સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 6.274

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તથાન્યદપિ તત્રાસ્તિ દુર્વાસઃસ્થાપિતં પુરા ॥
તલ્લિંગં દેવદેવસ્ય ત્રિનેત્રસ્ય મહાત્મનઃ

ચૈત્રમાસિ નરો યસ્તુ તમારાધયતે દ્વિજાઃ ॥
નૃત્યગીતપ્રવાદ્યૈશ્ચ ત્રિકાલં વિહિતક્ષણઃ ॥
સ નૂનં તત્પ્રસાદેન ગન્ધર્વાધિપતિર્ભવેત્ ૧। ૨ ॥
॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
દુર્વાસા નામકશ્ચાયં કેનાયં સ્થાપિતો હરઃ ॥
કસ્મિન્કાલે મહાભાગ સર્વં નો વિસ્તરાદ્વદ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
આસીત્પુરા નિંબશુચો વૈદિશે ચ પુરોત્તમે

સ ચ પૂજયતે લિંગં કિંચિન્મઠપતિઃ સ્થિતઃ ॥
સ યત્કિંચિદવાપ્નોતિ વસ્ત્રાદ્યં ચ તથા પરમ્

માહેશ્વરસ્ય લોકસ્ય વિક્રીણીતે તતસ્તતઃ ॥
તતો ગૃહ્ણાતિ નિત્યં સ હેમ મૂલ્યેન તસ્ય ચ

ન કરોતિ વ્યયં તસ્ય કેવલં સંચયે રતઃ ॥
તતઃ કાલેન મહતા મંજૂષાઽસ્ય નિરર્ગલા ॥
જાતા હેમમયી વિપ્રાઃ કાર્પણ્યનિરતસ્ય ચ

અથ સંસ્થાપ્ય ભૂમધ્યે મંજૂષાં તાં પ્રપૂરિતામ્ ॥
કરોતિ વ્યવહારં સ કક્ષાં તાં નૈવ મુંચતિ

કદાચિદ્દેવપૂજાયાં સોઽપિ બ્રાહ્મણસત્તમાઃ ॥
વિશ્વાસં નૈવ નિર્યાતિ કસ્યચિચ્ચ કથંચન

કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય પરવિત્તાપહારકઃ ॥
અલક્ષદ્બ્રાહ્મણસ્તચ્ચ દુઃશીલાખ્યો વ્યચિંતયત્

તતઃ શિષ્યો ભવિષ્યામિ વિશ્વાસાર્થં દુરાત્મનઃ ॥
સુદીનૈઃ કૃપણૈર્વાક્યૈશ્ચાટુકારૈઃ પૃથગ્વિધૈઃ

આલસ્યં ચ દિવાનક્તં સાધયિષ્યામ્યસંશયમ્ ॥
અન્યસ્મિન્નહનિ પ્રાપ્તે દૃષ્ટ્વા તં મઠમધ્યગમ્

તતઃ સમીપમગમદ્દંડાકારં પ્રણમ્ય ચ ॥
અબ્રવીત્પ્રાંજલિર્ભૂત્વા વિનયાવનતઃ સ્થિતઃ

ભગવંસ્તે પ્રભાવોઽદ્ય તપસા વૈ મયા શ્રુતઃ

યદન્યસ્તાપસો નાસ્તિ ઈદૃશોઽત્ર ધરાતલે ॥
તેનાહં દૂરતઃ પ્રાપ્તો વૈરાગ્યેણ સમન્વિતઃ

સંસારાસારતાં જ્ઞાત્વા જન્મમૃત્યુજરાત્મિકામ્॥
અર્થાત્સ્વપ્નપ્રતીકાશં યૌવનં ચ નૃણા મિહ

યદ્વત્પર્વતસંજાતા નદી ચ ક્ષણભંગુરા ॥
પુત્રાઃ કલત્રાણિ ચ વા યે ચાન્યે બાંધવાદયઃ

તે સર્વે ચ પરિજ્ઞેયા યથા પાપ સમાગમાઃ ॥
તત્સંસારસમુદ્રસ્ય તારણાર્થં બ્રવીહિ મે

ઉપાયં કંચિદદ્યૈવ ઉપદેશે વ્યવસ્થિતમ્ ॥
તરામિ યેન સંસારં પ્રસાદાત્તવ સુવ્રત

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા રોમાંચિત તનૂરુહઃ ॥
જ્ઞાત્વા માહેશ્વરઃ કોઽયં ચિંતાવાન્સમુપસ્થિતઃ

યથા બ્રવીષિ ધન્યોઽસિ યસ્ય તે મતિરીદૃશી ॥
તારુણ્યે વર્તમાનસ્ય સુકુમારસ્ય ચૈવ હિ ॥ ૨૧ ।
તારુણ્યે વર્તમાનો યઃ શાંતઃ સોઽત્ર નિગદ્યતે ॥
ધાતુષુ ક્ષીયમાણેષુ શમઃ કસ્ય ન જાયતે

યદ્યેવં સુવિરક્તિઃ સ્યાત્સંસારોપરિ સંસ્થિતા ॥
સમારાધય દેવેશં શંકરં શશિશેખરમ્

નાન્યથા ઘોરજાપ્યેન તીર્યતે ભવસાગરઃ ॥
મયા સમ્યક્પરિજ્ઞાતમેતચ્છાસ્ત્રસમાગમાત્

શૂદ્રો વા યદિ વા વિપ્રો મ્લેછો વા પાપકૃન્નરઃ ॥
શિવદીક્ષાસમોપેતઃ પુષ્પમેકં તુ યો ન્યસૈત્ [। ૨૫ ॥
ષડક્ષરેણ મંત્રેણ લિંગસ્યોપરિ ભક્તિતઃ ॥
સ તાં ગતિમવાપ્નોતિ યાંયાં યાંતીહ યજ્વિનઃ

યો દદાતિ પ્રભક્ત્યા ચ શિવદીક્ષાન્વિતાય ચ ॥
વસ્ત્રોપાનહકૌપીનં સ યજ્ઞૈઃ કિં કરિષ્યતિ

તચ્છ્રુત્વા ચરણૌ તસ્ય દુઃશીલોઽસૌ તદાઽઽદદે ॥
વિન્યસ્ય સ્વશિર સ્તાભ્યાં તતોવાક્યમુવાચ હ

શિવદીક્ષાપ્રમાણેન પ્રસાદં કુરુ મે પ્રભો ॥
શુશ્રૂષાં યેન તે નિત્યં પ્રકરોમિ સમાહિતઃ

તતોઽસૌ તાપસો વિપ્રાશ્ચિંતયામાસ ચેતમિ ॥
દક્ષોઽયં દૃશ્યતે કોઽપિ પુમાંશ્ચૈવ સમાગતઃ

મમાસ્તિ નાપરઃ શિષ્યસ્તસ્માદેનં કરોમ્યહમ્ ॥
તતોઽબ્રવીત્કરે ગૃહ્ય યદ્યેવં વત્સ મે સમમ્ ॥
સમયં કુરુ યેન ત્વાં દીક્ષયામ્યદ્ય ચૈવ હિ

ત્વયા કુટીરકં કાર્યં મઠસ્યાસ્ય વિદૂરતઃ ॥
પ્રવેશો નૈવ કાર્યસ્તુ મમાત્રાસ્તં ગતે રવૌ

॥ દુઃશીલ ઉવાચ ॥ ॥
તવાદેશઃ પ્રમાણં મે કેવલં તાપસોત્તમ ॥
કિં મઠેન કરિષ્યામિ વિશેષાદ્રા ત્રિસંગમે

યઃ શિષ્યો ગુરુવાક્યં તુ ન કરોતિ યથોદિતમ્ ॥
તસ્ય વ્રતં ચ તદ્વ્યર્થં નરકં ચ તતઃ પરમ્

તચ્છ્રુત્વા તુષ્ટિમાપન્નઃ શિવદીક્ષાં તતો દદૌ ॥
તસ્મૈ વિનયયુક્તાય તદા નિંબશુચો મુનિઃ

તતઃપ્રભૃતિ સોઽતીવ તસ્ય શુશ્રૂષણે રતઃ॥।
રંજયામાસ તચ્ચિત્તં પરિચર્યાપરાયણઃ

મનસા ચિન્તયાનસ્તુ તન્માત્રાર્થં દિનેદિને ॥
ન ચ્છિદ્રં વીક્ષતે કિંચિદ્વીક્ષમાણોઽપિ યત્નતઃ

શૈવોઽપિ ચ સ કક્ષ્યાં તાં તાં માત્રાં હેમસંભવામ્ ॥
કથંચિન્મોક્ષતે ભૂમૌ ભોજ્યે દેવાર્ચનેઽપિ ન

તતોઽસૌ ચિન્તયામાસ દુઃશીલો નિજચેતસિ ॥
મઠે તાવત્પ્રવેશોઽસ્તિ નૈવ રાત્રૌ કથંચન

સૂર્યાસ્તમાનવેલાયાં યત્પ્રયચ્છતિ તત્ક્ષણાત્ ॥
પરિઘં સુદૃઢં પાપસ્તત્કરોમિ ચ કિં પુનઃ

મઠોઽયં સુશિલાબદ્ધો નૈવ ખાતં પ્રજાયતે ॥
તુંગત્વાન્ન પ્રવેશઃ સ્યાદુપાયૈર્વિવિધૈઃ પરૈઃ

તત્કિં વિષં પ્રયચ્છામિ શસ્ત્રૈર્વ્યાપાદયામિ કિમ્ ॥
દિવાપિ પશુમારેણ પંચત્વં વા નયામિ કિમ્

એવં ચિન્તયતસ્તસ્ય પ્રાવૃટ્કાલ ઉપસ્થિતઃ ॥
શ્રાવણસ્યાસિતે પક્ષે કર્કટસ્થે દિવાકરે

પ્રાપ્તો મહેશ્વરસ્તસ્ય કોઽપિ તત્ર ધની દ્રુતમ્ ॥
તેનોક્તં પ્રણિપત્યોચ્ચૈઃ કરિષ્યામિ પવિત્રકમ્

ચતુર્દ્દશ્યામહં સ્વામિન્યદ્યાદેશો ભવેત્તવ ॥
યદ્યાગચ્છસિ મે ગ્રામં પ્રસાદેન સમ ન્વિતઃ

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તચ્છ્રુત્વા તુષ્ટિમાપન્નસ્તતો નિંબશુચો મુનિઃ ॥
તથેતિ ચૈવમુક્ત્વા તં પ્રેષયામાસ તત્ક્ષણાત્

આગમિષ્યામ્યહં કાલે સ્વશિષ્યેણ સમન્વિતઃ ॥
કરિષ્યામિ પરં શ્રેયસ્તવ વત્સ ન સંશયઃ

અથ કાલે તુ સંપ્રાપ્તે ચિન્તયિત્વા પ્રભાતિકમ્ ॥
પ્રભાતસમયે પ્રાપ્તે સ શૈવઃ પ્રસ્થિતસ્તદા ॥
દુઃશીલેન સમાયુક્તઃ સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહઃ

તતો વૈ ગચ્છમાનસ્ય તસ્ય માર્ગે વ્યવસ્થિતા ॥
પુણ્યા નદી સુવિખ્યાતા મુરલા સાગરંગમા

સ તાં દૃષ્ટ્વાઽબ્રવીદ્વાક્યં વત્સ શિષ્ય કરોમ્યહમ્ ॥
ભવતા સહ દેવાર્ચાં મુરલાયાં સ્થિરો ભવ

બાઢમિત્યેવ સ પ્રોક્ત્વા સંસ્થિતોઽસ્યાસ્તટે શુભે ॥
સોઽપિ નિંબશુચસ્તસ્ય રંજિતઃ સર્વદા ગુણૈઃ

સુશિષ્યં તં પરિજ્ઞાય વિશ્વાસં પરમં ગતઃ॥
સ્થગિતાં તાં સમાદાય હેમમાત્રાસમુદ્ભવામ્

જાગેશ્વરસમોપેતાં સ કન્થાં વ્યાક્ષિપત્ક્ષિતૌ ॥
પુરીષોત્સર્ગકાર્યેણ તતસ્તોકાંતરં ગતઃ

યાવચ્ચાદર્શનં પ્રાપ્તો વેતસૈઃ પરિવારિતઃ ॥
તાવન્માત્રાં સમાદાય દુઃશીલઃ પ્રસ્થિતો દ્રુતમ્ ॥
ઉત્તરાં દિશમાશ્રિત્ય પ્રહૃષ્ટેનાંતરાત્મના

।
અથાસૌ ચાગતો યાવદ્દુઃશીલં નૈવ પશ્યતિ ॥
કેવલં દૃશ્યતે કન્થા જાગેશ્વરસમન્વિતા

તતઃ શીઘ્રતરં શૌચં કિઞ્ચિત્કૃત્વા સુદુર્મનાઃ ॥
વિનૈવાચમનં પ્રાપ્તઃ સા કન્થા યત્ર તિષ્ઠતિ

યાવન્માત્રાવિહીનાં ચ તતો જ્ઞાત્વા ચ તાં હૃતામ્ ॥
તેન શિષ્યેણ મૂર્ચ્છાઢ્યો નિપપાત મહીતલે

તતશ્ચ ચેતનાં પ્રાપ્ય કૃચ્છ્રાચ્ચોત્થાય તત્ક્ષણાત્ ॥
શિલાયાં તાડયામાસ નિજાંગાનિ શિરસ્તથા

હા હતોઽસ્મિ વિનષ્ટોઽસ્મિ મુષ્ટસ્તેન દુરાત્મના ॥
કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ કથં તં વીક્ષયામ્યહમ્

તતસ્તુ પદવીં વીક્ષ્ય તસ્ય તાં ચલિતો ધ્રુવમ્ ॥
વૃદ્ધ ભાવાત્પરિશ્રાંતો વાવૃત્ય સ મઠં ગતઃ

દુઃશીલોઽપિ સમાદાય માત્રાં સ્થાનાંતરં ગતઃ ॥
તતસ્તેન સુવર્ણેન વ્યવહારાન્કરોતિ સઃ

તતો ગૃહસ્થતાં પ્રાપ્તઃ કૃતદારપરિગ્રહઃ ॥
વૃદ્ધભાવં સમાપન્નઃ સંતાનેન વિવર્જિતઃ

કસ્યચિત્ત્વથ કાલસ્ય તીર્થયાત્રાપરાયણઃ ॥
ભાર્યયા સહિતો વિપ્રશ્ચમત્કારપુરં ગતઃ

સ્નાત્વા તીર્થેષુ સર્વેષુ દેવતાયતનેષુ ચ ॥
ભ્રમમાણેન સંદૃષ્ટો દુર્વાસા નામ સન્મુનિઃ

નિજદેવસ્ય સદ્ભક્ત્યા નૃત્યગીતપરાયણઃ ॥
તં ચ દૃષ્ટ્વા નમસ્કૃત્ય વાક્યમેતદુવાચ સઃ

કેનૈતત્સ્થાપિતં લિંગં નિર્મલં શંકરોદ્ભવમ્ ॥
કિં ત્વં નૃત્યસિ ગીતં ચ પુરોઽસ્ય પ્રકરોષિ ચ ॥
મુનીનાં યુજ્યતે નૈવ યદેતત્તવ ચેષ્ટિતમ્

॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
મયૈતત્સ્થાપિતં લિંગં દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ॥
નૃત્યગીતપ્રિયો યસ્માદ્દેવદેવો મહેશ્વરઃ

ન મેઽસ્તિ વિભવઃ કશ્ચિદ્યેન ભોગં કરોમ્યહમ્

એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તશ્ચિર્ભટિર્નામ યોગવિત્ ॥
તેન પૃષ્ટઃ સ દુર્વાસા વેદાંતિકમિદં વચઃ

ચિર્ભટિ
અસૂર્યા નામ તે લોકા અંધેન તમસા વૃતાઃ ॥
તાંસ્તે પ્રેત્યાઽભિગચ્છંતિ યે કેચાત્મહનો જનાઃ ॥

ઉપવિશ્ય તતસ્તેન તસ્ય દત્તસ્તુ નિર્ણયઃ ॥
દુઃશીલેનાપિ તત્સર્વ વિજ્ઞાતં તસ્ય સંસ્તુતમ્

તતો વિશેષતો જાતા ભક્તિસ્તસ્ય હરં પ્રતિ ॥
તં પ્રણમ્ય તતશ્ચોચ્ચૈર્વાક્યમેતદુવાચ હ

ભગવન્ બ્રાહ્મણોઽસ્મીતિ જાત્યા ચૈવ ન કર્મણા ॥
ન કસ્યચિન્મયા દત્તં કદાચિન્નૈવ ભોજનમ્ ॥
કેવલં દેવવિપ્રાણાં વંચયિત્વા ધનં હૃતમ્ ॥
વ્યસનેનાભિભૂતેન દ્યૂતવેશ્યોદ્ભવેન ચ

તથા ચ બ્રાહ્મણેનાપિ મયા શૈવો ગુરુઃ કૃતઃ ॥
વંચિતશ્ચ તથાનેકૈશ્ચાટુભિર્વિહૃતં ધનમ્

તસ્ય સક્તં ધનં ભૂયઃ સાધુમાર્ગેણ ચાહૃતમ્ ॥
સ ચાપિ ચ ગુરુર્મહ્યં પરલોકમિહાગતઃ ॥

પશ્ચાત્તાપેન તેનૈવ પ્રદહ્યામિ દિવાનિશમ્ ॥
પુરશ્ચરણદાનેન તત્પ્રસાદં કુરુષ્વ મે

અસ્તિ મે વિપુલં વિત્તં ન સંતાનં મુનીશ્વર ॥
તન્મે વદ મુને શ્રેયસ્તદ્વિત્તસ્ય યથા ભવેત્ ॥
ઇહ લોકે પરે ચૈવ યેન સર્વં કરોમ્યહમ્

॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
કૃત્વા પાપસહસ્રાણિ પશ્ચાદ્ધર્મપરો ભવેત્ ॥
યઃ પુમાન્સોઽતિકૃચ્છ્રેણ તરેત્સંસારસાગરમ્

દિનેનાપિ ગુરુર્યોઽસૌ ત્વયા શૈવો વિનિર્મિતઃ ।
અધર્મેણાપિ સંજાતઃ સ ગુરુસ્તેન સંશયઃ

બ્રાહ્મણો બ્રહ્મચારી સ્યાદ્ગ્રહસ્થસ્તદનંતરમ્ ॥
વાનપ્રસ્થો યતિશ્ચૈવ તત શ્ચૈવ કુટીચરઃ

બહૂદકસ્તતો હંસઃ પરમશ્ચ તતો ભવેત્ ॥
તતશ્ચ મુક્તિમાયાતિ માર્ગમેનં સમાશ્રિતઃ

ત્વયા પુનઃ કુમાર્ગેણ યદ્વ્રતં બ્રાહ્મણેન ચ [।
શૈવમાર્ગં સમાસ્થાય તન્મહાપાતકં કૃતમ્

॥ દુઃશીલ ઉવાચ ॥ ॥
સર્વેષ્વેવ હિ વેદેષુ રુદ્રઃ સંકીર્ત્યતે પ્રભુઃ ॥
તત્કિં દોષસ્ત્વયા પ્રોક્તસ્તસ્ય દીક્ષાસમુદ્ભવઃ

॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
સત્યમેતત્ત્વયા ખ્યાતં વેદે રુદ્રઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
બહુધા વાસુદેવોઽપિ બ્રહ્મા ચૈવ વિશેષતઃ

પરં વિપ્રસ્ય યા દીક્ષા વ્રતવંધસમુદ્ભવા ॥
ગાયત્રી પરમા જાપ્યે ગુરુર્વ્રતપરો હિ સઃ ॥
વૈષ્ણવીં ચાથ શૈવીં ચ યોઽન્યાં દીક્ષાં સમાચરેત્

બ્રાહ્મણો ન ભવેત્સોઽત્ર યદ્યપિ સ્યાત્ષડંગવિત્ ॥
અપરં લિંગભેદસ્તે સંજાતઃ કપટાદિષુ

વ્રતત્યાગાન્ન સંદેહસ્તત્ર તે નાસ્તિ કિંચન ॥
પ્રાયશ્ચિત્તં મયા સમ્યક્સ્મૃતિમાર્ગેણ ચિંતિતમ્

॥ દુઃશીલ ઉવાચ ॥ ॥
સતાં સપ્તપદીં મૈત્રીં પ્રવદંતિ મનીષિણઃ ॥
મિત્રતાં તુ પુરસ્કૃત્ય કિંચિદ્વક્ષ્યામિ તચ્છૃણુ

અસ્તિ મે વિપુલં વિત્તં યદિ તેન પ્રસિદ્ધ્યતિ ॥
તદ્વદસ્વ મહાભાગ યેન સર્વં કરોમ્યહમ્ ॥

॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
એક એવ હ્યુપાયોઽસ્તિ તવ પાતકનાશને ॥
તં ચેત્કરોષિ મે વાક્યાદ્વિશુદ્ધઃ સંભવિષ્યસિ

તપઃ કૃતે પ્રશંસંતિ ત્રેતાયાં જ્ઞાનમેવ ચ ॥
દ્વાપરે તીર્થયાત્રાં ચ દાનમેવ કલૌ યુગે

સાંપ્રતં કલિકાલોઽયં વર્તતે દારુણાકૃતિઃ ॥
તસ્માત્કૃષ્ણાજિનં દેહિ સર્વપાપવિશુદ્ધયે

તથા ચ તે ઘૃણાઽપ્યસ્તિ ગુરુવિત્તસમુદ્ભવા ॥
તદર્થં કુરુ તન્નામ્ના શંકરસ્ય નિવેશનમ્

યેન તસ્માદપિ ત્વં હિ આનૃણ્યં યાસિ તત્ક્ષણાત્ ॥
અન્યત્રાપિ ચ તદ્વિત્તં યત્કિંચિચ્ચ પ્રપદ્યતે

બ્રાહ્મણેભ્યો વિશિષ્ટેભ્યો નિત્યં દેહિ સમાહિતઃ ॥
તિલપાત્રં સદા દેહિ સહિરણ્યં વિશેષતઃ

યેન તે સકલં પાપં દેહાન્નાશં પ્રગચ્છતિ ॥
અપરં ચૈત્રમાસેઽહં સદાઽઽગચ્છામિ ભક્તિતઃ

કલ્પગ્રામાત્સુદૂરાચ્ચ પ્રાસાદેઽત્ર સ્વયં કૃતે ॥
પુનર્યામિ ચ તત્રૈવ વ્રતમેતદ્ધિ મે સ્થિતમ્

તસ્માચ્ચિંત્યસ્ત્વયાહ્યેષ પ્રાસાદો યો મયા કૃતઃ ॥
ચિંતનીયં સદૈવેહ સ્નાનાદિભિરનેકશઃ

॥ દુઃશીલ ઉવાચ ॥ ॥
કરિષ્યામિ વચસ્તેઽહં યથા વદસિ સન્મુને

॥ ॥
॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
સર્વપાપવિશુદ્ધ્યર્થં દત્તે કૃષ્ણાજિને દ્વિજઃ ॥
પ્રયચ્છ તિલપાત્રાણિ ગુપ્તપાપસ્ય શુદ્ધયે

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા દત્તં તેન મહાત્મના ॥
તતઃ કૃષ્ણાજિનં ભક્ત્યા બ્રાહ્મણાયાહિતાગ્નયે

દુર્વાસસઃ સમા દેશાદ્યથોક્તવિધિના દ્વિજાઃ ।
યચ્છતસ્તિલપાત્રાણિ તસ્ય નિત્યં પ્રભક્તિતઃ

ગતપાપસ્ય દીક્ષાં ચ દદૌ નિર્વાણસંભવામ્ ॥
તથાસૌ ગતપાપસ્ય દીક્ષાં દત્ત્વા યથાવિધિ

તતઃ પ્રોવાચ મધુરં દેહિ મે ગુરુદક્ષિણામ્

॥ દુઃશીલ ઉવાચ ॥ ॥
યાચસ્વ ત્વં પ્રભો શીઘ્રં યાં તે યચ્છામિ દક્ષિણામ્ ॥
તાં પ્રદાસ્યામિ ચેચ્છક્તિર્વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતામ્

॥ દુર્વાસા ઉવાચ ॥ ॥
કલ્પગ્રામં ગમિષ્યામિ સાંપ્રતં વર્તતે કલિઃ ॥
નાહમત્રાગમિષ્યામિ યાવન્નૈવ કૃતં ભવેત્

અર્ધનિષ્પાદિતો હ્યેષ પ્રાસાદો યો મયા કૃતઃ ॥
પરિપૂર્તિં ત્વયા નેય એષા મે ગુરુદક્ષિણા

નૃત્યગીતાદિકં યચ્ચ તથા કાર્યં સ્વશક્તિતઃ ॥
પુરતોઽસ્ય બલિર્દેયસ્તથાન્યત્કુસુમાદિકમ્

એવમુક્ત્વા ગતઃ સોઽથ કલ્પગ્રામં મુનીશ્વરઃ ॥
દુઃશીલોઽપિ તથા ચક્રે યત્તેન સમુદાહૃતમ્

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવં તસ્ય પ્રભક્તસ્ય તત્કાર્યાણિ પ્રકુર્વતઃ ॥
તન્નામ્ના કીર્ત્યતે સોઽથ દુઃશીલ ઇતિ સંજ્ઞિતઃ

ચૈત્રમાસે ચ યો નિત્યં તં ચ દેવં પ્રપશ્યતિ ॥
ક્ષણં કૃત્વા સ પાપેન વાર્ષિકેણ પ્રમુચ્યતે

યઃ પુનઃ સ્નપનં તસ્ય સર્વં ચૈવ કરોતિ ચ ॥
ત્રિંશદ્વર્ષોદ્ભવં પાપં તસ્ય ગાત્રાત્પ્રણશ્યતિ

યઃ પુનર્નૃત્યગીતાદ્યં કુરુતે ચ તદગ્રતઃ ॥
આજન્મમરણાત્પાપાત્સોઽપિ મુક્તિમવાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ષષ્ઠે નાગરખણ્ડે હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યે દુર્વાસઃસ્થાપિત
શિવલિંગસ્ય દુઃશીલેશ્વરસંજ્ઞાપ્રાપ્તિકારણવૃત્તાન્તવર્ણનં નામ ચતુઃસપ્તત્યુત્તર દ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ