Skanda Purana · Chapter 7.30

pulastya uvāca//
agnitīrthaṃ tato gacchetpāvanaṃ paramaṃ nṛṇām//
tatra vahniḥ purā naṣṭo labdhaśca tridaśairapi

yayātiruvāca//
kimarthaṃ bhagavanvahniḥ purā naṣṭo dvijottama//
kathaṃ tatraiva labdhastu kautukaṃ me mahāmune

pulastya uvāca//
purā vṛṣṭinirodho'bhūdyāvaddvādaśavatsarān//
saṃśayaṃ paramaṃ prāptaḥ sarvo lokaḥ kṣudhārditaḥ

prāyo mṛto mṛtaprāyaḥ śeṣo'bhūddharaṇītale //
naṣṭā araṇyajā grāmyāḥ paśavaḥ pakṣiṇo mṛgāḥ

evaṃ kṛcchramanuprāpte martyaloke narādhipaḥ //
viśvāmitro munivaraḥ saṃdehaṃ paramaṃ gataḥ

annauṣadhirasābhāvādasthiśeṣo vyajāyata //
anyasmindivase prāptaḥ kṣutkṣāmaḥ paryaṭandiśaḥ

caṃḍālanilayaṃ prāptaḥ kṣuttṛṣāpīḍito bhṛśam //
tatrāpaśyanmṛtaṃ śvānaṃ śuṣkaṃ pārthivasattama

tamādāya gṛhaṃ prāptaḥ prakṣālya salilena tu //
kṣutkṣāmaḥ pācayāmāsa tatastaṃ pāvake'juhot

abhakṣyabhakṣaṇaṃ jñātvā havyavāhastato nṛpa //
śakrasyopari manyuṃ svaṃ cakre'tīva mahīpate

naṣṭauṣadhirase loke yuktametaddhi sāṃpratam //
yādṛgāptaṃ havistādṛgagnibhakṣo viśiṣyate

nābhakṣyaṃ bhakṣayiṣyāmi tyajiṣye kṣitimaṃḍalam //
yena śakrādayo devā yāṃti kaṣṭatarāṃ daśām

evaṃ saṃciṃtya manasā sakopo havyavāhanaḥ //
praṇaṣṭaḥ sakalaṃ hitvā martyalokaṃ carācaram

praṇaṣṭe sahasā vahnāvagniṣṭomādikāḥ kriyāḥ //
praṇaṣṭāstu janāḥ sarve viśeṣātsaṃśayaṃ gatāḥ

tato devagaṇāḥ sarve saṃdehaṃ paramaṃ gatāḥ //
yajñabhāgavihīnatvānmaṃtraṃ cakrustato mithaḥ

tyaktastu vahninā martyastato nāśaṃ gatā narāḥ //
śeṣanāśādvayaṃ sarve vinaṃkṣyāmo na saṃśayaḥ

tasmādanveṣyatāṃ vahniryatra tiṣṭhati sāṃpratam //
yathā carati martye ca tathā nītirvidhīyatām

// pulastya uvāca // //
evaṃ te niścayaṃ kṛtvā sarve devāḥ savāsavāḥ //
anvaiṣayaṃstathāgniṃ te samaṃtātkṣitimaṃḍale

tataste purato dṛṣṭvā śukaṃ śrāṃtā divaukasaḥ //
papracchuḥ śraddhayā vahniryadi dṛṣṭaḥ prakathyatām

// śuka uvāca // //
yo'yaṃ vaṃśo mahānagre pradagdho vahnisaṃgataḥ //
praṇaṣṭo havyavāhotra mayā dṛṣṭo mahādyutiḥ

śukenāvedito vahniḥ śaptvā taṃ manyunā vṛtaḥ //
gadgadā bhāvi te vāṇī proktvedaṃ prasthito drutam

praviveśa śamīgarbhamaśvatthaṃ tarusattamam //
tatrastho dviparājñā sa kathito vibudhānprati

sa taṃ provāca te jihvā viparītā bhaviṣyati //
tato jalāśayaṃ gatvā parvate'rbudasaṃjñake

praviṣṭo bhagavānvahniryathā devairna lakṣyate //
tatrotthena dardureṇa teṣāṃ prokto hutāśanaḥ

atrā'sau tiṣṭhate vahnirnirjhare parvatasya ca //
dagdhāśca jalajāḥ sarve sutaptenaiva vāriṇā //

kṛcchrādahaṃ viniṣkrāṃtastasmānmṛtyumukhātsurāḥ //
tacchrutvā yatnamāsthāya praviṣṭo havyavāhanaḥ

bhaviṣyasi vijihvastvaṃ śaptvā taṃ darduraṃ nṛpaḥ

tato devagaṇāḥ sarve niṣkrāṃtāḥ salilāśrayāt //
saṃveṣṭya tuṣṭuvuḥ sarve stavairvedodbhavairnṛpa

// devā ūcuḥ // //
tvamagne sarvabhūtānāmaṃtaścarasi pāvaka //
tvayā hīnaṃ jagatsarvaṃ nāśaṃ yāsyati satvaram

tvaṃ mukhaṃ sarvadevānāṃ tvayi lokāḥ pratiṣṭhitāḥ //
bhūloke ca tvayā tyakte vayaṃ sarve savāsavāḥ //
vināśameva yāsyāmastasmāttvaṃ trātumarhasi

tvaṃ brahmā tvaṃ mahādevastvaṃ viṣṇustvaṃ divākaraḥ //
tvaṃ caṃdrastvaṃ ca dhanado maruttvaṃ ca sureśvaraḥ

iṃdrādyā vibudhāḥ sarve tvadāyattā hutāśana //
kimarthaṃ bhagavanmarttyaṃ tyaktvā tvamatra saṃsthitaḥ //
kimarthaṃ bhagavannasmānanāgāṃstyaktumicchasi

// pulastya uvāca // //
veṣṭito bhagavānvahnirdevaiḥ stutiparāyaṇaiḥ //
tasyaiva nirjharasyātha taṭastho vākyamabravīt

// vahniruvāca // //
abhakṣyabhakṣaṇe śakro māmicchati niyojitum //
tenaiva na karotyeṣa vṛṣṭiṃ marttye sureśvaraḥ

ato'haṃ bhūtalaṃ tyaktvā praviṣṭo nirjhare tviha //
praṇaṣṭānnarase loke na cāhaṃ sthātumutsahe

// śakra uvāca // //
śṛṇu yasmānmayā rodhaḥ kṛto vṛṣṭerhutāśana //
devāpirnāma dharmajñaḥ kṣatriyāṇāṃ yaśaskaraḥ

pratīpastatsutaḥ sādhuḥ sarvaśīlavatāṃ varaḥ //
devāpau ca gate svargaṃ jyeṣṭhabhrātaramagrajam//
saṃtyaktvā jagṛhe rājyaṃ śaṃtanustatsuto'varaḥ

etasmātkāraṇādrājye tasya vṛṣṭirnirākṛtā //
tavādeśātkariṣyāmi nivartasva hutāśana

// pulastya uvāca // //
evamuktvā sahasrākṣaḥ puṣkarāvartakānghanān //
drutamājñāpayāmāsa vṛṣṭyarthaṃ jagatītale

atha śakrasamādiṣṭā vidyutvanto balāhakāḥ//
gambhīrarāviṇaḥ sarvaṃ bhūtalaṃ pracurairjalaiḥ//
pūrayāmāsuratyugrā dyutimanto mahīpate

tato'gamatparāṃ tuṣṭiṃ bhagavānhavyavāhanaḥ//
rocayāmāsa bhūpṛṣṭhe vasatiṃ devakāraṇāt

devā ūcuḥ//
tavā''deśātkṛtā vṛṣṭiranyatkāryaṃ hutāśana //
yatte priyaṃ tadasmākaṃ suśīghraṃ hi nivedaya

// agniruvāca // //
etajjalāśayaṃ puṇyaṃ mannāmnā tīrthamuttamam //
khyātiṃ yātu dharāpṛṣṭhe yuṣmākaṃ hi prasādataḥ

// devā ūcuḥ // //
agnitīrthamidaṃ loke prakhyātiṃ saṃprayāsyati //
atra snāto naraḥ samyagagnilokaṃ prayāsyati

yastilāndāsyati narastīrthe'sminsusamāhitaḥ //
agniṣṭomasya yajñasya phalaṃ tasya bhaviṣyati

// pulastya uvāca // //
evamuktvā surāḥ sarve svasvasthānaṃ yayustataḥ //
vahniśca bhagavānrājanyathāpūrvamavartata

yaścaitpaṭhate nityaṃ prātarutthāya cottamam // agnitīrthasya māhātmyaṃ mucyate sarvapātakaiḥ

ahorātrakṛtātpāpātsa śṛṇvannapi mucyate

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekā śītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe tṛtīye'rbudakhaṇḍe'gnitīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma triṃśo'dhyāyaḥ