Skanda Purana · Chapter 7.278

//īśvara uvāca////
tato gacchenmahādevi śūlasthānamiti śrutam//
devikāyāstaṭe ramye bhāskaraṃ vāritaskaram

yatrātapattapo ghoraṃ vālmīkirmunipuṃgavaḥ //
vālmīkināmā viprarṣiryatra siddho mahāmuniḥ

yatra saptarṣayo muṣṭāstenaiva muninā priye //
tasyaiva paścime bhāge marīcipramukhā dvijāḥ

// devyuvāca // //
kathaṃ tu siddho vālmīkiḥ kathaṃ caurye'karonmanaḥ //
kathaṃ saptarṣayo muṣṭā etanme vada śaṃkara

// īśvara uvāca// //
āsītpūrvaṃ dvijo devi nāmnā khyātaḥ śamīmukhaḥ //
gārhasthye vartamānasya tasya putro vyajāyata //
vaiśākha iti nāmnā'sau raudrakarmā vyajāyata

muktvaikāṃ guruśuśrūṣāṃ nānyatkiṃcidasau dvijaḥ //
akarocchobhanaṃ karma divāprabhṛti nityaśaḥ

atha kālena mahatā pitarau tasya tau priye //
vārddhakyabhāvamāpannau bhartavyau tasya vihvalau

sa nityaṃ padavīṃ gatvā muṣṭvā lokānsvaśaktitaḥ //
dravyamādāya pitarau bhāryāṃ cāpi pupoṣa ca

kasyacittvatha kālasya tena mārgeṇa gacchataḥ //
saptarṣīṃśca tadāpaśyattīrthayātrāparāyaṇān

tāndṛṣṭvā yaṣṭimudyamya bhartsayanpa ruṣākṣaraiḥ //
vākyairuvāca tānsarvāṃstiṣṭhadhvamiti bhūriśaḥ

atha te munayaḥ śāṃtāḥ samaloṣṭāśmakāṃcanāḥ //
samāḥ śatrau ca mitre ca roṣarāgavivarjitāḥ

asmākaṃ darśanaṃ cāsya saṃbhāṣyamṛṣibhiḥ saha //
saṃjātaṃ niṣphalaṃ mā syādityuvācāṃgirā vacaḥ

//
// aṃgirā uvāca // //
bhobhostaskara me vākyaṃ śṛṇuṣvāvahitaḥ kṣaṇāt //
ātmanastu hitārthāya satyaṃ caiva vadāmyaham //
tava kaḥ poṣyavargo'sti tacca sarvaṃ vadasva me

// taskara uvāca // //
syātāṃ me pitarau vṛddhau bhāryaikā'patyavarjjitā //
ekā dāsī hyahaṃ ṣaṣṭho nānyadastyadhikaṃ mune

// aṃgirā uvāca // //
gatvā pṛcchasva tānsarvānpuṣṭānpāpārjitairdhanaiḥ//
ahaṃ karomi pāpāni sarve yūyaṃ tu bhakṣakāḥ

tatpāpaṃ bhavitā kasya kathayaṃtviti me laghu //
tathaiva gatvā papraccha pitarau tāvathocatuḥ

// mātāpitarāvūcatuḥ// //
ekaḥ pāpāni kurute phalaṃ bhuṃkte mahā janaḥ //
bhoktāro vipramucyaṃte kartā doṣeṇa lipyate

yaḥ karotyaśubhaṃ karma kuṭuṃbārthaṃ tu maṃdadhīḥ//
ātmā na vallabhastasya nūnaṃ puṃsaḥ supāpinaḥ

// īśvara uvāca // //
tayoḥ sa vacanaṃ śrutvā punarbhītamanāstadā //
tayostu saṃnatiṃ kṛtvā pitarau punarabravīt

yuvābhyāṃ hitamevāhaṃ yatkaromyaśubhaṃ kvacit //
tasyāṃśaṃ bhujyate kiṃcidyuvābhyāṃ vā na vocyatām

// pitarāvūcatuḥ // //
pūrve vayasi putra tvamāvābhyāṃ pālya eva hi //
uttare tu vayaṃ pālyāḥ samyakputra tvayā punaḥ

itaretaradharmo'yaṃ nirdiṣṭaḥ padmayoninā //
āvābhyāṃ yatkṛtaṃ karma yuṣmadarthaṃ śubhāśubham //
bhokṣyāmo vayameveha tatsarvaṃ nātra saṃśayaḥ // /२२ //
atha tvamapi yadvatsa prakaroṣi śubhāśubham //
bhokṣyase sakalaṃ tadvatsvayaṃ nānyaḥ paratra ca

avaśyaṃ svayamaśnāti kṛtaṃ karma śubhāśubham/
tasmānnareṇa kartavyaṃ śubhaṃ karma vipaścitā

cauryaṃ vātha kṛṣiṃ vātha kusīdaṃ vātha putraka //
vāṇijyamathavā preṣyaṃ kṛtvā'smākaṃ ca bhojanam //
aharniśaṃ tvayā deyaṃ na doṣo'smāsu putraka

tābhyāṃ tadvacanaṃ śrutvā tato bhāryāmabhāṣata /
tadeva vākyaṃ sā'vocadyatproktaṃ gurubhiḥ purā //
tato vairāgyamāpanno vaiśākho munisattamaḥ

garhayannevamātmānaṃ bhūyobhūyaḥ suduḥkhitaḥ //
dhiṅmāṃ duṣkṛtakarmāṇaṃ pāpakarmarataṃ sadā

vivekena parityaktaṃ satsaṃgena vivarjitam //
yaḥ karoti naraḥ pāpaṃ na sevayati paṃḍitān //
na cātmā vallabhastasya etanme vartate hṛdi

evaṃ vikalpahṛdayo gatvā sa ṛṣisannidhau //
uvāca ślakṣṇayā vācā gamyatāmiti sādaram //

vṛsī pragṛhyatāmeṣā tathaiva ca kamaṇḍaluḥ //
valkalāni ca cīrāṇi mṛgacarmāṇyaśeṣataḥ

kṣamyatāmaparādho me dīnasya kṛpaṇasya ca //
satsaṃgena viyuktasya mūrkhasya munisattamāḥ

adyaprabhṛti nivṛttaḥ karmaṇo'syāhameva ca //
raudrasya sunṛśaṃsasya sādhubhirgarhitasya ca //
tasmātkathayatāsmākaṃ nivṛttiṃ cāsya karmaṇaḥ

yena yuṣmatprasādena pāpānmokṣamahaṃ vraje//
upavāso'tha mantro vā niyamo vātha saṃyamaḥ

// ṛṣaya ūcuḥ// //
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vatsa tattvamekamanāḥ śṛṇu//
saṃgṛhya kīrtayiṣyāmastvayā''khyeyaṃ na kasyacit

tena japtena pāpatmanmokṣaṃ prāpsyasi niścitam//
jhāṭaghoṭastvayā kīrttyo mantro'yaṃ caturakṣaraḥ

sarvapāpaharo nṛṇāṃ svargamokṣaphalapradaḥ//
sa tadaivaṃ hi taiḥ prokto vaiśākho munipuṃgavaiḥ //
tasthau jāpyaparo nityaṃ gatāste munipuṃgavāḥ

tasyaivaṃ japato devi devikāyāstaṭe śubhe //
aniśaṃ guru bhaktasya samādhiḥ samapadyata

kṣutpipāsā tadā naṣṭā śuddhimāyātkalevaram

maṃtre tīrthe dvije deve daivajñe bheṣaje gurau //
yādṛśī bhāva nā yasya siddhirbhavati tādṛśī

nirmalo'yaṃ svabhāvena paramātmā yathā hitaḥ //
upādhisaṃgamāsādya vikāraṃ sphaṭiko yathā

yathā ca bhramarī vaṃdhyā labdhvā jīvamaṇuṃ kvacit //
svasthāne sthāpya taṃ dhyāyedbhramarī dhyānasaṃyutā

sa tu taddhyānasaṃvṛddho jīvo bhavati tādṛśaḥ //
anyayonyudbhavo vāpi tathā nidarśanaṃ satām

ādiṣṭo guruṇā yaśca vikalpaṃ yadi gacchati//
nāsau siddhimavāpnoti maṃdabhāgyo yathā nidhim// !

evaṃ varṣasahasrāṇi samatītāni bhūriśaḥ//
tasya jāpyaparasyaiva amṛtatvaṃ gatasya ca

tataḥ kālakrameṇaiva valmīkena sa veṣṭitaḥ //
yenāsau sarvato vyāpto na ca taṃ sa bubodha vai

kasyacittvathakālasya munayaste samāgatāḥ //
taṃ pradeśaṃ tu saṃprekṣya sahāyyamitaretaram//
ūcuḥ parasparaṃ sarve dattvā caiva karaiḥ karam

// ṛṣaya ūcuḥ // //
atrāsau taskaraḥ prāpto vaiśākho dāruṇākṛtiḥ //
yena sarve vayaṃ muṣṭā asmi nsthāne samāgatāḥ

evaṃ saṃjalpamānāste śuśruvuḥ śabdamuttamam //
valmīkamadhyato vyaktaṃ tataste kautukānvitāḥ

akhanaṃstatra valmīkaṃ kuśībhiḥ parvatopamam

atha te dadṛśustatra viśākhaṃ munisattamāḥ //
japaṃtamasakṛnmatraṃ tameva caturakṣaram

taṃ samādhigataṃ jñātvā bheṣajairyogasaṃmataiḥ //
mamarduḥ sarvato viprāstatra suptatanau bhṛśam

tato'bravīdṛṣrīnsarvānsvamarthaṃ gṛhyatāṃ dvijāḥ //
yuṣmadīyaṃ gṛhītaṃ yatpā penākṛtabuddhinā

gamyatāṃ tīrthayātrāyāṃ sarve muktā mayā dvijāḥ //
vācyau me pitarau gatvā tathā bhāryā dvijottamāḥ

sarva saṃgaparityakto viśākhaḥ samapadyata //
darśanaṃ kāṃkṣate naiva bhavadbhistu yathā purā

// ṛṣaya ūcuḥ // //
bahuvarṣāṇyatītāni tavātra vasato mune //
sarve te nidhanaṃ prāptā ye cānye te kuṭuṃbinaḥ

vayaṃ cirātsamāyātāḥ sthāne'sminmunisattamāḥ //
sa tvaṃ siddhimanuprāpto maṃtrādasmādasaṃśayam

yasmāttvaṃ maṃtramekāgro dhyāyanvalmīkamāśritaḥ //
tasmādvālmīkināmā tvaṃ bhaviṣyasi mahītale

svacchaṃdā bhāratī devī jihvāgre te bhaviṣyati //
kṛtvā rāmāyaṇaṃ kāvyaṃ tato mokṣaṃ gamiṣyasi

viśākha uvāca //
gṛhyatāṃ dvijaśārdūlāḥ prasannā gurudakṣiṇām//
yenāhamanṛṇo bhūtvā karomi sumahattapaḥ

// ṛṣaya ūcuḥ // //
eṣā no dakṣiṇā vipra yastvaṃ siddhimupāgataḥ //
sarvakāmasamṛddhātmā kṛtakṛtyā vayaṃ mune

varaṃ varaya bhūyastvaṃ yaste manasi vartate

// vālmīkiruvāca // //
bhavaṃto yadi tuṣṭā me yadi deyo varo mama //
kathyatāṃ tarhi me śīghraṃ ko devo hyatra saṃsthitaḥ //
devikāyāstaṭe ramye sarvakāmaphalapradaḥ

// ṛṣaya ūcuḥ // //
śṛṇuṣvaikamanā vipra yo devaścātra saṃsthitaḥ //
paśya niṃbamimaṃ vipra bahuśākhāpravistaram

asya mūle sthitaḥ sūryyaḥ kalpādau brahmaṇoṃ'śajaḥ //
tamārādhaya yattesāvasya sthānasya devatā

sūryakṣetraṃ samākhyātamidaṃ gavyūtimātrakam //
atra sthāne sthitā yepi teṣāṃ svargo dhruvaṃ bhavet

adyaprabhṛti viprendra mūlasthānamiti śrutam //
sthānaṃ sūryasya viprendra kāryā cātra tvayā sthitiḥ //

adyaprabhṛti vipreṃdra tīrthametanmahītale //
gamiṣyati parāṃ khyātiṃ devikātaṭamāśritam

vayaṃ muṣṭā yato vipra mūlasthāne purā sthitāḥ //
mūlasthāneti vai nāma loke khyātiṃ gamiṣyati

atra ye mānavā bhaktyā snānaṃ sūryasya saṃgame //
uttare tu kariṣyaṃti te yāsyaṃti triviṣṭapam

tarpaṇaṃ tilamiśreṇa jalena dvijasattamāḥ //
gayāśrāddhasamā tuṣṭiḥ pitṝṇāṃ ca bhaviṣyati

atra ye mānavā bhaktyā śrāddhaṃ dāsyaṃti sattamāḥ //
śākamūlaphalairvāpi samyakchraddhāsamanvitāḥ

teṣāṃ yāsyaṃti pitaro mokṣaṃ naivātra saṃśayaḥ // ७२ /
api kīṭapataṃgā ye pakṣiṇaḥ paśavo mṛgāḥ //
tṛṣārtā jalasaṃsparśādyāsyaṃti paramāṃ gatim

vayameva sadātrasthāḥ śrāvaṇe māsi sattama //
paurṇamāsyāṃ bhaviṣyāmastava snehādasaṃśayam

tasminnahani yastoyaiḥ pitṝnsaṃtarpayiṣyati //
tasyāṣṭādaśakuṣṭhāni kṣayaṃ yāsyaṃti tatkṣaṇāt

kapālodumbarākhyeṃdramaṇḍalākhyavicarcikāḥ //
ṛṣyacarmaikakiṭibhasidhmālasavipādikāḥ

dadrusitā rucisphoṭaṃ puṇḍarīkaṃ sakākaṇam //
pāmā carmadalaṃ ceti kuṣṭhānyaṣṭādaśaiva tu

gamiṣyaṃti na saṃdeha ityuktvāṃtardadhuśca te //
ṛṣiḥ siṣeve ca raviṃ cakre rāmāyaṇaṃ tataḥ

tasmātpaśyecca taṃ devaṃ sarvayajñaphalapradam //
śṛṇuyācca kathāṃ caināṃ sarvapātakanāśinīm

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye devikāmāhātmyamūlasthānamāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭasaptatyuttara dviśatatamo'dhyāyaḥ