃ taṃ ditinandanaḥ४ /
sauvarṇe bhājane yadvadindranīlaṃ samarpitam / /८ / /
kirīṭastvābabhau५ tasya śirasthaḥ६ sumahādyutiḥ७ /
yathāñjanagireḥ śṛṅge dāvāgniḥ samavasthitaḥ८ / / ९/ /
sañcodayacca yantāraṃ sa daityo gamanaṃ prati /
tasya pārśvebhavad vyāsa vipracittiravasthitaḥ / /8.105.१ ० / /
ketoriva yathā vyomni pratiketuravasthitaḥ९ /
śaṃkhabherīmṛdaṅgaiśca murajairveṇubhistathā / / ११ / /
vādyamānairyayau rājā hiraṇyākṣośmakātpurāt /
agrataḥ pṛṣṭhataścaiva pārśvayorubhayorapi / / १२ / /
jagmuḥ sarvesurā vyāsa bhāskarasya yathā grahāḥ /
nirgacchamānaśca purāt śakuntān bhayaśaṃsinaḥ / / १३ //
apaśyad vyāsa daityendro na ca tānakarodadhṛdi१० /
ācchinat tasya panthānaṃ bhujaṅgaḥ kṛṣṇadehavān / / १४/ /
gṛdhraśca raktavaktrosya nililye dhvajamūrdhani /
gṛdhraścakrāyate cāsya rathasyopari११ gacchataḥ / / १ ५/ /
dhvajaścābhajyata mahān rathasya sumahāprabhaḥ /
vāmaṃ cāṅgaṃ sphuratyasya१२ śarīrasya muhurmuhuḥ / / १ ६/ /
२... yācchannaṃ - kha / ३ jayetyuktā kha, jayetyuktvā - gha. / ४ itaḥ paraṃ tasyapārśvebhavad. . yathā grahāḥ ' ityādi gha pu / ५ ntvābabhau - gha. / ६ śiraḥsthaḥ - gha / ७ sumahādyuti - gha / ८ samupasthitaḥ - gha. / ९ padyārdhametat
jagmuḥ sarve
ityataḥ paraṃ dattaṃ kha. pustake / १० hṛti - kha / ११ yatho! ri ca - kha / १२ vāmāṅgaṃ cāsphu- rattasya (?) /
562
heṣante na hayā dīnā hastino vimadābhavan /
etānyanyāni ca bahūni१३ daityo munisattama / /१७//
sovaikṣata१४ nimittāni bhayadānyātmanosakṛt१५ /
nātidūre sa nirgatya१६ nagarasya१७ mṛgeśvaram१८ //१ ८//
apaśyad dānavaḥ१९ saṃkhye yudhyamānamabhītavat /
sopi daityavaraḥ śrīmān krodhasaṃraktalocanaḥ२० //१ ९/ /
visphārayanmahācāpaṃ rathenābhyapatadbalī२१/
varāhopi mahābāhurvidrāvya ditinandanān /
suvarṇākṣaṃ prati ruṣā vegenaivābhyadhāvata / /8.105.२० / /
tasyāpatata evāśu dānavaḥ sumahābalaḥ२२ /
sarvasandhiṣu tīkṣṇāgrānnicakhāna२३ bahūñcharān२४ / /२१ / /
sāyakaistairvinirbhinnaḥ sarvasandhiṣu suvrata२५ /
na cacāla mṛgendrosau viṣṭabdhaḥ samatiṣṭhata२६

8.11.26

taṃ stambhitaṃ tadā vyāsa dṛṣṭavā devā२७ mahābalam /
viśalyakaraṇairmantrairviśalyamabhicakrire / /२३ / /
sa viśalyastadā devaiḥ kṛto mṛgapatirmahān /
punarvegaṃ mahat kṛtvā jagāma ditijaṃ prati //२४/ /
sa vadhyamāno bahubhiśśarairmṛgapatirmahān /
daityendrarathamāsādya iyeṣa rathamavyayaḥ२८ / /२५ //
grahītuṃ nādayan vyāsa bahudhā viśvarūpadhṛk /
yantā ca maṇḍalaṃ kṛtvā bhrāmayāmāsa taṃ ratham

8.11.27

prasāritakaraṃ daityo mṛgaṃ taṃ sumahābalam /
babandhāstreṇa nāgānāṃ sa baddho nyapatad bhuvi

8.11.28

१३ etāṃścānyāṃśca subahūn sa - kha. / १४ avaikṣata - kha. / १५ nātmanosakṛt - kha. / १६ syandane- nābhinirgatya - gha / १७ nagarāt sa - gha. / १८ maheśvaraṃ - ka. / १९ dānavo - ka kha. / २० krodhāt saṃraktalocanaḥ - ka / २१. bhyadravadbalī - kha. gha, etāvatiko granthaḥ ka pustake naṣṭaḥ, kha pustakāduddhṛtotra / २२ krodhamūrcchitaḥ - gha. / २३ cakhāna - ka. / २४ subahūn śarān - ka. kha. / २५ suvrataḥ - ka. / २६ samapadyata - gha. / २७ deva - gha. / २८... mavyayaṃ - ka. /
563
patitaṃ tañca daityendrā vividhāyudhapāṇayaḥ /
vijaghnurbhṛśamāyastā bahudhā krodhamūrchitāḥ

8.11.29

taṃ baddhaṃ vadhyamānañca patitaṃ nandivardhanam /
garutmān bhujagendrebhyaḥ kṣiprameva vyamocayat

8.11.34

muktaśca sa tadotpatya२९ drāvayāṇo diteḥ sutān /
hiraṇyākṣarathaṃ tūrṇamabhyadhāvanmahāyaśāḥ // 8.105.३० / /
taṃ dhāvantaṃ punardaityaḥ śareṇānataparvaṇā /
vivyādha hṛdaye vyāsa nardamāno३० yathāmbudaḥ //३ १ / /
mṛgeśvaraśca bhinnosau३१ hṛdaye mohamāsthitaḥ /
papāta bhūmau nirvṛtte śakradhvaja ivotsave //३ २//
tato hāhā kṛtaṃ३२ sarvaiḥ sametairdevapuṃgavaiḥ३३ /
ṛṣayastuṣṭuvuścainaṃ bhāskaraścāprabhobhavat / /३ ३ / /
atha sopyāyitastatra ṛṣibhirbrahmavittamaiḥ /
pratilabhya३४ tadā saṃjñāmidaṃ vacanamabravīt

8.11.35

āpyāyayadhvaṃ māṃ kṣipraṃ mūḍhohaṃ sarvaśaḥ surāḥ /
nālpavīryeṇa śakyoyaṃ daityo yodhayituṃ raṇe

8.11.38

tataste daivatā३५ssarve ṛṣayaśca tapodhanāḥ /
tapasā३६ svena taṃ devaṃ sarva evābhyapūrayan३७ //३ ६/ /
tasya tvāpyāyamonasya३८ ṛṣibhirdaivataiśca३९ ha /
babhau rūpaṃ yugāntāgnikālamṛtyusamaprabham / /३७/ /
sa dīpyamāno vibabhau mahātmā४० devaiśca sarvairṛṣibhiḥ stutaśca /
dīptastadā४१ bhāskarasaptakalpo४२ lokāndahiṣyanniva devadevaḥ

8.11.4

iti skandapurāṇe varāhāpyāyane pañcottaraśato४३dhyāyaḥ
२९ tatotpatya - kha. / ३० nadamāno - kha. / ३१ mṛgeśvaragatiryosau - kha. / ३२ hāhā kṛtaḥ - ka. / ३३ samūhe - ka., mama daityeya ( ndra) puṃgavaiḥ - kha. / ३४ pratipadya - gha. / ३५ daivatā - ka, kha. / ३६ soṃśena - ka. / ३७ bhyapūjayan - ka- / ३८ tvāpyāyyamānasya - ka / ३९... rdevataiśca - ka / ४० varāho - gha / ४१ dīpto yathā - gha / ४२ bhāskara saptikalpo (?) - gha. / ४३ caturuttara० - gha., adhyāyaḥ १६० kha.
564
sanatkumāra uvāca
sa tathāpyāyito vyāsa१ balavānbhāskaradyutiḥ /
citraṃ bahu ca śīghraṃ ca maṇḍalāni paribhramat२ / /१ / /
plutāni३ siṃhavat kṛtvā avalokayate४ sakṛt /
pṛṣṭhataścāgrataścāpi५ punargajavadācarat५ / /२/ /
punarvyāttānano bhūtvā śastrāṇi grasate ripoḥ /
punarvṛkṣaiḥ śilābhiśca७ dānavān sa nyasūdayat / /३ / /
punarākāśago bhūtvā pakṣirāḍiva sobhramat /
punarjahāsa saṃkruddho hyaśanīpātasannibham

8.11.5

punaśca sūkṣmamātmānaṃ kṛtvā tasthāvathāgrataḥ /
evantaṃ valgamānañca nardamānañca dānavaḥ

8.11.8.106.10

uvāca bhṛkuṭīvaktro hiraṇyākṣobhinādayan९
bho kṣudramṛga durbuddhe na tvaṃ mokṣamavāpsyasi // ६/ /
hatvā tvāhaṃ१० pradāsyāmi rudrāya balimojasā /
tvayā hataśchadmanā me bhrātā jyeṣṭho durātmanā /
tasyādya karmaṇaḥ prāptaṃ phalaṃ duṣṭātmanastava //७/ /
sanatkumāra uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā hiraṇyākṣasya saṃyuge /
uvāca bhagavānviṣṇuḥ krodhayāno diteḥ sutam११ //८ / /
hatosau narasiṃhena mayā daityaḥ pratāpavān /
vikramya saṃyuge tadvada१२ bhavatopi vadho dhruvaḥ१३ / /९/ /
yadi tvaṃ gacchase khaṃ vā pātālaṃ vāpyataḥ१४ param /
parvataṃ vodadhiṃ vāpi na tathāpi vimokṣyase

8.11.13

१ devo - kha gha. / २ paribhraman - ka / ३ plutādi - ka / ४ avalokayato - ka. kha. avalokayatā - gha. / ५.. ścaiva va - kha. / ६... caran - ka. / ७ punarvṛkṣāśalābhiśca - kha. / ८ ravantaṃ - ka. / ९ ninādayan - kha / १० ca haṃ - ka / ११ sutān - ka. / १२ yadvat - kha. / १३ dhruvaṃ vadhaḥ - kha. / १४ vāpyato - ka kha. /
565
yatte balaṃ tapo yacca yā ca१५ māyā tavāsura /
tatsarvaṃ nirdhamāmyadya tava dehāt sajīvitam //१ १ //
hiraṇyākṣa uvāca
tvaṃ mayā śaraviṣṭabdho devairmantrairvimokṣitaḥ /
baddhaṃ cāstreṇa bhūyastvāṃ pakṣirājo vyamocayat१६ //१ २//
bhūyo mṛtastvaṃ१७ durbuddhe devairujjīvito१८ bhavaḥ१९ /
bhūyastvāhaṃ२० vadhiṣyāmi siṃho mṛgamivājane

8.11.14

tava kā śaktiradyeha maheśvaramṛte२१ varam /
māṃ spraṣṭumapi hastena narasyeva hutāśanam

8.11.16

tvaṃ lokamayamāsthāya śarīraṃ tairadhiṣṭhitam /
sarvairāpyāyitaścaiva saṃyuge māmupāgataḥ // १ ५//
ahantu svena tapasā balena ca samanvitaḥ /
na ca māṃ tvaṃ tathāpyadya śaktaḥ siṃhaṃ yathā mṛgaḥ

8.11.17

yoddhuṃ vāpyabhisartuṃ२२ vā saha devairdurātmavān /
na tvāvayoretadeva hyantaraṃ sumahattaram

8.11.18

yaḥ syāt२३ kulīno vidvānvā satāṃ mārge ca saṃsthitaḥ /
sonenaiva jitaṃ matvā ātmānaṃ saṃyugaṃ tyajet

8.11.19

nirghṛṇastyaktalajjaśca chidraghātī durātmavān /
tvadanyaḥ ko bhavettiryaṅa२४ naitaddaityasya२५ vidyate

8.11.8.106.20

na tvaṃ mama kṛto mṛtyurahantu tava saṃyuge /
ete siddhāḥ prapaśyantu cāraṇāśca sahasraśaḥ /
āvayorantaraṃ saṃkhye bahudhā yudhyamānayoḥ

8.11.21

१५ yacca - ka yaśca - kha / १६ hyamocayat - ka kha / १७ mṛtaśca - kha / १८ hi (hyujīvito) - ka / १९ bhraman - ka kha / २० ścāha - ka / २१ sahasva na mṛto - kha / २२... hantu - kha / २३ yasmāt - kha / २४ tiryo - ka, nindyo (?) / २५ daityeṣu - kha /
566
sanatkumāra uvāca
evamuktvā hiraṇyākṣaḥ śarairāśīviṣopamaiḥ /
jaghne varāhaṃ saṃkruddho vajrāśanisamatviṣam२६

8.11.23

sotha tenārdyamānopi varāhaḥ sumahābalaḥ /
gatvā vegena saṃkruddho rathaṃ jagrāha nādayan //२२/ /
gṛhītvā kūbare cāpi ākṣipyotkṣipya२७ vegavat /
sāśvaṃ sasārathiṃ२८ devaścikṣepa ca rarāsa ca

8.11.24

tasya tvākṣepavikṣepaiśchinnayoktrāśca te hayāḥ /
udbhrāntā rathamukhyaśca visandhiḥ samapadyata

8.11.25

hiraṇyākṣo rathaṃ tyaktvā padātirdhanuṣā tadā /
mṛgendraṃ mohanāstreṇa balavānabhyatāḍayat

8.11.26

mohaḥ samāviśaccaiva taṃ devaṃ nandivardhanam /
devairmantraprabhāveṇa naṣṭamohaḥ kṛtaḥ punaḥ३०

8.11.27

eṣa śastrai३१ rbahuvidhairdetyendro३२ hi ruṣānvitaḥ /
ājaghāna na cāpyenaṃ rujā sa samayojayat

8.11.28

athainaṃ sa३३ mahātejā varāhaḥ prahasanniva /
vṛkṣamutpāṭya vegena daityaṃ mūrdhni३४ vyatāḍayat३५

8.11.29

tasya tena prahāreṇa daityasyābhihatasya ha /
dhanuḥ papāta vegena hastāvāpaśca३६ pañcakaḥ३७

8.11.1

tato hāhā kṛtaṃ daityairdānavaiśca suduḥkhitaiḥ /
śastraiśca bahubhiḥ kruddhā varāhaṃ samatāḍayan //8.106.३ ० //
sa hanyamānastairdaityairvyadāya sumahābalaḥ /
mukhaṃ३८ sarvāṇi śastrāṇi jagrāsa३९ ca rarāsa ca //३ १//
tattathā४० vikṛtaṃ dṛṣṭvā hiraṇyākṣaḥ pratāpavān /
śūlaṃ jagrāha saṃkruddhaḥ kṛtvā rudrāya vai namaḥ //३ २//
२६.. sanisamatviṣam - ka / २७ ākṣiptotkṣipta - kha / २८ sasādinaṃ - gha / २९. ścartuhayāḥ - kha. / ३० puna kṛtaḥ - ka kha / ३१ mantrai - ka kha / ३२ rdaityendraṃ - ka kha / ३३ su (?) / ३४ daityamūrdhni - kha / ३५ nyapātayat - kha / ३६ . ñca - kha / ३७ ha - kha / ३८ mukhe - ka / ३९ jagrāha - ka. / ४० tantathā - kha /
567
tadyugāntānalaprakhyaṃ mahāśūlamatiprabham /
cikṣepa daityaḥ saṃkruddho varāhāya mahāsvanam //३ ३ / /
tamāpatantaṃ bahudhā nadantaṃ jvālāḥ sphuliṅgāśca samudgirantam /
dṛṣṭvā surāḥ siddhagaṇāśca sarve hāheti cakrurbhayamūḍhacittāḥ / /३४//
iti skandapurāṇe triśūlākṣepaṇe ṣaḍuttaraśatatamodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
tamāpatantaṃ१ vegena२ na śūlaṃ३ dṛṣṭavānmṛgaḥ /
daityasandhe४ samāsaktaḥ sarvaprāṇibhayaṅkaram५

8.11.2

alakṣitena tenāsau śūlenāditinandanaḥ /
vibhinno hṛdaye vyāsa mṛtakalpaḥ papāta ha७

8.11.3

tato hāhā kṛtaṃ bhūtairadṛśyairmunisattama /
udvelāḥ sāgarāścāsan bhāskaraścāprabhobhavat

8.11.4

ulkāḥ petuśca sarvatra mlānamālyāḥ surābhavan /
grahāṇāmabhavadyuddhaṃ vimānāni ca petire

8.11.5

jajapurmunayaḥ sarve varāhe patite tadā /
mahādevaṃ namaskṛtya brahmā sasmāra taṃ९ tadā

8.11.6

tato vitimiraṃ sarvamabhavat pūrvavacchubham /
mahādevaṃ namaskṛtya१० varāhaścodatiṣṭhata

8.11.7

tejo māheśvaraṃ divyaṃ viveśa madhusūdanam /
sopyāyitatanustena śūlaṃ niṣkṛṣya mādhavaḥ

8.11.8

sahasānalasaṃkāśo११ babhūva sa mahābalaḥ /
tatastenaiva śūlena taṃ daityaṃ devanandanaḥ१२

8.11.17

१ tadāpatantaṃ - gha / २ taṃ svena - ka / ३ taṃ śūlaṃ - ka, triśūlaṃ - kha / ४ daityaḥ - ka, daityaiḥ sarvaiḥ - gha daityasaṃghaiḥ (?) / ५... bhayaṅkaraḥ - ka. / ६ vicchinno - kha, / ७ ca - ka. / ८ jajalpurmunayaḥ - gha / ९ brahmāṇaṃsmaraṇa - kha., saṃskārayat - gha. / १० prakṛtisthaṃ jagatccābhūd - kha. / ११ sahasrānalasaṃkāśo- ka. / १२ ditinandanam - gha. /
568
jaghāna hṛdaye kruddhaḥ krauñcaṃ śaktyā yathā guhaḥ /
sa bhinnahṛdayastena varāheṇa mahāsuraḥ / /९/ /
nārttimānabhavad vyāsa kṛcchre vidvāniva sthitaḥ /
madhye bhinnaṃ sa tacchūlaṃ niṣkṛṣya ca visṛjya ca // 8.107.१० / /
khaṅgaṃ niṣkṛṣya vegena varāhaṃ mūrdhnyatāḍayat /
sa tena suprahāreṇa१३ varāho nandivardhanaḥ / /१ १ / /
nārtimānabhavad vyāsa babhūva rudhirāplutaḥ /
nānādhātuvicitrosau himavāniva parvataḥ / /१ २//
babhau varāho devātmā sarvāsuravimardanaḥ /
punarāhantukāmasya tasya daityasya suvrata / / १३ / /
apahastaprahāreṇa khaṅgaṃ hastādapātayat /
akurvātāṃ tato yuddhaṃ niyuddhakuśalāvubhau / /१४//
tau gajāviva saṃkruddhau mahiṣāviva darpitau /
siṃhāviva ca nardantau saṃkruddhau vṛṣabhāviva //१ ५/ /
śarabhāviva cāyastau१४ śārdūlāviva nirghṛṇau /
parasparamayudhyetāṃ parasparajayaiṣiṇau / /१ ६ / /
aṃkuśairhastayoktraiśca kṣepaṇairapasarpaṇaiḥ /
maṇḍalaiśca punaścitraiḥ karṣaṇairapakarṣaṇaiḥ

8.11.8.107.20

talaiśca muṣṭibhiścaiva bhujaissa१५ caraṇairapi /
nakhaiśca daśanaiścaiva tathānyaiśca mahābalau / / १८ / /
tayorevamabhūdyuddhamubhayordevadaityayoḥ /
ahāni daśa cāṣṭau ca tathānyāni caturdaśa / /१९/ /
anyatsahasramevāsīdvarṣāṇāṃ tacca mānuṣam /
eṣa kālobhavattatra tato daityobalobhavat

8.11.21

taṃ hīyamānamālakṣya daityādhipatimūrjitam१६ /
ākāśe vāguvācedamaśarīrāti susvanā

8.11.23

-------- ---
१३ tenāsiprahāreṇa (?) / १४ cāyatto - ka. / १५ bhujaiśca (?) / १६... mūrjitaḥ - ka., tā (?)
569
śṛṇu deva varāhedaṃ śrutvā caiva samācara /
aśakyoyaṃ tvayā hyevaṃ hantuṃ daityo mahābalaḥ / /२२//
abaloyaṃ kṛtaḥ krūro dhruvaṃ māheśvareṇa hi /
tejasā paśya caivainameṣa kālosya vartate

8.11.25

muktvainaṃ daityarājānaṃ cakreṇa vinisūdaya /
māheśvareṇa vaikuṇṭha tato mṛtyumavāpsyati //२४/ /
sanatkumāra uvāca
tatastamabhisaṃśrutya bhagavānnandivardhanaḥ /
mumoca daityarājānaṃ pādenāhatya vakṣasi

8.11.26

sa muktastena devena vibabhau daityapuṃgavaḥ /
bhuktamukto yathā sūryaḥ saiṃhikeyena rāhuṇā

8.11.27

bhagavānapi dīpyantaṃ śriyā daityaṃ samīkṣya tam /
sasmāra tattadā१७ cakraṃ namaskṛtya१८ pinākinam१९

8.11.32

tataḥ sarvā diśo vyāsa vahnikuṇḍānibhā babhuḥ /
śabdaśca sumahānāsīdyugāntāmbudasannibhaḥ२० / /२८/ /
siddhāḥ petuśca medinyāṃ devām̐śca bhayamāviśat /
svastyastu sarvabhūtānāmityūcurmunayastadā२१ / /२९//
sāgarāśca vyaśuṣyanta२२ vineśu२३rnāgapakṣiṇaḥ /
daityāśca dānavāścaiva sarve te viviśurvilam२४ / /8.107.३ ० //
bhayatrastāni bhūtāni ulkāḥ peturnabhastalāt /
āgacchati yugāntāgnikalpe cakre२५ subhāsvare //३ १//
kṣurāntaṃ tanmahācakraṃ majjajjalacarāntakam२६ /
durnirīkṣyaṃ sarvaghāti abhedyaṃ pratighāti२७ ca

8.11.37

१७ tantadā - ka. kha. / १८ namaskṛtvā - kha. / १५ pinākine - kha. / २०.. vannadan - kha. / २१... ssadā - kha. / २२ sāgara ścopaśuṣyanti - ka. / २३ vive ( vi?) śu - kha. / २४ viviśuḥ param - kha / २५ kālacakre - ka. / २६ garjajjaladharopama (?) / २७ abhedyamavighāti - kha /
570
tathāpratihataṃ divyaṃ mohanaṃ sarvadehinām /
karamāgādvarāhasya śatāśanisamasvanam / /३ ३ / /
tadāpatantaṃ२८ saṃvīkṣya sarvabhūtāni sarvataḥ /
peturbhūmau mahāghoramapaśyanna ca kiñcana //३४/ /
sopi devastadā kṛtvā rūpaṃ sumahadavyayam /
trailokyavyāpi cikṣepa dānavaṃ prati nādayan / /३ ५/ /
tadyugāntānalaprakhyaṃ kṣurāntaṃ२९ sphoṭayannabhaḥ /
jagāma dānavaṃ kṣipraṃ diśaḥ sarvā dahanniva //३ ६ //
tat sa dānavaśārdūla३० upayāntaṃ mahāravam /
jaghānāstrairbahuvidhairavyathaḥ३१ śaktinandana

8.11.38

tacca tāni mahācakramastrāṇyanalasannibham /
cakāra bhasmasād vyāsa jagāma ca vinādayan

8.11.39

atha māyāṃ samasṛjat३२ taijasīṃ pārthivīmapi३३ /
vāyavīṃ३४ vāruṇīñcaiva tāmasīmindriyātmikāmra३५

8.11.41

tathaivotpātakīṃ māyāṃ mohanīṃ stambhanīmapi३६ /
nivartanīṃ jambhanīṃ ca cakārānyāśca saṃyuge //8.107.४० / /
tāḥ sarvāsta३७ttadā cakraṃ nāśayad३८ bhīmanādavat /
gatvā३९ tasya śiraḥ kāyādunmamātha yathācalam

8.11.1

tattena kṛttaṃ sumahacchirogryaṃ४० vyāttānanāgnipratimogranetram४१ /
daṃṣṭrālamatyadbhutabhīmanādaṃ४२ papāta meroriva śṛṅgamuccam४३ //४२ / /
rathāṅganiṣpītavapurvirāgaṃ na bhāti tadvaktramatīva dīnam /
niśāprahāṇe४४ vinivṛttaraśmi vimbaṃ४५ yathā candramaso viśobham / /४३ / /
२८ tamāpatanta - ka kha / २९ kṣurantaṃ - ka / ३० taṃ sa taṃ navaśārdūla - ka. / ३१.. ..ravyarthaiḥ - kha. / ३२ samāvarjat - ka.,.. .masārjyanta - kha. / ३३ pārthivānapi - ka kha. / ३४ vāyavyāṃ - kha ka. / ३५ .. yātmakāṃ - kha / ३६ stambhinīmapi - kha. / ३७ tāṃ sarvāṃ tāṃ - ka. kha. / ३८ sumahad - ka. kha., tāḥ sarvāṇi gṛhītvā tu - gha / ३९ bhittvā - gha. / ४०.. .cchirograṃ - kha. / ४१ vyāttānamagnipratimogranetram - ka. / ४२ daṃṣṭrākarālādbhutabhīmanādaṃ - gha. / ४३ śṛṅgamucchram - kha / ४४.. prahāṇo - ka, prahāṇau - kha. / ४५. .rbimba - ka /
571
taddantapaṃkticchadamādaśānaṃ muhuśca dantānapi४६ saṃdaśānam /
papāta daityasya śiro nikṛttaṃ yathā gireḥ śṛṅgamatipravṛddham //४४/ /
iti skandapurāṇe hiraṇyākṣavadhe saptottaraśatodhyāyaḥ /
sanatkumāra uvāca
tasminvinihate daitye surāḥ sarvebhituṣṭuvuḥ /
ṛṣayaśca tapoyuktā puṣpavṛṣṭyaśca petire१

8.11.2

devadundubhayo neduradṛśyāḥ sumahāsvanāḥ /
bhūtānāṃ cābhavaccharma prakṛtisthaṃ jagadbabhau

8.11.4

jagāmādṛśyatāṃ cakraṃ tataḥ२ svasthābhavan surāḥ /
ṛṣayaścaiva lokāśca daityaṃ taṃ३ dadṛśurhatam / /३//
asurā api te sarve puradvārāṇi sarvaśaḥ /
pidhāya yatnāt५ sannaddhāḥ prākareṣvavatasthire

8.11.5

te bhītā muktakeśāśca rajodhvastā bhayārditāḥ /
jīvitaṃ saṃ६ parīpsantaḥ sthitāḥ prākāragā७stadā

8.11.6

bhagavānapi dīptārcirhaviṣeddha८ ivānalaḥ /
bhīṣayānosurānsarvān pṛthivīmanvacinvata

8.11.7

sa bahiḥ sarvatonviṣya९ utpāṭya ca mahīruhān /
praṇaṣṭāmiva gāṃ gopaḥ samantādanvacinvata

8.11.9

parvatānsa tadotpāṭya१० daityodyānānyacūrṇayat११ /
ārāmān sa taḍāgāni babhañja ca rarāsa ca / /८//
tato dakṣiṇato gatvā muhūrttaṃ devasattamaḥ /
śaṃkhaṃ parvatamāsādya nanarda jalado yathā

8.11.11

४६ dantānyapi - ka. kha. /
१ pedire - kha. / २ babhuḥ - ka / ३ daityañca - ka kha. / ४... pi hitaissarve - ka., api - gha. / ५ yattāḥ - gha. / ६ svaṃ - gha. / ७ prakārāntaragā - gha. / ८ haviṣākta - kha. / ९ sarvatotkṣipya vegena - gha. / १० tatotpāṭya - kha. / ११ devodyānānyacūrṇayat - ka. /
572
asurā hyapi te१२ bhītāḥ prākārāntarasaṃsthitāḥ /
avaikṣanta mṛgendraṃ taṃ dhāvantaṃ sarvatodiśaḥ / /8.108.१ ० //
sopi devastadā śaṃkhamutpāṭya nagamuttamam /
apaśyat pṛthivīṃ baddhāṃ rakṣyamāṇāṃ ca dānavaiḥ

8.11.17

sāgarāmbhasi vikṣipya śaṃkhaṃ taṃ parvatottamam /
avadhīddānavān sarvān medinyā yebhirakṣiṇaḥ / /१ २//
tato vidrāvya nāgendrān pragṛhya pṛthivīṃ balāt /
jagāma daityān sandhṛṣya१३ ratnānyadāya sarvaśaḥ / /१३ //
sa tāṃ daṃṣṭrāṃkure१४ lagnāṃ vahan bhāti mṛgeśvaraḥ /
viṣāṇalagnāṃ lambantīṃ mṛṇālīṃ gajarāḍiva / /१४//
sa tāṃ sāgaramadhyena vahanbhāti mṛgeśvaraḥ /
varāharūpī kālānte brahmeva vasudhāṃ purā१५ / /१५//
sa sāgarantamuttīrya१६ bhagavānnandivardhanaḥ /
svasthāne sthāpayāmāsa mahīṃ tāṃ punareva hi / /१६//
tataḥ śakrāya lokām̐strīnadāt sa madhusūdanaḥ /
uvāca rājā tvannodya mitrañcāhaṃ१७ tavānagha

8.11.23

yenyepi terayaḥ kecidbhaviṣyantyasureśvarāḥ /
teṣāmapi vadhaṃ ghoraṃ kariṣyāmi na saṃśayaḥ // १ ८/ /
tatastamṛṣayaḥ sarve devatāśca savāsavāḥ /
ūcuḥ svāṃ mūrttimāsthāya yathā pūrvaṃ tathā bhava / / १ ९/ /
varāha uvāca
iyaṃ mūrttirmayā devāḥ prāptā paramavarccasā१९ /
na cānayā ratiḥ kācit prāptā me sadṛśī१९ bhuvi / / 8.108.२० //
१२ pi hi te ka. kha./ १३ sandṛśya ka. / १४ daṣṭrāntare kha./ १५ paraḥ kha/ / १६ sāgarānta- mukhīyaṃ/ ( १) / १७. .ścāhaṃ - ka / १८ paramavarcasaḥ - kha / १९ sadṛsā - kha. /
573
sohaṃ kañcid२० vihṛtyeha kālaṃ mūrtyānayā sukham /
bhaviṣyāmi punardevaḥ२१ satyametad bravīmi vaḥ //२१ / /
sanatkumāra uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā sarve devāḥ savāsavāḥ /
pradakṣiṇamupāvṛtya jagmuḥ sthānāni sarvaśaḥ /२२///
gateṣu devasaṃgheṣu bhagavānnandivardhanaḥ /
vijahāra sukhaṃ tatra hatvā dānavapuṃgavam

8.11.24

tasya tatropatiṣṭhanta२२mṛgyo bhūtvā sahasraśaḥ /
vaidikyopsarasaḥ śubhrāstābhissaha rarāma saḥ२३

8.11.25

sa tābhirvicarandevo mahātmā nandivardhanaḥ /
reme matto mahānāgo yathāraṇye kareṇubhiḥ

8.11.26

sa siṃha iva siṃhībhiḥ śārdūla iva connadanan /
rarāma sāgarānūpe२४ airāvata ivāparaḥ

8.11.29

ramamāṇasya siddhāśca ṛṣayaśca tapodhanāḥ /
puṣpāṇāṃ rucirā vṛṣṭīḥ pātayanti viyatsthitāḥ / /२७//
tuṣṭuvuścāpare nityaṃ cakruścainaṃ pradakṣiṇam /
devadundubhayo nityaṃ sarva२५ evānvavādayan /२८
nṛtyantyapsarasaścāsya२६ varāhasyāgratastadā /
vādayanti ca gandharvā gāyanti ca mahātmanaḥ

8.11.32

ramayanto२७ varāhantaṃ devāścendrapurogamāḥ /
yakṣāḥ puṇyajananā ye ca tathā devajanāśca ye //8.108.३ ० //
yātudhānāśca ye kecid brahmadhānāśca sarvaśaḥ /
manuṣyāḥ paśavaścaiva ṛṣayaścaiva sarvaśaḥ / /२१ //
rājanyāḥ kṣatriyāḥ sarve nikāyāścaiva sarvaśaḥ /
tatrājagmurnirīkṣanto varāhasyotsavaṃ२८ śubham

8.11.9

--
२० kaścid - kha. / २१ punardevāḥ - ka / २२?.. paviṣṭantaṃ - kha / २३ ca - kha / २४ sāgarāmbhassu - kha / २५ gandha. ka. / २६... ścāpi - kha / २७ rāmayanto - kha / २८ varāhasyottama - kha. /
574
bahvāścaryasamākīrṇaṃ bahvālakṣya sadaiva ca /
evaṃ tasyābhavad vyāsa varāhasya mahātmanaḥ /
utsavaḥ sumahān divyaḥ pratyahaṃ nandivardhanaḥ / /३ ३ / /
tasyotsovosau ṛṣisaṃghajuṣṭaḥ sadā suraiḥ siddhajanaiśca juṣṭaḥ /
gandharvayakṣoragarākṣasaiśca vidyādharaiścaiva sahāpsarobhiḥ / / ३४///
iti skandapurāṇe varāhotsave२९ aṣṭottaraśatodhyāyaḥ३०
sanatkumāra uvāca
tasya kālena mahatā ramataḥ śaktinandana /
bhāryāyāṃ citralekhāyāṃ vṛkonāmā१bhavatsutaḥ //१ / /
sa vṛko balavānnityaṃ vicaran pṛthivīmimām /
nardamānovadhīlloke bhūtāni śataśo mahān //२ / /
athāsasāda śailendra himavantaṃ mahāgirim /
gaurīkūṭasamīpe ca kārtikeyālayaṃ śubhama / / ३ / /
tamajānam̐stadābhyetya balenāvinayena२ ca /
nādayāno३ drumāñchubhrān ratnahemavibhūṣitān //४/ /
sarvartupuṣpaphaladān४ sarvakāmapradānapi /
śilāmaṇimayāḥ śubhrāḥ śātakumbhamayāstathā५ / /५ //
haritālamayāścānyāstathā mānaḥśilopālān६ /
utpāṭyotpāṭya vegena babhañja rūṣito yathā / /६/ /
sa garjamānaḥ satataṃ gajo matta७ ivāparaḥ /
babhañja tadvanaṃ śubhraṃ kārtikesya dhīmataḥ //७/ /
tasya garjitaśabdena vanabhaṅgasvanena ca /
skandasya gaṇapaḥ śūro nirjagāma sa mandirāt८ //८/ /
२९ nandivarāhavarṇano nāma - ka / ३० tamodhyāyaḥ adhyāyaḥ १६२ ( १७२?) - kha, १८७ gha. /
१ nāma - ka / २ vijanena - kha / ३ nodayāno - kha. / ४ sarvartukaphalānpuṣpān - kha. ५... śśubhāḥ - ka. / ६ mānaḥśilocalāḥ ५ - ka. / ७ gajonmatta - ka. / ० niśāmayan - kha. /
575
kokavaktra iti khyāto dṛḍhaṃ skandasya vallabhaḥ /
mahātmā balasaṃpanno gatvā vṛkamavaikṣata

8.11.13

sa taṃ dṛṣṭvā mahākāyaṃ taruṇaṃ priyadarśanama /
jīmūtamiva nardantaṃ kiñcitprakupitānanam / /8.109.१ ० //
uvāca vacanaṃ hṛṣṭaḥ९ kokavaktro hasanniva /
kasya tvamiha saṃprāpto bālo devagṛhaṃ śubham / १ १//
na jānīṣe kimetattvaṃ१० skandasya sumahātmanaḥ /
veśma devaissagandharvaiḥ sayakṣoragakinnaraiḥ११ //१ २//
kṛtaṃ dayitabhatyarthaṃ gaṇaiścāpi supūjitam /
kumāro mandaraṃ yātaḥ sarvaissaha gaṇeśvaraiḥ

8.11.14

rakṣārthaṃ māmiha sthāpya१३ vārayāmi१४ tato१५ hi te /
tuṣṭosmi tava rūpeṇa balena vapuṣā१६ tathā

8.11.15

upāramasva tena१७ tvā bravīmi sumahābala /
ahaṃ kariṣye yad bhagnaṃ tathaiva punareva hi

8.11.17

vakṣye devaṃ ca taṃ samyak tvadarthaṃ१८ śūkareśvara /
yathā na kupyate tubhyaṃ prasādaṃ te१९ karoti ca //१ ६//
sanatkumāra uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā vṛkaḥ saṃraktalocanaḥ /
uvāca kokavadanamidaṃ mṛgapatistadā२०

8.11.18

na bibhemi kumārasya tava vā pāpacetasaḥ /
bale mama kumārosau na tulyaḥ sagaṇeśvaraḥ

8.11.21

yadvo balañca darpaśca२१ tat kurudhvamaśaṃkitāḥ /
nāmāvaśeṣametadvaḥ kartāhaṃ vanamantataḥ / /१९//
९ dṛṣṭaḥ - ka. / १० kimetacca - ka kha. / ११. pannagaiḥ - ka kha. / १२ gaṇeśaiścāpi pūjitam - kha. / १३ prāpto - kha. / १४ varayāmi - ka. / १५ tate - ka. / १६ puruṣā ( t) - ka. kha. / १७ umāvamasutena - gha / १८ tavārthaṃ - kha. / १९ pravaraṃ tvāṃ - ka kha. / २०. stathā - kha / २१ darpañca - ka. kha. /
576
sanatkumāra uvāca
tataḥ sa vṛkṣamutpāṭya haimaṃ vaidūryapallavam /
kokavaktrāya cikṣepa nanāda ca yathā vṛṣaḥ / /8.109.२ ० / /
tataḥ prahasya kokāsyastamevodgṛhya pādapam /
vṛkaṃ taṃ tena saṃkruddhaḥ śirasyabhijaghāna ha

8.11.22

sa tena suprahāreṇa bhramitvā maṇḍalaṃ mṛgaḥ२२ /
papāta bhūmau niḥsaṃjño yathā śakradhvajo mahān

8.11.34

tatastaṃ patitaṃ dṛṣṭavā kokāsyaḥ prahasam̐stadā /
babandha pāśairbahubhirveśma caiva praveśayat / /२३ //
taṃ vaddhaṃ patitaṃ dṛṣṭavā sahāyāstasya te mṛgāḥ /
pradrutā sahasā sarve bhayārtā jīvitaiṣiṇaḥ / /२४/ /
athāgāttena kālena gaṇapairbahubhirvṛtaḥ /
kārtikeyo mayūreṇa kūjamānena sānugaḥ //२५/ /
tasya tat kathayāmāsa kokavaktro gaṇeśvaraḥ /
vṛkaṃ ca darśayāmāsa pāśairbaddhaṃ mahābalam / /२६/ /
kokavaktra uvāca
bhagavan varāharūpasya sutaḥ śrīmān vṛkaḥ kila /
hiraṇyākṣo hato yena dānavo devakaṇṭakaḥ //२७/ /
babhañjāyaṃ suduṣṭātmā२३ sahitonyairvanaṃ tava /
tataḥ pāśairmayā baddhaḥ kriyatāmasya yat param / /२८//
skanda uvāca
nāyaṃ śakyo mayādyeha moktuṃ mṛgakulādhamaḥ /
mukte vaktavyatā loke bhaviṣyati na saṃśaya //२९/ /
devo māṃ vakṣyate२४ vyaktaṃ skando bhīto na saṃśayaḥ /
yo mumoca sutaṃ tasya varāhasya kṛtāgasam / /8.109.३ ० //
२२ vṛkaḥ - kha. / २३ sudṛṣṭātmā - kha. / २४ lakṣyate- - kha /
577
ukto gataścāhamadya sthāṇunā paramātmanā /
mā kṣamethā varāhasya tanuṃ tvā२५ sau२६ hvayedyadi२७ / /३ १ //
iyañca mama tenādya śaktirdattātibhāsvarā /
saṃvarttiketi२८ vikhyātā sarvāstrabalanāśanī //३ २ //
soyaṃ२९ durātmā durvṛttaḥ sarvalokaprabādhakaḥ /
gṛhyatāṃ vadhyatāṃ caiva kṣipramāviṣkṛtaṃ balāt (?) / / ३३ / /
sanatkumāra uvāca
tata enaṃ bahissarve skandasya gaṇanāyakāḥ /
baddhvā bahuvidhaiḥ pāśairyātayanta sahasraśaḥ३०

8.11.41

sa yātyamāno duḥkhārtto vilalāpa yathā naraḥ /
nirayastho durācāraḥ karmabhiḥ svaiḥ supāśitaḥ३१ //३ ५//
taṃ yātyamānaṃ sandṛśya nāradaḥ sumahātapāḥ /
gatvā nyavedayattasya३२ varāhasyāmitātmanaḥ / /३६ //
eṣa putro vṛkastubhyaṃ baddhaḥ pāśairanekaśaḥ /
yātyate kārtikeyasya kiṅkarairduṣkṛtī yathā // ३७/ /
na nāma tava devasya lokārthāyodyatasya ca३३ /
karoti sannatiṃ skando bālabhāvācca roṣataḥ३४ / /३८/ /
athavā svamalaṃ३५ skando manyate balavattaram /
tvattotmanastataḥ putraṃ tava pāśairbabandha ha //३९/ /
tadyāvadeva taṃ nāsau pramāpayati devapa /
tāvadeva bhavān gatvā vimocayatu mā ciram //8.109.४० / /
sanatkumāra uvāca
nāradasya vacaḥ śrutvā varāho nandivardhanaḥ /
jīmūta iva kālānte nanāda rūṣitānanaḥ

8.11.48

२५ tanuktvā? - kha. / २६ so - ka. kha- / २७.. .dyudhi - ka kha,. dyadi (?) / २८ saṃvarttaketi kha. २९ yoya - kha. / ३०... ntassahasraśaḥ - kha / ३१ supātitaḥ - kha / ३२ nivedayāmāsa kha/ ३३ ha - kha. / ३४.. .nmirāmataḥ - kha. / ३५ svabalaṃ - ka.
578
tasya krodhāttadā vahnirnetrābhyāmati dīptimān /
niścakrāma jagat sarvaṃ saṃharanniva tejasā //४२/ /
utthāya cāsanāddevaḥ sahasaivonnirīkṣaṇaḥ३२ /
pratasthe śikharaṃ divyaṃ gauryā mṛgapatiḥ svayam / /४३ //
sa kampayanmahīṃ sarvāṃ stūyamāno mahātmabhiḥ /
utpātānutthitān३७ paśyan jagāmā३८ vinivāritaḥ //४४/ /
gacchatastasya devasya panthānaṃ bhujagocchinat /
daṃṣṭrā ca vṛkṣamāpatya३९ papāta dharaṇītale / /४५/ /
rudhiraṃ cāsravadvaktrāddhṛdayañca pravepata /
bhayañcāsyābhavattatra vego yenābhihanyate४० / /४६/ /
vāyavaḥ pratilomāśca urasā cāpatad bhuvi /
sneha४१ścāsya priyāṃ smṛtvā tadātyarthamajāyata //४७/ /
etām̐ścānyān subahuśa४२ utpātān bhayasūcakān /
anādṛtya mṛgendrosau jagāmaiva mahābalaḥ

8.11.9

taṃ prasthitamabhiprekṣya nimittāni ca suvrata /
pūjāṃ sajjāmakurvante४३ devaloke divaukasaḥ //४९/ /
sa siddhasaṃghairanugamyamāno yakṣaiśca gandharvamahoragaiśca /
rakṣogaṇaiścāraṇakinnaraiśca jagāma gaurīśikharaṃ mahātmā / /8.109.५० //
iti skandapurāṇe vṛkabandho nāma navottaraśatodhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
vinirgamya kumāropi ramyāt svabhavanāttadā /
rarāma gaṇapaiḥ१ sārdhaṃ krīḍanairbahubhiḥ śubhaiḥ / / १ / /
ānayāmāsa tañcāpi varāhasya sutaṃ prabhuḥ /
vṛkaṃ vimucya pāśebhya२ utsasarja hasan vibhuḥ३// २/ /
vognirīkṣaṇaḥ - kha., vāgnirīkṣaṇaḥ - ka / ३७... nbhayadān - kha. / ३८ jagāma - ka. / māpātya - ka. / ४० bhimanyate - ka. kha. / ४१. sveha (sveda?) - kha. / ४२... ścānyām̐śca bahuśaḥ - kha. / makurvanta - ka. kha /
१ reme gaṇeśvareḥ. / २ pāśaiśca - ka. kha. / ३ prabhuḥ - kha.
579
)' ४
utsṛṣṭaṃ dhāvamānañca punarjagrāha vegitam /
punarevotsṛjaccainaṃ४ jagrāha ca punaḥ punaḥ /
evaṃ rarāma५ tenāsau varāhobhyāgamacca६ tam / /३ //
śilāṃ gṛhītvā mahatīṃ saṃkruddhontakasannibhaḥ /
cikṣepa kārttikeyāya७ nādayan jalado yathā //४/ /
tāmāpatantīṃ bahudhā nadantīṃ vihāyasā mṛtyusamānarūpām /
jagrāha vegena mahātivegāṃ८ kokāmukhaḥ prajvalitāmivolkām //५/ /
tataścakraṃ sahasrāraṃ yugāntāgnisamaprabham /
vināyakasyāvyagrāya gaṇāya vyasṛjat prabhuḥ / /६ / /
tadantakapratīkāśaṃ९ cakraṃ sarvasurāriham१० /
viveśa (?) sagaṇastūrṇa११ tatastad vinyavartata / /७/ /
tannivṛttaṃ punaścakramakṛtvā kāryamujjvalam /
na jagrāha tadā viṣṇuravamene ca tattadā / /८/ /
tattadānacitaṃ tena cakra dānavaghātinā /
viṣṇunā prayayau kṣipraṃ svameva bhavanaṃ prati

8.11.13

tasmiñcakre tadā yāte bhagavānnandivardhanaḥ /
vṛkṣamutpāṭya vegena kumāramabhijaghnivān / / 8.110.१० //
agaṇya taṃ prahārantu bhagavānanalātmajaḥ /
śaktiṃ saṃvarttikāṃ१२ krodhāccikṣepa ca nanāda ca / / ११ //
sā dahantīva१३ tejāṃsi nadantī bahudhā tadā /
hantuṃ varāhaṃ prayayau śaktirdivya ivāśugaḥ / / १२//
tāmāpamantīṃ vegena bhagavānnnandivardhanaḥ /
jaghānāstrairbahuvidhairnādayan siṃharāḍiva

8.11.17

tāni sā bhasmasāt kṛtvā śaktiḥ saṃvarttikā śubhā /
viveśa hṛdayaṃ tasya kāminīva dṛḍhaṃ priyā१४ / / १४//
४ punarevotsṛjaccaiva - kha. / ५ reme sa (?) / ६.. bhāsayacca - ka,.bhyāgataśca - kha. / ७ kārtikeyañca- kha. / ८ sahātivegāṃ - ka. / ९ tamantakapratīkāśaṃ - ka. / १० sarvasurārigham - ka / ११.? ntūrṇaṃ - kha. / १२ saṃvarttakāṃ - ka, saṃvarṣikāṃ - kha. / १३ dahanniha - kha. / १४ dṛḍhapriyā - ka. kha. /
580
sa tayā bhinnahṛdayo yogena parameṇa ha /
yogīva dehaṃ taṃ tyaktvā१५ dehenānyena tasthivān //१ ५//
sonyaddehaṃ१६ samāsthāya paurāṇaṃ surasattamaḥ /
devaiḥ sarvaiḥ parivṛto jagāma bhavamandiram / /१ ६/ /
tatrāpaśyanmahādevaṃ jaṭāmukuṭadhāriṇam /
candralekhāṃśujālaughanirastatimirotkaram

8.11.18

bhadrapīṭhe१७ samāsīnaṃ kāñcane maṇibhūṣaṇe१८ /
bhrājamānaṃ śriyātyarthaṃ pārvatyā pārśvasaṃsthayā

8.11.19

gaṇaiśca vividhākārairbahubhiḥkāmarūpibhiḥ /
nṛttagītapriyairnityaṃ samantāt parivāritam

8.11.21

taṃ dṛṣṭavā śaṃkaraṃ viṣṇuḥ prasannenāntarātmanā /
tuṣṭāva vividhaiḥ stotrairidañcovāca susvaram / /8.110.२०//
vārāhaṃ१९ rūpamāsthāya tvattejobṛṃhitena me /
raṇe vikramya bhagavan hiraṇyākṣo niṣūditaḥ

8.11.22

tvaṃ deva kāraṇaṃ nityaṃ saṃbhūteḥ pralayasya ca /
tvayā sarvamidaṃ vyāptaṃ jagadavyaktamūrttinā

8.11.24

tvatprasādena deveśa brahmāhaṃ śakra eva ca /
pūjyāḥ sma loke satataṃ tathaivānye divaukasaḥ / /२३//
tvayi prīte mahādeva sarve prītā vayaṃ prabho /
tvayi kruddhe vināśo२० no bhavitā nātra saṃśayaḥ

8.11.25

stuvantamevaṃ bhagavān viṣṇuṃ candrārdhaśekharaḥ /
sahasrasūryatejaskaḥ prītaḥ provāca śaṃkaraḥ

8.11.26

bhaktyā tuṣṭosmi२१ te viṣṇo devakāryodyamena ca /
varaṃ varaya bhadrante yaste manasi vartate

8.11.27

१५ saṃtyajya - ka., saṃtyaktvā - kha. / १५ sonyadehaṃ - kha / १७ candrapīṭhe - ka. / १८ kāñcanairmaṇi- bhūṣaṇaiḥ - kha, / १९ varāha - kha / २० ca nāśo - kha / २१ kṛtosmi - ka. /
581
viṣṇuruvāca
yadi tuṣṭosi no deva yadi deyo varaśca naḥ /
yattat pāpaharaṃ२२ divyaṃ vratamādeṣṭumarhasi

8.11.28

yadāśritya vayaṃ sarve saśakrāssārvakāmikam२३ /
yuddhe jeṣyāma daiteyān duḥkhaśokavivarjitāḥ

8.11.31

devadeva uvāca
hanta vaḥ kathayiṣyāmi guhyametat sanātanam /
vrataṃ pāśupataṃ divyaṃ yena kāmānavāpsyatha / /२९//
ityuktvā devadeveśo devānāṃ hitakāmyayā /
yayau divamathāmantrya devīṃ girivarātmajām //8.110.३० / /
atha himagiritulyacārumūrttiṃ vṛṣabhavaraṃ२४ bhagavām̐stadādhirūḍhaḥ२५ /
suragaṇasahitaḥ prabhussumeruṃ vratamupadeṣṭumanā jagāma śarvaḥ

iti skandapurāṇe hiraṇyākṣavadhe varāharūpasaṃhāre devadevasya devalokagamanaṃ nāma daśottaraśatodhyāyaḥ२६
२२ tataḥ pāśupataṃ - kha २३ ssarvakāmikam ka./ २४ cārumūrtirvṛṣabhavaraṃ kha./ २५ bhirūḍhaḥ ka./ २६ १६४ kha/

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc