Skanda Purana · Chapter 7.208

// devyuvāca // //
idaṃ deyamidaṃ deyamiti proktaṃ tu yacchrutau //
dānādānaviśeṣāṃstu śrotumicchāmi tattvataḥ

kāni dānāni śastāni kasmai deyāni kānyapi //
kālaṃ deśaṃ ca pātraṃ ca sarvamācakṣva me vibho

// īśvara uvāca // //
vṛthā janmāni catvāri vṛthā dānāni ṣoḍaśa //
sujanmāni ca catvāri mahādānāni ṣoḍaśa

// devyuvāca// //
etadvistarato brūhi devadevajagatpate

// īśvara uvāca // //
vṛthā janmāni catvāri yāni tāni nibodha me //
kuputrāṇāṃ vṛthā janma ye ca dharmabahiṣkṛtāḥ //
pravāsaṃ ye ca gacchaṃti paradāraratāḥ sadā

parapākaṃ ca ye'śnaṃti para dāraratāśca ye //
apratyākhyaṃ vṛthā dānaṃ sadoṣaṃ ca tathā priye

ārūḍhapatite caiva anyāyopārjitaṃ dhanam //
vṛthā brahmahane dānaṃ patite taskare tathā

guroścāprītijanane kṛtaghne grāmayājake //
brahmabandhau ca yaddattaṃ yaddattaṃ vṛṣalīpatau

vedavikrayiṇe caiva yasya copapatirgṛhe //
strīnirjite ca yaddattaṃ vṛthādānāni ṣoḍaśa

sujanma ca suputrāṇāṃ ye ca dharme ratā narāḥ //
pravāsaṃ na ca gacchaṃti paradāraparāṅmukhāḥ

gāvaḥ suvarṇaṃ rajataṃ ratnāni ca sarasvatī //
tilāḥ kanyā gajośvaśca śayyā vastraṃ tathā mahī

dhānyaṃ payaśca cchatraṃ ca gṛhaṃ copaskarānvitam//
etānyeva mahādevi mahādānāni ṣoḍaśa

garvāvṛtastu yo dadyādbhayātkrodhāttathaiva ca //
bhuṃkte dānaphalaṃ taddhi garbhastho nātra saṃśaya

bālatve'pi ca so'śnāti yaddattaṃ daṃbhakāraṇāt //
manyunā maṃtunā caiva tathaivārthasya kāraṇāt

deśe kāle ca pātre ca śuddhena manasā tathā //
nyāyārjitaṃ ca yo dadyādyauvane sa tadaśnute

anyāyenārjitaṃ dravyamapātre pratipāditam //
kliṣṭaṃ ca vidhihīnaṃ ca vṛddhabhāve tadaśnute

tasmāddeśe ca kāle ca supātre vidhinā naraḥ//
śubhārjitaṃ prayuñjīta śraddhayā śāṭhyavarjitaḥ

svādhyāyāḍhyaṃ yogavaṃtaṃ praśāṃtaṃ purāṇajñaṃ pāpabhīruṃ vadānyam//
strīṣu kṣāntaṃ dhārmikaṃ gośaraṇyaṃ vrataiḥ krāntaṃ tādṛśaṃ pātramāhuḥ

satyaṃ damastapaḥ śaucaṃ santoṣo'nairṣyamārjavam //
jñānaṃ śamo dayā dānametatpātrasya lakṣaṇam

evaṃvidhe tu yatpātre gāmekāṃ tu prayacchati //
samānavatsāṃ kapilāṃ dhenuṃ sarvaguṇānvitām

raupyapādāṃ svarṇaśṛṅgīṃ rudraloke mahīyate //
ekāṃ gāṃ daśagurdadyādgośatī ca tathā daśa

śataṃ sahasragurdadyātsarve samaphalāḥ smṛtāḥ //
suśīlā somasaṃpannā taruṇī ca payasvinī //
savatsā nyāyalabdhā ca pradeyā brāhmaṇāya gauḥ

vaṃdhyā sarogā hīnāṃgī duṣṭā vṛddhā mṛtaprajā //
anyāyalabdhā dūrasthā nedṛśī gāṃ pradāpayet

yo hīdṛśīṃ gāṃ dadāti devoddeśena mānavaḥ //
pratyutādhogatiṃ yāti kliśyate ca maheśvari

ruṣṭā kliṣṭā durbalā vyādhitā ca na dātavyā yā ca mūlyairadattaiḥ //
leśo viprebhyo yayā jāyate vai tasyā dātuścāphalāḥ sarvalokāḥ

atithaye praśāntāya sīdate cāhitāgnaye //
śrotriyāya tathaikāpi dattā bahuguṇā bhavet

gāṃ vikrīṇāti ceddevi brāhmaṇo jñānadurbalaḥ //
nāsau praśasyate pātraṃ brāhmaṇo naiva sa smṛtaḥ

bahubhyo na pradeyāni gaurgṛhaṃ śayanaṃ striyaḥ //
vibhaktā dakṣiṇā hyeṣā dātāraṃ nopatiṣṭhati

prāsādā yatra sauvarṇāḥ śayyā ravrojjvalāstathā //
varāścāpsaraso yatra tatra gacchaṃti gopradāḥ

nāsti bhūmisamaṃ dānaṃ nāsti gaṃgāsamā sarit //
nāsti satyātparo dharmo nānyo devo maheśvarāt //

uccaiḥ pāṣāṇayuktā ca na samā naiva coṣarā //
na nadīkūlavikaṭā bhūmirdeyā kadācana

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi svarge vasati bhūmidaḥ //
ācchettā cānumaṃtā ca tānyeva narakaṃ vrajet

kurute puruṣaḥ pāpaṃ yatkiñcidvṛttikarśitaḥ //
api gocarmamātreṇa bhūmidānena śuddhyati

chatraṃ śayyāsanaṃ śaṃkho gajāśvāścāmarāḥ striyaḥ //
bhūmiścaiṣāṃ pradānasya śivalokaḥ phalaṃ smṛtam

āditye'hani saṃkrāṃtau grahaṇe candra sūryayoḥ //
pāraṇaiścaiva godāne nopoṣyaḥ pautravāngṛhī

indukṣaye tu saṃkrāntyāmekādaśyāṃ śate kṛte //
upavāsaṃ na kurvīta yadīcchetsaṃtatiṃ dhruvam

yathā śuklā tathā kṛṣṇā na viśeṣo'sti kaścana //
tathāpi vardhate dharmaḥ śuklāyāmeva sarvadā

daśamyekādaśīviddhā dvādaśī ca kṣayaṃ gatā //
naktaṃ tatra prakurvīta nopavāso vidhīyate

upoṣyaikādaśīṃ yastu trayodaśyāṃ tu pāraṇam //
karoti tasya naśyettu dvādaśa dadvādaśīphalam

upavāse tathā śrāddhe na khādeddantadhāvanam//
dantānāṃ kāṣṭhasaṃgācca hanti saptakulāni vai

darśaṃ ca paurṇamāsaṃ ca pituḥ sāṃvatsaraṃ dinam//
pūrvaviddhamakurvāṇo narakaṃ pratipadyate

hāniśca saṃtateḥ proktā daurbhāgyaṃ samavāpnuyāt //
dravyābhāvetha śrāddhasya vidhiṃ vakṣyāmi tattvataḥ

ekenāpi hi vipreṇa ṣaṭpiṇḍaṃ śrāddhamācaret //
ṣaḍarghyānpārayettatra tebhyo dadyādyathāvidhi

pitā bhuṃkte dvija kare mukhe bhuṃkte pitāmahaḥ //
prapitāmahastālusthaḥ kaṇṭhe mātāmahaḥ smṛtaḥ

pramātāmahastu hṛdaye vṛddho nābhau tu saṃsthitaḥ //
alābhe brāhmaṇasyaiva kuśaḥ kāryo dvijaḥ priye //
idaṃ sarvapurāṇebhyaḥ sāramuddhatya cocyate

na caitannāstike deyaṃ piśune vedanindake //
prātaḥprātaridaṃ śrāvyaṃ pūjayitvā maheśvaram

kulīnaṃ sarvaśāstrajñaṃ yathā devaṃ maheśvaram //
asya dharmasya vaktāraṃ chatraṃ dadyātprapūjayet

apūjyādvācakādyastu ślokamekaṃ śṛṇoti ca //
nāsau puṇyamavāpnoti śāstracauraḥ smṛto hi saḥ

tasmātsarvaprayatnena pūjayedvācakaṃ budhaḥ //
anyathā niṣphalaṃ tasya pustakaśravaṇaṃ bhavet

yasyaiva tiṣṭhate gehe śāstrametatsadurlabham //
tasya devi gṛhe tīrthaiḥ saha tiṣṭhecchivaḥ svayam

bahunātra kimuktena bhavenmokṣasya bhājanam //
na caitatpiśune deyaṃ nāstike daṃbhasaṃyute / ५१ //
idaṃ śāntāya dāntāya deyaṃ śaivadvijanmane

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye śrāddhakalpe dānapātrabrāhmaṇamāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭottaradviśatatamo 'dhyāyaḥ