Skanda Purana · Chapter 7.101

// īśvara uvāca // //
etasminneva kāle tu nārado bhagavānṛṣiḥ //
brahmaṇo mānasaḥ putrastriṣu lokeṣu garvitaḥ

sarvalokacaraḥ so'pi yuvā devanamaskṛtaḥ //
tathā yadṛcchayā cāyamaṭamānaḥ samaṃtataḥ

vāsudevaṃ sa vai draṣṭuṃ nityaṃ dvāravatīṃ purīm //
āyāti ṛṣibhiḥ sārddhaṃ krodhena ṛṣi sattamaḥ

athāśvāgacchatastasya sarve yadukumārakāḥ //
ye pradyumnaprabhṛtayaste ca prahvānanāḥ sthitāḥ

abhāvāccārghyapādyānāṃ pūjāṃ cakruḥ samaṃtataḥ //
sāṃbastvavaśyabhāvitvāttasya śāpasya kāraṇāt

avajñāṃ kurute nityaṃ nāradasya mahātmanaḥ //
ratakrīḍā sa vai nityaṃ rūpayauvanagarvitaḥ

avinītaṃ tu taṃ dṛṣṭvā cintayāmāsa nāradaḥ //
asyāhamavinītasya kariṣye vinayaṃ śubham

evaṃ sa cintayitvātu vāsudevamathābravīt //
imāḥ ṣoḍaśasāhasrāḥ striyo yā devasattama

sarvāstāsāṃ sadā sāṃbe bhāvo deva samāśritaḥ //
rūpeṇāpratimaḥ sāṃbo loke'sminsacarācare

sadā'rhaṃti ca tāstasya darśanaṃ hyapi satstriyaḥ //
śrutvaivaṃ nāradādvākyaṃ cintayāmāsa keśavaḥ

yadetannāradenoktaṃ satyamatra tu kiṃ bhavet //
evaṃ ca śrūyate loke cāpalyaṃ strīṣu vidyate //
ślokāvimau purā gītau cittajñairyoṣitāṃ dvijaiḥ

pauṃścalyādaticāpalyādajñānācca svabhāvataḥ //
rakṣitā yatnato hyetā vikurvaṃti hi bhartṛṣu

naitā rūpaṃ parīkṣaṃte nā''sāṃ vayasi saṃśrayaḥ //
surūpaṃ vā virūpaṃ vā pumānityeva bhuṃjate

// īśvara uvāca // //
manasā cintayitvaivaṃ kṛṣṇo nāradamabravīt //
nahyahaṃ śraddadhāmyetadyadetadbhāṣitaṃ purā

bruvāṇamevaṃ devaṃ tu nāradaḥ pratyuvāca ha //
tathāhaṃ tu kariṣyāmi yathā śraddhāsyate bhavān

evamuktvā yayau bhūyo nāradastu yathāgatam //
tataḥ katipayāhasya dvārakāṃ punarabhyagāt

tasminnahani devo'pi sahāṃtaḥpaurakairjanaiḥ //
anubhūya jalakrīḍāṃ pānamāsevate rahaḥ

ramye raivatakodyāne nānādrumavibhūṣite //
sarvartukusumairnityaṃ vāsite sarvakāmane

nānājalajaphullābhirdīrghikā bhiralaṃkṛte //
haṃsasārasasaṃghuṣṭe cakravākopaśobhite

tasminsa ramate devaḥ strībhiḥ parivṛtastadā //
hāranūpurakeyūrarasanādyairvibhūṣaṇaiḥ

bhūṣitānāṃ varastrīṇāṃ sarvāṃgīṇāṃ viśeṣataḥ //
tatrasthaḥ pibate pānaṃ śubhagandhānvitaṃ śubham

etasminnaṃtare buddhvā madyamattāstataḥ striyaḥ //
uvāca nāradaḥ sāṃbamasmiṃstiṣṭha kumāraka

tvāṃ samāhvayate devo na yuktaṃ sthātumatra te //
tadvākyārthamabuddhvaiva nāradenātha noditaḥ

gatvā tu satvaraṃ sāṃbaḥ praṇāmamakarotpituḥ //
nirddiṣṭamāsanaṃ bheje yathābhāvena viṣṇunā

etasminnaṃtare tatra yāstu vai cālpasāttvikāḥ //
tā dṛṣṭvā sahasā sāṃbaṃ sarvāścukṣubhire striyaḥ

na sa dṛṣṭaḥ purā yābhiraṃtaḥpuranivāsibhiḥ //
madyadoṣāttatastāsāṃ smṛtilopāttathā bahu

svabhāvato'lpasattvānāṃ jaghanāni visusruvuḥ //
śrūyate cāpyayaṃ ślokaḥ purāṇaprathitaḥ kṣitau

brahmacarye'pi varttaṃtyā yoginyā vā pramādataḥ //
prakṛṣṭaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā varāṃgaṃ klidyate striyāḥ

loke'pi dṛśyate hyetanmadyasyāpyatha sevanāt //
lajjāṃ muṃcaṃti niḥśaṃkā hrīmatyo hyapi ca striyaḥ

samāṃsairbhojanaiḥ snigdhaiḥ pānaiḥ sīdhusurāsavaiḥ //
gaṃdhairmanojñairvastraiśca kāmaḥ strīṣu vijṛṃbhati

madyaṃ na deyamatyarthaṃ puruṣeṇa vipaścitā //
madonmattāḥ svabhāvena pūrvaṃ saṃti yataḥ striyaḥ

nārado'pyatha taṃ sāṃbaṃ preṣayitvā tvarānvitaḥ //
ājagāmātha tatraiva sāṃbasyānupadena tu

āyāṃtaṃ tāḥ svayaṃ dṛṣṭvā priyasaumanasaṃ munim//
sahasaivotthitāḥ sarvā madonmattā api striyaḥ

tāsāmathotthitānāṃ tu vāsudevasya paśyataḥ //
bhittvā vāsāṃsyanarghāṇi pātreṣu patitāni tu

jaghaneṣu vilagnāni tāni petuḥ pṛthakpṛthak //
taddṛṣṭvā tu hariḥ kuddhastāḥ śaśāpa tato'balāḥ

yasmādgatāni cetāṃsi māṃ muktvā'nyatra vaḥ striyaḥ //
tasmātpatikṛtām̐llokānāyuṣoṃ'te na yāsyatha //

patilokātparibhraṣṭāḥ svargamārgāttathaiva ca //
bhūtvā hyaśaraṇā bhūyo dasyuhastaṃ gamiṣyatha

śāpadoṣāttatastasmāttāḥ striyo gāṃ gate harau //
hṛtāḥ pāṃcanadaiścaurairarjunasya prapaśyataḥ

alpasattvāśca yāścāsaṃstā gatā dūṣaṇaṃ striyaḥ //
rukmiṇī satyabhāmā ca tathā jāṃbavatī priye

na prāptā dasyuhastaṃ tāḥ svena sattvena rakṣitāḥ //
śaptvaivaṃ tāḥ striyaḥ kṛṣṇaḥ sāṃbamapyaśapatpunaḥ

yasmādatīva te kāṃtaṃ dṛṣṭvā rūpamimāḥ striyaḥ //
kṣubdhāḥ sarvā yatastasmātkuṣṭharogamavāpnuhi

tasya tadvacanaṃ śrutvā sāṃbo lajjāsamanvitaḥ//
uvāca prahasanvākyaṃ sa smarannṛṣisattamam

animittamahaṃ tāta bhāvadoṣavivarjitaḥ //
śapto na me'tra vai kuddho durvāsā nānyathā vadet

evamuktvā tataḥ sāṃbaḥ kṛṣṇaṃ kamalalocanam //
tato vairāgyasaṃyuktaścintāśokaparāyaṇaḥ

prabhāsakṣetramagamatsarvapātakanāśanam //
evaṃ tatkṣetramāsādya tapastepe sudāruṇam

pratiṣṭhāpya sahasrāṃśuṃ devaṃ pāpaniṣūdanam //
tataścārādhayāmāsa paraṃ niyamamāśritaḥ

trisaṃdhyaṃ pūjayāmāsa divyagaṃdhānulepanaiḥ //
stotreṇānena bhaktyā vai stauti nityaṃ dinādhipam

// sāṃba uvāca // //
namastrailokyadīpāya namaste timirāpaha //
namaḥ paṃkajanāthāya namaḥ kumudaśatrave

namo jagatpratiṣṭhāya jagaddhātre namo'stu te //
devadeva namasyāmi sūryaṃ trailokyadīpakam

ādityavarṇo bhuvanasya goptā apūrva eṣa prathamaḥ surāṇām //
hiraṇyagarbhaḥ puruṣo mahātmā sa paṭhyate vai tamasaḥ parastāt

iti stutastadā sūryaḥ prasannenāṃtarātmanā //
uvāca darśanaṃ gatvā sāṃbaṃ jāṃbavatīsutam

sāṃbasāṃba mahāvāho śṛṇu govindanandane //
stotreṇānena tuṣṭo'haṃ varaṃ brūhi yadīpsitam

// sāṃba uvāca // //
kṛṣṇenāhaṃ suraśreṣṭha śaptaḥ pāpaḥ sudurmatiḥ //
kuṣṭhāṃtaṃ kuru me deva yadi tuṣṭo'si me prabho

// śrībhānuruvāca // //
bhūya eva mahābhāga nīrogastvaṃ bhaviṣyasi //
yādṛgrūpaḥ purā hyāsīrmama caiva prasādataḥ

adya prabhṛti nekṣyāstā viṣṇubhāryāḥ kathaṃcana //
na tāsāṃ darśane jātu sthātavyaṃ yadunandana

tāsāmīrṣyāparītena viṣṇunā prabhaviṣṇunā //
kuṣṭhaṃ te yādavaśreṣṭha pradattaṃ hi mahātmanā

yo māṃ stotreṇa cānena samāgatya ca stoṣyati //
na tasyānvayasaṃbhūtaḥ kuṣṭhī kaścidbhaviṣyati

athādityasya nāmāni samyagjānīhi dvādaśa //
dvādaśaiva tathānyāni tāni vakṣyāmyaśeṣataḥ

ādityaḥ savitā sūryo mihiro'rkaḥ pratāpanaḥ //
mārttaṃḍo bhāskaro bhānuścitrabhānurddivākaraḥ

ravirdvādaśanāmaivaṃ jñeyaḥ sāmānyanāmabhiḥ //
viṣṇurdhātā bhagaḥ pūṣā mitroṃ'śurvaruṇo 'ryamā

indro vivasvāṃstvaṣṭā ca parjanyo dvādaśaḥ smṛtaḥ //
iti te dvādaśādityāḥ pṛthaktvena prakīrtitāḥ

uttiṣṭhaṃti sadā hyete māsairdvādaśabhiḥ kramāt //
viṣṇustapati vai caitre vaiśākhe cāryamā sadā

vivasvāñjyeṣṭhamāse tu āṣāḍhe cāṃśumāṃstathā //
parjjanyaḥ śrāvaṇe māsi varuṇaḥ prauṣṭhasaṃjñike

indraścāśvayuje māsi dhātā tapati kārtike //
mārgaśīrṣe tathā mitraḥ pauṣe pūṣā divākaraḥ

māghe bhagastu vijñeyastvaṣṭā tapati phālgune //
śatairdvādaśabhirviṣṇū raśmīnāṃ dīpyate sadā

dīpyate gosahasreṇa śataiśca tribhiraryamā //
dvisaptakairvivasvāṃstu aṃśumānpañcakaistribhiḥ

vivasvāniva parjanyo varuṇaścāryamā iva //
indrastu dviguṇaiḥ ṣaḍbhirbhātyekādaśabhiḥ śataiḥ

mitravacca bhagastvaṣṭā sahasreṇa śatena ca //
uttaropakrame'rkasya vardhante raśmayaḥ sadā //
dakṣiṇopakrame bhūyo hrasante sūryaraśmayaḥ

evaṃ dvādaśa mūrtisthaḥ prabhāsakṣetramadhyataḥ //
sāṃbādityeti vikhyātaḥ sthāsye manvantarāntare

māghasya śuklapakṣe tu pañcamyāṃ yādavottama //
ekabhaktaṃ sadā khyātaṃ ṣaṣṭhyāṃ naktamudāhṛtam

saptamyāmupavāsaṃ tu kṛtvā sāṃbārkasaṃnidhau //
raktacandanamiśraistu karavīrairmahāvrataḥ

dattvā kundarakaṃ dhūpaṃ pūjayedbhāskaraṃ budhaḥ //
brāhmaṇāndivyabhojyena bhojayitvā'pi śaktitaḥ

evaṃ yaḥ kurute samyaksāṃbādityasya pūjanam ///
samyakchraddhāsamāyuktaḥ saṃprāpsyatyakhilaṃ phalam

// īśvara uvāca // //
evamuktvā sahasrāṃśustatraivāṃtaradhīyata //
sāṃbo'pi nirjaro bhūtvā dvārakāṃ punarāgamat

ityetatkathitaṃ devi sāṃbādityamahodayam //
śrutaṃ harati pāpāni tathā''rogyaṃ prayacchati

iti śrīskānde mahā purāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye sāṃbādityamāhātmyavarṇanaṃnāmaikottaraśatatamo'dhyāyaḥ