Skanda Purana · Chapter 6.274

// sūta uvāca // //
tathānyadapi tatrāsti durvāsaḥsthāpitaṃ purā //
talliṃgaṃ devadevasya trinetrasya mahātmanaḥ

caitramāsi naro yastu tamārādhayate dvijāḥ //
nṛtyagītapravādyaiśca trikālaṃ vihitakṣaṇaḥ //
sa nūnaṃ tatprasādena gandharvādhipatirbhavet १/ २ //
// ṛṣaya ūcuḥ // //
durvāsā nāmakaścāyaṃ kenāyaṃ sthāpito haraḥ //
kasminkāle mahābhāga sarvaṃ no vistarādvada

// sūta uvāca // //
āsītpurā niṃbaśuco vaidiśe ca purottame

sa ca pūjayate liṃgaṃ kiṃcinmaṭhapatiḥ sthitaḥ //
sa yatkiṃcidavāpnoti vastrādyaṃ ca tathā param

māheśvarasya lokasya vikrīṇīte tatastataḥ //
tato gṛhṇāti nityaṃ sa hema mūlyena tasya ca

na karoti vyayaṃ tasya kevalaṃ saṃcaye rataḥ //
tataḥ kālena mahatā maṃjūṣā'sya nirargalā //
jātā hemamayī viprāḥ kārpaṇyaniratasya ca

atha saṃsthāpya bhūmadhye maṃjūṣāṃ tāṃ prapūritām //
karoti vyavahāraṃ sa kakṣāṃ tāṃ naiva muṃcati

kadāciddevapūjāyāṃ so'pi brāhmaṇasattamāḥ //
viśvāsaṃ naiva niryāti kasyacicca kathaṃcana

kasyacittvatha kālasya paravittāpahārakaḥ //
alakṣadbrāhmaṇastacca duḥśīlākhyo vyaciṃtayat

tataḥ śiṣyo bhaviṣyāmi viśvāsārthaṃ durātmanaḥ //
sudīnaiḥ kṛpaṇairvākyaiścāṭukāraiḥ pṛthagvidhaiḥ

ālasyaṃ ca divānaktaṃ sādhayiṣyāmyasaṃśayam //
anyasminnahani prāpte dṛṣṭvā taṃ maṭhamadhyagam

tataḥ samīpamagamaddaṃḍākāraṃ praṇamya ca //
abravītprāṃjalirbhūtvā vinayāvanataḥ sthitaḥ

bhagavaṃste prabhāvo'dya tapasā vai mayā śrutaḥ

yadanyastāpaso nāsti īdṛśo'tra dharātale //
tenāhaṃ dūrataḥ prāpto vairāgyeṇa samanvitaḥ

saṃsārāsāratāṃ jñātvā janmamṛtyujarātmikām//
arthātsvapnapratīkāśaṃ yauvanaṃ ca nṛṇā miha

yadvatparvatasaṃjātā nadī ca kṣaṇabhaṃgurā //
putrāḥ kalatrāṇi ca vā ye cānye bāṃdhavādayaḥ

te sarve ca parijñeyā yathā pāpa samāgamāḥ //
tatsaṃsārasamudrasya tāraṇārthaṃ bravīhi me

upāyaṃ kaṃcidadyaiva upadeśe vyavasthitam //
tarāmi yena saṃsāraṃ prasādāttava suvrata

tasya tadvacanaṃ śrutvā romāṃcita tanūruhaḥ //
jñātvā māheśvaraḥ ko'yaṃ ciṃtāvānsamupasthitaḥ

yathā bravīṣi dhanyo'si yasya te matirīdṛśī //
tāruṇye vartamānasya sukumārasya caiva hi // २१ /
tāruṇye vartamāno yaḥ śāṃtaḥ so'tra nigadyate //
dhātuṣu kṣīyamāṇeṣu śamaḥ kasya na jāyate

yadyevaṃ suviraktiḥ syātsaṃsāropari saṃsthitā //
samārādhaya deveśaṃ śaṃkaraṃ śaśiśekharam

nānyathā ghorajāpyena tīryate bhavasāgaraḥ //
mayā samyakparijñātametacchāstrasamāgamāt

śūdro vā yadi vā vipro mlecho vā pāpakṛnnaraḥ //
śivadīkṣāsamopetaḥ puṣpamekaṃ tu yo nyasait [/ २५ //
ṣaḍakṣareṇa maṃtreṇa liṃgasyopari bhaktitaḥ //
sa tāṃ gatimavāpnoti yāṃyāṃ yāṃtīha yajvinaḥ

yo dadāti prabhaktyā ca śivadīkṣānvitāya ca //
vastropānahakaupīnaṃ sa yajñaiḥ kiṃ kariṣyati

tacchrutvā caraṇau tasya duḥśīlo'sau tadā''dade //
vinyasya svaśira stābhyāṃ tatovākyamuvāca ha

śivadīkṣāpramāṇena prasādaṃ kuru me prabho //
śuśrūṣāṃ yena te nityaṃ prakaromi samāhitaḥ

tato'sau tāpaso viprāściṃtayāmāsa cetami //
dakṣo'yaṃ dṛśyate ko'pi pumāṃścaiva samāgataḥ

mamāsti nāparaḥ śiṣyastasmādenaṃ karomyaham //
tato'bravītkare gṛhya yadyevaṃ vatsa me samam //
samayaṃ kuru yena tvāṃ dīkṣayāmyadya caiva hi

tvayā kuṭīrakaṃ kāryaṃ maṭhasyāsya vidūrataḥ //
praveśo naiva kāryastu mamātrāstaṃ gate ravau

// duḥśīla uvāca // //
tavādeśaḥ pramāṇaṃ me kevalaṃ tāpasottama //
kiṃ maṭhena kariṣyāmi viśeṣādrā trisaṃgame

yaḥ śiṣyo guruvākyaṃ tu na karoti yathoditam //
tasya vrataṃ ca tadvyarthaṃ narakaṃ ca tataḥ param

tacchrutvā tuṣṭimāpannaḥ śivadīkṣāṃ tato dadau //
tasmai vinayayuktāya tadā niṃbaśuco muniḥ

tataḥprabhṛti so'tīva tasya śuśrūṣaṇe rataḥ///
raṃjayāmāsa taccittaṃ paricaryāparāyaṇaḥ

manasā cintayānastu tanmātrārthaṃ dinedine //
na cchidraṃ vīkṣate kiṃcidvīkṣamāṇo'pi yatnataḥ

śaivo'pi ca sa kakṣyāṃ tāṃ tāṃ mātrāṃ hemasaṃbhavām //
kathaṃcinmokṣate bhūmau bhojye devārcane'pi na

tato'sau cintayāmāsa duḥśīlo nijacetasi //
maṭhe tāvatpraveśo'sti naiva rātrau kathaṃcana

sūryāstamānavelāyāṃ yatprayacchati tatkṣaṇāt //
parighaṃ sudṛḍhaṃ pāpastatkaromi ca kiṃ punaḥ

maṭho'yaṃ suśilābaddho naiva khātaṃ prajāyate //
tuṃgatvānna praveśaḥ syādupāyairvividhaiḥ paraiḥ

tatkiṃ viṣaṃ prayacchāmi śastrairvyāpādayāmi kim //
divāpi paśumāreṇa paṃcatvaṃ vā nayāmi kim

evaṃ cintayatastasya prāvṛṭkāla upasthitaḥ //
śrāvaṇasyāsite pakṣe karkaṭasthe divākare

prāpto maheśvarastasya ko'pi tatra dhanī drutam //
tenoktaṃ praṇipatyoccaiḥ kariṣyāmi pavitrakam

caturddaśyāmahaṃ svāminyadyādeśo bhavettava //
yadyāgacchasi me grāmaṃ prasādena sama nvitaḥ

// sūta uvāca // //
tacchrutvā tuṣṭimāpannastato niṃbaśuco muniḥ //
tatheti caivamuktvā taṃ preṣayāmāsa tatkṣaṇāt

āgamiṣyāmyahaṃ kāle svaśiṣyeṇa samanvitaḥ //
kariṣyāmi paraṃ śreyastava vatsa na saṃśayaḥ

atha kāle tu saṃprāpte cintayitvā prabhātikam //
prabhātasamaye prāpte sa śaivaḥ prasthitastadā //
duḥśīlena samāyuktaḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ

tato vai gacchamānasya tasya mārge vyavasthitā //
puṇyā nadī suvikhyātā muralā sāgaraṃgamā

sa tāṃ dṛṣṭvā'bravīdvākyaṃ vatsa śiṣya karomyaham //
bhavatā saha devārcāṃ muralāyāṃ sthiro bhava

bāḍhamityeva sa proktvā saṃsthito'syāstaṭe śubhe //
so'pi niṃbaśucastasya raṃjitaḥ sarvadā guṇaiḥ

suśiṣyaṃ taṃ parijñāya viśvāsaṃ paramaṃ gataḥ//
sthagitāṃ tāṃ samādāya hemamātrāsamudbhavām

jāgeśvarasamopetāṃ sa kanthāṃ vyākṣipatkṣitau //
purīṣotsargakāryeṇa tatastokāṃtaraṃ gataḥ

yāvaccādarśanaṃ prāpto vetasaiḥ parivāritaḥ //
tāvanmātrāṃ samādāya duḥśīlaḥ prasthito drutam //
uttarāṃ diśamāśritya prahṛṣṭenāṃtarātmanā

/
athāsau cāgato yāvadduḥśīlaṃ naiva paśyati //
kevalaṃ dṛśyate kanthā jāgeśvarasamanvitā

tataḥ śīghrataraṃ śaucaṃ kiñcitkṛtvā sudurmanāḥ //
vinaivācamanaṃ prāptaḥ sā kanthā yatra tiṣṭhati

yāvanmātrāvihīnāṃ ca tato jñātvā ca tāṃ hṛtām //
tena śiṣyeṇa mūrcchāḍhyo nipapāta mahītale

tataśca cetanāṃ prāpya kṛcchrāccotthāya tatkṣaṇāt //
śilāyāṃ tāḍayāmāsa nijāṃgāni śirastathā

hā hato'smi vinaṣṭo'smi muṣṭastena durātmanā //
kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ taṃ vīkṣayāmyaham

tatastu padavīṃ vīkṣya tasya tāṃ calito dhruvam //
vṛddha bhāvātpariśrāṃto vāvṛtya sa maṭhaṃ gataḥ

duḥśīlo'pi samādāya mātrāṃ sthānāṃtaraṃ gataḥ //
tatastena suvarṇena vyavahārānkaroti saḥ

tato gṛhasthatāṃ prāptaḥ kṛtadāraparigrahaḥ //
vṛddhabhāvaṃ samāpannaḥ saṃtānena vivarjitaḥ

kasyacittvatha kālasya tīrthayātrāparāyaṇaḥ //
bhāryayā sahito vipraścamatkārapuraṃ gataḥ

snātvā tīrtheṣu sarveṣu devatāyataneṣu ca //
bhramamāṇena saṃdṛṣṭo durvāsā nāma sanmuniḥ

nijadevasya sadbhaktyā nṛtyagītaparāyaṇaḥ //
taṃ ca dṛṣṭvā namaskṛtya vākyametaduvāca saḥ

kenaitatsthāpitaṃ liṃgaṃ nirmalaṃ śaṃkarodbhavam //
kiṃ tvaṃ nṛtyasi gītaṃ ca puro'sya prakaroṣi ca //
munīnāṃ yujyate naiva yadetattava ceṣṭitam

// durvāsā uvāca // //
mayaitatsthāpitaṃ liṃgaṃ devadevasya śūlinaḥ//
nṛtyagītapriyo yasmāddevadevo maheśvaraḥ

na me'sti vibhavaḥ kaścidyena bhogaṃ karomyaham

etasminnaṃtare prāptaścirbhaṭirnāma yogavit //
tena pṛṣṭaḥ sa durvāsā vedāṃtikamidaṃ vacaḥ

cirbhaṭi
asūryā nāma te lokā aṃdhena tamasā vṛtāḥ //
tāṃste pretyā'bhigacchaṃti ye kecātmahano janāḥ //

upaviśya tatastena tasya dattastu nirṇayaḥ //
duḥśīlenāpi tatsarva vijñātaṃ tasya saṃstutam

tato viśeṣato jātā bhaktistasya haraṃ prati //
taṃ praṇamya tataścoccairvākyametaduvāca ha

bhagavan brāhmaṇo'smīti jātyā caiva na karmaṇā //
na kasyacinmayā dattaṃ kadācinnaiva bhojanam //
kevalaṃ devaviprāṇāṃ vaṃcayitvā dhanaṃ hṛtam //
vyasanenābhibhūtena dyūtaveśyodbhavena ca

tathā ca brāhmaṇenāpi mayā śaivo guruḥ kṛtaḥ //
vaṃcitaśca tathānekaiścāṭubhirvihṛtaṃ dhanam

tasya saktaṃ dhanaṃ bhūyaḥ sādhumārgeṇa cāhṛtam //
sa cāpi ca gururmahyaṃ paralokamihāgataḥ //

paścāttāpena tenaiva pradahyāmi divāniśam //
puraścaraṇadānena tatprasādaṃ kuruṣva me

asti me vipulaṃ vittaṃ na saṃtānaṃ munīśvara //
tanme vada mune śreyastadvittasya yathā bhavet //
iha loke pare caiva yena sarvaṃ karomyaham

// durvāsā uvāca // //
kṛtvā pāpasahasrāṇi paścāddharmaparo bhavet //
yaḥ pumānso'tikṛcchreṇa taretsaṃsārasāgaram

dinenāpi gururyo'sau tvayā śaivo vinirmitaḥ /
adharmeṇāpi saṃjātaḥ sa gurustena saṃśayaḥ

brāhmaṇo brahmacārī syādgrahasthastadanaṃtaram //
vānaprastho yatiścaiva tata ścaiva kuṭīcaraḥ

bahūdakastato haṃsaḥ paramaśca tato bhavet //
tataśca muktimāyāti mārgamenaṃ samāśritaḥ

tvayā punaḥ kumārgeṇa yadvrataṃ brāhmaṇena ca [/
śaivamārgaṃ samāsthāya tanmahāpātakaṃ kṛtam

// duḥśīla uvāca // //
sarveṣveva hi vedeṣu rudraḥ saṃkīrtyate prabhuḥ //
tatkiṃ doṣastvayā proktastasya dīkṣāsamudbhavaḥ

// durvāsā uvāca // //
satyametattvayā khyātaṃ vede rudraḥ prakīrtitaḥ //
bahudhā vāsudevo'pi brahmā caiva viśeṣataḥ

paraṃ viprasya yā dīkṣā vratavaṃdhasamudbhavā //
gāyatrī paramā jāpye gururvrataparo hi saḥ //
vaiṣṇavīṃ cātha śaivīṃ ca yo'nyāṃ dīkṣāṃ samācaret

brāhmaṇo na bhavetso'tra yadyapi syātṣaḍaṃgavit //
aparaṃ liṃgabhedaste saṃjātaḥ kapaṭādiṣu

vratatyāgānna saṃdehastatra te nāsti kiṃcana //
prāyaścittaṃ mayā samyaksmṛtimārgeṇa ciṃtitam

// duḥśīla uvāca // //
satāṃ saptapadīṃ maitrīṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ //
mitratāṃ tu puraskṛtya kiṃcidvakṣyāmi tacchṛṇu

asti me vipulaṃ vittaṃ yadi tena prasiddhyati //
tadvadasva mahābhāga yena sarvaṃ karomyaham //

// durvāsā uvāca // //
eka eva hyupāyo'sti tava pātakanāśane //
taṃ cetkaroṣi me vākyādviśuddhaḥ saṃbhaviṣyasi

tapaḥ kṛte praśaṃsaṃti tretāyāṃ jñānameva ca //
dvāpare tīrthayātrāṃ ca dānameva kalau yuge

sāṃprataṃ kalikālo'yaṃ vartate dāruṇākṛtiḥ //
tasmātkṛṣṇājinaṃ dehi sarvapāpaviśuddhaye

tathā ca te ghṛṇā'pyasti guruvittasamudbhavā //
tadarthaṃ kuru tannāmnā śaṃkarasya niveśanam

yena tasmādapi tvaṃ hi ānṛṇyaṃ yāsi tatkṣaṇāt //
anyatrāpi ca tadvittaṃ yatkiṃcicca prapadyate

brāhmaṇebhyo viśiṣṭebhyo nityaṃ dehi samāhitaḥ //
tilapātraṃ sadā dehi sahiraṇyaṃ viśeṣataḥ

yena te sakalaṃ pāpaṃ dehānnāśaṃ pragacchati //
aparaṃ caitramāse'haṃ sadā''gacchāmi bhaktitaḥ

kalpagrāmātsudūrācca prāsāde'tra svayaṃ kṛte //
punaryāmi ca tatraiva vratametaddhi me sthitam

tasmācciṃtyastvayāhyeṣa prāsādo yo mayā kṛtaḥ //
ciṃtanīyaṃ sadaiveha snānādibhiranekaśaḥ

// duḥśīla uvāca // //
kariṣyāmi vacaste'haṃ yathā vadasi sanmune

// //
// durvāsā uvāca // //
sarvapāpaviśuddhyarthaṃ datte kṛṣṇājine dvijaḥ //
prayaccha tilapātrāṇi guptapāpasya śuddhaye

// sūta uvāca // //
tasya tadvacanaṃ śrutvā dattaṃ tena mahātmanā //
tataḥ kṛṣṇājinaṃ bhaktyā brāhmaṇāyāhitāgnaye

durvāsasaḥ samā deśādyathoktavidhinā dvijāḥ /
yacchatastilapātrāṇi tasya nityaṃ prabhaktitaḥ

gatapāpasya dīkṣāṃ ca dadau nirvāṇasaṃbhavām //
tathāsau gatapāpasya dīkṣāṃ dattvā yathāvidhi

tataḥ provāca madhuraṃ dehi me gurudakṣiṇām

// duḥśīla uvāca // //
yācasva tvaṃ prabho śīghraṃ yāṃ te yacchāmi dakṣiṇām //
tāṃ pradāsyāmi cecchaktirvittaśāṭhyavivarjitām

// durvāsā uvāca // //
kalpagrāmaṃ gamiṣyāmi sāṃprataṃ vartate kaliḥ //
nāhamatrāgamiṣyāmi yāvannaiva kṛtaṃ bhavet

ardhaniṣpādito hyeṣa prāsādo yo mayā kṛtaḥ //
paripūrtiṃ tvayā neya eṣā me gurudakṣiṇā

nṛtyagītādikaṃ yacca tathā kāryaṃ svaśaktitaḥ //
purato'sya balirdeyastathānyatkusumādikam

evamuktvā gataḥ so'tha kalpagrāmaṃ munīśvaraḥ //
duḥśīlo'pi tathā cakre yattena samudāhṛtam

// sūta uvāca // //
evaṃ tasya prabhaktasya tatkāryāṇi prakurvataḥ //
tannāmnā kīrtyate so'tha duḥśīla iti saṃjñitaḥ

caitramāse ca yo nityaṃ taṃ ca devaṃ prapaśyati //
kṣaṇaṃ kṛtvā sa pāpena vārṣikeṇa pramucyate

yaḥ punaḥ snapanaṃ tasya sarvaṃ caiva karoti ca //
triṃśadvarṣodbhavaṃ pāpaṃ tasya gātrātpraṇaśyati

yaḥ punarnṛtyagītādyaṃ kurute ca tadagrataḥ //
ājanmamaraṇātpāpātso'pi muktimavāpnuyāt

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye durvāsaḥsthāpita
śivaliṃgasya duḥśīleśvarasaṃjñāprāptikāraṇavṛttāntavarṇanaṃ nāma catuḥsaptatyuttara dviśatatamo'dhyāyaḥ