Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 6.4

6.4.6.4.1

sūta uvāca/
triśaṃkuriti saṃcintya viśvāmitraṃ mahāmunim/
manasā suciraṃ kālaṃ tataścakre viniścayam

6.4.6.4.2

viśvāmitraṃ parityajya nānyosti bhuvanatraye/
yaḥ kuryānme paritrāṇaṃ duḥkhādasmātsudāruṇāt

6.4.6.4.3

kurukṣetraṃ samuddiśya pratasthe sa tataḥ param/
suśrāṃtaḥ kṣutpipāsārto mārgapṛcchāparāyaṇaḥ

6.4.6.4.4

tataḥ kālena saṃprāpya kurukṣetraṃ sa pārthivaḥ/
yatnenānveṣayāmāsa viśvāmitrāśramaṃ tataḥ

6.4.6.4.5

evaṃ cānveṣamāṇena tena bhūmibhṛtā tadā/
sudūrādeva saṃdṛṣṭaṃ nīladrumakadambakam

6.4.6.4.6

upariṣṭādbakairhaṃsairbhramamāṇaiḥ samaṃtataḥ/
āṭibhirmadgubhiścaiva samantājjalapakṣibhiḥ

6.4.6.4.7

sa matvā salilaṃ tatra pipāsārto mahīpatiḥ/
pratasthe satvaro hṛṣṭo jalavātahṛtaklamaḥ

6.4.6.4.8

athāpaśyanmanohāri saumyasattvaniṣevitam/
āśramaṃ naditīrasthaṃ manaḥśokavināśanam

6.4.6.4.9

puṣpitaiḥ phalitairvṛkṣaiḥ samaṃtātparivāritam/
vividhairmadhurārāvairnāditaṃ vihagottamaiḥ

6.4.6.4.10

krīḍaṃti nakulāḥ sarpairūlūkā yatra vāyasaiḥ/
mūṣakairvṛṣadaṃśāśca dvīpino vividhairmṛgaiḥ

6.4.6.4.11

athāpaśyannadītīre sa tapasvigaṇāvṛtam/
svādhyāyanirataṃ dāṃtaṃ viśvāmitraṃ taponidhinam

6.4.6.4.12

tejasā tapasātīva dīpyamānamivānalam/
cīravalkalasaṃvītaṃ śālavṛkṣaṃ samāśritam

6.4.6.4.13

atha gatvā sa rājendro dūrastho'pi praṇamya tam/
aṣṭāṃgena praṇāmena svanāma parikīrtayan

6.4.6.4.14

tathānyānapi tacchiṣyānkṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ/
yathākramaṃ yathājyeṣṭhaṃ śraddhayā parayā yutaḥ

6.4.6.4.15

dhūlidhūsaritāṃgaṃ taṃ te tu dṛṣṭvā mahīpatim/
caṃḍāla iti manvānāścihnairgātrasamudbhavaiḥ

6.4.6.4.16

bhartsayāmāsurevātha vacanaiḥ paruṣākṣaraiḥ/
dhikchabdaiśca tathaivānye yāhiyāhīti cāsakṛt

6.4.6.4.17

kastvaṃ pāpeha saṃprāpto munīnāmāśramottame/
vedadhvanisamākīrṇe sādhūnāmapi durlabhe

6.4.6.4.18

tasmādgaccha drutaṃ yāvanna kaścittāpasastava/
dattvā śāpaṃ karotyāśu prāṇānāmapi saṃkṣayam

6.4.6.4.19

triśaṃkuruvāca/
triśaṃkurnāma bhūpo'haṃ sūryavaṃśasamudbhavaḥ/
śapto vasiṣṭhaputraiśca caṃḍālatve niyojitaḥ

6.4.6.4.20

so'haṃ śaraṇamāpannaḥ śāpamuktyai dvijottamāḥ/
viśvāmitraṃ jaganmitraṃ nānyā me'sti gatiḥ parā

6.4.6.4.21

viśvāmitra uvāca/
vasiṣṭhasya bhavānyājyastatputrāṇāṃ viśeṣataḥ/
tatkasmādīdṛśe pāpe taistvamadya niyojitaḥ

6.4.6.4.22

ko'parādhastvayā teṣāṃ kṛtaḥ pārthivasattama/
prāṇadrohaḥ kṛtaḥ kiṃ vā dāradharṣaṇasaṃbhavaḥ

6.4.6.4.23

triśaṃkuruvāca/
anenaiva śarīreṇa svargāya gamanaṃ prati/
mayā saṃprārthito yajño vasiṣṭhānmunisattamāt

6.4.6.4.24

tenoktaṃ na sa yajño'sti yena svarge pragamyate/
anenaiva śarīreṇa muktvā dehāṃtaraṃ nṛpa

6.4.6.4.25

tacchrutvā sa mayā prokto yadi māṃ na nayiṣyati/
svargaṃ cānena kāyena sadyo yajñaprabhāvataḥ

6.4.6.4.26

tadanyaṃ gurumevādya kartāhaṃ nāsti saṃśayaḥ/
etajjñātvā muniḥ prāha yatkṣemaṃ tatsamācara

6.4.6.4.27

tato'haṃ tena saṃtyaktastatputrānprāpya niṣṭhurān/
proktavānatha tatsarvaṃ yadvasiṣṭhasya kīrtitam

6.4.6.4.28

tatastaiḥ śokasaṃtaptaiḥ śaptosmi munisattama/
nītaścemāṃ daśāṃ pāpāṃ caṃḍālatve niyojitaḥ

6.4.6.4.29

so'haṃ tvāṃ manasā dhyātvā sudūrādiharāgataḥ(?)/
āśāṃ garīyasīṃ kṛtvā kurukṣetre munīśvara

6.4.6.4.30

nāsādhyaṃ vidyate kiṃcittriṣu lokeṣu te mune/
tasmātkuru pratīkāraṃ duḥkhitasya mamādhunā

6.4.6.4.31

sūta uvāca/
tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro munīśvaraḥ/
vasiṣṭhaspardhayovāca munimadhye vyavasthitaḥ

6.4.6.4.32

ahaṃ tvāṃ yājayiṣyāmi tena yajñena pārthiva/
gacchasi tridivaṃ yena iṣṭamātreṇa tatkṣaṇāt

6.4.6.4.33

tvamevaṃ vihito bhūpa vāsiṣṭhairaṃtyajastu taiḥ/
mayā bhūyo'pi bhūpālaḥ kartavyo nātra saṃśayaḥ

6.4.6.4.34

tasmādāgaccha bhūpāla tīrthayātrāṃ mayā saha/
kuru tīrthaprabhāveṇa yena tvaṃ syāḥ śuciḥ punaḥ

6.4.6.4.35

tathā yajñakriyārhaśca caṃḍālatvavivarjitaḥ/
nāsti tatpātakaṃ yacca tīrthasnānānna naśyati

6.4.6.4.36

sūta uvāca/
evaṃ sa niścayaṃ kṛtvā gādhiputro munīśvaraḥ/
triśaṃkuṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā tīrthayātrāmathāvrajat

6.4.6.4.37

kurukṣetraṃ sarasvatyāṃ prabhāse kurujāṃgale/
pṛthūdake gayāśīrṣe naimiṣe puṣkaratraye

6.4.6.4.38

vārāṇasyāṃ prayāge ca kedāre śravaṇe nade/
citrakūṭe ca gokarṇe śāligrāme'caleśvare

6.4.6.4.39

śuklatīrthe surājyākhye dṛṣadvati nade śubhe/
athānyeṣu supuṇyeṣu tīrtheṣvāyataneṣu ca

6.4.6.4.40

evaṃ tasya nareṃdrasya sārdhaṃ tena mahātmanā/
atikrāṃto mahānkālo bhramamāṇasya bhūtale

6.4.6.4.41

mucyate na ca pāpena caṃḍālatvena sa dvijāḥ/
evaṃvidheṣu tīrtheṣu snātopi ca pṛthakpṛthak

6.4.6.4.42

tataḥ kramātsamāyātaḥ so'rbudaṃ parvataṃ prati/
tatrāruhya samālokya pāpaghnamacaleśvaram

6.4.6.4.43

yāvadāyatanāttasmānnirgacchati munīśvaraḥ/
tāvattenekṣito nāmamārkaṃḍo munisattamaḥ

6.4.6.4.44

so'pi dṛṣṭvā jaganmitraṃ viśvāmitraṃ munīśvaram/
provācātha kutaḥ prāptaḥ sāṃprataṃ tvaṃ munīśvara

6.4.6.4.45

ko'yaṃ tavānugo raudro dṛśyate cāṃtyajākṛtiḥ/
etatsarvaṃ samācakṣva pṛcchato mama sanmune

6.4.6.4.46

viśvāmitra uvāca/
eṣa pārthivaśārdūlastriśaṃkuriti viśrutaḥ/
vasiṣṭhasya sutairnītaścaṃḍālatvaṃ prakopataḥ

6.4.6.4.47

mayā cāsya pratijñātaṃ saptadvīpavatīṃ mahīm/
prabhramiṣyāmyahaṃ yāvanmedhyatvaṃ tvamupeṣyasi

6.4.6.4.48

bhrāṃto'haṃ bhūtale yāni tīrthānyāyatanāni ca/
nacaiṣa medhyatāṃ prāptaḥ pariśrāṃtosmi sāṃpratam

6.4.6.4.49

tasmātsarvāṃ mahīṃ tyaktvā lajjayā parayā yutaḥ/
dvīpānmahārṇavāṃstyaktvā saṃprayāsyāmyataḥ param

6.4.6.4.50

mā vasiṣṭhasya putrāṇāmupahāsapadaṃ gataḥ/
pratijñārahito vipra satyamedbravīmyaham

6.4.6.4.51

śrīmārkaṃḍeya uvāca/
yadyevaṃ muniśārdūla kuruṣva vacanaṃ mama/
saptadvīpavatīṃ pṛthvīṃ mā tyaktvā kutracidvraja

6.4.6.4.52

etasmātparvatātkṣetraṃ hāṭakeśvarasaṃjñitam/
asti nairṛtadigbhāge deśe cānartasaṃjñake

6.4.6.4.53

tatrādyaṃ sthāpitaṃ liṃgaṃ hāṭakena surottamaiḥ/
yattatsaṃkīrtyate loke pātāle hāṭakeśvaram

6.4.6.4.54

pātālajāhnavītoyaṃ yatraivāsti dvijottama/
uddhṛte śaṃbhunā liṃge viniṣkrāṃtaṃ rasātalāt

6.4.6.4.55

tatra praviśya yatnena pātālaṃ vasudhādhipaḥ/
karotu jāhnavītoye snānaṃ śraddhāsamanvitaḥ

6.4.6.4.56

paścātpaśyatu talliṃgaṃ hāṭakeśvarasaṃjñitam/
bhaviṣyati tataḥ śuddhaścaṃḍālatvavivarjitaḥ

6.4.6.4.57

tvamapi prāpsyasi śreyaḥ paraṃ hṛdayasaṃsthitam/
tatonyadapi yatkiṃcittatraiva tapasi sthitaḥ

6.4.6.4.58

sūta uvāca/
tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro munīśvaraḥ/
triśaṃkunā samāyukto gatastatra drutaṃ tataḥ

6.4.6.4.59

pātāle devamārgeṇa praviśya nṛpasattamam/
triśaṃkuṃ snāpayāmāsa vidhidṛṣṭena karmaṇā

6.4.6.4.60

snātamātrotha rājā sa hāṭakeśvadarśanāt/
caṃḍālatvena nirmukto babhūvārkasamadyutiḥ

6.4.6.4.61

tatastaṃ sa muniḥ prāha praṇataṃ gatakalmaṣam/
diṣṭyā muktosi rājeṃdra caṃḍālatvena sāṃpratam

6.4.6.4.62

diṣṭyā prāptaḥ paraṃ tejo diṣṭyā prāptaḥ paraṃ tapaḥ/
tasmādyajasva satreṇa vidhivaddakṣiṇāvatā

6.4.6.4.63

yena saṃprāpsyase siddhiṃ nityaṃ yā hṛdaye sthitā/
tvatkṛte prārthayiṣyāmi svayaṃ gatvā pitāmaham

6.4.6.4.64

makhāṃśaṃ sarvadevādyo yena gṛhṇāti te makhe/
tasmādatraiva saṃbhārānsarvānyajñasamudbhavān/
ānaya brahmalokācca yāvadāgamanaṃ mama

6.4.6.4.65

bāḍhamityeva so'pyāha sa muniḥ saṃśitavrataḥ/
pitāmahamupāgamya praṇipatyābravīdvacaḥ

6.4.6.4.66

yājayiṣyāmyahaṃ bhūpaṃ triśaṃkuṃ prapitāmaha/
mānuṣeṇa śarīreṇa yena gacchati te padam

6.4.6.4.67

tasmādāgaccha tatra tvaṃ yajñavāṭaṃ pitāmaha/
sarvaiḥ suragaṇaiḥ sārdhaṃ śivaviṣṇupuraḥsaraiḥ

6.4.6.4.68

pragṛhāṇa svahastena yajñabhāgaṃ yathocitam/
saśarīro divaṃ yāti yenāsau tvatprasādataḥ

6.4.6.4.69

brahmovāca/
na yajñakarmaṇā svargaḥsvena kāyena labhyate/
muktvā dehāṃtaraṃ brahmaṃstasmānmaivaṃ vadasva mām

6.4.6.4.70

vayamagnimukhāḥ sarve havirgṛhṇāmahe makhe/
vedoktavidhinā samyagyajamānahitāya vai

6.4.6.4.71

tasmādvahnimukhe bhūyaḥ sa juhoti havirdvija/
tataḥ saṃprāpsyati svargaṃ tvatprasādādasaṃśayam

6.4.4

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasrayāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye triśaṃkūpākhyāne viśvāmitrakṛtatriśaṃkuyājanopakramavarṇanaṃnāma caturtho'dhyāyaḥ

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc