Skanda Purana · Chapter 6.9

// sūta uvāca // //
atha śakraḥ samāhūya proce saṃvartakānilam //
hāṭakeśvarajekṣetre mahānnāgabilo'sti vai

taṃ pūraya mamādeśāddrutaṃ gatvā'bhipāṃsubhiḥ //
yena na syādgatistatra kasyacinmṛtyudharmiṇaḥ

// vāyuruvāca // //
tavādeśānmayā pūrvaṃ pūrito vivaro yadā ///
liṃgodbhavastadā śāpaḥ pradatto me purāriṇā

yasmālliṃgaṃ mamaitadvai tvayā pāṃsubhirāvṛtam //
tasmātsamānadharmā tvaṃ gandhavāho bhaviṣyasi // ४ /
yadvatkarpūrajaṃ gandhaṃ samagraṃ tvaṃ hi vakṣyasi //
amedhyasaṃbhavaṃ tadvanmama vākyādasaṃśayam

tasmātkuru prasādaṃ me viditvaitatsureśvara //
kṛtye'sminsma ryatāmanyastripurārerbibhemyaham

tataḥ saṃciṃtayāmāsa pūraṇaṃ tridaśādhipaḥ //
tasya nāgabilasyaiva naiva kiṃcidavaikṣata

tatastaṃ prāha devejyaḥsvaya meva śatakratum //
kasmāttvaṃ vyākulībhūtaḥ kṛtye'smiṃstridaśādhipa

asti parvatamukhyo'tra nāmnā khyāto himālayaḥ //
tasya putratrayaṃ jātaṃ tacca śakra śṛṇuṣva me

mainākaḥ prathamaḥ prokto dvitīyo naṃdivardhanaḥ//
raktaśṛṃgastṛtīyastu parvataḥ parikīrtitaḥ

sa mainākaḥ samudrāṃtaḥ praviṣṭaḥ śakra te bhayāt //
pakṣābhyāṃ sahito'dyāpi sa tatraiva vyavasthitaḥ

naṃdivardhana ityeṣa dvitīyaḥ parikīrtitaḥ //
vasiṣṭhāśramajo randhraste na kṛtsnaḥ prapūritaḥ

himācalasamādeśādvasiṣṭhasya ca sanmuneḥ //
devabhūmiṃ parityajya sa gatastatra satvaram

tṛtīyastiṣṭhate'dyāpi raktaśṛṃgaḥ smṛto'tra yaḥ //
tamānaya sahasrākṣa bilaṃ sārpaṃ prapūraya

nānyathā pūrituṃ śakyo bilo'yaṃ tridaśādhipa //
taṃ muktvā parvata śreṣṭhaṃ satyametanmayoditam

// sūta uvāca //
tacchrutvā devapūjyasya vacanaṃ tridaśādhipaḥ //
jagāma satvaraṃ tatra sa yatrāste himālayaḥ //

tataḥ provāca taṃ gatvā sāmapūrvamidaṃ vacaḥ //
himācalaṃ giriśreṣṭhaṃ siddhacāraṇasevitam

// indra uvāca // //
hāṭakeśvaraje kṣetre mahānnāgabilaḥ sthitaḥ //
tena gatvā narā devaṃ pātāle hāṭakeśvaram

pūjayiṣyaṃti ye kecidapi pāpaparāyaṇāḥ //
mayā sārdhaṃ kariṣyaṃti tataḥ sparddhāṃ nagottama

tasmātputramimaṃ tatra raktaśṛṃgaṃ himālaya //
preṣayasva bilo yena pūryate so'hisaṃbhavaḥ

kuruṣva tvaṃ mamātithyaṃ gṛhaprāptasya parvata //
ātmaputrapradānena kīrtiṃ prāpsyasyalaukikīm

bāḍhamityeva so'pyuktvā pūjayitvā ca devapam //
tataḥ provāca taṃ putraṃ raktaśṛṃgaṃ himālayaḥ

tavārthāya sahasrākṣaḥ putra prāpto mamāṃtikam //
tasmādgaccha drutaṃ tatra yatra nāgabilaḥ sthitaḥ

pūrayitvā mamādeśāttaṃ tvaṃ śakrasya kṛtsnaśaḥ //
sukhī bhava sahānena tathānyaiḥ surasattamaiḥ

// raktaśṛṃga uvāca // //
nāhaṃ tatra gamiṣyāmi martya bhūmau kathaṃcana //
yatra kaṇṭakino vṛkṣā rūkṣāḥ phalavivarjitāḥ

na siddhā na ca gaṃdharvā na devā na ca kiṃnarāḥ //
na ca tīrthāni ramyāṇi na nadyo vimalodakāḥ

tathā pāpasamācārā manuṣyāḥ śīlavarjitāḥ //
duṣṭacittāḥ sadā sarve tiryagyonigatā api

tathā mama nagaśreṣṭha pakṣau dvāvapi kartitau //
śakreṇa tena no śaktirgaṃtumasti kathaṃcana

tasmātkaṃcitsahasrākṣa upāyaṃ tatkṛte param //
ciṃtayatveva māṃ muktvā satyametanmayoditam

// śakra uvāca// //
aha tvāṃ tatra neṣyāmi svahastena vidāritam //
tatrāpi suśubhā vṛkṣā bhaviṣyaṃti tavāśrayāḥ

tathā puṇyāni tīrthāni devatāyatanāni ca //
samaṃtātte bhaviṣyaṃti munīnāmāśramāstathā

atrasthasya prabhāvo yastava parvata naṃdana //
madvākyāttatra saṃsthasya koṭisaṃkhyo bhaviṣyati

tathā ye mānavāstatra pāpātmāno'pi bhūtale //
vipāpmāno bhaviṣyaṃti sahasā tava darśanāt

tasmādgaccha drutaṃ tatra mayā sārdhaṃ nagātmaja //
na cedvajraprahāreṇa kariṣyāmi sahasradhā

// sūta uvāca // //
tasya tadvacanaṃ śrutvā raktaśṛṃgo bhayānvitaḥ//
praviṣṭaḥ sahasāgatya tasminnāgabile gataḥ

nimagno brāhmaṇaśreṣṭhā nāsāgraṃ yāvadeva hi //
śṛṃgairmanoramaistuṃ gaiḥ samagraiḥ sahitastadā //
vṛkṣagulmalatākīrṇai ramyapakṣiniṣevitaiḥ

evaṃ saṃsthāpya taṃ śakro himācalasutaṃ nagam //
tataḥ provāca sahṛṣṭo varo mattaḥ pragṛhyatām

// raktaśṛṃga uvāca // //
eṣa eva varo'smākaṃ yattvaṃ tuṣṭaḥ sureśvara //
kiṃ vareṇa kariṣyāmi tvatprasādādahaṃ sukhī

//
// indra uvāca // //
na vṛthā darśanaṃ me syādapi svapne nagātmaja //
kiṃ punardarśane jāte kṛte kṛtye viśeṣataḥ

// raktaśṛṃga uvāca // //
avaśyaṃ yadi deyo me varaḥ sarvasurādhipa //
vibhavo me dvijārthāya sarvaḥ syātsarvadā vibho

/
// indra uvāca // //
bhaviṣyati mahīpālaścamatkāra iti smṛtaḥ //
tava mūrdhani viprārthaṃ sa puraṃ sthāpayiṣyati

tatra brāhmaṇaśārdūlā vedavedāṃgapāragāḥ//
vibhavaṃ tava niḥśeṣaṃ bhajiṣyaṃti praharṣitāḥ

tathāhaṃ caitramāsasya caturdaśyāṃ nagātmaja//
kṛṣṇāyāṃ svayamāgatya śṛṃge mukhyatame tava

pūjayiṣyāmi deveśaṃ hāṭakeśvarasaṃjñitam //
sarvairdevagaṇaiḥ sārdhaṃ tathā kiṃnaraguhyakaiḥ

tamekaṃ divasaṃ cātra śṛṃge tava haraḥ svayam//
asmābhiḥ sahitastuṣṭo nivāsaṃ prakariṣyati

prabhāvastena te mukhya strailokye'pi bhaviṣyati //
svasti te'stu gamiṣyāmi sāṃprataṃ tridivālayam

// sūta uvāca ////
evamuktvā sahasrākṣastataḥ prāptastriviṣṭapam//
raktaśṛṃgo'pi tasthau ca vyāpya nāgabilaṃ tadā

tasyopari sumukhyāni tīrthānyāyatanāni ca //
saṃjātāni munīnāṃ ca saṃjātāśca tathā''śramāḥ //

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye nāgabilapūrtivarṇanaṃnāma navamo'dhyāyaḥ