Skanda Purana · Chapter 7.199

// īśvara uvāca // //
tato gacchenmahādevi tasya dakṣiṇataḥ sthitam //
sarasvatyāstaṭe ramye devaṃ tatra kṛtasmaram

svayaṃbhūtaṃ mahādevi sarvapāpapraṇāśanam //
tasyotpattiṃ pravakṣyāmi yathā jātaṃ mahītale

purā kāmo mayā dagdho yadā tatra varānane //
tadā ratiḥ samāgamya vilalāpa suduḥkhitā

tāṃ tu śokāturāṃ dṛṣṭvā tatrāhaṃ karuṇānvitaḥ //
avocaṃ mā rudiṣveti tava bhartā punaḥ śubhe //
samutthāsyati kālena matprasādānna saṃśayaḥ

// devyuvāca // //
kimarthaṃ sa purā dagdhaḥ kāmadevastvayā vibho //
kathamāpa punarjanma vistarātkathayasva me

// īśvara uvāca // //
dakṣaḥ prajāpatiḥ pūrvaṃ babhūva tvatpitā priye //
śataṃ sutānāṃ jajñe'sya gaurīṇāṃ dīrghacakṣuṣām

dadau tvāṃ prathamaṃ mahyaṃ satīnāmeti kīrtitām //
dadau daśa ca dharmāya śraddhā medhā dhṛtiḥ kṣamā

anasūyā śucirlajjā smṛtiḥ śaktiḥ śrutistathā //
dve bhārye kāmadevāya ratiḥ prītistathaiva ca

ekāṃ svāhāṃ dadau vahneḥ pitṝṇāṃ ca tataḥ svadhām //
saptaviṃśacchaśāṅkāya aśvinyādyāḥ prakīrtitāḥ

tavāpi viditā devi revatyantāstathā jane //
kaśyapāya dadau devi sa tu kanyāstrayodaśa

aditiśca ditiścaiva vinatā kadrureva ca //
siṃhikā suprabhā caiva ulūkī yā varānane

anuviddhā sitā caiva īrṣyā hiṃsā tathā parā //
māyā niṣkṛtisaṃyuktā dakṣaḥ pūrvaṃ mahāmatiḥ

gaurī ca suprabhā caiva vārttā sādhvī sumālikā //
varuṇāya dadau pañca tadā'sau parvatātmaje

bhadrā ca madirā caiva vidyā dhanyā dhanā śubhā //
dadau pañca kuberāya patnyarthaṃ parvatātmaje

jayā ca vijayā caiva madhuspandā irāvatī //
supriyā janakā kāntā subhadrā dhārmikā śubhā

rudrāṇāṃ pradadau kanyā daśānāṃ dharmavittadā //
prabhāvatī subhadrā ca vimalā nirmalā'nṛtā

tīvrā dakṣāruṇā vidyā dhārapālā ca varcasā //
ādityānāṃ dadau dakṣaḥ kanyādvādaśakaṃ priye

yoganidrābhibhūtasya saṃsarpā saramā guhā //
mālā caṃpā tathā jyotsnā sa viśvebhyaśca eva ca

aśvibhyāṃ dve tathā kanye suveṣā bhūṣaṇā śubhā //
ekā kanyā tathā vāyordattā etāḥ prakīrtitāḥ

sāvitrīṃ brahmaṇe prādāllakṣmīṃ viṣṇormahātmanaḥ //
kasyacittvatha kālasya sa īje dakṣiṇāvatā

yajñena parvatasute himavante mahāgirau //
yajñavāṭo hyabhūttasya sarvakāmasamṛddhimān

tasminyajñe samāyātā ādityā vasava stathā //
viśvedevāśca maruto lokapālāśca sarvaśaḥ

brahmā viṣṇuḥ sahasrākṣo vāruṇo yama eva ca //
dhanadaśca kumāraśca tathā nadyaśca sāgarāḥ //

vāpyaḥ kūpāstathā caiva taḍāgāḥ palvalāni ca //
suparṇaścātha ye nāgāḥ sarve mūrtā vyavasthitāḥ

dānavāpsarasaścaiva yakṣāḥ kinnaraguhyakāḥ //
sānugāste sabhāryāśca vedavedāṃgapāragāḥ

maharṣayo mahābhāgāstathā devarṣayaśca ye //
te bhāryāsahitāstatra vasaṃti ca varānane

kapālamālābharaṇaścitābhasma bibharti yaḥ //
apavitratayā śaṃbhurnāhūtastu tathāvidhaḥ

yatastataḥ samāyātāḥ kailāse parvatottame //
aśvinyādyā bhaginyastāstvāṃ pratīdaṃ vaco'buvan

kiṃ tuṣṭeva ca kalyāṇi tiṣṭhasi tvaṃ sumadhyame //
vayaṃ ca prasthitāḥ sarvāḥ pituryajñe sabhartṛkāḥ

vayamākāritāstena sutāḥ sarvā yaśasvini //
na tvāmāhūtavāndakṣastrapate śaṃkarādyataḥ

tāsāṃ vacanamākarṇya satī prāha krudhānvitā//
hā dhigdakṣa durācāra kiṃ vadiṣye maheśvaram

kathaṃ saṃdarśaye vaktramityuktvā''tmānamātmanā //
visasarja tapoyogātsasmārānyanna kiñcana

atha dṛṣṭvā mahādevaḥ satīṃ prāṇairvinā sthitām //
avamānāttathā''tmānaṃ tyaktvā matvā kapālinam

gaṇānsaṃpreṣayāmāsa yajñavidhvaṃsanāya ca //
te gatāśca gaṇā raudrāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

vikṛtā vikṛtākārā asaṃkhyātā mahābalāḥ //
rudreṇa preritāndṛṣṭvā vīrabhadrapurogamān

tato devagaṇāḥ sarve vasavaḥ saha bhāskaraiḥ //
viśvedevāśca sādhyāśca dhanurhastā mahābalāḥ

yuddhāya ca viniṣkrāntā muñcantaḥ sāyakāñchitān //
te sametya tato'nyonyaṃ pramathā vibudhaiḥ saha

mumucuḥ śaravarṣāṇi vāridhārāṃ yathā ghanāḥ //
teṣāṃ hastī gaṇenātha śūlena hṛdi bheditaḥ

sa tu tena prahāreṇa visaṃjño niṣasāda ha //
atha muṣṭyā hataḥ kumbhe nāga airāvaṇastadā

sahasā sa hatastena vāraṇo bhairavānravān//
vinadañjavamāsthāya yajñavāṭamupādravat

viśvedevā nirucchvāsāḥ kṛtā raudrairmahāśaraiḥ //
cakarṣa sa dhanuṣyeṇa vasumānbalavataraḥ //

nistejasastadādityāḥ kṛtāstena raṇājire //
etasminnantare devāḥ kṛtāstena parāṅmukhāḥ

tataste śaraṇaṃ jagmurviṣṇuṃ tatra ca saṃsthitam //
tataḥ kopasamāviṣṭo viṣṇurdevānsavāsavān

dṛṣṭvā vidrāvitānsarvānmumocāśu sudarśanam //
tamāpatantaṃ vegena viṣṇoścakraṃ sudarśanam

prasārya vaktraṃ sahasā udarasthaṃ cakāra ha //
tasmiṃścakre tadā graste amoghe parvatātmaje

cukopa bhagavānviṣṇuḥ śārṅgahasto 'bhyadhāvata //
sa hatvā daśabhistīkṣṇairnaṃdiṃ bhṛṅgiṃ śatena ca

mahākālaṃ sahasreṇa hyayutena gaṇādhipam //
bāṇānāmayutairbhittvā vīrabhadramupādravat

taṃ hatvā gadayā viṣṇurvihvalaṃ rudhirokṣitam //
gṛhītvā pādayorbhūmau nijaghānātiroṣitaḥ

hanyamānasya tasyātha bhūmau cakraṃ sudarśanam//
rudhirodgārasaṃyuktaṃ prahāramakaronna tu

rudralabdhavaro devi vīrabhadro gaṇeśvaraḥ //
yanna pañcatvamāpanno gadayā pīḍito'pi saḥ

patitaṃ vīkṣya taṃ sarve viṣṇutejobalārditāḥ //
vidrutāḥ sarvato yātā yatra devo maheśvaraḥ

tasmai sarvaṃ tathā vṛttaṃ samācakhyuḥ parābhavam //
vikramaṃ vīrabhadrasya tataḥ kruddho maheśvaraḥ

pragṛhya sahasā śūlaṃ prasthitaḥ svagaṇaiḥ saha //
yajñavāṭaṃ tu dakṣasya parābhavabhavaṃ tataḥ //
vikramanvīrabhadreṇa yatra viṣṇuḥ svayaṃ sthitaḥ

tamāyāntaṃ samālokya kopayuktaṃ maheśvaram //
saṃgrāme so'jayaṃ matvā tatraivāntaradhīyata

marudbhiḥ sārdhamindro'pi vasubhiḥ saha kinnaraiḥ //
śivaḥ krodhaparītātmā tataścādarśanaṃ gataḥ

kevalaṃ brāhmaṇāstatra sthitāḥ sadasi bhāmini //
te dṛṣṭvā śaṃkaraṃ prāptaṃ kopasaṃraktalocanam

homaṃ cakrustato bhītā rudramaṃtraiḥ samaṃtataḥ //
anye trāsasamāyuktāḥ palāyaṃte diśo daśa

athāgatya mahādevo dṛṣṭvā tānbrāhmaṇottamān //
apaśyamāno vibudhāṃstatra yajñaṃ jaghāna saḥ

sa ca mṛgavapurbhūtvā praṇaṣṭaḥ śivabhītitaḥ //
pṛṣṭhatastu dhanuṣpāṇirjagāma bhagavāñchivaḥ //
adyāpi dṛśyate vyomni tārārūpo maheśvari

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye dakṣayajñavidhvaṃsanonāma navanavatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ