Skanda Purana · Chapter 7.129

// īśvara uvāca // //
tato gacchenmahādevi akṣamāleśvaraṃ param //
sāgarārkādīśakoṇe paṃcāśaddhanuṣāntare

saṃsthitaṃ pāpaśamanaṃ yugaliṃgaṃ mahāprabham //
akṣamāleśvaraṃnāma purā tasya prakīrtitam //
ugraseneśvaraṃ nāma khyātaṃ tasyaiva sāmpratam

// devyuvāca // //
akṣamāleśvaraṃ nāma yatpūrvaṃ samudāhṛtam //
kathaṃ tadabhavaddeva kathayasva prasādataḥ

// īśvara uvāca // //
āsītpurā mahādevi satī cādha mayonijā //
akṣamāleti vai nāmnā satīdharmaparāyaṇā

kadācitsamanuprāpte durbhikṣe kālaparyayāt //
ṛṣayaśca mahādevi kṣudhākrāntā vicetasaḥ

sarve cānnaṃ parīpsaṃto gatāścaṇḍālaveśmani //
jñātvānnasaṃgrahaṃ tasya prārthayāñcakrurantyajam

bhobho'ntyaja mahābuddhe rakṣāsmānannadānataḥ //
prāṇasaṃdehamāpannānkṛśāṃgānkṣutprapīḍitān

aho dhanyo'si pūjyo'si na tvamantyaja ucyase //
yadasminpralaye yāte sthitaṃ dhānyaṃ gṛhe tava

anāvṛṣṭihate deśe sasye ca pralayaṃ gate //
ekaṃ yo bhojayedvipraṃ koṭirbhavati bhojitā

// antyaja uvāca //
aho āścaryamatulaṃ yadetaddṛśyate'dhunā //
yadetanmadgṛhaṃ prāptā ṛṣayaścānnakāṃkṣiṇaḥ

śūdrānnamapi nādeyaṃ brāhmaṇaiḥ kimutāntyajāt

āmaṃ vā yadi vā pakvaṃ śūdrānnaṃ yastu bhakṣati //
sa bhavecchūkaro grāmyastasya vā jāyate kule

amṛtaṃ bāhmaṇasyānnaṃ kṣatriyānnaṃ payaḥ smṛtam //
vaiśyānnamannamityāhuḥ śūdrānnaṃ rudhiraṃ smṛtam

śūdrānnaṃ śūdrasaṃparkaṃ śūdreṇa ca sahāsanam //
śūdrādannāgamaścaiva jvalaṃtamapi pātayet

agnihotrī tu yo vipraḥ śūdrānnānna nivartate //
ete tasya praṇaśyaṃti ātmā brahma trayo'gnayaḥ

śūdrānnenodarasthena brāhmaṇo mriyate yadi //
ṣaṇmāsābhyantare vipraḥ piśācaḥ so'bhijāyate

śūdrānnena dvijo yastu agnihotraṃ juhoti ca //
caṇḍālo jāyate pretya śūdrāccaiveha daivataḥ

yastu bhuñjati śūdrānnaṃ māsamekaṃ nirantaram//
iha janmani śūdratvaṃ mṛtaḥ śūdro'bhijāyate

rājānnaṃ teja ādatte śūdrānnaṃ brahmavarcasam//
āyuḥ suvarṇakārānnaṃ yaśaścarmāvakartinaḥ

kārukānnaṃ prajā hanti balaṃ nirṇejakasya ca //
gaṇānnaṃ gaṇikānnaṃ ca lokebhyaḥ parikṛntati

pūyaṃ cikitsakasyānnaṃ puṃścalyāścānnamindriyam//
viṣṭhā vārdhuṣikasyānnaṃ śastravikrayiṇo malam

sahasrakṛtvastveteṣāmanne yadbhakṣite bhavet //
tadekavāraṃ bhuktena kanyāvikrayiṇo bhavet

sahasrakṛtvastasyaiva bhukte'nne yatphalaṃ bhavet //
tadantyajānāmannena sakṛdbhuktena vai bhavet

tatkathaṃ mama viprendrāścaṃḍālasyādhamātmanaḥ //
dharmamevaṃ vijānanto nūnamannaṃ jihīrṣatha

//
// ṛṣaya ūcuḥ // //
jīvitātyayamāpanno yo'nnamādriyate tataḥ //
ākāśa iva paṃkena na sa pāpena lipyate

ajīgartaḥ sutaṃ haṃtumupasarpanbubhukṣitaḥ //
na cālipyata pāpena kṣutpratīghātamācaran

bhāradvājaḥ kṣudhārtastu saputro vijane vane //
bahvīrgā upajagrāha bṛhajjyotirmahāmanāḥ

kṣudhārto gītamabhyāgādviśvāmitraḥ śvajāghanīm //
caṇḍālahastādādāya dharmādharmavicakṣaṇaḥ

śvamāṃsamicchannartau tu dharmānna cyayate sma saḥ //
prāṇānāṃ parirakṣārthaṃ vāmadevo na liptavān

evaṃ jñātvā dharmabuddhe sāṃprataṃ mā vicāraya //
dadasvānnaṃ dadasvānnamasmākamiha yācatām

// caṃḍāla uvāca // //
yadyevaṃ bhavatāṃ kāryamidamaṃgīkṛtaṃ dhuvam//
tadiyaṃ matsutā kanyā bhavadbhiḥ parigṛhyatām

bhavatāṃ yograṇīrjyeṣṭhaḥ sa cemāmudvaheddhruvam //
dāsye varṣāśanaṃ paścādīpsitaṃ bhavatāṃ dvijāḥ

// īśvara uvāca // //
ityuktā ṛṣayo devi lajjayā''natakandharāḥ //
pratyālocya yathānyāyaṃ vasiṣṭhaṃ samanūdvahan

vasiṣṭho'pi samākhyāya āpaddharmaṃ mahāmanāḥ //
kālasyānantaraprekṣī prodvavāhā'ntyajāṅganām //
akṣamāleti vai nāmnīṃ prasiddhā bhuvanatraye

yadā svakīyatejobhirarkabiṃbamarundhata //
aruṃdhatī tadā jātā devadānava vaṃditā

yādṛśena tu bhartrā strī saṃyujyeta yathāvidhi //
sā tādṛgeva bhavati samudreṇeva nimnagā

akṣamālā vasiṣṭhena saṃyuktā'dhama yonijā //
śārṅgīva mandapālena jagāma hyarhaṇīyatām

evaṃ kālakrameṇaiva prabhāsaṃ kṣetramāgatāḥ //
saptarṣayo mahātmāno hyaruṃdhatyā samanvitāḥ

tīrthāni preṣayāmāsuḥ sarvasiddhipradāni tām

eṣāmanveṣamāṇānāṃ tava devī hyaruṃdhatī//
apaśyalliṃgamekaṃ tu vṛkṣajālāṃtare sthitam

taṃ dṛṣṭvā devadeveśamevaṃ jātismarā'bhavat //
pūrvasmiñjanmani mayā rajobhāvāṃtarasthayā

ajñānabhāvāddeveśo nūnaṃ cātrārcitaḥ/ śivaḥ //
tasmātkarmaphalaṃ prāptamantyajatvaṃ dvijanmanā

kastena sadṛśo devaḥ śaṃbhunā bhuvanatraye //
rājyaṃ niyamināmevaṃ yo ruṣṭo'pi prayacchati

iti saṃciṃtya manasā tatraiva niratā'bhavat //
pūjayāmāsa talliṃgaṃ divyābdānāṃ śataṃ priye

evaṃ tasya prabhāvena dṛśyate gaganāṃtare //
aruṃdhatī satī hyeṣā dṛṣṭā duṣkṛtanāśinī

akṣamāleśvarastvevaṃ yathāvatkathitastava //
tatastu dvāparasyānte kalau saṃdhyāṃśake gate

/
aṃdhāsurasutaścāsīdugrasena iti śrutaḥ //
sa prabhāsaṃ samāsādya putrārthaṃ liṃgameyivān

akṣamāleśvaraṃ nāma jñātvā māhātmyamadbhutam //
samārādhya mahādevaṃ nava varṣāṇi paṃca ca //
saṃprāptavāṃstadā putraṃ kaṃsāsuramiti śrutam

tatkālāntaramārabhya ugraseneśvaro'bhavat //
pāpaghnaṃ sarvajaṃtūnāṃ darśanātsparśanādapi

brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṃganāgamaḥ //
mahānti pātakānyāhurnaśyaṃti tasya darśanāt

tatraiva ṛṣipañcamyāṃ prāpte bhādrapade śubhe //
akṣamāleśvaraṃ pūjya mucyate nārakādbhayāt

gopradānaṃ praśaṃsaṃti tatrānnamudakaṃ tathā //
sarvapāpavināśāya pretyānaṃtasukhāya ca

iti te kathitaṃ devi hyakṣamāleśvarodbhavam //
māhātmyaṃ pāpaśamanaṃ śrutaṃ duḥkhanibarhaṇam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmya ugraseneśvaramāhātmyavarṇanaṃnāmaikonatriṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ