Skanda Purana · Chapter 7.10

// yayātiruvāca // //
kedāraṃ śrūyate brahmanparvate ca himācale //
gaṃgā tasmādviniṣkrāntā praviṣṭā pūrvasāgaram

tathā sarasvatī devī cūtavṛkṣādvinirgatā //
paścimaṃ sāgaraṃ prāptā gṛhītvā vaḍavānalam

kathamatra samāyātaḥ kedāraścātra kautukam//
sarvaṃ vistarato brūhi vicitraṃ mama bhūsura

// pulastya uvāca // //
satyametanmahārāja yanno'tra paripṛcchasi //
śṛṇuṣvāvahito bhūtvā yathā jātaṃ śrutaṃ tu vai

gaṃgādyāni ca tīrthāni kedārādyā divaukasaḥ //
mayā saha purā devāḥ śakrādyā nṛpasattamāḥ

brahmāṇaṃ prati rājendra gatāḥ sarve maharṣayaḥ//
sarve tatra kathāścakrurdharmyā nānā pṛthakpṛthak

samudāye ca devānāṃ sarvatīrthāni pārthiva //
kṣetrāṇyupa sthitānyeva vanānyupavanāni ca

tataḥ kathāprasaṃgena indraḥ prāha caturmukham //
kautukena samāyuktaḥ papraccha nṛpasattama

//
// indra uvāca // //
bhagavanpuṇyamāhātmyaṃ śrotumicchāmi sāṃpratam //
pramāṇaṃ caiva sarveṣāṃ kṛtādīnāṃ pṛthagvidham

// brahmovāca // //
lakṣaṃ saptadaśa proktaṃ yugamānaṃ surādhipa //
aṣṭāviṃśatibhiḥ sārddhaṃ sahasraiḥ kṛtamucyate

lakṣadvādaśabhiḥ proktaṃ yugaṃ tretābhisaṃjñitam //
ṣaṇṇavatyadhikaiścaiva sahasraiḥ parimāṇitam

lakṣāṇyaṣṭau catuḥṣaṣṭisahasraiḥ parikīrtitam //
tato vai dvāparaṃ nāma yugaṃ devaprakīrtitam

lakṣaiścaturbhirvikhyāto dvātriṃśadbhiḥ kalistathā//
sahasraiśca suraśreṣṭha yugamānamitīritam

catuṣpadaḥ kṛte dharmaḥ śuklavarṇo janārdanaḥ//
na durbhikṣaṃ na ca vyādhistasminbhavati vai kvacit

kriyate ca tadā dharmo nākāle maraṇaṃ nṛṇām //
lāṃgalena vinā sasyaṃ bhūrikṣīrāśca dhenavaḥ

kāmaḥ krodho bhayaṃ lobho matsaraścābhyasūyatā //
tasminyuge sahasrākṣa na bhavaṃti kadācana

tatastretāyuge jātastripādo dharma eva ca //
cirāyuṣo narāstasminraktavarṇo janārdanaḥ

tasminyajñāḥ pravarttaṃte prāṇināmiṣṭadāyinaḥ //
na kāmādipravṛttiśca tasminsaṃjāyate nṛṇām

tapasā brahmacaryeṇa snānairdānaiḥ pṛthagvidhaiḥ //
tathā yajñairjapairhomaistatra vṛttirbhavennṛṇām

tatastu dvāparaṃ nāma tṛtīyaṃ yuga mucyate //
dvipado dharmaḥ sañjātaḥ pītavarṇo janārddanaḥ

phalākāṃkṣāpravṛttāni japayajñatapāṃsi ca //
satyānṛtānvito loko dvāpare surasattama

tatrānyonyaṃ mahīpālā yuyudhurvasudhātale //
supūtāśca divaṃ yāṃti yajñairiṣṭvā janārdanam

tataḥ kaliyugaṃ ghoraṃ caturthaṃ tu prava rttate //
ekapādo bhaveddharmaḥ saṃtrasto nityapūjane

kṛṣṇavarṇo bhavedviṣṇuḥ pāpādhikyaṃ pravartate //
māyā ca matsaraścaiva kāmaḥ krodhastathā bhayam

arthalubdhāstathā bhūpā lobhamohaśatānvitāḥ //
alpāyuṣo narāstatra alpasasyā ca medinī

alpakṣīrāstathā gāvaḥ satyahīnā dvijātayaḥ //
tatra māyāvino lokā jaihvyaupasthyaparāyaṇāḥ

satyahīnāstathā pāpā bhaviṣyaṃti kalau yuge //
tatra ṣoḍaśame varṣe narāḥ palitakuntalāḥ

nāryo dvādaśame varṣe bhaviṣyaṃti sugarbhitāḥ //
bhaviṣyati kramādvarṇasaṃkaraśca surādhipa

ekākārā bhaviṣyaṃti sarvavarṇāśramāśca vai //
nāśaṃ yāsyaṃti yajñāśca kuladharmaḥ sanātanaḥ

vyarthāni tatra tīrthāni mlecchaspṛṣṭāni sarvaśaḥ //
bhaviṣyaṃti suraśreṣṭha prabhāvarahitāni ca

etacchrutvā tato vākyaṃ brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ //
tatra sthitāni tīrthāni brahmāṇamidamabruvan //

// tīrthānyūcuḥ // //
kathaṃ vayaṃ bhaviṣyāmaḥ saṃprāpte dāruṇe kalau //
sthānaṃ no brūhi deveśa sthātavyaṃ ca sadaiva hi

// brahmovāca // //
arbudaḥ parvataśreṣṭhaḥ kalistatra na vidyate //
atastatra ca gaṃtavyaṃ tīrthairāyatanaiḥ saha

api kṛtvā mahatpāpamarbudaṃ prekṣate tu yaḥ //
kalidoṣavinirmuktaḥ sa yāsyati parāṃ gatim

// pulastya uvāca // //
evamuktvā caturvaktro brahmalokaṃ gato nṛpa //
tataḥ sarvāṇi tīrthāni gatāni ca kalau yuge

bhūmāvarbudaśailendre saṃsthitāni kalerbhayāt //
gaṃgā sarasvatī caiva yamunā puṣkarāṇi ca

kurukṣetraṃ prabhāsaṃ ca brahmāvartaṃ tathaiva ca//
tisraḥkoṭyo'rddhakoṭiśca yāni tīrthāni bhūtale

teṣāṃ vāsaśca sañjātaḥ parvate'rbudasaṃjñike //
evaṃ tatra samāpannā gaṃgā caiva sarasvatī

tatra śāṃtā narāḥ samyakparaṃ nirvāṇamāpnuyuḥ //
śrāddhaṃ kṛtvā mahārāja svarge yāṃti ca pūrvajāḥ

śṛṇu tatrābhavatpūrvaṃ yadāścaryaṃ mahāmate //
ṛṣirmaṃkaṇakonāma sarasvatyāstaṭe sthitaḥ

tapastepe sudharmātmā kāmakrodhavivarjitaḥ //
tasyaivaṃ vartamānasya kṣutamāsītkadācana

pittaṃ prapatitaṃ tatra tacca raktamayaṃ babhau //
taddṛṣṭvā'tīva hṛṣṭaḥ sa maṃkaṇarṣirbabhūva ha

siddho'hamiti vijñāya tato nṛtyaṃ cakāra saḥ //
tasyaivaṃ vartamānasya jagatsthāvarajaṃgamam

tatra saṃkṣobhamāpannaṃ sāgarā api cukṣubhuḥ //
gṛhakṛtyāni saṃtyajya sarve vismayamā gatāḥ

tasyaivaṃ nṛtyamānasya sarve lokā nṛpottama //
nanṛtuḥ pārthivaśreṣṭha prabhāvāttasya sanmuneḥ

tato devagaṇāḥ sarve gatvā kāmaniṣūdanam //
yathā'yaṃ nṛtyate naiva tathā kuru maheśvara

atha brāhmaṇarūpeṇa śaṃbhunokto dvijottamaḥ //
tvayā brahmaṃstapastaptamadhunā nṛtyate katham //

// maṃkaṇa uvāca // //
kiṃ na paśyasi he brahmanraktaṃ pittaṃ ca me sthitam //
saṃjātaṃ siddhimāpanno raktaṃ pittaṃ yato mama

etasmātkāraṇāddharṣāddvija nṛtyaṃ karomyaham //
evamuktastatastena devadevo maheśvaraḥ

tarjanyā tāḍayāmāsa svāṃguṣṭhaṃ nṛpasattama //
tatoṃguṣṭhādviniṣkrāṃtaṃ bhasma vai bisapāṃḍuram

tato maṃkaṇakaṃ prāha paśya vipra karānmama //
śubhraṃ bhasma viniṣkrāṃtaṃ paśya me dvija kautukam

//
// pulastya uvāca // //
taddṛṣṭvā vismito vipro jñātvā taṃ vṛṣabhadhvajam //
jānubhyāmavaniṃ gatvā vākyametaduvāca ha

// maṃkaṇa uvāca // //
nūnaṃ bhavānmahādevaḥ sākṣāddṛṣṭaḥ prasīda me //
niścitaṃ tvaṃ mayā jñāta etanme hṛdi vartate

nānyasyāyaṃ prabhāvaśca tvayā yo me pradarśitaḥ //
māṃ samuddhara deveśa kṛpāṃ kṛtvā maheśvara

// śrīmahādeva uvāca // //
samyagjñāto'smi viprendra tvayā'haṃ nātra saṃśayaḥ //
varaṃ varaya bhadraṃ te nṛtyādhikyaṃ yataḥ kṛtam

// maṃkaṇa uvāca // //
ye'tra snānaṃ prakurvaṃti sarasvatyāṃ samāhitāḥ //
tvatprasādātphalaṃ teṣāṃ rājasūyāśvamedhayoḥ

// śrīmahādeva uvāca // //
ye'tra snānaṃ kariṣyaṃti sarasvatyāṃ samāhitāḥ //
te yāsyaṃti paraṃ sthānaṃ jarāmaraṇavarjitam

atra gaṃgāsarasvatyoḥ saṃgame lokaviśrute //
śrāddhaṃ kuryurdvijaśreṣṭha te yāsyaṃti parāṃ gatim

suvarṇaṃ ye'tra dāsyaṃti yathāśaktyā dvijottame //
sarva pāpavinirmuktāste yāsyanti parāṃ gatim

ityuktvāṃtardadhe rājandevadevo maheśvaraḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe tṛtīye'rbudakhaṇḍe'rbudācale kaliyugapabhāvātsarvatīrthāgamanavarṇanaṃnāma daśamo'dhyāyaḥ