Skanda Purana · Verses 7.17-2

// prahlāda uvāca // //
kṛtvā'bhiṣekaṃ tīrtheṣu yathāvaddatta dakṣiṇaḥ //
pūjayecca tato devaṃ kṛṣṇākhyaṃ puruṣaṃ param

// ṛṣaya ūcuḥ // //
pūjāvidhiṃ tu kṛṣṇasya śrotukāmāḥ samāsataḥ //
kathayā''caraṇopetaṃ yathāvaddaityasattama

dvārapālāśca ke tatra kaḥ pūrvaṃ kaśca pṛṣṭhataḥ //
purīyaṃ sarvato daitya tiṣṭhate kena pālitā

ānupūrvyātsamāsena pūjanīyā yathāvidhi //
kathayasva vidhijño'si kṛṣṇaikacaraṇapriyaḥ

// śrīprahlāda uvāca // //
śrūyatāṃ pūjanaṃ viprāḥ śrutapūrvaṃ vidhānataḥ //
kalau kṛṣṇasya viprendrā yathāvadanupūrvaśaḥ

pūrvadvārasthitāndevāñchuṇudhvaṃ susamāhitāḥ //
jayaṃtaḥ prathamaṃ pūjyaḥ sarvapāpaharaḥ śubhaḥ

sthāpito devarājena pūjārthaṃ keśavasya hi //
tasyaivānucarānvakṣye tānnibodhata sattamāḥ

vajranābhaḥ sunābhaśca vajrabāhurmahā hanuḥ //
vajradaṃṣṭro vajradhārī vajrahā vajralocanaḥ

śvetamūrdhā śvetamālī jayantānucarāśca te //
ete śastrodyatakarā rakṣante tamaharniśam

pūrvadvāre susaṃnaddhā jayantoddeśakāriṇaḥ //
pūrvadvāre ca rakṣārthaṃ naranātho vināyakaḥ

taruṇārkaśca vai sūryo devyo vai sahamātaraḥ //
īśvaraścāpi durvāsā nāgarājastu takṣakaḥ

senānīḥ kārtikeyaśca rākṣasaśca mahāhanuḥ //
tatra dīrghanakhonāma dānavaḥ supratiṣṭhitaḥ

viśvāvasuśca gandharvo menakā ca varāpsarāḥ //
sanatkumārasahito vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ

ete pūjyāḥ pūrvatastu nyagrodhaśca mahādrumaḥ //
pūrvadvārasthitā hyeta āgneyāñchṛṇutātha me

jvālāmukho'tha raktākṣaḥ smaśānanilayaḥ krathaḥ //
māṃsādo rudhirāhāraḥ kṛṣṇaḥ kṛṣṇajaṭādharaḥ

trāsano bhañjanaścaiva hyāgnyeyyāṃ diśi saṃsthitāḥ //
diśaṃ rakṣaṃti saṃnaddhā dakṣiṇāṃ śṛṇutātha me

daṇḍapāṇirmahānādaḥ pāśahastaḥ sulocanaḥ //
anivartyakramaścaiva tathā duṃdubhinisvanaḥ

kharasvano ghargharavāktathā maunapriyaḥ sadā //
mallikākṣaśca eteṣāṃ praṇato dvārapālakaḥ

dakṣiṇadvārarakṣārthaṃ dundubhiśca vināyakaḥ //
mahiṣārkaśca vai sūryo bhūṣaṇaśca tatheśvaraḥ

caṇḍikā ca tathā devī hyūrddhvabāhuśca rākṣasaḥ //
padmākṣaḥ kṣetrapālaśca nāgaścāśvatarastathā

citrāṃgadaśca gandharva urvaśī ca varāpsarāḥ //
yo rājā sarvavṛkṣāṇāṃ śālaścāpi mahādrumaḥ

sanātana ṛṣiśreṣṭho hyagastyaśca mahātapāḥ //
ete yāmyadiśi dvāraṃ rakṣanti susamāhitāḥ

gītakṛnnartako nagnaḥ kaṃbalī dahanapriyaḥ //
hasano netrabhaṃgaśca bhrūvikāro vijṛṃbhakaḥ

muśalī prabhureteṣāṃ saṃnaddho vartate dvijāḥ //
rakṣanti nairṛtīmāśāṃ paścimāṃ śṛṇutāparān

svastikaḥ śaṃkhamūrddhā ca nīlavāsāḥ śubhānanaḥ//
pāśahastaḥ śūlahasta ekapādaikalocanaḥ

paścimāyāṃ diśi tathā puṣpadanto vināyakaḥ//
uddhavārkaśca vai sūryaḥ śivaḥ satrājiteśvaraḥ

tuṃbarurnāmagandharvo ghṛtācī ca varāpsarāḥ //
mahodaraśca nāgendro rākṣasaśca ghaṭotkacaḥ

daityaḥ pañcajanonāma ṛṣiḥ kaśyapa eva ca //
devī kapālinīnāma aśvatthastu mahādrumaḥ

kapilaḥ kṣetrapālaśca pratīcīṃ pānti vai diśam //
namaskāryāstathā pūjyā vāyavyo śṛṇutāparān

bhaṃjano bhairavaścaiva kāliko'tha ghaṭodaraḥ //
jhaṃjhakāmardanaḥ piṃgo ruruḥ sarvabhujovraṇī

supārśvaḥ prabhureteṣāṃ saṃnaddhaḥ pālayandiśam //
udīcyāṃ diśi viprendrāḥ śyāmalaśca gaṇādhipaḥ

manvantako virūpākṣo golakaḥ śveta saṃplutaḥ //
unmattaḥ prabhureteṣāmudīcyāṃ pālayandiśam

mūlasthānaśca vai sūryya indreśaśca maheśvaraḥ //
devī kaṇṭheśvarīnāma kṣetrapālaśca khañjanaḥ

vāsukirnāgarājaśca kūrmapṛṣṭhaśca dānavaḥ //
sanakaśca ṛṣiśreṣṭho golako rākṣasastathā

nāradonāma gandharvo raṃbhā caiva varāpsarāḥ //
ete pūjyāḥ prayatnena plakṣonāma mahādrumaḥ

yakṣeśaḥ savitānāma śyāmaḥ pūjyaḥ prayatnataḥ //
aiśānyāṃ diśi viprendrāḥ sthitā ye tānvadāmyaham

durdharo bhairavārāvaḥ kiṃkiṇīko mahābalaḥ //
karālo vikaṭo mūlo balibhukto balipriyaḥ

eteṣāṃ kṣetrapālānāṃ sastrīṇāṃ ca dvijottamāḥ //
netā prabhu(ma?)śca svāmī ca jayantaḥ pālakastathā

nigṛhṇātyanugṛhṇāti rakṣitā puravāsinām //
jayantādeśamādāya te duṣṭānghātayanti ca

nāgasthalasthitaḥ svāmī jayantaḥ pālakaḥ sadā //
nāgarājaiḥ parivṛtaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ

māṃsapriyamukhāścaita aiśānīṃ pāṃti vai diśam //
sahasraśīrṣako devaḥ śeṣo nāgasthalasthitaḥ //
ananto vāsukiścaiva takṣakaḥ padma eva ca

śaṃkhaḥ kaṃbalakaścaiva nāgaścāśvatarastathā //
muktakaḥ kāliyaścaiva janako'thāparājitaḥ

karkoṭakamukhā nāgāste ca santi sahasraśaḥ //
te pūjyā gaṃdhapuṣpaiśca balibhirdhūpadīpakaiḥ

pāyasena ca māṃsena hyannādyaiḥ surayā tathā //
tataḥ saṃpūjya devaśaṃ jayaṃtaṃ rakṣiṇāṃ varam

gaṃdha puṣpopahāraiśca dhūpavastrādibhūṣaṇaiḥ //
tato gaccheddvijaśreṣṭhāḥ kṛṣṇaṃ devakinandanam //
saṃpūjyaḥ prathamaṃ tatra gaṇeśo rukmisaṃjñakaḥ

// ṛṣaya ūcuḥ // //
kathaṃ sa rukmidaityendro yo duṣṭo gaṇatāṃ gataḥ //
sākṣādbhagavato dvāri pratyahaṃ pūjyate naraḥ

// śrīprahlāda uvāca // //
kṛṣṇāya rukmiṇīṃ dātuṃ yadā bhīṣmaka udyataḥ //
taddveṣātkrodhasaṃyukto rukmī caidyamamanyata

yadā jahāra bhagavānrukmiṇīmaṃbikālayāt //
sarvānvidrāvya vai bhūpāñjarāsandhamukhānraṇe

tadā rukmī mahābāhurbhīṣmakasya suto balī //
nāhatvā vinivartiṣye tamahaṃ yādavaṃ raṇe

pratijñāṃ sarvabhūpānāṃ śṛṇvatāṃ kṛtavāndvijāḥ//
evamuktvā sa sannaddho yuddhāya paridhāvitaḥ

akṣauhiṇyā dalenaivāyuddhyatkṛṣṇena bho dvijāḥ //
sa yudhyamānaḥ kṛṣṇena vadhyamāno hataujasaḥ

baddho bhagavatā tatra kṛtvā vairūpyameva ca //
rāmeṇa baṃdhanānmukto maraṇāya matiṃ dadhau

rukmiṇī bhrātaraṃ dṛṣṭvā maraṇe kṛtaniścayam//
uvāca kṛṣṇaṃ vaidarbhī bhrātaraṃ hyānayasva me

tatastatpriyakāmārthamanumānya janārddanaḥ//
cakāra pārṣadāṃ madhye pravaraṃ vighnanāśanam

etasmātkāraṇādviprāḥ prathamaṃ pūjyate sadā //
gaṃdhadhūpākṣatairvastrairmodakaistaṃ pratarpayet

tasmiṃstuṣṭe jagannāthastuṣṭo bhavati nānyathā

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye bhagavatparicārakavargakathanapūrvakarukmigarvaparihāravṛttāntavarṇanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ