Skanda Purana · Chapter 6.65

// sūta uvāca // //
tathānyadapi tatrāsti taḍāgaṃ devanirmitam //
yatrānarto nṛpaḥ siddhaḥ suhayo nāma nāmataḥ

tenaiva bhūbhujā tatra liṃgaṃ saṃsthāpitaṃ śubham //
ānarteśvarasaṃjñaṃ ca sarva siddhipradaṃ nṛṇām

tatrāṃgārakaṣaṣṭhyāṃ yastaḍāge snānamācaret //
sa prāpnoti naraḥ siddhiṃ yathā''nartādhipena ca

// ṛṣaya ūcuḥ // //
kathaṃ siddhistu saṃprāptā ānartena mahātmanā //
sarvaṃ kathaya tatsūta sarvaṃ vetsi na saṃśayaḥ

// sūta uvāca // //
ānartaḥ suhayo nāma purāsītpṛthivīpatiḥ //
sarvāribhirhato yuddhe palāyanaparāyaṇaḥ //
ucchiṣṭo mlecchasaṃspṛṣṭa ekākī bahubhirvṛtaḥ

atha tasya kapālaṃ ca kāpālika vratānvitaḥ //
jagṛhe nijakarmārthaṃ jñātvā taṃ vīrasaṃbhavam

ānarteśvarasāṃnidhye vasamāno vane sthitaḥ //
sa rātrau tena toyena sarvadevamayena ca //

taḍāgotthena saṃpūrṇaṃ rātrau kṛtvā pramuṃcati //
āsītpūrvaṃ vaṇiṅnāmnā siddhasena iti smṛtaḥ //
dhanī bhṛtyasamopetaḥ sadā puṇyaparāyaṇaḥ

kasyacittvatha kālasya paṇyabuddhyā dvijottamāḥ //
prasthitaścottarāṃ kāṣṭhāṃ sa sārthena samanvitaḥ

atha prāptaḥ kramātsarvaiḥ sa gacchanmarumaṃḍala m //
vṛkṣodakaparityaktaṃ sarvasattvavivarjitam

tatra rātriṃ samāsādya śrāṃtāḥ pāṃthāḥ samantataḥ//
suptāḥ sthānāni saṃsṛtya gatā nidrāvaśaṃ tathā

tataḥ pratyūṣamāsādya samutthāya ca satvaram //
prasthitā uttarāṃ kāṣṭhāṃ muktvaikaṃ śūdrasevakam

sa vai mārgapariśrāṃto gatvā nidrāvaśaṃ bhṛśam //
na jajāgāra jāte'pi prayāṇe bahuśabdite

na ca taiḥ sa smṛtaḥ sārthairyaiḥ samaṃ prasthito gṛhāt //
na ca kenāpi saṃdṛṣṭaḥ sa tu rodhasi saṃsthitaḥ

evaṃ gate tataḥ sārthe prodgate sūryamaṃḍale //
tīvratāpaparispṛṣṭo jajāgāra tataḥ param

yāvatpaśyati no kiñcittasminsthāne sa sārthakam//
na ca teṣāṃ marau tasmim̐llakṣyate padapaddhatiḥ///६//
tato duḥkhaparītātmā dhāvamāna itastataḥ//
patito medinīpṛṣṭhe madhyāhne kṣuttṛṣārditaḥ ///७//
evaṃ tasya tṛṣārtasya patitasya dharātale //
dhṛtaprāṇasya kṛcchreṇa saṃyāto'stācalaṃ raviḥ

tataḥ kiṃcitsasaṃjño'bhūnmaṃdībhūte divākare //
cintayāmāsa cittena kvāhaṃ gacchāmi sāṃpratam

na lakṣyate kvacinmārgo dṛśyate na ca mānuṣam //
nātra toyaṃ na ca cchāyā nūnaṃ me mṛtyu rāgataḥ

evaṃ cintāprapannasya tasya śūdrasya nirjane //
marau tasminsamāyātā śarvarī tadanantaram

atha kṣaṇena śuśrāva sa gītaṃ madhuradhvani //
paṭhatāṃ nandivṛddhānāṃ tathā śabdaṃ manoharam

athāpaśyatkṣaṇenaiva pretasaṃghaiḥ sabhāvṛtam //
pretamekaṃ ca sarveṣāmādhipatye vyava sthitam

tataste pārśvagāḥ pretā eke nṛtyaṃ pracakrire //
tatpuro gītamanye tu stutiṃ caiva tathā pare

athāsau prāha taṃ śūdramatithe kuru bhojanam //
svecchayā piba toyaṃ ca śreyo yena bhavenmama

tataḥ sa bhojanaṃ cakre kṣudhārtaśca papau jalam //
bhayaṃ tyaktvā suviśrabdhaḥ pretarājasya śāsanāt

tataḥ pretāśca te sarve pretatvena samanvitāḥ //
yathājyeṣṭhaṃ yathānyāyaṃ pracakrurbhojanakriyām

evaṃ teṣāṃ samastānāṃ vilāsaiḥ pārthivocitaiḥ //
atikrāntā niśā sarvā krīḍatāṃ dvijasattamāḥ

tataḥ prabhāte vimale prodgate ravimaṃḍale //
yāvatpaśyati śūdraḥ sa tāvattatra na kiñcana

tataśca cintayāmāsa kimetatsvapnadarśanam //
cittabhramo'thavā'smākamindrajālamathāpi vā

athavā satyametaddhi yato me tṛptiruttamā //
saṃjāteyaṃ kṣudhārttasya pipāsākulitasya ca

/
evaṃ cintayamānasya bhāskaro gaganāṃgaṇam //
samāruroha tāpena tāpayandharaṇītalam

tataḥ kaṃcitsamāśritya svalpacchāyaṃ mahīruham //
prāptavāndivasasyāṃtaṃ kṣutpipāsāprapīḍitaḥ

tato niśāmukhe prāpte bhūyo'pi pretarājakam //
pretaistaiścasamopetaṃ tathārūpaṃ vyalokayat

tathaiva bhojanaṃ cakre tasyātithyasamudbhavam //
bhayena rahitaḥ śūdro harṣeṇa mahatānvitaḥ

evaṃ tasya niśāvaktre nityameva sa bhūpatiḥ //
ātithyaṃ prakarotyeva samāgatya tathaiva ca

tato'nyadivase prāpte tena śūdreṇa bhūpatiḥ //
pṛṣṭaḥ kimetadāścaryaṃ dṛśyate rajanīmukhe

vibhavaste mahābhāga praṇaśyati niśākṣaye //
etatkīrtaya me guhyaṃ na cetpretapa saṃsthitam //
atra kautūhalaṃ jātaṃ dṛṣṭvedaṃ suviceṣṭitam

// preta uvāca // //
asti puṇyaṃ mahākṣetraṃ hāṭakeśvarasaṃjñitam //
gaṃgā ca yamunā caiva sthite tatra ca saṃgame

tābhyāmatisamīpasthaṃ śivasyāyatanaṃ śubham //
mahāvratadharastatra tapasyati sunaiṣṭhikaḥ

sa sadā rātriśaucārthaṃ kapālaṃ jalapūritam //
madīyaṃ śayane cakre tatra kṛtvā nijāṃ kriyām

tatprabhāvānmameyaṃ hi vibhūtirjāyate niśi //
divā rikte kṛte yāti bhūya eva mahāmate

tasmātkuru prasādaṃ me tatra gatvā kapālakam //
cūrṇaṃ kṛtvā madīyaṃ tattasmiṃstoye vinikṣipa

yena me jāyate mokṣaḥ pretabhāvātsudāruṇāt

tathā tatrāsti pūrvasyāṃ diśi tattīrthamuttamam //
gayāśira iti khyātaṃ pretatvānmuktidā yakam

tatra gatvā kuru śrāddhaṃ sarveṣāṃ tvaṃ mahāmate //
dṛśyate tava pārśvasthā bhadra saṃpuṭikā śubhām

asyāṃ nāmāni sarveṣāṃ yathājyeṣṭhaṃ samālikha //
tataḥ śrāddhaṃ kuruṣvāśu dayāṃ kṛtvā garīyasīm

vayaṃ tvāṃ tatra neṣyāmaḥ sukhopāyena bhadraka//
nidhiṃ ca darśayiṣyāmaḥ śrāddhārthaṃ sumahattaram

tatheti samanujñāte tena śūdreṇa satvaram //
ninyustaṃ skandhamāropya śūdraṃ kṣetre yathoditam

darśayāmāsurevāsya nidhānaṃ bhūrivittajam //
tadādāya gatastatra yatrāsau naiṣṭhikaḥ sthitaḥ

tataḥ praṇamya taṃ bhaktyā katha yāmāsa vistarāt //
tasya bhūtapateḥ sarvaṃ vṛttāṃtaṃ vinayānvitaḥ

tato labdhvā kapālaṃ taccūrṇayitvā samāhitaḥ //
gaṃgāyamunayormadhye pracikṣepa mudānvitaḥ

etasminnaṃtare preto divyarūpavapurdharaḥ //
vimānastho'bravīdvākyaṃ śūdraṃ taṃ harṣasaṃyutaḥ

prasādāttava mukto'haṃ pretatvāddāruṇāditaḥ //
svasti te'stu gamiṣyāmi sāṃprataṃ tridivālayam

eteṣāmeva sarveṣāmidānīṃ śrāddhamācara //
gatvā gayāśiraḥ puṇyaṃ yena muktiḥ prajāyate

tataḥ sa vismayāviṣṭasteṣāmeva pṛthakpṛthak //
śrāddhaṃ cakre ca bhūtānāṃ nityameva samāhitaḥ

te'pi sarve gatāḥ svargaṃ pretāstasya prabhāvataḥ //
daduśca darśanaṃ tasya svapre harṣasamanvitāḥ

tataḥ śūdraḥ sa vijñāya tatkṣetraṃ puṇyavardha nam //
na jagāma gṛhaṃ bhūyastatraiva tapasi sthitaḥ

gaṃgāyamunayoḥ pārśve śūdrakeśvarasaṃjñitam //
ligaṃ saṃsthāpitaṃ tena sarvapātakanāśanam

yastayorvidhivatsnānaṃ kṛtvā pūjayate naraḥ //
śūdrakeśvarasaṃjñaṃ ca liṃgaṃ śraddhāsamanvitaḥ

sa sarvaiḥ pātakairmuktaḥ prayāti śiva maṃdiram//
stūyamānaśca gaṃdharvairvimānavaramāśritaḥ

yastatra tyajati prāṇānkṛtvā prāyopaveśanam //
na ca bhūyo'tra saṃsāre sa janmāpnoti / mānavaḥ

gaṃḍūṣamapi toyasya yastasya nivasanpibet //
so'pi saṃmucyate pāpādājanmamaraṇāṃtikāt

yastatra brāhmaṇeṃdrāṇāṃ saṃprayacchati bhojanam //
pitarastasya tṛpyaṃti yāvatkalpaśatatrayam

truṭimātraṃ ca yo dadyāttatra svarṇaṃ samāhitaḥ //
sa prāpnoti phalaṃ kṛtsnaṃ rājasūyāśvamedhayoḥ

tasmātsarvaprayatnena tattīrthavaramāśrayet //
ya icchecchāśvataṃ svargaṃ sadaiva manujo dvijāḥ

atra gāthā purā gītā gautamena maharṣiṇā//
gaṃgāyamunayostaṃ ca prabhāvaṃ vīkṣya vismayāt

gaṃgāyamunayoḥ saṃge naraḥ snātvā samāhitaḥ //
śūdreśvaraṃ samālokya sadyaḥ svargamavāpnuyāt

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ gaṃgāyamunayormayā //
māhātmyaṃ brāhmaṇaśreṣṭhāḥ sarvapātakanāśanam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmya ānartakeśvaraśūdrakeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma paṃcaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ