Skanda Purana · Chapter 7.36

// yayātiruvāca // //
caṃḍikāyā dvijaśreṣṭha kathaṃ tatrāśramo'bhavat //
kasminkāle phalaṃ tena kiṃ dṛṣṭena bhavennṛṇām

// pulastya uvāca // //
śṛṇu rājanpravakṣyāmi kathāṃ pāpapraṇāśinīm //
yāṃ śrutvā mānavaḥ samyaksarvapāpaiḥ pramucyate

purā devayuge rājanmahiṣonāma dānavaḥ //
pitāmahavarāddṛptaḥ sarvadevabhayaṃkaraḥ

tena śakrādayo devā jitāḥ saṃkhye sahasraśaḥ //
bhayāttasya divaṃ hitvā gatāste vai yathādiśam

trailokyaṃ sa vaśe kṛtvā svayamindro babhūva ha

ādityā vasavo rudrā nāsatyau marutāṃ gaṇāḥ //
kṛtāstena tathā daityā yathārhaṃ balavattarāḥ

vahnirbhayaṃ samāpannastyaktvā devagaṇāṃstadā //
dānavebhyo havirbhāgaṃ devebhyo na prayacchati

uddyotaṃ kurute sūryo yādṛktasyābhisaṃmataḥ //
yajñabhāgaṃ vinā'pyeṣa bhayātpārthivasattama

lokapālāstathā sarve tasya karma pracakrire //
dāsavatpārthivaśreṣṭha yajñabhāgaṃ vinākṛtāḥ //

kasyacittvatha kālasya sarve devāḥ sametya tu //
papracchurvinayopetā vipraśreṣṭhaṃ bṛhaspatim

bhagavānkiṃ vayaṃ kurmaḥ kutra yāmo nirāśrayāḥ //
tasmādbrūhi kṣayopāyaṃ mahiṣasya durātmanaḥ

evamukto gururddevairdhyātvā kālaṃ ciraṃ nṛpa //
tatastāṃstridaśānprāha jīvayanniva bhūpateḥ

// bṛhaspatiruvāca // //
brahmalabdhavaro daityaḥ pauruṣe ca vyavasthitaḥ //
avadhyaḥ sarvadevānāṃ muktvekāṃ yoṣitaṃ surāḥ //
vrajadhvaṃ sahitāstasmādarbudaṃ parvatottamam

tapo'rthaṃ tatra saṃsiddhirjāyatāmacirāddhi vaḥ //
śaktirūpāṃ parāṃ devīṃ caṃḍikāṃ kāmarūpiṇīm

ārādhayadhvamekāṃte yayā vyāptamidaṃ jagat //
sā tuṣṭā vai vadhārthaṃ tu mahiṣasya durātmanaḥ

kariṣyati samudyogamavatārasamudbhavam //
tasyā hastena so'vaśyaṃ vadhaṃ prāpsyati durmatiḥ

ahaṃ vaḥ kīrtayiṣyāmi śaktiyaṃ maṃtramuttamam //
pūjāvidhānasaṃyuktaṃ bhuktimuktipradaṃ śubham

/ //
// pulastya uvāca // //
evamuktāḥ surāḥ sarve harṣeṇa mahatānvitāḥ //
tenaiva sahitā rājangatāḥ parvatamarbudam

tatra snātāñchucīnsarvāndīkṣayāmāsa gīṣpatiḥ //
śaktiyaiḥ paramairmaṃtraiḥ sadyaḥsiddhikarairnṛpa

sārdhayāmatrayaṃ tatra parivārasamanvitāḥ //
balipūjopahāraiśca gaṃdhaṃ mālyānulepanaiḥ

maṃtreṇa vividhenaiva cārustotreṇa bhaktitaḥ //
prārthayaṃtastathā nityaṃ dīpajyotiḥ samāhitāḥ

nirmamā nirahaṃkārā gurubhaktiparāyaṇāḥ //
aṃganyāsasamāyuktāḥ samadarśitvamāgatāḥ

evaṃ saṃtiṣṭhamānānāṃ teṣāṃ pārthivasattama //
sapta māsā vyatikrāṃtāstatastuṣṭā sureśvarī

dīpajyotiḥsamāveśātteṣāṃ gātreṣu pārthiva //
maṃtreṇa paripūtānāṃ paraṃ tejo vyavardhata

dvādaśārkaprabhā jātāḥ ṣaṇmāsābhyaṃtareṇa te //
atha tāṃstejasā yuktāñjñātvā jīvo mahīpate

maṃḍalaṃ racayāmāsa sarvasiddhipradāyakam //
upaveśya tataḥ sarvānsamastāṃstridaśālayān

teṣāṃ śarīragaṃ tejaḥ śaktiyairmaṃtrasattamaiḥ //
ākṛṣya nyasayāmāsa maṃḍale tatra pārthiva

tatastejomayī kanyā tatra jātā svarūpiṇī //
śaktirūpā mahākāyā divyalakṣaṇalakṣitā

iṃdrastasyai dadau vajraṃ svapāśaṃ ca jaleśvaraḥ //
śaktiṃ ca bhagavānagniḥ siṃhayānaṃ dhanādhipaḥ

anye caiva gaṇāḥ sarve nijaśastrāṇi harṣitāḥ //
tasyai dadurnṛpaśreṣṭha stutiṃ cakruḥ samāhitāḥ

// devā ūcuḥ // //
namaste devadeveśi namaste kāṃcanaprabhe //
namaste padmapatrākṣi namaste jagadambike

namaste viśvarūpe ca namaste viśvasaṃstute //
tvaṃ matistvaṃ dhṛtiḥ kāṃtistvaṃ sudhā tvaṃ vibhāvarī

kṣamā ṛddhiḥ prabhā svāhā sāvitrī kamalā satī //
tvaṃ gaurī tvaṃ mahāmāyā cāmuṇḍā tvaṃ sarasvatī

bhairavī bhīṣaṇākārā caṃḍamuṃḍāsidhāriṇī //
bhūtapriyā mahākāyā ghaṭālī vikramotkaṭā

madyamāṃsapriyā nityaṃ bhaktatrāṇaparāyaṇā //
tvayā vyāptamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

// pulastya uvāca // //
evaṃ stutā suraiḥ sarvaistato devī praharṣitā //
tānabravīdvaraṃ sarvā gṛhṇaṃtu mama devatāḥ

// devā ūcuḥ // //
dānavo mahiṣo nāma pitāmahavarānvitaḥ //
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ devānāṃ ca tathā kṛtaḥ

muktvaikāṃ yoṣitaṃ devi tasmāttvaṃ vinipātaya

// devyuvāca // //
gacchadhvaṃ tridaśāḥ sarve svāni sthānāni nirvṛtāḥ

ahaṃ taṃ sūdayiṣyāmi samaye paryupasthite //
evamuktā gatāḥ sarve devāḥ sthānāni harṣitāḥ

devī tatraiva saṃhṛṣṭā sthitā parvatarodhasi //
kasyacittvathakālasya nārado bhagavānmuniḥ

tatra devīṃ ca saṃdṛṣṭvā tīrthayātrāparāyaṇaḥ //
triviṣṭapamanuprāpto mahiṣo yatra tiṣṭhati

tatra dṛṣṭvā muniṃ prāptaṃ praṇamya mahiṣāsuraḥ //
vinayena samāyukto hyabhyutthānamathākarot

tatastaṃ pūjayāmāsa madhuparkārghaviṣṭaraiḥ //
sukhāsīnaṃ suviśrāṃtaṃ jñātvā vākyamuvāca ha

kuto bhavānitaḥ prāptaḥ kimarthaṃ munisattama //
amī putrāstathā rājyaṃ kalatrāṇi dhanāni ca

ahaṃ bhṛtyasamāyuktaḥ kimanena dvijottama //
sarvaṃ te'haṃ pradāsyāmi brūhi yena prayojanam

// nārada uvāca // //
abhinaṃdāmi te sarvametattvayyupapadyate /
niḥspṛhā hi vayaṃ nityaṃ munidharmaṃ samāśritāḥ

kautūhalādiha prāptaścirātte darśanaṃ gataḥ //
marttyalokātsamāyāto yāsyāmi brahmaṇaḥ padam

// mahiṣāsura uvāca // //
kvaciddṛṣṭaṃ tvayā kiñcidāścaryaṃ bhūtale mune //
daivaṃ vā mānuṣaṃ vāpi dānavā laṃbhitā vibho

// nārada uvāca // //
atyāścaryaṃ mayā dṛṣṭaṃ dānavendra dharātale //
yatra dṛṣṭaṃ kvacitpūrvaṃ trailokye sacarācare

astyarbuda iti khyātaḥ parvato dharaṇītale //
sarvartupuṣpitairvṛkṣaiḥ śobhitaḥ svargasannibhaḥ

bakulaiścaṃpakaiścāmrairaśokaiḥ karṇikārakaiḥ //
śālaistālaiśca kharjūrairvaṭairbhallātakairdhavaiḥ

saralaiḥ panasairvṛkṣaistiṃdukaiḥ karavīrakaiḥ //
maṃdāraiḥ pārijātaiśca malayaiścaṃdanaistathā

puṣpajātiviśeṣaiśca sugaṃdhairapyanekakaiḥ //
khādyaiḥ sarvestathā lehyaiścoṣyaiḥ phalavarairvṛtaḥ

na sa vṛkṣo na sā vallī nauṣadhī sā dharātale //
na tatra yā'surajyeṣṭha parvate vīkṣitā mayā

pakṣiṇo madhurārāvāścakoraśikhicātakāḥ //
kokilā dhārtarāṣṭrāśca bhramarāḥ śvetapatrakāḥ

yeṣāṃ śabdaṃ samākarṇya munayo'pi samāhitāḥ //
kṣobhaṃ yāṃti trikālajñāḥ kaṃdarpaśarapīḍitāḥ

nirjharāṇi suramyāṇi nadyaśca vimalodakāḥ //
padminīkhaṃḍasaṃyuktā hradāḥ śatasahasraśaḥ

padmapatraviśālākṣā madhyakṣāmāḥ śucismitāḥ //
vivekino narāstatra śāstravratasamanvitāḥ

kiṃ cātra bahunoktena yatkiṃcittatra parvate //
svedajāṃḍajasaṃjñeyā udbhijjāśca jarāyujāḥ //
sarvalokottarāstatra dṛśyaṃte parvatottame

daśayojanavistāro dvābhyāṃ saṃhitaparvataḥ //
uccaiḥ paṃca ca sa śrīmānmartye svargo vyajāyata

tatrā'haṃ kautukāviṣṭa itaścetaśca vīkṣayan //
sarvāścaryamayīṃ nārīmapaśyaṃ lokasuṃdarīm

na devī nāpi gaṃdharvī nāsurī na ca mānuṣī //
tādṛgrūpā mayā dṛṣṭā na śrutā ca varāṃganā

ratiḥ prītirumā lakṣmīḥ sāvitrī ca sarasvatī //
tasyā rūpasya leśena naitāstulyāḥ striyo'khilāḥ

ahaṃ dṛṣṭvā tathā rūpāṃ nārīṃ kāmena pīḍitaḥ //
tadā dānavaśārdūla vaiklavyaṃ paramaṃ gataḥ

tato dhairyamavaṣṭabhya mayā manasi ciṃtitam //
na kariṣye samālāpaṃ tayā saha ca karhicit

yasyā darśanamātreṇa kāmo me hṛdi varddhitaḥ //
tasyāḥ saṃbhāṣaṇeneva kiṃ bhaviṣyati me punaḥ

cirakālaṃ tapastaptaṃ brahmacaryeṇa vai mayā //
nāśaṃ yāsyati tatsarvaṃ viṣayairnirjitasya ca //
tasmādgacchāmi cānyatra yāvanna vikṛtirbhavet

nārīnāma tapovighnaṃ pūrvaṃ sṛṣṭaṃ svayaṃbhuvā //
argalā svargamārgasya sopānaṃ narakasya ca

tāvaddhairyaṃ tapaḥ satyaṃ tāvatsthairyaṃ kulatrapā //
yāvatpaśyati no nārīmaikāṃte ca viśeṣataḥ

etatsaṃciṃtya bahudhā nimīlya nayane tataḥ //
aprajalpya varārohāṃ tāmahaṃ cātra saṃsthitaḥ

// pulastya uvāca // //
nāradasya vacaḥ śrutvā mahiṣaḥ kāmapīḍitaḥ //
śravaṇādapi rājeṃdra punaḥ papraccha taṃ munim

// mahiṣāsura uvāca // //
kā'sau brāhmaṇaśārdūla tādṛgrūpā varāṃganā //
yasyāḥ saṃdarśanādeva bhavāneva smarānvitaḥ

devī vā mānuṣī vāpi yakṣiṇī pannagī mune //
kumārī vā sakāṃtā vā brūhi sarvaṃ savistaram

// nārada uvāca // //
na sā pṛṣṭā mayā kiṃcinna jānāmi tadanvayam //
etanme varttate vitte sā kumārī yaśasvinī

akṣamālādharā bālā kamaṃḍalusamanvitā //
tapastepe girau tatra hetunā kenacicchubhā

so'haṃ yāsyāmi daityeśa brahmalokaṃ sanātanam //
notsahe tatkathāṃ kartuṃ kāmabāṇabhayāturaḥ //

evamuktvā tato rājanbrahmalokaṃ gato muniḥ //
mahiṣo'pi smarāviṣṭaścaraṃ tasyāḥ samādiśat

gatvā bhavāndrutaṃ tatra dṛṣṭvā tāṃ ca varāṃganām//
kimarthaṃ sā tapastepe ko vai tasyāḥ parigrahaḥ

athā'sau mahiṣādeśāddūto gatvārbudācalam //
dṛṣṭvā tāṃ padmagarbhābhāṃ jñātvā sarva viceṣṭitam

tasmai nivedayāmāsa mahiṣāya savismayaḥ //
dṛṣṭā daityavara strī ca sarvalakṣaṇalakṣitā

devatejobhavā kanyā sā'dyāpi varavarṇinī //
tvadvadhārthaṃ tapastepe kaumāravratamāśritā

evaṃ tatra bhavaṃtī sma pṛṣṭāḥ sarve tapasvinaḥ //
satyametanmahābhāga kuruṣva yadanaṃtaram

tasyā rūpaṃ vayaḥ kāṃtirvarṇituṃ naiva śakyate //
nālāpaṃ kurute bālā sā kenāpi samaṃ vibhau

// pulastya uvāca // //
tacchrutvā mahiṣo vākyaṃ bhūyaḥ kāmanipīḍitaḥ //
dūtaṃ saṃpreṣayāmāsa dānavaṃ ca vicakṣaṇam

vicakṣaṇa drutaṃ gatvā madarthe tāṃ tapasvinīm //
sāmabhedapradānena daṃḍenāpi samānaya

athā'sau prayayau śīghraṃ praṇipatya vicakṣaṇaḥ //
arbude parvataśreṣṭhe yatra sā parameśvarī //
praṇamya vinayopeto vākyametaduvāca tām

mahiṣo nāma vikhyātastrailokyādhipatirbalī//
danuvaṃśasamudbhūtaḥ kāmarūpasamanvitaḥ

sa tvāṃ vāṃchati kalyāṇi dharmapatnīṃ svadharmataḥ //
tasmādvaraya bhadraṃ te sarvakāmapradaṃ patim

yadi syāttava kāṃto'sau tvaṃ ca tasya tathā priyā//
tatkṛtārthaṃ dvayoreva yauvanaṃ nātra saṃśayaḥ

evamuktā tatastena devī vacanamabravīt //
kiñcitkopasamāyuktā muhuḥ prasphuritādharā

// devyuvāca // ///
avadhyaḥ sarvathā dūtaḥ sarvatra parikīrtitaḥ //
avasthāsu tato na tvaṃ sahasā bhasmasātkṛtaḥ

gatvā brūhi durācāraṃ mahiṣaṃ dānavādhamam //
nāhaṃ śakyā tvayā pāpa labdhuṃ nānyena kenacit

vadhārthaṃ te samudyoga eṣa sarvo mayā kṛtaḥ //
tasyāstadvacanaṃ śrutvā mahiṣaṃ sa punaryayau

bhayena mahatāviṣṭastasyā rūpeṇa vismitaḥ //
sarvaṃ nivedayāmāsa mahiṣāya viceṣṭitam //
tasyāścaiva tathā''lāpānaspṛhatvaṃ ca kṛtsnaśaḥ

tacchutvā mahiṣo rājankāmabāṇaprapīḍitaḥ //
senāpatiṃ samāhūya vākyametaduvāca ha

arbude parvate senāṃ kalpayasva sudurdharām //
hastyaśvakalpitāṃ bhīmāṃ rathapattisamākulām

tato'sau kalpayāmāsa caturaṃgāṃ varūthinīm //
patākācchatraśabalāṃ vāditrārāvabhūṣitām

tato dvipāśca saṃnaddhā dṛśyaṃte'dhiṣṭhitā bhaṭaiḥ //
itaścetaśca dhāvantaḥ sapakṣāḥ parvatā iva

aśvāścaivāpyakalmāṣā vāyuvegāḥ suvarcasaḥ //
aṃgatrāṇasamāyuktāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

vimānapratimākārā rathāstena prakalpitāḥ //
kiṃkiṇījālasadghaṃṭāpatākābhiralaṃkṛtāḥ

pattayaśca mahākāyā maheṣvāsā mahābalāḥ //
asicarmadharāścānye prāsapaṭṭiśapāṇayaḥ

lakṣamekaṃ mataṃgānāṃ rathānāṃ triguṇaṃ tataḥ //
aśvā daśaguṇā rājannasaṃkhyātāḥ padātayaḥ

tataścārbudamāsādya veṣṭayitvā sa dūrataḥ //
saṃmitaiḥ sacivaiḥ sārdhaṃ tadaṃtikamupādravat

dhyānasthāṃ vīkṣya tāṃ devīṃ kandarpaśarapīḍitaḥ //
tato'bravītsa tāṃ vākyaṃ vinayena samanvitaḥ

śrutvā tavedṛśaṃ rūpamahaṃ prāpto varānane //
gāṃdharveṇa vivāhena tasmādvaraya māṃ drutam

ṣaṣṭibhāryāsahasrāṇi mama saṃti śucismite //
kṛtvā māṃ darpitaṃ kāṃtaṃ tāsāṃ tvaṃ svāminī bhava //

anarhaṃ te tapo bāle bhuṃkṣva bhogānyathepsitān //
trailokyasvāminī bhūtvā mayā sārdhamaharniśam

evamuktā'pi sā tena nottaraṃ pratyabhāṣata //
tataḥ kāmasamāviṣṭastadaṃtikamupāyayau

tatastaṃ lolupaṃ dṛṣṭvā sā devī kopasaṃyutā //
asmaradvāhanaṃ siṃhaṃ samāyātaḥ sa sā''ruhat

abravītparuṣaṃ vākyaṃ gacchagaccheti cāsakṛt //
no cettvāṃ ca vadhiṣyāmi sthāne'smindānavādhama

athā'sau sacivaiḥ sārddhaṃ samaṃtātparyaveṣṭayat //
pragrahārthaṃ tu tāṃ devīṃ kāmabāṇaprapīḍitaḥ

tato jahāsa sā devī saśabdaṃ parameśvarī //
tasmādaharniśaṃ sārddhaṃ niṣkrāṃtā puruṣā ghanāḥ

susannaddhāḥ saśastrāśca roṣeṇa mahatā'nvitāḥ //
tatastānabravīddevī pāpo'yaṃ vadhyatāmiti

tataste sahitāḥ sarve mahiṣaṃ samupādravan//
tiṣṭhatiṣṭheti jalpanto muṃcanto'straṇi bhūriśaḥ

tataḥ samabhavadyuddhaṃ gaṇānāṃ dānavaiḥ saha //
tataste sacivāḥ sarve vaivasvatagṛhaṃ gatāḥ

athā'sau mahiṣo ruṣṭaḥ sacivairviṃnipātitaiḥ //
svasainyamānayāmāsa tasminparvatarodhasi

rathapravaramāruhya sārathiṃ samabhāṣata //
naya māṃ sārathe tūrṇaṃ yatra sā''ste vyavasthitā

hatvaināmadya yāsyāmi pāraṃ roṣasya dustaram //
evamuktastato rājanprerayāmāsa sārathiḥ

rathaṃ tenaiva mārgeṇa yatra sā tiṣṭhate dhruvam //
etasminneva kāle tu tatrotpātāḥ sudāruṇāḥ

bahavastena mārgeṇa yenāsau prasthito nṛpa //
sammukhaḥ pravavau vāto rūkṣaḥ karkarasaṃyutaḥ

papāta mahatī colkā nihatya ravimaṃḍalam //
apasavyaṃ mṛgāścakrustasya mārge nṛpottama

upaviṣṭāstathā vāṃtā bahumūtraṃ prasusruvuḥ //
rathadhvaje samāviṣṭo gṛdhraḥ śabdamathākarot

sa tānsarvānanādṛtya mahotpātānsudāruṇān //
prayayau sammukhastasyā devyāḥ kopaparāyaṇaḥ

vimuṃcaṃśca śarānnādāṃstiṣṭhatiṣṭheti ca bruvan //
na kaściddṛśyate tatra teṣāṃ madhye nṛpottama

mahiṣaṃ roṣasaṃyuktaṃ yo vārayati saṃgare //
tena hatvā gaṇagaṇānkṛtaṃ rudhirakardamam ///

tato devī samāsādya proktā garveṇa pārthiva //
na tvayā saṃgaro bhīru nūnaṃ kartuṃ mamocitaḥ

na ca bāliśi me vīryaṃ na saubhāgyaṃ na vā dhanam //
na karoṣi hi tena tvaṃ mama vākyaṃ kathañcana

nūnaṃ tattvena jānāmi avaliptāsi bhāmini//
kuruṣvādyāpi me vākyaṃ bhāryā bhava mama priyā

striyaṃ tvāṃ notsahe haṃtuṃ pauruṣe ca vyavasthitaḥ //
asakṛnnirjitaḥ saṃkhye mayā śakraḥ suraiḥ saha

trailokye nāsti mattulyaḥ pumānkaścicca bāliśi//
evamuktā tato devī kopena mahatā'nvitā

pragṛhya saśaraṃ cāpaṃ vākyametaduvāca ha //
nālāpo yujyate pāpa kartuṃ saha mama tvayā

kumāryāḥ kāmayuktena tathāpi śṛṇu me vacaḥ //
na tvayā nirjitaḥ śakraḥ svavīryeṇa raṇājire

pitāmaha varaṃ devā manyaṃte dānavādhama //
gauravāttasya tena tvamātmānaṃ manyase'dhikam

muktvaikāṃ kāminīṃ pāpa tvaṃ kṛtaḥ padmayoninā //
avadhyaḥ sarvasattvānāṃ puṃsaḥ jātau dharātale

pitāmahavaraḥ so'tra jayaśīlo'si dānava //
yadi te pauruṣaṃ cāsti tacchīghraṃ saṃpradarśaya

eṣā tvāmiṣubhistīkṣṇairnayāmi yamasādanam //
evamuktvā tato devī śarānaṣṭau mumoca ha

caturbhiścaturo vāhānanayadyamasādanam //
sāratheśca śiraḥ kāyācchareṇaikena cākṣipat

dhvajaṃ ciccheda caikena tato'nyena hṛdi kṣataḥ //
sa gātraviddho vyathito dhvajayaṣṭiṃ samāśritaḥ //

mūrchayā sahito rājankiṃcitkālamadhomukhaḥ //
tataḥ sa cetano bhūtvā mumoca niśitāñcharān

devī sakhīsamāyuktā sarvadeśeṣvatāḍayat //
tataḥ kṣuraprabāṇena dhanustasya dvidhā'karot

chinnadhanvā tato daityaścarmakhaṅgasamanvitaḥ //
vidrāvya sahasā devīṃ tiṣṭhatiṣṭheti cābravīt

tasya cāpatatastūrṇaṃ khaḍgaṃ dvābhyāṃ hyakṛntayat //
śarābhyāmardhabāṇena prahasya prāsameva ca

viśastro viratho rājansa tadā dānavādhamaḥ //
tato'smaraccharānbhūpa śastrāṇi vividhāni ca

brahmāstraṃ manasi dhyāyaṃstṛṇaṃ tasyai mumoca saḥ //
muktenāstreṇa tasmiṃstu dhūmavartirvyajāyata

etasminneva kāle tu sa brahmāste divaukasaḥ //
paraṃ bhayamanuprāptā dṛṣṭvā tasya parākramam

tato devī kṣaṇaṃ dhyātvā tadastraṃ pārthivottama //
brahmāstreṇāhanattūrṇaṃ tato vyarthaṃ vyajāyata

brahmāstre viphale jāte hyāgneyaṃ dānavottamaḥ //
preṣayāmāsa tāṃ kruddho hyahanadvāruṇena sā

evaṃ nānāprakārāṇi tena muktāni sā tadā //
astrāṇi viphalānyeva cakre devī sahasraśaḥ

evaṃ niḥśeṣitāstro'sau dānavo balavattaraḥ/.
cakāra paramāṃ māyāṃ divyairastraiḥ sureśvarī

vyakṣipacca mahākāyaṃ mahiṣaṃ parvatākṛtim//
dīrghatīkṣṇaviṣāṇābhyāṃ yuktamaṃjanasaṃnibham

siṃhaskaṃdhaṃ ca sā devī tatastamadhyarohata//
khaḍgena tīkṣṇena śiro devī tasya nyakṛṃtata// १५२/
śūlena bhedayāmāsa pṛṣṭhadeśe sureśvarī //
tataḥ kalevarāttasmānniścakrāma mahānpumān

carmakhaḍgadharo raudrastiṣṭhatiṣṭheti cābravīt //
tamapyevaṃ gṛhītvā tatkeśapāśe sureśvarī

nistriṃśenāhanatproccaiḥ sa ca prāṇairvyayujyata //
dānavaḥ pārthivaśreṣṭha pārśve siṃhavidārite

tato jaghāna bhūyo'pi dānavānsā ruṣānvitā //
hataśeṣāśca ye daityā nirbhidya dharaṇītalam

praviṣṭā bhayasaṃtrastāḥ pātālaṃ jīvitaiṣiṇaḥ //
tato deva gaṇāḥ sarve vasavo maruto'śvinau

viśvedevāstathā sādhyā rudrā guhyakakinnarāḥ //
ādityāḥ śakrasaṃyuktāḥ sametya parameśvarīm

samaṃtāddivyapuṣpaiśca tāṃ devīṃ samavākiran //
stuvaṃto vividhaiḥ stotrairnamaṃto bhaktitatparāḥ

yuktaṃ kṛtaṃ maheśāni yaddhataḥ pāpakṛttamaḥ //
trailokyaṃ sakalaṃ dhvastaṃ pāpenānena suṃdari

tvayā dattaṃ punā rājyaṃ vāsavasya triviṣṭape //
tasmādvaraya bhadraṃ te varaṃ yanmanasīpsitam //
sarve devāḥ prasannāste pradāsyaṃti na saṃśayaḥ

// devyuvāca // //
yadi devāḥ prasannā me yadi deyo varo mama //
āśramo'traiva me puṇyo jāyatāṃ khyātisaṃyutaḥ

asmiṃścāhaṃ sadā devāḥ sthāsyāmi varaparvate

rūpeṇānena deveśi ye tvāṃ drakṣyaṃti mānavāḥ//
āśrame'tra mahāpuṇye te yāsyaṃti parāṃ gatim

brahmajñānasamāyuktāste bhaviṣyaṃti mānavāḥ

yasmāccaṃḍaṃ kṛtaṃ karma tvayā dānavasūdanāt//
tasmāttvaṃ caṃḍikānāma loke khyātiṃ gamiṣyasi

tava nāmnā tathā khyāta āśramo'yaṃ bhaviṣyati

ye'tra kṛṣṇa caturddaśyāmāśvine māsi śobhane //
piṃḍadānaṃ kariṣyaṃti snānaṃ kṛtvā samāhitāḥ

gayāśrāddhaphalaṃ kṛtyaṃ teṣāṃ devi bhaviṣyati //
tvaddarśanāttathā muktiḥ pātakasya bhaviṣyati

// kṛṣṇa uvāca // //
ekarātriṃ bhaviṣyaṃti ye'tra śraddhāsamanvitāḥ //
upavāsaparāsteṣāṃ pāpaṃ yāsyati saṃkṣayam

putrahīnaśca yo martyo nārī vāpi samāhitā //
tanmanāḥ piṃḍadānaṃ vai tathā snānaṃ kariṣyati //
aputro labhate śīghraṃ suputraṃ nātra saṃśayaḥ

// indra uvāca // //
bhraṣṭarājyo nṛpo yo'tra snānaṃ dānaṃ kariṣyati //
sarvaśatrukṣayastasya rājyāvāptirbhaviṣyati

//
// agniruvāca// //
atrāgatya śuciḥ śrāddhaṃ yaḥ kariṣyati mānavaḥ //
ātmavittānusāreṇa tasya yajñaphalaṃ bhavet

// yama uvāca// //
atra snātvā tilānyastu brāhmaṇebhyaḥ pradāsyati //
alpamṛtyubhayaṃ tasya na kadācidbhaviṣyati

// rākṣasā ūcuḥ // //
piṃḍadānaṃ narā ye'tra kariṣyaṃti tavā''śrame //
pretotthaṃ na bhayaṃ tasya devi kvāpi bhaviṣyati

// varuṇa uvāca // //
snānārthaṃ brāhmaṇeṃdrāṇāṃ yo'tra toyaṃ pradāsyati //
vimalastu sadā bhāvi iha loke paratra ca

// vāyuruvāca // //
vilepanāni śubhrāṇi sugaṃdhāni viśeṣataḥ //
yotra dāsyati viprebhyo nīrogaḥ sa bhaviṣyati

// dhanada uvāca // //
yo'tra vittaṃ yathāśaktyā brāhmaṇebhyaḥ pradāsyati //
na bhaviṣyati loke sa vittahīnaḥ kathaṃcana //

// īśvara uvāca // //
yo'tra vrataparo bhūtvā cāturmāsyaṃ vasiṣyati //
iha loke pare caiva tasya bhāvi sadā sukham

//
// vasava ūcuḥ // //
trirātraṃ yo naraḥ samyagupavāsaṃ kariṣyati //
ājanmamaraṇātpāpānmuktaḥ sa ca bhaviṣyati

/
// āditya uvāca // //
atrāśramapade puṇye ye narā bhaktisaṃyutāḥ //
chatropānatpradātārasteṣāṃ lokāḥ sanātanāḥ

// aśvināvūcatuḥ // //
miṣṭānnaṃ śraddhayopeto brāhmaṇāya pradāsyati //
yo'tra tasya parā prītirbhaviṣyatyavināśinī १/ १८२ //
// tīrthānyūcuḥ // //
adyaprabhṛti sarveṣāṃ tīrthānāmiha saṃsthitiḥ //
bhaviṣyati viśeṣeṇa hyāśrame lokaviśrute

kṛṣṇapakṣe caturddaśyāmāśvine māsi bhaktitaḥ //
upavāsaparo bhūtvā yo'tra snānaṃ kariṣyati //
sarveṣāmeva tīrthānāṃ sa phalaṃ hi labhiṣyati // १-४ //
// gaṃdharvā ūcuḥ // //
gītavādyāni yaścātra prakariṣyati mānavaḥ //
saptajanmāṃtarāṇyeva rūpavānsa bhaviṣyati

// ṛṣaya ūcuḥ // //
āśrame'smiṃstrirātraṃ ya upavāsaṃ kariṣyati //
cāṃdrāyaṇasahasrasya phalaṃ tasya bhaviṣyati

// pulastya uvāca // //
evaṃ sarve varāndattvā devyai devā nṛpottama //
tadājñayā divaṃ jagmurdevī tatraiva saṃsthitā

atha marttyā divaṃ jagmurdṛṣṭvā devīṃ tadāśrame //
anāyāsena saṃpūrṇāstato martyaistriviṣṭapaḥ

agniṣṭomādikāḥ sarvāḥ kriyā naṣṭā dharātale //
dharmakriyāstathā cānyā muktvā devyāḥ prapūjanam

tato bhītaḥ sahasrākṣaḥ saṃmaṃtrya guruṇā saha //
āhvayāmāsa vegena kāmaṃ krodhaṃ bhayaṃ madam

vyāmohaṃ gṛhaputrotthaṃ tṛṣṇāmāyāsamanvitam //
gatvā yūyaṃ drutaṃ martye sthātukāmānnarānstriyaḥ

caṃḍikāyatane puṇye sevadhvaṃ hi mamājñayā //
viśeṣeṇāśvine māsi kṛṣṇapakṣeṃ'tyavāsare

evamuktāstataḥ sarve kāmādyāste drutaṃ yayuḥ //
martyaloke mahārāja rakṣāṃ cakruśca sarvaśaḥ

evaṃ jñātvā drutaṃ gaccha tatra pārthivasattama //
yadīcchasi paraṃ śreya iha loke paratra ca

yo yāti caṃḍikāṃ draṣṭumaburdaṃ prati pārthiva //
nṛtyaṃti pitarastasya garjaṃti ca pitāmahāḥ

tārayiṣyati naḥ sarvānsa putro ya ihāśrame //
caṃḍikāyāḥ pragatvā'tha kuryācchrāddhaṃ samāhitaḥ

ekayā labhyate rājyaṃ svargaścaiva dvitīyayā //
tṛtīyayā bhavenmokṣo yātrayā tatra pārthiva

tasmātsarvaprayatnena yātrāṃ tatra samācaret //
arbude parvataśreṣṭhe sarvatīrthamaye śubhe

tatra ślokaḥ purā gīto nāradena maharṣiṇā //
snātvā tatrāśrame puṇye bahuvipra samāgame

punaṃtyevānyatīrthāni snānadānairasaṃśayam //
arbudālokanādeva vipāpmā tatra jāyate

yaḥ śṛṇoti sadākhyānameta cchraddhāsamanvitaḥ //
sa prāpnoti naraśreṣṭha kāmānmanasi vāṃchitān

yasyaitattiṣṭhate gehe likhitaṃ pustakaṃ nṛpa //
tasyāpi vāṃchitāḥ kāmāḥ saṃpadyate dinedine

paṭhati śraddhayopeto yo vā bhūmipate naraḥ //
so'pi yātrāphalaṃ rājam̐llabhate puruṣottamaḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe .tṛtīye'rbudakhaṇḍe caṃḍikāśramotpattimāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ