Skanda Purana · Verses 7.7-3

// sūta uvāca // //
evaṃ tatra tadā devī śrutvā māhātmyamuttamam //
harṣotkaṃṭhitayā vācā punaḥ papraccha śaṃkaram

// devyuvāca // //
devadeva jagannātha bhaktānugrahakāraka //
samastajñānasaṃpanna namaste'stu maheśvara

namo'stu vai tripuraprahartre mahātmane tārakamardanāya //
namo'stu te kṣīrasamudra dāyine śiśormunīndrasya samāhitasya

namo'stu te sarvajagadvidhātre sarvatra sarvātmaka sarvakartre //
namo bhavāyāstu namo'bhavāya namo'stu te sarvagatāya nityam

// īśvara uvāca // //
kiṃ devi pṛcchase'dyāpi sarvaṃ te kathitaṃ mayā //
saṃdigdhamasti kiṃciccetpunaḥ pṛcchasva bhāmini

// devyuvāca // //
someśvareti yannāma kasminkāle babhūva tat //
kiṃ nāmāgre'bhavalliṃgaṃ nāma kiṃ bhavitā'dhunā

evaṃ yasya prabhāvo vai noktaḥ pūrvaṃ tvayā vibho //
anyeṣāṃ tīrthadevānāṃ māhātmyaṃ varṇitaṃ tvayā //
na tvīdṛśaṃ tu kathitaṃ śrīsomeśasya yādṛśam

// īśvara uvāca // //
pūrvamevāhamevāsaṃ sparśaliṃgasvarūpavān //
na ca māṃ tattvato veda janaḥ kaścidiheśvari

mahākalpe tu sañjāte brahmaṇaḥ prati saṃcare //
nāmabhāvaṃ bhavedanyaddevi liṃge punaḥpunaḥ

atītaṃ brahmaṇāṃ ṣaṭkaṃ saptamo'yaṃ prajāpatiḥ //
varttate yo'dhunā devi śatānanda iti śrutaḥ //

/
asminbrahmaṇi deveśi saṃjāte hyaṣṭavārṣike //
tadā kālātsamārabhya someśa iti viśrutaḥ

atīteṣu ca deveśi brahmasuptalayādanu //
babhūvuryāni nāmāni tāni tvaṃ śṛṇu pārvati

ādyo viraṃcināmāsīdyadā brahmā pitāmahaḥ //
mṛtyuñjayastadā nāma somanāthasya kīrtitam //

dvitīyo'bhūdyadā brahmā padmabhūriti viśrutaḥ //
tadā kālāgnirudreti nāma proktaṃ śubheṃ'bike

tṛtīyo'bhūdyadā brahmā svayaṃbhūriti viśrutaḥ //
amṛteśeti devasya tadā nāma prakīrtitam

caturtho'bhūdyathā brahmā parameṣṭhīti viśrutaḥ //
anāmayeti devasya tadā nāma smṛtaṃ śubhe

paṃcamo'bhūdyadā brahmā surajyeṣṭha iti smṛtaḥ//
kṛttivāseti devasya nāma proktaṃ tadāmbike

ṣaṣṭhaścābhūdyadā brahmā hemagarbha iti śrutaḥ//
tadā bhairavanātheti nāma devasya kīrtitam

ayaṃ yo varttate brahmā śatānaṃda iti smṛtaḥ //
somanātheti devasya vartate nāma sāṃpratam

ataḥ paraṃ caturvaktro brahmā yo bhavitā yadā //
prāṇanātheti devasya tadā nāma bhaviṣyati

atītā ye vidhātāro bhaviṣyaṃti ca ye'dhunā//
tāvattadvarttate nāma yāvadanyoṣṭavārṣikaḥ //
saṃdhyāsaṃdhyāṃśabhedena viṣṇvanaṃtasanātanāḥ

evaṃ nāmāni devasya saṃkṣepātkīrtitāni me //
vistarātkathituṃ naiva śakyaṃte kālagauravāt

// devyuvāca // //
āścaryaṃ devadeveśa yattvayā kathitaṃ prabho //
pūrvoktāni ca nāmāni na smaraṃti ca me katham

etadvistarato brūhi kāraṇaṃ ca jagatpate //
sarvabhūtahitārthāya mamānugrahakāmyayā

// īśvara uvāca // //
kalpekalpe mahādevi avatāraṃ karoṣi yat //
tena te smaraṇaṃ nāsti prabhāvātprakṛteḥ priye

tattvāvaraṇamadhye tu tatrādyā tvaṃ pratiṣṭhitā //
sā'vatīryāṃḍamadhye tu mayā sārddhaṃ varānane

anugrahārthaṃ lokānāṃ prādurbhūtā punaḥpunaḥ //
ādye kalpe jaganmātā jagadyonirdvitīyake

tṛtīye śāṃbhavīnāma caturthe viśvarūpiṇī //
pañcame naṃdinīnāma ṣaṣṭhe caiva gaṇāṃbikā

vibhūtiḥ saptame kalpe subhūtiścāṣṭame tadā //
ānandā navame kalpe daśame vāmalocanā

ekādaśe varārohā dvādaśe ca sumaṅgalā //
kalpe trayodaśe caiva mahāmāyā hyudāhṛtā

tataścaturdaśe kalpe'nantānāma prakīrtitā //
bhūtamātā paṃcadaśe ṣoḍaśe cottamā smṛtā

tataḥ saptadaśe kalpe pitṛkalpe tu viśrutā //
dakṣasya duhitā jātā satīnāmnī mahāprabhā

apamānāttu dakṣasya svāṃ tanūmatyajatpunaḥ //
umāṃ kalāṃ tu candrasya purāpūrya ca saṃsthitā

tataḥ pravṛtte vārāhe kalpe tvaṃ surasundari //
punarhimavatārādhya duhitā tvamataḥ kṛtā

tato devyadbhutaṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram //
bharttāraṃ māṃ punaḥ prāpya pārvatīti nigadyase

kailāsanilayaścāhaṃ tvayā sārddhaṃ varānane //
krīḍāmi tava deveśi yāvatkalpāvasānakam

idaṃ caturguṇaṃ prāpya dvāpare viṣṇunā saha //
mahiṣasya vadhārthāya utpannā kṛṣṇapiṃgalā

kātyāyanīti durgeti vividhairnāmaparyayaiḥ //
navakoṭiprabhedena jātāsi vasudhātale

yāni te kalpanāmāni pūrvamuktāni sundari //
tāni trayodaśākalpādudaktātkathitāni me

atītāni bhaviṣyāṇi varttamānāni sundari //
evaṃ jñeyāni sarvāṇi brahmakalpāvadhi priye //

// devyuvāca // //
somanātheti yannāma tvayā pūrvamudāhṛtam //
tatkathaṃ niścalaṃ nāma manyate tripurāṃtaka

asaṃkhyatvācca caṃdrāṇāṃ janmanāmaprabhedataḥ //
manvantare tu saṃjāte yugānāmekasaptatau

caṃdrasūryādayo devāḥ saṃhriyaṃte punaḥpunaḥ //
saptarṣayaḥ surāḥ śakro manustatsūnavo nṛpāḥ

ekakālaṃ ca sṛjyaṃte saṃhriyaṃte ca pūrvavat //
etanme saṃśayaṃ deva yathāvadvaktumarhasi

// īśvara uvāca // //
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi rahasyaṃ pāpanāśanam //
yanna kasyacidākhyātaṃ tatte vakṣyāmyaśeṣataḥ

ayaṃ yo varttate brahmā śatānanda iti śrutaḥ//
tasya caivāṣṭame varṣe manuryaḥ prathamo bhavet

tasminmanvantare devi yaścādau rohiṇīpatiḥ //
samudragarbhātsaṃjātaḥ salakṣmīkaustubhādibhiḥ

tena cārādhitaṃ liṃgaṃ kālabhairavanāmataḥ //
mahatā tapasā pūrvaṃ yugāni ca caturddaśe

tasyādbhutaṃ tapo dṛṣṭvā tuṣṭo'haṃ tasya sundari //
varaṃ vṛṇīṣveti mayā sa ca prokto niśākaraḥ

sahovāca tadā devi bhaktyā saṃstutya māṃ śubhe

// caṃdra uvāca // //
yadi prasanno deveśa varārho yadi vā'pyaham //
somanātheti taṃ nāma bhūyādbrahmāvadhi prabho

ye kecidbhavitāro'nye manvante śītaraśmayaḥ //
teṣāṃ bhavatu deveśa devo'yaṃ kuladevatā //

ārādhayaṃtu te sarve kṣetre'sminsaṃsthitā vibho //
svakīyāyuḥpramāṇena brahmaṇaḥ pralayādanu

somanātheti te nāma brahmāṃḍe sacarācare //
khyātiṃ prayātu deveśa tejoliṃga namo'stu te

// īśvara uvāca // //
evamastvityahaṃ procya punarliṃge layaṃ gataḥ //
etatte kāraṇaṃ devi proktaṃ sarvamaśeṣataḥ

niḥsandigdhaṃ tu saṃkṣepātpurā pṛṣṭaṃ yatastvayā //
uddeśamātraṃ kathitaṃ śrīsomeśaguṇānprati //
samudrasyeva ratnānāmacintyastasya vistaraḥ

mohanaṃ tadabhaktānāṃ bhaktānāṃ buddhivarddhanam //
mūḍhāste naiva paśyaṃti svarūpaṃ mama mohitāḥ

// devyuvāca // //
īdṛśaṃ yasya māhātmyaṃ tejoliṃgasya śaṃkara //
kutra tiṣṭhati talliṃgaṃ kṣetre tasminsureśvara

// īśvara uvāca // //
śṛṇu devi prayatnena śrutvā caivāvadhāraya //
prabhāsaṃ paramaṃ devi kṣetrametanmama priyam

devānāmapi saṃsthānaṃ tacca dvādaśayojanam //
paṃcayojanamānena pīṭhaṃ tatra prakīrttitam

tanmadhye madgṛhaṃ devi tacca gavyūtimātrakam //
samudrasyottare devi devikāmukhasaṃjñitam

vajriṇyāḥ pūrvataścaiva yāvannyaṃkumatī nadī //
catuṣṭayaṃ ca vistārādāyāmātpaṃcayojanam

kṣetrapīṭhamiti proktamato garbhagṛhaṃ śṛṇu //
samudrātkauravī yāvaddakṣiṇottaramānataḥ //
pūrvapaścimato jñeyaṃ gomukhādā''śvamedhakam

etanmama gṛhaṃ devi na tyajāmi kadācana //
tasya madhye sthitaṃ liṃgaṃ yatra tatte prakīrtitam

vāruṇīṃ diśamāśritya sāgarasya ca sannidhau //
kṛtasmarasyāparato dhanvantaraśatatraye

liṃgaṃ mahāprabhāvaṃ tuṃ svayaṃbhūtaṃ vyavasthitam //
tatra saṃnihito devaḥ śaṃkaraḥ parameśvaraḥ

etasminnantare devi someśasya samīpataḥ //
caturddaśe vibhāge tu dhanuṣāṃ ca śatadvayam //

samaṃtānmaṃḍalākārā karṇikā sā mama priyā //
tasyāṃ ye prāṇinaḥ sarve mṛtāḥ kālena pārvati

kṛmikīṭapataṃgādyā jīvā uttama madhyamāḥ //
nirddhūtakalmaṣāḥ sarve yāṃti lokaṃ mamāpi te

uttaraṃ dakṣiṇaṃ cāpi ayanaṃ na vicārayet //
sarvasteṣāṃ śubhaḥ kālo ye mṛtāḥ kṣetramadhyataḥ

ādināthena śarveṇa sarvaprāṇihitāya vai //
ādyatattvānyathānīya kṣetrametanmahāprabham //
prabhāsitaṃ mahādevi yatra siddhyaṃti mānavāḥ

hanyamāno'pi yo vidvānvasedvighnaśatairapi //
kṛtapratijño deveśi yāvajjīvaṃ sureśvari

sa gacchetparamaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocati//
tasya kṣetrasya māhātmyātsthāṇoścādbhutakarmaṇaḥ

kṛtvā pāpasahasrāṇi paścātsantāpameti vai //
prabhāse tu viyujyeta na soṃ'takapurīṃ vrajet //

jñātvā kaliyugaṃ ghoraṃ hāhābhūtamacetanam //
niyuktastatra deveśi rakṣārthaṃ vighnanāyakaḥ

ye tu brāhmaṇavidviṣṭāḥ śivabhaktivitaṃḍakāḥ //
brahmaghnāśca kṛtaghnāśca tathā naiṣkṛtikāśca ye

lokadviṣṭā gurudviṣṭāstīrthāyatanakaṇṭakāḥ //
sarvapāparatāścaiva ye cānye tu vikutsitāḥ

rakṣaṇārthaṃ ha vai teṣāṃ niyukto vighnanāyakaḥ //
kālāgnirudrapārśve tu rudratulyaparākramaḥ

kṣetraṃ rakṣati deveśi pāpiṣṭhānāṃ niyāmakaḥ //
mriyaṃte yadi brahmaghnāstathā pātakino narāḥ

kṣetre cāsminvarārohe teṣāṃ devi gatiṃ śṛṇu //
daśavarṣasahasrāṇi divyāni kamalekṣaṇe

dāsī putrāśca jāyante tadaṃte brahmarākṣasāḥ //
tataḥ pāpakṣaye devi punaryāṃti viyonitām

tasmātsarvaprayatnena pāpaṃ tatra na kārayet //
anyatrā''vartitaṃ pāpaṃ kṣetre cāsminvinaśyati

asminpunaḥ kṛtaṃ pāpaṃ paiśācanarakāvaham //
bhaktānukaṃpī bhagavāṃstiryagyonigateṣvapi

dadāti paramaṃ sthānaṃ na tu brahmadviṣāṃ priye//
ye ca dhyānaṃ samāsādya yuktātmānaḥ samāhitāḥ

saṃniyamyendriyagrāmaṃ japaṃti śatarudriyam//
prabhāse tu sthitā devi te kṛtārthā na saṃśayaḥ

yadi gacchennaraḥ kaścitprabhāsaṃ kṣetramuttamam //
tamupāyaṃ prakurvīta nirgacchenna punaryathā

etadgopyaṃ varārohe na deyaṃ yasya kasyacit//
gopanīyamidaṃ śāstraṃ yathā prāṇāḥ svakāḥ priye

yenedaṃ vihitaṃ śāstraṃ prabhāsakṣetradīpakam//
sa śivaścaiva vijñeyo mānuṣīṃ prakṛtiṃ sthitaḥ

tasyavigrahasaṃstho'haṃ sadā tiṣṭhāmi pārvati//
vaṃditaḥ pūjito dhyāto yathāhaṃ nātra saṃśayaḥ

kalau ca durllabhaṃ devi prabhāsakṣetramuttamam //
idānīṃ tava snehena viśeṣaṃ kathayāmi vai //
satyaṃsatyaṃ punaḥ satyaṃ triḥsatyaṃ surasundari //

yāni liṃgāni bhūrloke someśasteṣu me priyaḥ //
asmim̐lliṃge guṇā ye tu te devi viditā mama

ahameva vijānāmi nānyo veda kathaṃcana //
anyeṣu caiva liṃgeṣu ahaṃ pūjyaḥ surāsuraiḥ

liṃgaṃ cemaṃ punardevi pūjayāmo vayaṃ svayam

yasminkāle na vai brahmā na bhūmirna divākaraḥ //
sarvaṃ caiva jagannātha tasminkāle yaśasvini

imaṃ liṃgaṃ paraṃ caiva brahmaṇaḥ pralaye tadā //
bhāvinīṃ vṛttimāsthāya idaṃ sthānaṃ tu rakṣati

daśakoṭyastu liṃgānāṃ gaṃgādvārādvarānane //
āgatya tāni madhyāhne liṃge'sminyāṃti saṃlayam

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni gaganasthāni yāni tu //
snānārthamasya liṃgasya samāgacchaṃti sarvadā

dhanyāstu khalu te marttyāḥ prabhāse saṃvyavasthitāḥ //
someśvaraṃ ye drakṣyaṃti saṃsārabhayamocanam

devi someśvaraṃ liṃgaṃ ye smariṣyaṃti bhāvitāḥ //
sarvapāpakṣayasteṣāṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ

etatsmṛtaṃ priyatamaṃ mama devi nityaṃ kṣetraṃ pavitramṛṣisiddhagaṇābhiramyam //
asminmṛtāḥ sakalajīvamṛto'pi devi svargātparaṃ samupayāṃti na saṃśayo'tra

yaṃ devā na vijānaṃti brahmaviṣṇupurogamāḥ //
na sāṃkhyena na yogena naiva pāśupatena ca

kaivalyaṃ niṣkalaṃ yatta- dasmim̐lliṃge tu labhyate //
tāvadbhramaṃti saṃsāre devādyāstu yaśasvini

yāvatsomeśvaraṃ devaṃ na viṃdaṃti trilocanam //
kṣetraṃ prabhāsamityuktaṃ kṣetrajño'haṃ na saṃśayaḥ

etaṃ tavoktaṃ nanu bodhanāya someśvarasyaiva mahāprabhāvam //
ye vai paṭhiṣyaṃti narā nitāṃtaṃ yāsyaṃti te tatpadamiṃdumauleḥ //

someśvaraṃ devavaraṃ manuṣyā ye bhaktimaṃtaḥ śaraṇaṃ prapannāḥ //
te ghorarūpe ca bhayāvahe ca saṃsāracakre na punarbhramaṃti

ye dakṣiṇā mūrttimupāśritāḥ syurjapaṃti nityaṃ śatarudriyaṃ dvijāḥ //
te'sminbhave naiva punarbhavaṃti saṃsārapāraṃ paramaṃ gatā vai

uddeśamātraṃ kathito mayā te śrīsomanāthasya kṛtaikadeśaḥ //
abdairanekairbahubhiryugairvā na śakyamekena mukhena vaktum

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye śrīsomanāthaprādurbhāvavarṇanaṃnāma saptamo'dhyāyaḥ