Skanda Purana · Verses 7.32-2

// prahlāda uvāca //
nāradastvagrato gatvā praṇamyātha haripriyām //
uvāca lalitāṃ vācaṃ harṣayandvārakāṃ purīm

// śrīnārada uvāca // //
paśyapaśya mahābhāge sarve prāptāḥ suśobhane //
tīrthakṣetrāṇi devāśca ṛṣayaścaiva kṛtsnaśaḥ

paśyemaṃ purataḥ prāptaṃ prayāgaṃ tīrthakaiḥ saha //
dvārake tava pādābje luṇṭhaṃte śraddhayādbhutam

idaṃ tu puṣkaraṃ tīrthaṃ namati śraddhayā śubhe //
iyaṃ tu gautamī puṇyā sarvatīrthasamāśrayā

siṃhasthe ca gurau bhadre saṃprāptā saubhagaṃ mahat //
kintu durjanasaṃsargāddagdhā pāpāgninā bhṛśam

tatropāyamabhijñāya ṛṣīṇāṃ śṛṇvatāṃ tadā //
śrutvā karṇe mahacchabdaṃ saṃprāpteyaṃ tavāṃtikam

namaskaroti devi tvāṃ dvārake gautamī śubhā //
paśyapaśya mahāpuṇyā iyaṃ bhāgīrathī śubhā

namaskaroti te pādau saṃhṛṣṭā ca punaḥpunaḥ //
paśyemāṃ narmadāṃ ramyāṃ praṇatāṃ tava pādayoḥ

yamunā candrabhāgeyamiyaṃ prācīsarasvatī //
sarayūrgaṃḍakī prāptā gomatī pūrvavāhinī //

śoṇaḥ sindhunadī caitā anyāśca saritāṃ varāḥ //
kṛṣṇā bhīmarathī puṇyā kāveryyādyāḥ saridvarāḥ

sītācakṣurnadī bhadrā namaṃtyetāḥ padāṃbujam //
dvārake tā mahāpuṇyāḥ saptadvīpodbhavāḥ parāḥ

mandākinī mahāpuṇyā bhogavatyādisaṃyutā//
paśyāścaryamidaṃ bhadre vārāṇasī vimuktidā

bhaktyā te ca padāṃbhojaṃ śirasyādhāya vartate //
kurukṣetraṃ mahāpuṇyaṃ namati tvāmaharniśam

dvārake mathurāṃ paśya praṇatāṃ tava pādayoḥ //
ayodhyā'vaṃtikāmāyāstā namaṃti padāṃbujam

kāṃcī gayā viśālā ca virajā luṭhati kṣitau //
śāligrāmaṃ mahākṣetraṃ patitaṃ tava pādayoḥ//
virājate prabhāsaṃ ca kṣetraṃ ca puruṣottamam

bhārgavādīni cānyāni sarvakṣetrāṇi sundari //
dvārake praṇamaṃti tvāṃ bhaktyotthāya punaḥpunaḥ //

paśyemānsāgarānsapta patitastāṃba pādayoḥ //
paśyāraṇyāni sarvāṇi naimiṣaṃ praṇataṃ puraḥ

dhanuṣkaṃ ca daśāraṇyaṃ daṃḍakāraṇyamarbudam//
nārāyaṇāśramaṃ paśya dvārake praṇataṃ tathā

ayaṃ meruśca kailāso mandarādyāḥ sahasraśaḥ //
himādrirviṃdhyaśailaśca śrīśailādyāḥ praharṣitāḥ //
ete hyṛṣigaṇāḥ sarve namaṃtisma punaḥpunaḥ

gaṃgādyāḥ sāgarāḥ śailā nṛtyaṃti puratastava //
ṛṣidevagaṇāḥ sarve sarve garjaṃti nāmabhiḥ

//
// śrīprahlāda uvāca // //
ityevaṃ vadatastasya dvārakā hṛṣṭamānasā //
nṛtyato muditānvīkṣya sarvānpremṇābhinaṃdya ca //
uvāca lalitā vācaṃ gautamīṃ spṛśya pāṇinā

bhāgīrathīprayāgādīnkṣetrādīnatha sarvaśaḥ //
dvārakā madhurālāpaiḥ sarvānānaṃdayattadā

athāścaryamabhūttatra sarvānaṃdavivarddhanam //
atha tāvattadā''kāśe gītavādyajayasvanāḥ

garjanāni supuṇyāni hariśabdaiḥ pṛthakpṛthak //
apaśyanvai tadā sarve brahmādyā devanāyakāḥ

maheśaḥ svagaṇaiḥ sārddhaṃ bhavānyā samadṛśyata //
indrastu tridaśaiḥ sārddhaṃ yakṣagandharvakinnaraiḥ

marudbhirlokapālaiścā nṛtyamānāḥ praharṣitāḥ //
siddhavidyādharāḥ sarve vasvādityāśca sagrahāḥ

bhṛgvādyāḥ sanakādyāśca nṛtyamānāḥ praharṣitāḥ //
brahmāṇaṃ ca namaskṛtya saptasvargasthitāḥ surāḥ

ūcuste dvārakāṃ dṛṣṭvā brahmeśānādayastadā //
harṣavihvalitātmāno vīkṣyā'nyonyaṃ ca vismitāḥ

//
// devā ūcuḥ // //
seyaṃ vai dvārakā devī vahate yatra gomatī //
yatrā''ste bhagavānkṛṣṇaḥ seyaṃ puṇyā virājate

sarvakṣetrottamā yā ca sarvatīrthottamottamā //
svargādapyadhikā bhūmau dvārakeyaṃ prakāśate

etadvai cakratīrthaṃ ca yacchilā cakra cihnitā //
muktidā pāpināṃ loke mlecchadeśe'pi pūjitā

// prahlāda uvāca // //
brahmādīnāgatāndṛṣṭvā vismitā nāradādayaḥ //
kṣetrāṇi tīrthamukhyāni vismitāni saridvarāḥ //
praṇemuryugapatsarve sarvāḥ sarvāṇi sarvaśaḥ

brahmādīnāṃ ca tīrthānāṃ dṛṣṭvā yātrāṃ manoharām //
dvārakāṃ prati viprendrā vismitā dvārakaukasaḥ

dṛṣṭvā devagaṇāḥ sarve dvārakāṃ prati maṃdire //
gītavādyādi nirghoṣairnṛtyamānāḥ praharṣitāḥ

vadanto jayaśabdāṃśca seyaṃ kṛṣṇapriyeti ca //
dṛṣṭvā brahmamaheśānau dvārakāṃ prītamānasau

tyaktvā ca vāhane śreṣṭhe daṇḍavatpatitau bhuvi //
ūcatuśca tadā devau dvārakāṃ prati harṣitau

śreṣṭhā tvamamba sarvebhyo'smadādibhyo'pi sarvataḥ //
yatastvāṃ na tyajetsākṣādbhagavānviṣṇuravyayaḥ

ato darśaya deveśaṃ kṛṣṇaṃ kaṃsavināśanam //
yaddarśanānmahāsiddhiḥ sarveṣāṃ ca bhaviṣyati

//
// prahlāda uvāca // //
ityuktvā prayayau devī tīrthakṣetrādisaṃyutā //
brahmeśānau puraskṛtya hṛṣṭau dṛṣṭvā mahotsavān

gītavādyapatākaiśca divyopāyanapāṇibhiḥ //
prāpyovāca tato devāndvārakā harṣavihvalā

paśyatāṃ paśyatāṃ devāḥ so'yaṃ vai dvārakeśvaraḥ //
prāpya saṃdarśanaṃ yasya muktānāṃ yatphalaṃ bhavet //
na vidyate sahasreṣu brahmāṃḍeṣu ca yatphalam

tato devagaṇāḥ sarve kṣetratīrthādisaṃyutāḥ //
paścimābhimukhaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ kleśavināśanam //
praṇemuryugapatsarve prahṛṣṭāḥ samupāgatāḥ

gītavādyapraghoṣaiśca nṛtyamānāḥ samaṃtataḥ //
jayaśabdaṃ namaḥśabdaṃ garjaṃto harināmabhiḥ

brahmā bhavo bhavānī ca sendrā devagaṇā bhuvi //
dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ praṇemuste bhaktyotthāya punaḥpunaḥ

prayāgādīni tīrthāni gaṃgādyāḥ sarito'malāḥ //
ṛṣayo devagaṃdharvāḥ śukādyāḥ sanakādayaḥ //
vīkṣya vaktraṃ mahāviṣṇoḥ praṇemuśca muhurmuhuḥ

kṛṣṇakṛṣṇeti kṛṣṇeti jaya kṛṣṇeti vādinaḥ //
snātvā tu gomatīnīre tīre caiva mahodadheḥ //
kamalāsanaḥ saṃhṛṣṭaḥ śrīmatkṛṣṇamapūjayat

svardhenupayasā snāpya divyaiścā mṛtapaṃcakaiḥ //
bhavaścātha bhavānī ca pūjayāmāsa bhaktitaḥ

indro devagaṇāḥ sarve yoginaḥ sanakādayaḥ //
ṛṣayo nāradādyāśca gaṃgādyāśca saridvarāḥ

amūlyābharaṇairbhaktyā mahāratnavinirmitaiḥ //
divyairmālyairanekaiśca nandanādisamudbhavaiḥ

priyayā śrītulasyā vai śrīmatkṛṣṇamapūjayan //
dhūpairnīrājanairdivyaiḥ karpūraiśca pṛthakpṛthak

naivedyairvividhaiḥ puṣpairdivyaiḥ karpūravāsitaiḥ //
sakarpūraiśca tāṃbūlaiḥ priyaiścopāyanaistathā //५१
mahāmāṃgalikaiḥ sarvaiḥ sudivyairmaṃgalā''rtikaiḥ //
saṃpūjyaivaṃ mahāviṣṇuṃ kṛṣṇaṃ kleśavināśanam //
prahṛṣṭā nanṛtuḥ sarve gītavādyapraharṣitāḥ

purataḥ kṛṣṇadevasya hyapsarobhiḥ samanvitāḥ //
brahmā ca brahmaputrāśca tataḥ sendrā marudgaṇāḥ

brahmādīnnṛtyataḥ prekṣya bhagavānkamalekṣaṇaḥ //
vārayāmāsa hastena prītaḥ prāha surānvibhuḥ

// śrībhagavānuvāca // //
bhobho brahmanmaheśāna he bhavāni maheśvari //
kṣetrāṇi sarvatīrthāni nāradaḥ sanakādayaḥ //
prīto'haṃ bhavatā samyaksarvānkāmānavāpsyatha

// prahlāda uvāca // //
tadābhilaṣitām̐llabdhvā sa rvānkāmavarānatha //
bhaktyā paramayā śrīmatkṛṣṇaṃ procuḥ praharṣitāḥ

// devā ūcuḥ // //
prāptaḥ kāmavaro'smābhiḥ sarvataḥ kṛpayā vibho //
sapremā tvatpadāṃbhoje bhaktirbhavyā'napāyinī

// prahlāda uvāca // //
tathaiva pūjayāmāsū rukmiṇīṃ kṛṣṇavallabhām //
atha brahmamaheśānau sarveṣāṃ śṛṇva tāmidam

śraddhayā parayā yuktau dvārakāṃ pratyavocatuḥ //
tvaṃ devi sarvatīrthānāṃ kṣetrāṇāmuttamottamā

parvatānāṃ yathā meruḥ sindhūnāṃ sāgaro yathā //
prāṇo yathā śarīrāṇāmindriyāṇāṃ tu vai manaḥ

tejasvināṃ yathā vahnistattvānāṃ caittya ījyate //
yathā graharkṣatārāṇāṃ somo vai jyotiṣāṃ dhuvam //
eṣāṃ prakāśapuṃjānāṃ yathā sūryyaḥ prakāśate

yathā naḥ sarvadevānāṃ mahāviṣṇurayaṃ mahān //
tathaiva sarvatīrthānāṃ pūjyeyaṃ dvārakā śubhā

// prahlāda uvāca // //
ityuktvā sarvadevānāṃ kṣetrādīnāṃ ca sattamāḥ //
ādhipatye sureśānau dvārakāmabhiṣecatuḥ

brahmeśānau tathā devāḥ prajeśā ṛṣayo'malāḥ //
tīrthānāṃ kṣetrarājānāṃ mahārājatvakāraṇam

cakrurmahābhiṣekaṃ tu dvārakāyāḥ praharṣitāḥ//
vādayanto vicitrāṇi vāditrāṇi mahotsave

divyaiḥ pañcāmṛtaistoyaiḥ sarvatīrthasamudbhavaiḥ //
puṇyaiścākāśagaṃgāyā diggajānāṃ karoddhṛtaiḥ

atha vāsāṃsi divyāni dattvā cā''camanaṃ tathā //
carcitāṃ candanairdivyairdivyābharaṇabhūṣitām

pūjāṃ ca cakrire puṣpaiścaṃdanādisamudbhavaiḥ //
tadā jātā mahādivyā puruṣāḥ pārṣadā hareḥ

viṣvaksenasunaṃdādyā dyotayanto diśo daśa //
jayaśabdaṃ namaḥśabdaṃ vadaṃtaḥ puṣpavarṣiṇaḥ

gītavāditraghoṣeṇa nṛtyamānāḥ praharṣitāḥ //
kirīṭakuṇḍalairhārairvaijayaṃtyā vibhūṣitāḥ

śyāmāścaturbhujāḥ pītavastramālyairvibhūṣitāḥ //
svaprabhā dīpyamānau te dṛṣṭvā brahmamaheśvarau

nāradaṃ sanakādīṃśca mahābhāgavatānṛṣīn //
te'pi tānapi saṃhṛṣṭāḥ praharṣāgatasaṃbhramāḥ

vavaṃdire tato 'nyo'nyaṃ hṛṣṭā āliṃganādibhiḥ //
ṛṣayo'nye ca devāśca praṇemurviṣṇupārṣadān

atha te samupāgamya dvārakāṃ viṣṇupārṣadāḥ //
natvā'tha dvārakānāthaṃ dvārakāṃ vai tathaiva ca

saṃpūjya śraddhayā bhaktyā niḥśreyasavanodbhavaiḥ //
kusumairvividhairdivyaistulasyā tadvanotthayā

tadutpannaiḥ phalairdivyairdhūpairnīrājanaiḥ prabhum //
vividhaiścānnatāṃbūlairdattvā kṛṣṇamatoṣayan

kṣetratīrthādirājānāṃ mahārājastvamīśvari //
iti sarve vadantastu dvārakāṃ ca vavaṃdire

etasminnaṃtare viprā devadundubhinisvanāḥ //
aśrūyaṃta mahāśabdā abhavanpuṣpavṛṣṭayaḥ

athā''sīnmahadāścaryyaṃ śṛṇvantu ṛṣisattamāḥ //
kurukṣetraṃ prayāgaṃ ca savyadakṣiṇapārśvayoḥ

sthitvā jagṛhaturddivye śvetacchatre manohare //
dvārakāyastathā śubhre cāmaravyajane śubhe

ayodhyā mathurā māyā vārāṇasī jayasvanaiḥ //
stuvaṃtyanyāstathānyāni sarvakṣetrāṇi sarvaśaḥ

tīrthāni saritaḥ sarvā dvārakāyā mukhāṃbujam //
paśyataḥ paramānaṃdaṃ lebhire devamānavāḥ

āhuśca pārṣadā viṣṇordhanyānyetāni sarvaśaḥ //
dṛṣṭvā tu dvārakāṃ puṇyāṃ sarvalokaikamaṇḍanām

vedayajñatapojāpyaiḥ samyagārādhito hariḥ //
prasīdedyasya tasya syāddvārakāgamane matiḥ

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye viṣṇupārṣadavarṇitadvārakāmāhātmyavarṇanaṃnāma dvātriṃśattamo'dhyāyaḥ