Skanda Purana · Chapter 7.105

// īśvara uvāca // //
athānyatsaṃpravakṣyāmi rahasyaṃ sthānamuttamam //
sarvapāpaharaṃ nṛṇāṃ vistarātkatha yāmi te

pradhānadevamāhātmyaṃ māhātmyaṃ kalpavāsinām //
someśo daityahaṃtā ca vālarūpī pitāmahaḥ

arkasthalastathādityaḥ prabhāsaḥ śaśibhūṣaṇaḥ //
ete ṣaṭpravarā devāḥ kṣetre prābhāsike sthitāḥ

teṣāṃ darśanamātreṇa kṛtakṛtyaḥ prajāyate //
mucyate pātakairghorairājanmajanitairdhru vam

// devyuvāca// //
pūrveṣāmuktadevānāṃ māhātmyaṃ kathitaṃ tvayā //
prabhāse bālarūpīti yatproktaṃ tatkathaṃ vacaḥ

anyeṣu sarva sthāneṣu vṛddharūpī pitāmahaḥ //
kathaṃ ca samanuprāpto māhātmyaṃ tasya kiṃ smṛtam

kathaṃ sa pūjyo deveśa yātrā kāryā kathaṃ nṛbhiḥ //
etadvistarato brūhi prasanno yadi me prabho

// īśvara uvāca // //
śṛṇu devi pravakṣyāmi māhātmyaṃ brahmasambhavam //
yasya śravaṇamātreṇa mucyate sarvapātakaiḥ

nāsti brahmasamo devo nāsti brahmasamo guruḥ //
nāsti brahmasamaṃ jñānaṃ nāsti brahmasamaṃ tapaḥ

tāvaddhamaṃti saṃsāre duḥkha śokabhayaplutāḥ //
na bhavaṃti surajyeṣṭhe yāvadbhaktāḥ pitāmahe

samāsaktaṃ yathā cittaṃ jantorviṣayagocare //
yadyevaṃ brahmaṇi nyastaṃ ko na mucyeta baṃdhanāt

// devyuvāca // //
evaṃ māhātmyasaṃyukto yadi brahmā jagadguruḥ //
prābhāsike mahātīrthe kasminsthāne tu saṃsthitaḥ //

kimarthamāgatastatra kasminkāle surottamaḥ //
kathaṃ sa pūjyo vipreṃdraistithau kasyāṃ kramādvada

// īśvara uvāca // //
somanāthasya aiśānyāṃ sāṃbādityāgnigocare //
brahmaṇaḥ paramaṃ sthānaṃ brahmaloka ivāparaḥ // १४
tiṣṭhate kalpasaṃsthā vai tatra kalpāṃtavāsinaḥ //
tatra sthāne sthito devi bālarūpī pitāmahaḥ

jagatprabhurlokakartā sattvamūrtirmahāprabhaḥ //
āgataścāṣṭavarṣastu kṣetre prābhāsike śubhe

tatrā'karottapo ghoraṃ divyābdānāṃ sahasrakam //
saṃsthāpya tu mahāliṃgaṃ sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ

tataḥ kālāṃtaretīte somena prārthito vibhuḥ //
kṣayarogavimuktena samyakchraddhānvitena vai

liṃgapratiṣṭhāhetorvai kṣetre prābhāsike śubhe //
koṭibrahmarṣibhiḥ sārddhaṃ sahito viśvakarmaṇā //
kārayāmāsa vidhivatpratiṣṭhāṃ liṃgamuttamam

pratiṣṭhāpya tato liṃgaṃ somanāthaṃ varānane //
dāpayāmāsa viprebhyo bhūriśo yajñadakṣiṇām

evaṃ pratiṣṭhitaṃ liṃgaṃ brahmaṇā lokakartṛṇā //
varṣāṇi cātra jātāni prabhāse bālarūpiṇaḥ

catvāriṃśadvayaṃ caiva kṣetramadhyanivāsinaḥ //
evaṃ parārddhamagamatprabhāsakṣetravāsinaḥ

// devyuvāca // //
brahmaṇo dinamānaṃ tu māsavarṣasahasrakam //
tatsarvaṃ vistarādbrūhi yathāyurbrahmaṇaḥ smṛta m

// īśvara uvāca // //
paramāyuḥ smṛto brahmā parārddhaṃ tasya vai gatam//
prabhāsakṣetrasaṃsthasya dvitīyaṃ bhavate'dhunā

yadā prābhāsike kṣetre brahmā lokapitāmahaḥ //
āgataścāṣṭavarṣastu bālarūpī tadocyate

anyeṣu sarvatīrtheṣu vṛddharūpī pitāmahaḥ //
muktvā prābhāsikaṃ kṣetraṃ sadaiva vibudhapriye

brahmāṃḍe yāni tīrthāni brahmāṇasteṣu ye smṛtāḥ //
teṣāmādyo mahātejāḥ prabhāse yo vyavasthitaḥ

kalpekalpe tu nāmāni śṛṇu tvaṃ tāni vai priye //
svayaṃbhūḥ prathame kalpe dvitīye padmabhūḥ sthitaḥ // .२८ //
tṛtīye viśvakarteti bālarūpī caturthake //
etāni mukhyanāmāni kathitāni svayaṃbhuvaḥ

nityaṃ saṃsmarate yastu sa dīrghāyurnaro bhavet

candrasūryagrahāḥ sarve sadevāsuramānuṣāḥ //
trailokyaṃ naśyate sarvaṃ brahmarātri samāgame

punardine tu saṃjāte prabuddhaḥ sanpitāmahaḥ//
tathā sṛṣṭiṃ prakurute yathāpūrvamabhūtpriye

dinamānaṃ pravakṣyāmi brahmaṇo lokakartṛṇaḥ //
netrabhāgāccaturbhāgastruṭiḥ kālo nigadyate

tasmācca dviguṇaṃ jñeyaṃ nimiṣāṃtaṃ varānane //
nimiṣaiḥ pañcadaśabhiḥ kāṣṭhā ityucyate budhaiḥ//
triṃśadbhiścaiva kāṣṭhābhiḥ kalā proktā manīṣibhiḥ

triṃśatkalo muhūrtaḥ syāddinaṃ paṃcadaśaistu taiḥ//
dinamānā niśā jñeyā ahorātraṃ tayorbhavet

taiḥ paṃcadaśabhiḥ pakṣaḥ pakṣābhyāṃ māsa ucyate //
māsaiścaivāyanaṃ ṣaṅbhirabdaṃ syādayanadvayāt

catvāriṃśaddhi lakṣāṇi lakṣāṇāṃ tritayaṃ punaḥ //
viṃśatiśca sahasrāṇi jñeyaṃ sauraṃ caturyugam

caturyugaikasaptatyā manvaṃtaramudāhṛtam //
aindrametadbhavedāyuḥ samāsāttava kīrtitam

svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ manuḥ svārociṣastataḥ //
auttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastataḥ

vaivasvato'rkasāvarṇirbrahmasā varṇireva ca //
dharmasāvarṇināmā ca raucyo bhūtyastathaiva ca

caturdaśaite manavaḥ sam̐khyātāste yathākramam //
bhūtānbhaviṣyāniṃdrāṃśca sarvā nvakṣye tava kramāt

viśvabhukca vipaścicca sukīrtiḥ śibireva ca //
vibhurmanobhuvaścaiva tathaujasvī balirbalī

adbhutaśca tathā śāṃtī ramyo devavaro vṛṣā //
ṛtadhāmā divaḥsvāmī śuciḥ śakrāścaturdaśa

ete sarve vinaśyaṃti brahmaṇo divase priye //
rātristu tāvatī jñeyā kalpamānamidaṃ smṛtam

prathamaṃ śvetakalpastu dvitīyo nīlalohitaḥ //
vāmadevastṛtīyastu tato rāthaṃtaro'paraḥ

rauravaḥ paṃcamaḥ proktaḥ ṣaṣṭhaḥ prāṇa iti smṛtaḥ //
saptamo'tha bṛhatkalpaḥ kandarpo'ṣṭama ucyate

sadyo'tha navamaḥ proktaḥ īśāno daśamaḥ smṛtaḥ //
dhyāna ekādaśaḥ proktastathā sārasvato'paraḥ

trayodaśa udānastu garuḍo'tha caturdaśaḥ //
kaurmaḥ paṃcadaśo jñeyaḥ paurṇamāsī prajāpateḥ

ṣoḍaśo nārasiṃhastu samādhistu tataḥ paraḥ //
āgneyo'ṣṭādaśaḥ proktaḥ somakalpastato'paraḥ

bhāvano viṃśatiḥ proktaḥ suptamālīti cāparaḥ //
vaikuṇṭhaścārciṣo rudro lakṣmīkalpastathāpareḥ

saptaviṃśo'tha vairājo gaurīkalpastathoṃ''dhakaḥ //
māheśvarastathā proktastripuro yatra ghātitaḥ

pitṛkalpastathāṃte ca yā kuhūrbrahmaṇaḥ smṛtā //
triṃśatkalpāḥ samākhyātā brahmaṇo māsi vai priye

atītāḥ kathitāḥ sarve vārāho varttate'dhunā //
pratipadbrahmaṇo yatra vārāheṇoddhṛtā mahī

triṃśatkalpaiḥ smṛto māso varṣaṃ dvādaśabhistu taiḥ //
anena varṣamānena tadā brahmā'ṣṭavārṣikaḥ //
ānītaḥ somarājena somanāthaḥ pratiṣṭhitaḥ

evaṃ kṣetre nivasataḥ prabhāse bālarūpiṇaḥ //
parārddhamekamagamaddvitīyaṃ vartate' dhunā

evaṃ mahāprabhāvo'sau prabhāsakṣetramadhyagaḥ //
brahmā svayaṃbhūrbhagavānbālatvātkṣetramāśritaḥ

sa vai pūjyo namaskāryo vaṃdanīyo manīṣibhiḥ //
ādau sa eva pūjyaḥ syātsamyagyātrāphalepsubhiḥ

yastaṃ pūjayate bhaktyā sa māṃ pūjayate bhuvam //
yastaṃ dveṣṭi sa māṃ dveṣṭi yosya pūjyo mamaiva saḥ

brahmaṇā pūjyamānena ahaṃ viṣṇuśca pūjitaḥ //
viṣṇunā pūjyamānena ahaṃ brahmā ca pūjitaḥ

mayā pūjita mātreṇa brahmaviṣṇū ca pūjitau //
sattvaṃ brahmā rajo viṣṇustamo'haṃ saṃprakīrtitaḥ

vāyurbrahmā'nalo rudro viṣṇurāpaḥ prakīrtitaḥ //
rātrirviṣṇuraho rudro yā saṃdhyā sa pitāmahaḥ

sāmavedo hyahaṃ devi brahmā ṛgveda ucyate //
yajurvedo bhavedviṣṇuḥ kulādhāro hyatharvaṇaḥ

uṣṇakālo hyahaṃ devi varṣākālaḥ pitāmahaḥ //
śītakālo bhavedviṣṇurevaṃ kālatrayaṃ hi saḥ

dakṣiṇāgnirahaṃ jñeyo gārhapatyo hariḥ smṛtaḥ //
brahmā cāhavanīyastu evaṃ sarvaṃ tridaivatam

ahaṃ liṃgasvarūpastho bhago viṣṇuḥ prakīrtitaḥ //
bījasaṃstho bhavedbrahmā viṣṇurāpaḥ prakīrtitaḥ

ahamākāśarūpastha evaṃ tattvamayaṃ prabhuḥ //
ākāśātsravate yacca tadbījaṃ brahmasaṃsthitam //
svarūpaṃ brāhmamāśritya brahmā bījaprarohakaḥ

nābhimadhye sthito brahmā viṣṇuśca hṛdayāṃtare //
vaktramadhye ahaṃ devi ādhāraḥ sarvadehinām

yaścāhaṃ sa svayaṃ brahmā yo brahmā sa hutāśanaḥ //
yā devī sa svayaṃ viṣṇuryo viṣṇuḥ sa ca candramāḥ

yaḥ kālaḥ sa svayaṃ brahmā yo rudraḥ sa ca bhāskaraḥ //
evaṃ śaktiviśeṣeṇa paraṃ brahma sthitaṃ priye

ॐkārastatparaṃ brahma gāyatrī prakṛtiḥ parā //
ubhāvetau naro jñātvā na vicyavati mucyate

/
evaṃ yo veda deveśi advaitaṃ paramākṣaram //
sa sarvaṃ veda naivānyo bhedakarttā narādhamaḥ

ekarūpaṃ paraṃ brahma kāryabhāvātpṛthaksthitaḥ //
yastaṃ dveṣṭi varārohe brahmadveṣṭā sa ucyate

dakṣiṇāṃge sthito brahmā vāmāṃge mama keśavaḥ //
yastayordveṣamādhatte sa dveṣṭā mama bhāmini

evaṃ jñātvā varārohe hyabhinnenāntarātmanā //
brahmāṇaṃ keśavaṃ rudramekarūpeṇa pūja yet

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye madhyayātrāyāṃ brahma māhātmyavarṇanaṃnāma pañcādhikaśatatamo'dhyāyaḥ