Skanda Purana · Chapter 7.257

// īśvara uvāca // //
tato gacchenmahādevi tritakūpamiti smṛtam//
naṃdādityasya pūrveṇa yojanatritayena tu

purā babhūva rājendraḥ saurāṣṭraviṣaye sudhīḥ //
ātreya iti vikhyāto vedavedāṃgapāragaḥ

tasya putratrayaṃ jajña ṛtukālābhigāminaḥ //
ekataścadvitaścaiva tritaścaiveti bhāmini

tritasteṣāṃ kaniṣṭho'bhūdvedavedāṃgapāragaḥ //
sarvaireva guṇairyukto mūrkho jyeṣṭhau babhūvatuḥ

kasyacittvathakālasya ātreyo dvija sattamaḥ //
tapaḥ kṛtvā tu vipulaṃ kāladharmamupeyivān

tatasteṣāṃ trito rājā babhūva guṇavattaraḥ //
dhuramākarṣayāmāsa putro'yaṃ tasya yā purā

tasya buddhiḥ samutpannā kathaṃ yajñaṃ karomyaham //
sannimaṃtrya dvijaśreṣṭhānyajñakarmasvadhiṣṭhitān

indrādīṃśca surānsarvānāvāhya vidhipūrvakam //
dakṣiṇārthaṃ dvijendrāṇāṃ prabhāsaṃ sa jagāma ha //
gṛhītvā bhrātarau jyeṣṭhau gavārthaṃ prasthito dvijaḥ

yasya yasya gṛhe yāti sa trito vedapāragaḥ //
tatra tatra varāṃ pūjāṃ lebhe gāścaiva puṣkalāḥ

evaṃ sa godhanaṃ prāpya bhrātṛbhyāṃ sahitastadā //
gṛhāya prasthito devi nirvṛtiṃ paramāṃ gataḥ

tritastābhyāṃ puro yāti pṛṣṭhato bhrātarau ca tau //
godhanaṃ cālayaṃtaste prabhāsaṃ kṣetramāgatāḥ

atha tadgodhanaṃ dṛṣṭvā bhūri dānārthamāhṛtam //
bhrātṛbhyāṃ tritaye ceti pāpā matirajāyata

parasparamūcatustau bhrātarau duṣṭacetasau //
trito yajñeṣu kuśalo vedeṣu kuśalastathā

mānyaḥ pūjyaśca sarvatra āvāṃ mūrkhau nirarthakau //
etaddhi godhanaṃ sarvaṃ trito dāsyati sanmakhe

asmākaṃ pitṛparyāto yadāptaṃ tatsamaṃ bhavet//
tasmādatraiva yukto'sya vadho vai tritayajñinaḥ

evaṃ tau niścayaṃ kṛtvā prasthitau bhrātarāvubhau //
tritastu purato yāti nirvikalpa ṛjuḥ sudhīḥ

anu tatra samuttasthau vyāghro raudratarākṛtiḥ //
vyāditāsyo ravaṃ devi vyanadbhairavaṃ tataḥ

tasya śabdena tā gāvo naṣṭā jagmurdiśo daśa //
andhakūpo mahāṃstatra pradeśe dāruṇo'bhavat

ekato dāruṇo vyāghraḥ kūpo'nyatra sudāruṇaḥ //
dṛṣṭvā te bhrātaraḥ sarve bhayodvignāḥ pradudruvuḥ

atha te viṣamaṃ prāpya taṭaṃ kūpasya bhāmini //
sthitā yāvadgato vyāghrastato gaṃtuṃ mano dadhuḥ

atha tābhyāṃ trito devi bhrātṛbhyāṃ nṛpasattama //
prakṣipto dāruṇe kūpe jīrṇe toyavivarjite

tatastadgodhanaṃ gṛhya prasthitau hṛṣṭamānasau //
tritastu patitastatra kūpe jalavivarjite

cintayāmāsa medhāvī nāhaṃ śocāmi jīvitum //
mayāhūtā dvijaśreṣṭhā yajñārthaṃ vedapāragāḥ //
indrādyāśca surāḥ sarve sa kratuḥ syānna me tvataḥ

sa evaṃ cintayāmāsa vedavedāṃgapāragaḥ //
mānasaṃ yajñamārabhya tatraiva varavarṇini

svayameva sa sūktāni proktvā proktvā dvijottamaḥ //
kṛtavānbālukāhomaṃ tena tuṣṭāśca devatāḥ

śraddhāṃ tasya viditvā tu bhūyastṛptāstu devatāḥ //
āgatya brāhmaṇaṃ procuḥ kūpamadhye vyavasthitam //

// devā ūcuḥ // //
bhobho vipra tvayā nūnaṃ sarve saṃtarpitā vayam //
mānasena tu yajñena tasmādbrūhi manogatam

// brāhmaṇa uvāca // //
yadi devāḥ prasannā me kūpānniṣkamaṇe tvaham //
yaṣṭā svaṃ maṃdiraṃ gatvā devayajñaṃ karomyaham

// īśvara uvāca //
atha devaiḥ samādiṣṭā tasminkūpe sarasvatī //
nirgatya vasudhāṃ bhittvā pūrayāmāsa vāriṇā

atha niṣkramya vipro'sau yātaḥ svabhavanaṃ prati //
tataḥ prabhṛti deveśi tritakūpaḥ sa ucyate

snātvā tatra śucirbhūtvā tvatha saṃtarpayetpitṝn //
aśvamedhamavāpnoti sarvapāpavivarjitaḥ

tila dānaṃ tu deveśi tatra śastaṃ sakāñcanam //
pitṝṇāṃ vallabhaṃ tīrthaṃ nityaṃ caiva tu bhāmini

agniṣvāttā barhiṣada āyaṃtuna iti smṛtāḥ //
ye divyāḥ pitaro devi teṣāṃ sāṃnidhyamatra hi

darśanādapi tīrthasya tasya vai surasattame //
mucyante prāṇinaḥ pāpādājanmamaraṇāṃtikāt //

tasmātsarvaprayatnena tatra snānaṃ samācaret //
prabhāsaṃ kṣetramāsādya yadīcchecchreya ātmanaḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye tritakūpamāhātmyavarṇanaṃnāma saptapañcāśaduttaradviśatatamo'dhyāyaḥ