Skanda Purana · Chapter 7.202

// īśvara uvāca // //
tato gacchenmahādevi rāmeśvaramanuttamam //
maṃkīśāddakṣiṇe bhāge āgneye tu kṛtasmarāt //
pūrvatastu sarasvatyā balabhadrapratiṣṭhitam

yatra mukto'bhavaddevi rāmo brahmavadhātkila //
pātakātpratilomāṃ tāmagāhata sarasvatīm

// devyuvāca // //
kathaṃ sa pātakānmuktaḥ kathaṃ pāpamabhūtpurā //
kathaṃ tatsthāpitaṃ liṃgaṃ kiṃprabhāvaṃ vadasva me

//
// īśvara uvāca // //
śṛṇu devi pravakṣyāmi kathāṃ pāpapraṇāśinīm //
yāṃ śrutvā mānavo devi muktaḥ saṃsārasāgarāt //
sarvānkāmānsa labhate satataṃ manasi priyān

rāmaḥ pūrvaṃ parāṃ prītiṃ kṛtvā kṛṣṇasya lāṃgalī //
cintayāmāsa bahudhā kiṃ kṛtaṃ sukṛtaṃ bhavet

kṛṣṇena hi vinā nāhaṃ yāsye duryodhanāntikam //
pāṇḍavānvā samāśritya kathaṃ duryodhanaṃ nṛpam

jāmātaraṃ tathā śiṣyaṃ ghātayiṣye nareśvaram //
tasmānna pārthaṃ yāsyāmi nāpi duryodhanaṃ nṛpam

tīrtheṣvāplāvayiṣyāmi tāvadātmānamātmanā //
kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yāvadaṃtāya kalpate //

ityādiśya hṛṣīkeśaṃ pārthaduryodhanāvapi //
jagāma dvārakāṃ śauriḥ svasainyaiśca parīvṛtaḥ

gatvā dvārāvatīṃ rāmo hṛṣṭatuṣṭajanākulām //
svairantaḥpuragaiḥ sārdhaṃ papau pānaṃ halāyudhaḥ

pītapāno jagāmātha raivatodyānamṛddhimat //
haste gṛhītvā sa gadāṃ revatyādibhiranvitaḥ

strīkadaṃbakamadhyastho yayau mattavadāskhalan //
dadarśa ca vanaṃ vīro ramaṇīyamanuttamam

sarvatra tarupuṣpāḍhyaṃ śākhāmṛgagaṇākulam //
puṣpa padmavanopetaṃ sapalvalamahāvanam

sa śṛṇvanprītijanakānvanyānmadakalāñchubhān //
śrotraramyānsumadhurāñchabdānkhagasukheritān

sarvataḥ phalaratnāḍhyānsarvataḥ kusumojjvalān //
apaśyatpādapāṃścaiva vihagairanumoditān

āmrānāgrātakānbhavyānnālikerānsatiṃdukān //
ābalvanāṃsthā pītāndāḍimānbījapūrakān//
panasām̐llakucānmocāṃstāpāṃścāpi manoharān //
pālevatānkusaṃkullānnalinānatha vetasān

bhallātakānāmalakīṃstindukāṃśca mahāphalān //
iṃgudānkaramardāṃśca harītakabibhītakān

etānanyāṃśca sa tarūndadarśa yadunandanaḥ //
tathaivāśokapunnāgaketakībakulāṃstathā

caṃpakānsaptaparṇāṃśca karṇikārānsumālatīḥ //
pārijātānkovidārā nmandārendīvarāṃstathā

pāṭalānpuṣpitānrambhāndevadārudrumāṃstathā //
śālāṃstālāṃśca stamālāṃniculānvañjulāṃstathā

cakoraiḥ śatapatraiśca bhṛṃgarājaiḥ samāvṛtān //
kokilaiḥ kalaviṃkaiśca hārītairjīvajīvakaiḥ

priyaputraiścātakaiśca śukairanyairvihaṃgamaiḥ //
śrotraramyaṃ sumadhuraṃ kūja dbhiścāpyadhiṣṭhitaiḥ

sarāṃsi ca sapadmāni manojñasalilāni ca //
kumudaiḥ puṇḍarīkaiśca tathā rocanakotpalaiḥ

kahlāraiḥ kamalaiścāpi carcitāni samaṃtataḥ //
kadaṃbaiścakravākaiśca tathaiva jalakukkuṭaiḥ

kāraṇḍavaiḥ plavairhaṃsaiḥ kūrmairmaṃḍubhireva ca //
etairanyaiśca kīrṇāni tathānyairjalavā sibhiḥ

krameṇa saṃcaranrāmaḥ prekṣamāṇo manoramam //
jagāmānugataḥ strībhirlatāgṛhamanuttamam

sa dadarśa dvijāṃstatra vedavedāṃgapāra gān //
kauśikānbhārgavāṃścaiva bhāradvājāṃśca gautamān

vividheṣu ca saṃbhūtānvaṃśeṣu dvijasattamān //
kathāśravaṇasotkaṇṭhānupaviṣṭānmahā tmanaḥ

kṛṣṇājinottarīyeṣu kūrceṣu ca vṛsīṣu ca //
sūte ca teṣāṃ madhyasthaṃ kathayānaṃ kathāḥ śubhāḥ

paurāṇikāḥ surarṣīṇāmā dyānāṃ caritakriyāḥ //
dṛṣṭvā rāmaṃ dvijāḥ sarve madhupānāruṇekṣaṇam

matto'yamiti manvānāḥ samuttasthustvarānvitāḥ //
pūjayanto haladharaṃ tamṛte sūtavaṃśajam

tataḥ krodhasamāviṣṭo halī sūtaṃ mahābalaḥ //
nijaghāna vivṛttākṣaḥ kṣobhitāśeṣadānavaḥ

anvāsite padaṃ brāhmyaṃ tasminsūte nipātite //
niṣkrāntāste dvijāḥ sarve vanātkṛṣṇājināṃbarāḥ

avadhūtaṃ tathātmānaṃ manyamāno halāyudhaḥ //
cintayāmāsa sumahanmayā pāpamidaṃ kṛtam

brahmāsanagato hyeṣa yaḥ sūto vinipātitaḥ//
tathā hyete dvijāḥ sarve māmavekṣya vinirgatāḥ

śarīrasya ca me gandho lohasyevāsukhāvahaḥ //
ātmānaṃ cāvagacchāmi brahmaghnamiti kutsitam

dhiṅmamārthaṃ tathā madyaṃ mahimānamakīrtidam //
yenā viṣṭena sumahanmayā pāpamidaṃ kṛtam

smṛtyuktaṃ te kariṣyāmi prāyaścittaṃ yathāvidhi//
uktamastyeva manunā prāyaścittādikaṃ kramāt

japaḥ pracchannapāpānāṃ manastāpa eva ca//
bhūtātmanastapovidye buddherjñānaṃ viśodhanam

kṣetreśvarasya vijñānādviśuddhiḥ paramā matā//
śarīrasya viśuddhistu prāyaścittaiḥ pṛthagvidhaiḥ

tato'dyataḥ kariṣyāmi vrataṃ dvādaśavārṣikam//
svakarmakhyāpanaṃ kurvanprāyaścittamanuttamam

iyaṃ viśuddhirajñānāddhatvā cākāmato dvijam //
kāmato brāhmaṇavadhe niṣkṛtirna vidhīyate

yaḥ kāmato mahāpāpaṃ naraḥ kurynātkathaṃcana //
na tasya niṣkṛtirdṛṣṭā bhṛgvagnipatanādṛte

akāmataḥ kṛte pāpe prāyaścittaṃ vidurbudhāḥ //
kāmakārakṛte'pyāhureke śrutinidarśanāt

vidhiḥ prāthamikastasmāddvitīye dviguṇaṃ caret //
tṛtīye triguṇaṃ proktaṃ caturthe nāsti niṣkṛtiḥ

auṣadhaṃ snehamāhāraṃ dadadgobrāhmaṇādiṣu //
dīyamāne vipattiḥ syānna sa pāpena lipyate

akāraṇaṃ tu yaḥ kaściddvijaḥ prāṇānparityajet //
tasyaiva tatra doṣaḥ syānna tu yo'smai dadāti tat

pariṣkṛto yadā vipro hatvā''tmānaṃ mṛto yadi //
nirguṇaḥ sahasā krodhādgṛhakṣetrādikāraṇāt

trivārṣikaṃ vrataṃ kuryā tpratilomāṃ sarasvatīm //
gacchedvāpi viśuddhyarthaṃ tatpāpasyeti niścitam

uddiśya kupito hatvā toṣitaṃ vāsayetpunaḥ //
tasminmṛte na doṣo'sti dvayorucchrāvaṇe kṛte

ṣaṇḍhaṃ tu brāhmaṇaṃ hatvā śūdrahatyāvrataṃ caret //
bahūnāmekakāryāṇāṃ sarveṣāṃ śastradhāriṇām

yadyeko ghātayettatra sarve te ghātakāḥ smṛtāḥ //
prāyaścitte vyavasite yadi kartā vipadyate

enastatprāpnuyādenamiha loke paratra ca //
tadahaṃ kiṃ karomyeṣa kva gacchāmi durātmavān

dhiṅmāṃ ca pāpacaritaṃ mahāduṣkṛtakarmiṇam

// īśvara uvāca // //
ityevaṃ vilapanyāvacchokā kulitamānasaḥ //
tāvadākāśasaṃbhūtā vāguvācāśarīriṇī

bhobho rāma na saṃtāpastvayā kāryaḥ kathaṃcana //
gaccha prābhāsikaṃ kṣetraṃ yatra devī sarasvatī

pañcasrotāḥ sthitā tatra pañcapātakanāśanī //
nadīnāṃ pravarā sā tu brahmabhūtā sarasvatī

ekataḥ sarvatīrthāni brahmāṇḍe sacarācare //
gaṃgādīni naraśreṣṭha teṣāṃ puṇyā sarasvatī

tāvadgarjaṃti pāpāni brahmahatyādikāni ca //
yāvanna dṛśyate devī prabhāsasthā sara svatī

tasmāttatraiva gaccha tvaṃ yatra devī sarasvatī //
nānyaistīrthaiḥ sahasraistvaṃ kartuṃ śakyo vikalmaṣaḥ

tanmā kārṣīrvilaṃbaṃ tvaṃ gaccha tīraṃ mahodadheḥ //
prābhāsike mahādevīṃ pratilomāṃ vigāhaya

tatraivārādhaya vibhuṃ liṃgarūpiṇamīśvaram //
pratiṣṭhāpya mahāpāpācchārī rāttvaṃ vimokṣyasi

iti śrutvā vaco rāmaḥ paramānaṃdapūritaḥ //
prabhāsakṣetragamane matiṃ cakre mahāmanāḥ

tataḥ svasainyasaṃyukto dravyopaskarasaṃyutaḥ //
ājagāma mahākṣetraṃ prabhāsamiti viśrutam

dṛṣṭvā manorama tīrthaṃ sarasvatyabdhisaṃgame //
cakāra hṛdi saṃkalpaṃ prati lomāvagāhane

āhūya brāhmaṇāṃstatra prabhāsakṣetravāsinaḥ //
samyagyātrāvidhānena yātrāṃ tatrākarodvibhuḥ

yāni prābhāsike kṣetre tīrthāni vividhāni tu //
raviyojanasaṃsthāni teṣu yātrāṃ cakāra saḥ

pratyekaṃ ca dadau teṣu dānāni vividhāni tu //
tathā'dhaḥ sthāpa yāmāsa sarasvatyabdhisaṃgame

pūrvabhāge mahāliṃgaṃ kṛtvā yajñavidhikriyām //
evaṃ kṛte mahādevi vimuktaḥ pātakairabhūt

nirmarlāṃgastato devi dināni daśa saṃsthitaḥ //
tatastāṃ caiva sa snātvā pratilomāṃ kramādyayau //
plakṣāvaharaṇaṃ yāvatsamudrācca himāhvayam //

evaṃ muktaḥ sa pāpaughai rāmo'bhūtprathitaḥ priye //
tasya liṃgasya māhātmyātsarasvatyāḥ prasādataḥ

yastatpūjayate devi liṃgaṃ pāpabhayāpaham //
rāmeśvareti kathitaṃ so'pi mucyeta pātakāt

aṣṭamyāṃ ca viśeṣeṇa brahmakūrcavidhānataḥ //
yastatra kurute devi so'śvamedhaphalaṃ labhet

snātvā tatra varārohe sarasvatyabdhisaṃgame //
rāmeśvaretināmānaṃ tataḥ saṃpūjya śaṃkaram //
godānaṃ tatra deyaṃ tu samyagyātrāphalepsubhiḥ

ityevaṃ kathitaṃ devi rāmeśvaramahodayam //
yacchrutvā mānavaḥ samyakchraddhāvānprāpnuyāddivam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye rāmeśvarakṣetramāhātmyavarṇanaṃnāma dvyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ