Skanda Purana · Chapter 6.271

sūta uvāca//
athānyadapi tatrāsti supuṇyaṃ liṃgasaptakam//
yenārcitena dṛṣṭena pūjitena viśeṣataḥ

dīrghāyurjāyate martyaḥ sarvarogavivarjitaḥ//
mārkaṇḍeśvara ityuktastatra devo maheśvaraḥ

indradyumneśvaro'nyastu sarvapāpaharo haraḥ//
pāleśvarastathā caiva sarvavyādhivināśanaḥ

tato ghaṃṭaśivaḥ khyāto yo ghaṃṭena pratiṣṭhitaḥ//
kalaśeśvarasaṃjñastu vānareśvarasaṃyutaḥ

īśāna śiva ityuktastatra kṣetreśvareśvaraḥ//
pūjito mānavairbhaktyā kāmānyacchatyamānuṣān

vāṃchitānmanasā sarvānkalikāle'pi saṃsthite

ṛṣaya ūcuḥ//
ko'yaṃ mārkaṃḍasaṃjñastu yena liṃgaṃ pratiṣṭhitam//
indradyumno mahīpālaḥ katamo vada sūtaja

tathā pālakanāmā ca yenāyaṃ sthāpito haraḥ//
tathā yo ghaṇṭasaṃjñastu kasmiñjātaḥ sa cānvaye

kalaśākhyastu yaḥ khyāto vānareṇa samanvitaḥ//
īśānopyakhilaṃ brūhi paraṃ naḥkautukaṃ sthitam// ९/
yato'tra jāyate śreyaḥ punaḥ puṃsāṃ prakīrtaya//
yairetaiḥ sthāpitā devāḥ kṣetre'sminmānavottamaiḥ

tathā teṣāṃ samācāraṃ prabhāvaṃ caiva sūtaja//
dānaṃ vāpi yathākālaṃ maṃtrāṃśca vistarādvada

sūta uvāca//
ahaṃ vaḥ kīrtayiṣyāmi kathāmetāṃ purātanīm//
kathitāṃ bhartṛyajñena ānartādhipateḥ svayam

śrutayāpi yayā martyo dīrghāyurjāyatenaraḥ//
nāpamṛtyumavāpnoti kathaṃcittatprabhāvataḥ

yo mārkaṃḍa iti khyātaḥ prathamaṃ parikīrtitaḥ/
saṃbhūtistasya saṃproktā yuṣmākaṃ pāpanāśinī

iṃdradyumnaṃ pravakṣyāmi sāṃprataṃ munisattamāḥ//
yadvaṃśo yatprabhāvaśca sarvabhūpālamānitaḥ//१५/.
iṃdradyumno mahīpāla āsītpūrvaṃ dvijottamāḥ//
brāhmaṇyaśca śaraṇyaśca sādhulokaprapālakaḥ//
yajvā dānapatirdakṣaḥ sarvabhūtahite rataḥ//१६/
na durbhikṣaṃ na ca vyādhirna ca caurakṛtaṃ bhayam//
tasmiñchāsati dharmajñe āsīllokasya kasyacit

yathaiva varṣato dhārā yathā vā divi tārakāḥ//
gaṃgāyāṃ sikatā yadvatsaṃkhyayā parivarjitāḥ

tadvattena kṛtā yajñāḥ sarve saṃpūrṇadakṣiṇāḥ//
agniṣṭomo'tirātraśca ukthaḥ ṣoḍaśikāstathā

sautrāmaṇyā'tha paśavaścāturmāsyā dvijottamāḥ//
vājapeyāśvamedhāśca rājasūyā viśeṣataḥ

pauṇḍarīkāstathaivānye śraddhāpūtena cetasā//२१/
tena dānāni dattāni tīrtheṣu ca viśeṣataḥ//
miṣṭānnāni dvijeṃdrāṇāṃ dakṣiṇāsahitāni ca

na tadasti dharāpṛṣṭhe nagaraṃ pattanaṃ tathā//
tīrthaṃ vā yatra no tasya vidyate tridaśālayaḥ

tena kanyāsahasrāṇi acyutānyarbudāni ca//
brāhamaṇebhyaḥ pradattāni brāhmaṇānāṃ dhanārthinām

daśamīdivase tasya rātrau ca gajapṛṣṭhigaḥ//
dundubhistāḍyamānastu babhrāma sakalaṃ puram

pratyūṣe vaiṣṇavaṃ bhāvi pāpahāri ca vāsaram//
upavāsaḥ prakarttavyo muktvā vṛddhaṃ ca bālakam//
anyathā nigrahiṣyāmi bhojanaṃ yaḥ kariṣyati

iṃdradyumnaḥ sa rājarṣistadā viṣṇoḥ prasādataḥ//
tenaiva svaśarīreṇa brahmalokaṃ tadā gataḥ

tatra kalpasahasrāṃte sa prokto brahmaṇā svayam//
iṃdradyumna dharāṃ gaccha na sthātavyaṃ tvayā'dhunā

iṃdradyumna uvāca/
kasmāccyāvayase brahmannijalokāddrutaṃ hi mām//
apāpamapi deveśa tathā me vada kāraṇam

śrībrahmovāca//
tava kīrtisamucchedaḥ saṃjāto'dya dharātale//
yāvatkīrtirdharāpṛṣṭhe tāvatsvarge vasennaraḥ

etasmātkāraṇāllokāḥ svanāmāṃkāni cakrire//
vāpīkūpataḍāgāni devatāyatanāni ca

tasmādgaccha dharāpṛṣṭhaṃ svāṃ kīrtiṃ nūtanāṃ kuru//
yadi vāṃchasi loke'sminmāmake vasatiṃ ciram

athātmānaṃ sa rājeṃdro yāvatpaśyati tatkṣaṇāt//
tāvatprāptaṃ dharāpṛṣṭhe kāṃpilya nagaraṃ prati

atha papraccha lokānsa kimetannagaraṃ smṛtam//
ko'yaṃ deśaḥ ko'tra rājā kiṃ puraṃ nagaraṃ ca kim

te tamūcuḥ paraṃ caitatkāṃpilyamiti viśrutam//
ānartanāmā deśo'yaṃ rājātra pṛthivījayaḥ

ko bhavānkimihāyātaḥ kiṃcitkāryaṃ vadasva naḥ

iṃdradyumna uvāca// iṃdradyumno mahīpālaḥ purāsīdrocake pure//
deśe vaijaruke pūrvaṃ sa deśaḥ kva ca tatpuram

janā ūcuḥ//
na vayaṃ tatpuraṃ vidmo na deśaṃ na ca bhūpatim//
indradyumnābhidhānaṃ ca yaṃ tvaṃ pṛcchasi bhadraka

iṃdradyumna uvāca//
cirāyurasti ko'pyatra yastaṃ vetti mahīpatim//
deśaṃ vā tatpuraṃ vāpi tanme vadatha mā ciram

janā ūcuḥ//
saptakalpasmaro nāma mārkaṃḍeyo mahāmuniḥ//
śrūyate naimiṣāraṇye taṃ gatvā pṛccha vetsyasi

athāsau satvaraṃ gatvā vyomamārgeṇa taṃ munim//
papraccha praṇipatyoccairnaimiṣāraṇyamāśritam

iṃdradyumneti vai bhūpastvayā dṛṣṭaḥ śruto'tha vā//
cirāyustvaṃ śruto'smābhiḥ pṛcchāmastena sanmune

śrīmārkaṃḍeya uvāca// saptakalpāṃtare bhūpo na dṛṣṭo na mayā śrutaḥ//
iṃdradyumnābhidhāno'tra tatra kiṃ nu vadāmi te

tasya tadvacanaṃ śrutvā nirāśaḥ sa mahīpatiḥ//
vairāgyaṃ paramaṃ gatvā maraṇe kṛtaniścayaḥ

tena cānīya dārūṇi prajvālya ca hutāśanam//
praveṣṭukāmaḥ sa prokta indradyumno mahīpatiḥ

tvayā cātra na kartavyamahaṃ te mitratāṃ gataḥ//
nāśayiṣyāmi te mṛtyuṃ yadyapi syānmahattaram

nīrogo'si subhavyo'si kasmānmṛtyuṃ pravāṃchasi//
vada me kāraṇaṃ mṛtyoḥ pratīkāraṃ karomi te

iṃdradyumna uvāca//
cirāyurme bhavānproktaḥ kāṃpilyapuravāsibhiḥ //
tenāhaṃ tava pārśve'tra samāyāto mahāmune

iṃdradyumnodbhavāṃ vārtāṃ tvaṃ vadiṣyasi sanmune//
matkīrtirna parijñātā tato mṛtyuṃ vrajāmyaham

sūta uvāca//
tasya taṃ niścayaṃ jñātvā dayāvānsa munīśvaraḥ//
vṛthāśramaṃ ca taṃ jñātvā dākṣiṇyādidamabravīt

yadyevaṃ mā viśāgniṃ tvamahaṃ jñāsyāmi taṃ nṛpam//
nāḍījaṃgho bako nāma mamāsti paramaḥ suhṛt

ciraṃtanaśca so'smākaṃ nūnaṃ jñāsyati taṃ nṛpam//
tasmādāgaccha gacchāvastasya pārśve himācale

sādhūnāṃ darśanaṃ jātu na vṛthā jāyate kvacit

evamuktvā tatastau tu prasthitau munipārthivau//
vyomamārgeṇa saṃtuṣṭau bakaṃ prati himācale

bako'pi taṃ samālokya mārkaṇḍeyaṃ samāgatam//
saṃmukhaḥ prayayau tuṣṭaḥ svāgatenābhyapūjayat

dhanyo'haṃ kṛtapuṇyo'haṃ yasya me tvatsamāgamaḥ//
bho bho brahmavidāṃ śreṣṭha ātithyaṃ te karomi kim

śrīmārkaṃḍeya uvāca//
mattopi tvaṃ cirāyuśca yato mitraṃ vyavasthitaḥ//
indradyumno mahīpālastvayā dṛṣṭaḥ śruto'thavā

etasya mama mitrasya tena dṛṣṭena kāraṇam//
anyathā jāyate mṛtyustato'haṃ tvāṃ samāgataḥ

baka uvāca// saptadviguṇitānkalpānsmarāmyahamasaṃśayam//
na smarāmi kathāmeva iṃdradyumnasamudbhavām

āstāṃ hi darśanaṃ tāvatsatyametanmayodim

iṃdradyumna uvāca//
tapasaḥ kiṃ prabhāvo'yaṃ dānasya niyamasya ca//
yadāyurīdṛśaṃ jātaṃ bakatve'pi vadasva naḥ

baka uvāca// ghṛtakaṃbalamāhātmyāddevadevasya śūlinaḥ//
mamāyurīdṛśaṃ jātaṃ bakatvaṃ muniśāpataḥ

ahamāsaṃ purā bālo brāhmaṇasya niveśane//
camatkārapure ramye pārāśaryasya dhīmataḥ

nāmnā ca viśvarūpākhyo nāmnā 'nyena baka smṛtaḥ//
atīva capalatvena saṃyuktaḥ pitṛvallabhaḥ

kasyacittvatha kālasya saṃkrāṃtau makarasya bhoḥ//
saṃprāpyātīva cāpalyālliṃgaṃ jāgeśvaraṃ mayā//
ghṛtakumbhe parikṣiptaṃ pūjitaṃ janakena yat

atha rātryāṃ vyatītāyāṃ pṛṣṭo'haṃ janakena ca//
tvayā putra parikṣiptaṃ nūnaṃ jāgeśvaraṃ kvacit//
tasmādvada prayacchāmi tena te bhakṣyamuttamam

tato mayājyakumbhācca tasmādādāya satvaram//
bhakṣyalaulyātpiturhaste vinyastaṃ ghṛtasaṃplutam

kasyacittvatha kālasya paṃcatvaṃ ca samāgataḥ//
jātismarastato jātastatprabhāvānnṛpālaye

ānartādhipaterharmye nāmnā khyātastvahaṃ bakaḥ//
camatkārapure devo haraḥ saṃsthāpito mayā

tatprabhāveṇa vipreṃdra prāptaḥ paitāmahaṃ padam

tato yāni dharāpṛṣṭhe suliṃgāni sthitāni ca//
ghṛtenacchādayāmyeva makarasthe divākare//
mayā yatsthāpitaṃ liṃgaṃ camatkārapure śubham

ārādhitaṃ divā naktaṃ rājye saṃsthāpya putrakam//
niyojya sarvato bhṛtyāndhanavastrasamanvitān

tataḥkālena mahatā tuṣṭo me bhagavāñchivaḥ//
matsamīpaṃ samāsādya vākyametaduvāca saḥ

parituṣṭo'smi bhadraṃ te tava pārthivasattama//
ghṛtakaṃbaladānena saṃkhyayā rahitena ca

tasmādvaraya bhadraṃ te varaṃ yanmanasi sthitam//
adeyamapi dāsyāmi yadyapi syātsudurlabham

tato mayā haraḥ prokto yadi tuṣṭo'si me prabho/.
kuruṣva māṃ gaṇaṃ deva nānyatkiṃcidvṛṇomyaham

śrībhagavānuvāca//
bakaihi tvaṃ mahābhāga kailāsaṃ parvatottamam//
mayā sārdhamanenaiva śarīreṇa gaṇo bhava

anyo'pi martyaloketra yaḥ kariṣyati mānavaḥ//
makarasthe ravau mahyaṃ saṃkrāṃtau rajanīmukhe/
sa nūnaṃ madgaṇo bhāvī sakṛtkṛtvā'tha kaṃbalam

tvaṃ punarmāmakaṃ liṃgaṃ samaṃ kurvanbhaviṣyasi//
dharmaseneti vikhyāto vikṛtyā parivarjitaḥ

evamuktvā sa bhagavānmāmādāya tataḥ param//
kailāsaṃ parvataṃ gatvā gaṇakoṭīśatāmadāt

kasyacittvatha kālasya bhramamāṇo yadṛcchayā//
gato'haṃ parvataśreṣṭhaṃ himavaṃtaṃ mahāgirim//८१/.
yatrāste gālavo nāma sadaiva tapasi sthitaḥ//
tasya bhāryā viśālākṣī sarvalakṣaṇalakṣitā

saptaraktā trigaṃbhīrā gūḍhagulphā kṛśodarī//
tāṃ dṛṣṭvā manmathāviṣṭaḥ saṃjāto'haṃ munīśvara

ciṃtitaṃ ca mayā citte kathametāṃ harāmyaham//
tasmācchiṣyatvamāsādya bhaktimasya karomyaham

śuśrūṣānirato bhūtvā yena prāpnomi bhāminīm

tato baṭukarūpeṇa saṃprāpto gālavo mayā//
saṃsārasya virakto'haṃ kariṣyāmi mahttapaḥ

dīkṣāṃ yaccha vibho mahyaṃ yena śiṣyo bhavāmi te

āhariṣyāmyahaṃ darbhāṃstathā sumanasaḥ sadā//
samidhaśca sadaivāhaṃ phalāni jalameva ca

sa māṃ vinayasaṃpannaṃ jñātvā brāhmaṇarūpiṇam//
dadau dīkṣāṃ tato mahyaṃ śāstradṛṣṭena karmaṇā

atha dīkṣāṃ samāsādya toṣayāmi dinedine //
taṃ caiva tasya patnīṃ tāṃ yathoktaparicaryayā//
aśuddhenāpi cittena chidrānveṣaṇatatparaḥ

anyasmindivase prāpte sā strīdharmasamanvitā//
uṭajaṃ dūratastyaktvā rātrau suptā manasvinī//९१/.
so'haṃ rūpaṃ mahatkṛtvā tāmādāya tapasvinīm//
sukhasuptāṃ suviśrabdhāṃ prasthito dakṣiṇāmukhaḥ

athāsau saṃparityaktā saṃsparśānmama nidrayā//
caurarūpaṃ parijñāya māṃ śiṣyaṃ praruroda ha

sābravīcca svabhartāraṃ gālavaṃ munisattamam//
eṣa śiṣyo durācāro harate māmitaḥ prabho

tasmādrakṣa mahābhāga yāvaddūraṃ na gacchati

tacchrutvā gālavaḥ prāha tiṣṭhatiṣṭheti cāsakṛt//
pāpācāra suduṣṭātmangatiste staṃbhitā mayā

tasya vākyāttato mahyaṃ gatistaṃbho vyajāyata//
yadvallikhita evāhaṃ pratiṣṭhāmi suniścalaḥ

tatastena ca śapto'haṃ gālavena mahātmanā//
vaṃcito'haṃ tvayā yasmādbako bhava sudurmate

tataḥ paśyāmi cātmānaṃ sahasā bakarūpiṇam//
bakatve'pi na me naṣṭā yā smṛtiḥ pūrvasaṃbhavā//९९/
tataḥ sā'pi ca tatpatnī sacailaṃ snānamāśritā//
matsparśāduḥkhitāṃgī ca śāpāya samupasthitā

yasmātpāpa tvayā spṛṣṭā prasuptāhaṃ rajasvalā//
bakadharmaṃ samāśritya bharttā me vaṃcitastvayā//
anyarūpaṃ samāsthāya tasmātsatyaṃ bako bhava

evaṃ śaptastato dvābhyāṃ tābhyāṃ vai duḥkhasaṃyutaḥ//
caraṇābhyāṃ pralagnastu gālavasya mahātmanaḥ

gaṇo'haṃ devadevasya trinetrasya mahātmanaḥ//
pālaketi ca vikhyāto gaṇakoṭiprabhuḥ sthitaḥ

so'hamatra samāyātaḥ prabhoḥ kāryeṇa kenacit//
tava bhāryāṃ samālokya kāmadevavaśaṃ gataḥ

kṣamāparādhaṃ tvaṃ mahyamevaṃ jñātvā munīśvara//
durvinītaḥ śriyaṃ prāpya vidyāmaiśvaryameva ca

na tiṣṭhati ciraṃ sthāne yathāhaṃ madagarvitaḥ//
śiṣyarūpaṃ samāsthāya tataḥ prāptastavāṃtikam

asyā haraṇahetośca mahāsatyā munīśvara//
tasmātkuru prasādaṃ me dīnasya praṇatasya ca

anugrahapradānena kṣamā yasmāttapasvinām//
kokilānāṃ svaro rūpaṃ nārīrūpaṃ pativratā//
vidyā rūpaṃ kurūpāṇāṃ kṣamā rūpaṃ tapasvinām

sūta uvāca//
tasya tatkṛpaṇaṃ śrutvā sopi māheśvaro muniḥ//
jñātvā taṃ bāṃdhavasthāne dayāṃ kṛtvā'bravīdvacaḥ

satyavāktiṣṭhate vipraścamatkārapure śubhe

bharttṛyajña iti khyātastadā tasyopadeśataḥ//
bakatvaṃ yāsyate nūnaṃ mama vākyādasaṃśayam

tataḥ paśyāmi cātmānaṃ bakatvena samāśritam

evaṃ me dīrghamāyuṣyaṃ saṃjātaṃ śivabhaktitaḥ//
ghṛtakambalamāhātmyādbakatvaṃ muniśāpataḥ

iṃdradyumna uvāca// etadarthaṃ samānītastvatsakāśaṃ vihaṃgama//
iṃdradyumnasya vārtārthaṃ maraṇe kṛtaniścayaḥ

sā tvayā naiva vijñātā mamābhāgyairvihaṃgama//
sevayiṣyāmyahaṃ tasmātpradīptaṃ havyavāhanam

pratijñātaṃ mayā pūrvametanniścitya cetasi//
iṃdradyumne hyavijñāte saṃsevyaḥ pāvako mayā

tasmāddehi mamādeśaṃ mārkaṃḍeyasamanvitaḥ//
praviśāmi yathā vahniṃ bhraṣṭakīrtirahaṃ baka

mārkaṃḍeya uvāca//
vetsi cānyaṃ naraṃ kañcidvayasā cātmano'dhikam//
pṛcchāmi yena taṃ gatvā kṛte hyasya mahātmanaḥ

śraddhayā parayā yuktaḥ saṃprāpto'yaṃ mayā saha//
tatkathaṃ tyajati prāṇānsahāye mayi saṃsthite

aparaṃ ca kṣamaṃ vākyaṃ yattvāṃ vacmi vihaṃgama//
ayaṃ duḥkhena saṃyuktaḥ sādhayiṣyati pāvakam//
ahamenamanuddhṛtya kasmādgacchāmi cāśramam

sūta uvāca//
tayostaṃ niścayaṃ jñātvā bakaḥ paramadurmanā//
suciraṃ ciṃtayāmāsa kathaṃ syādetayoḥ sukham

tato rājā muniścaiva dārūṇyāhṛtya pāvakam//
praveṣṭukāmau tau dṛṣṭvā bako vacanamabravīt

mama vākyaṃ kuru prājña yadi jīvitumicchasi//
jñātaḥ so'dya mayā vyaktamindradyumnaṃ narādhipam

yo jñāsyati mama jyeṣṭhaḥ sarvaśāstravicakṣaṇaḥ//
tattvamenaṃ samādāya maraṇe kṛtaniścayam

niśvasantaṃ yathā nāgaṃ bāṣpavyākulalocanam//
samāgaccha mayā sārdhaṃ kailāsaṃ parvataṃ prati

yatrāsti dayito mahyamulūkaścirajīvabhāk//
sa nūnaṃ jñāsyate taṃ hi mā vṛthā maraṇaṃ kṛthāḥ

tato'sau tena saṃyukto bakena sumahātmanā//
mārkaṃḍeyena saṃprāptaḥ kailāsaṃ parvatottamam

so'pi dṛṣṭvā bakaṃ prāptaṃ mitraṃ paramasaṃmatam//
samāgacchadasau hṛṣṭaḥ svāgatenābhyanandayat

atha taṃ caiva viśrāntaṃ samāliṅgya muhurmuhuḥ//
prākāravarṇanāmāsau vākyametaduvāca ha

svāgataṃ te dvijaśreṣṭha bhūpa susvāgataṃ ca te//
sakhye'dya yacca te kāryaṃ vadāgamanakāraṇam

kāvetau puruṣau prāptau tvayā sārdhaṃ mamāṃtikam//
divyarūpau mahābhāgau tejasā parivāritau

baka uvāca//
eṣa mārkaṃḍasaṃjño'tra prasiddho bhuvanatraye//
maheśvaraprasādena saṃsiddhiṃ paramāṃ gataḥ//
dvitīyo'sau suhṛccāsya kaścinno vedmi tattvataḥ//
mārkaṃḍena samāyātaḥ suhṛdā va mamāṃtikam

yadi jānāsi taṃ bhūpamindradyumnaṃ mahāmate//
tattvaṃ kīrtaya yenāsau maraṇādvinivartate

cirāyustvaṃ mayā jñāto hyataḥ prāpto'smi teṃ'tikam

ulūka uvāca//
aṣṭāviṃśatpramāṇena kalpā jātasya me sthitāḥ//
na dṛṣṭo na śrutaḥ kaścidiṃdradyumno mahīpatiḥ

iṃdradyumna uvāca//
tava kasmādulūkatvaṃ śīghraṃ tanme prakīrtaya//
etanme kautukaṃ bhāvi yatte hyāyuranantakam//
ulūkatvaṃ ca saṃjātaṃ raudraṃ lokavigarhitam

ulūka uvāca//
śṛṇu te'haṃ pravakṣyāmi dīrghāyurme yathā sthitam//
maheśvaraprasādena bilvapatrārcanānmayā//
ulūkatvaṃ mayā prāptaṃ bhṛgoḥ śāpānmahātmanaḥ

ahamāsaṃ purā vipraḥ sarvavidyāsu pāragaḥ//
camatkārapure śreṣṭhe nāmnā khyātastu ghaṃṭakaḥ//
brahmacārī damopeto harapūjārcane rataḥ

akhaṃḍitairbilvapatrairagrajātaistripatrakaiḥ//
trikālaṃ pūjitaḥ śaṃbhurlakṣamātraiḥ sadā mayā

tato varṣasahsrāṃte tuṣṭo me bhagavānharaḥ//
provāca darśanaṃ gatvā meghagaṃbhīrayā girā

ahaṃ tuṣṭo'smi te vatsa varaṃ varaya suvrata//
akhaṃḍitairbilvapatraistrikāle yattvayārcitaḥ

bilvasya prasavāgreṇa tripatreṇa prajāyate//
ekenāpi yathātuṣṭistathānyeṣāṃ na koṭibhiḥ

puṣpāṇāmapi bhadraṃ te sugaṃdhānāmapi dhruvam//
sakhe mayā praṇamyoccaiḥ sa proktaḥ śaśiśekharaḥ

yadi tuṣṭosi me deva yadi deyo varo mama//
tanmāṃ kuru jagannātha jarāmaraṇavarjitam

sa tatheti pratijñāya mahādevo maheśvaraḥ//
kailāsaṃ prati deveśaḥ kṣaṇāccādarśanaṃ gataḥ

tatohaṃ parituṣṭotha varaṃ prāpya maheśvarāt//
kṛtakṛtyamivātmānaṃ ciṃtayāmi praharṣitaḥ

etasminneva kāle tu bhārgavo munisattamaḥ//
kuśalaḥ sarvaśāstreṣu vedavedāṃga pāragaḥ

tasya bhāryā'bhavatsādhvī nāmnā khyātā sudarśanā//
prāṇebhyo'pi priyā tasya gālavasya muneḥ sutā

tasya kanyā samabhavadrūpeṇāpratimā bhuvi//
sā mayā sahasā dṛṣṭā krīḍamānā yathecchayā

madhyakṣāmā sukeśī ca biṃboṣṭhī dīrghalocanā//
tāmahaṃ vīkṣayitvā tu kāmadevavaśaṃ gataḥ

tataḥ pṛṣṭā mayā kasya kanyeyaṃ cārulocanā//
vibhaktasarvāvayavā devakanyeva rājate

sakhībhiḥ kīrtitā mahyaṃ bhārgavasya muneḥ sutā//
eṣā cādyāpi kanyātve vartate cāruhāsinī

tato'haṃ bhārgavaṃ gatvā vinayena samanvitaḥ//
yayāce kanyakāṃ tā ca kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitaḥ// १५५/
savarṇaṃ māṃ parijñāya so'pi bhārgavanaṃdanaḥ//
dattavāṃstāṃ mahābhāga virūpasyāpi kanyakām

atha sā kanyakā jñātvā pitrā dattāsmi dharmataḥ//
virūpāya tato gatvā mātaraṃ vākyamabravīt

sulajjā sā'tiduḥkhārtā paśyāṃba janakena ca //
virūpāya pradattāsmi nāhaṃ jīvitumutsahe

viṣaṃ vā bhakṣayiṣyāmi pravekṣyāmi hutāśanam//
tasyāstadvacanaṃ śrutvā niṣiddhaḥ sa dvijastayā

kasmānnātha pradattāsau virūpāya tvayā vibho//
kanyakeyaṃ surūpāḍhyā sarvalakṣaṇasaṃyutā

etacchrutvā tu vacanaṃ bhārgavo munisattamaḥ//
tatastāṃ garhayitvāsau dhiṅnārī puruṣāyate

anena prārthitā kanyā mayā cāsmai pradīyate//
tatkiṃ niṣedhayasi māṃ dīyamānāṃ sutāmimām

ityuktvā sa prasuṣvāpa patnyātha kanyayā samam

tato'rddharātre cāgatya mayā suptā ca bhārgavī//
hṛtvā svabhavane nītā niśi supte jane tadā

niyuktā kāmadharmeṇa hyanicchaṃtī balānmayā//
vipraḥ prātarjajāgāra pitā tasyāstataḥ param

kvāsau sā duhitā kena hṛtā naṣṭā madīyikā//
athāsau vīkṣituṃ bāhye babhrāma svavanāṃtikam

padasaṃhatimārgeṇa munibhirbahubhirvṛtaḥ//
tena dṛṣṭā'tha sā kanyā kṛtakautukamaṃgalā

rudaṃtī sasvanaṃ tatra lajjamānā hyadhomukhī//
tataḥ kopaparītātmā māṃ provāca sa bhārgavaḥ

niśācarasya dharmeṇa yasmādūḍhā sutā mama//
niśācaro bhavānastu karmaṇānena sāṃpratam/१६९//
ghaṃṭaka uvāca//
nirdoṣaṃ māṃ dvijaśreṣṭha kasmāttvaṃ śapasi drutam//
tvayaiṣā me svayaṃ dattā tena rātrau hṛtā mayā

yo datvā kanyakāṃ pūrvaṃ paścādyacchenna durmatiḥ/
sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvadābhūtasaṃplavam

athāsau ciṃtayāmāsa satyametena jalpitam//
paścāttāpasamopeto vākyametaduvāca ha

satyametattvayā proktaṃ na me vacanamanyathā//
ulūkarūpasaṃyukto bhaviṣyasi na saṃśayaḥ

utpatsyate yadā cātra bhartṛyajño mahāmuniḥ//
tasyopadeśamāsādya bhūyaḥ prāpsyasi svāṃ tanum

tataḥ kauśikarūpaṃ tu paśyāmyātmānameva ca//
tathāpi na smṛtirnaṣṭā mama yā pūrvasaṃbhavā

atha yā tatsutā coḍhā mayā tasmingirau tadā//
sāpi māṃ saṃnirīkṣyātha tadrūpaṃ duḥkhasaṃyutā//
praviṣṭā havyavāhaṃ sā vidhavātvamanicchatī

evaṃ me kauśikatvaṃ hi saṃjātaṃ tu mahādyute//
bhārgavasya tu śāpena kanyārthe yattavoditam

akhaṃḍabilvapatreṇa pūjito yanmaheśvaraḥ//
cirāyustenasaṃjātaṃ satyametanmayoditam

satyaṃ kathaya yatkṛtyaṃ gṛhāyātasya kiṃ tava//
prakaromi mahābhāga yadyapi syātsudurlabham

indradyumna uvāca //
indradyumnasya jñānāya prāpto'haṃ yattavāṃtikam//
nāḍījaṃghena cānīto maraṇe kṛtaniścayaḥ

yadi no jñāsyati bhavāṃstaṃ kīrtyā ca kulena ca//
praviśāmi tato nūnaṃ pradīptaṃ havyavāhanam

no cetkīrtaya me kañcidanyaṃ tu cirajīvinam//
pṛcchāmi tena taṃ gatvā yena vetti na vā ca saḥ

baka uvāca//
yuktamuktamanenādya tatkuruṣva vadāsya bhoḥ//
yadi jānāsi kaṃcitvamātmanaścirajīvinam

no cedahamapi kṣipraṃ praviśāmi hutāśanam//
mārkaṃḍenāpi sahitaḥ sāṃprataṃ tava paśyataḥ

evam jñātvā mahābhāga cintayasva ciraṃtanam//
kaṃcidbhūmitale'nyatra yatastvaṃ cirajīvadhṛk

āśayā parayā prāptastavāhaṃ kila maṃdire//
pumāneṣa viśeṣeṇa mārkaṃḍeyaḥ priyo mama

saṃtyatra parvataśreṣṭhāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ//
yeṣu santi mahābhāgāstāpasāścirajīvinaḥ//
nānyathā jīvitaṃ cāsya kathaṃcitsaṃbhaviṣyati

iṃdradyumnasya rājarṣerhitaṃ paramakaṃ bhavet//
tathāvayordvayoścāpi tasmācciṃtaya satvaram

tasya taṃ niścayaṃ jñātvā maraṇārthaṃ mahīpateḥ//
sa ulūkaḥ kṛpāṃ gatvā tato vacanamabravīt

yadyevaṃ tu mahābhāga martukāmo'si sāṃpratam//
tadāgaccha mayā sārdhaṃ gandhamādanaparvatam

tatra saṃtiṣṭhate gṛdhraḥ sa ca me paramaḥ suhṛt//
ciraṃtanastathā samyaksa te jñāsyati taṃ nṛpam//
kathayiṣyatyasaṃdigdhaṃ mama vākyādasaṃśayam

tasya tadvacanaṃ śrutvā mārkaṃḍeyādibhistribhiḥ//
proktaḥ sarvairmahābhāga mā tvaṃ praviśa pāvakam

vayaṃ yāsyāmahe sarve tvayā sārdhaṃ ca tatra hi//
kadācitso'pi jānāti iṃdradyumnaṃ mahīpatim

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā āśayā parayā yutaḥ//
sa rājā saha taiḥ sarvaiḥ prayayau gaṃdhamādanam

gṛdhrarājo'pi tāndṛṣṭvā sarvāneva kṛtāṃjaliḥ//
ulūkaṃ purato dṛṣṭvā prahṛṣṭaḥ sanmukho yayau

tato'bravītprahṛṣṭātmā svāgataṃ te dvijottama//
cirakālātpradṛṣṭo'si ka ete'nye'tra ye sthitāḥ

ulūka uvāca//
eṣa me paramaṃ mitraṃ nāḍījaṃgho bakaḥ smṛtaḥ//
etasyāpi tu mārkaṇḍaḥ saṃsthitaḥ paramaḥ suhṛt

asau trailokyavikhyātaḥ saptakalpasmaro bhuvi//
etasyāpi suhṛtkaścinnainaṃ jānāmi satvaram

mriyamāṇo mayā hyeṣa samānī tastavāṃtikam//
ayaṃ jīvati vijñāta iṃdradyumne nareśvare//
no cetpraviśati kṣipraṃ pradīptaṃ havyavāhanam

sa tvaṃ jānāsi cedbrūhi indradyumnaṃ mahīpatim//
ciraṃtano mayāpi tvaṃ tena praṣṭuṃ samāgataḥ

gṛdhra uvāca//
indradyumneti vikhyātaṃ rājānaṃ na smarāmyaham//
na dṛṣṭo na śrutaścāpi indradyumno mahīpatiḥ

tasya tadvacanaṃ śrutvā so'pi rājā sudurmanāḥ//
manasā cintayāmāsa maraṇe kṛtaniścayaḥ

tatastu kautukāviṣṭastaṃ papraccha dvijottamam//
karmaṇā kena saṃprāptamāyuṣyaṃ cedṛśaṃ vada

tataḥ saṃbhāvayiṣyāmi śrutvā te'haṃ vibhāvasum

gṛdhra uvāca// ahamāsaṃ camatkārapure markaṭakaḥ kila//
upatyakāyāṃ tatraiva raktaśṛṃgasya bhūbhṛtaḥ

tatraivāsti mahacchaṃbhormaṃdiraṃ maṃdaropamam/
citreśvarābhidhānaṃ ca sarvapātakanāśanam

vasaṃte tatra saṃprāpte paurajānapadaistathā//
āgatya caiva sumahānutsavo vihito'bhavat

liṃgasya savidhai ramye sarvartuphalitadrume//
kānane kāminīlokakāṃte janamanohare//
liṃgamāropitaṃ cāru tarorāṃdolake mudā

kṛtvā damanakenārcāṃ sthāpyāṃdole suyaṃtrite//
yayuste svagṛhaṃ paścādarcayitvā trilocanam

tato'haṃ rajanīvaktre tāṃ dolāṃ sumanoharām//
kautukāviṣṭahṛdayo dolayāmi muhurmuhuḥ

evaṃ saṃdolayānasya mama prāptā narāstadā//
kaiścittaistrāsito hatvā laguḍaiḥ sarvatodiśam

tataḥ paṃcatvamāpannastatraivāyatane drutam//
tato jātismaro bhūtvā saṃjāto nṛpamaṃdire

koṭīśvarasyavikhyāto nāmnā caiva kuśadhvajaḥ//
pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ mayā prāptaṃ tataḥ kramāt/२१३//
koṭīśe samanuprāpte paralokaṃ svakarmaṇā //
jāgeśvaraṃ mahābhāgaṃ dolayāmi yathecchayā

śivasiddhāṃtajairmaṃtrairguruṇā saṃniveditaiḥ//
tataḥ kālena mahatā tuṣṭo devo haro mama//
bhavato varadaścāsmi vākyametaduvāca ha

kuśadhvaja pratuṣṭo'smi śraddhayā parayā tava//
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te yaḥ sadā manasi sthitaḥ

tato mayā praṇamyoccaiḥ sa prokto bhagavānharaḥ

yadi tuṣṭosi me deva tanmāṃ kuru nijaṃ gaṇam//
trailokyarājyamapi me nānyatsaṃprati rocate

evamukto mayā devo vimāne māṃ nidhāya saḥ//
śivalokaṃ mahāpuṇyaṃ sahasā māṃ samānayat

tataḥ prasādataścāhaṃ bhavānyāśca harasya ca//
krīḍāmi svecchayā tatra gaṇamadhye vyavasthitaḥ

kasyacittvatha kālasya vimānavaramāśritaḥ //
svecchayābhramamāṇastu prāpto'traiva mahāgirau

vasaṃtasamaye prāpte pravṛtte dakṣiṇānile //
agniveśyasutā dṛṣṭā vivastrā jalama dhyagā

ālibhirbahubhiryuktā krīḍamānā yathecchayā //
muṣṭigrāhyā tu madhye sā biṃboṣṭhī vārijekṣaṇā

bilvastanī śaśāṃkāsyā sarvalakṣaṇalakṣitā //
tato'haṃ manmathāviṣṭaḥ samabhūvaṃ hi tatkṣaṇāt

avatīrya vimānāgryādgṛhītātha kare mayā //
prakurvāṇātha karuṇaṃ pakṣiṇīkurarī yathā

tataḥ kanyā munīṃdrāṇāṃ yāḥ sthitāstatra vāriṇi //
rudaṃtyaḥ saṃprayātāstā agniveśyasya saṃnidhau

nīyate tvatsutā brahmanvimānavaramāśritā //
vaimānikena kenāpi krandamānā nirargalam

tacchrutvā kupitaḥ so'tha vyomamārgāvalokanaḥ //
svāśramātsaṃprayātaḥ sa bhartsamāno muhurmuhuḥ

tiṣṭhatiṣṭheti ca procya staṃbhayāmāsa sarvataḥ //
tapasogreṇa viprasya vimānaṃ mama saṃsthitam

abravīcca tato māṃ sa kopena mahatā'nvitaḥ //
yasmātpāpa tvayā kanyā krīḍatī vihṛtādhunā

akāmā māṃsapeśīva yathā gṛdhreṇa durmate //
tasmādgṛdhro bhavatvāśu mama vākyādasaṃśayam

evamuktastatastena lajjayā'haṃ pariplutaḥ //
nivedya kanyakāṃ tasmai praṇipatya muhurmuhuḥ

tataḥ prokto mayā viprastvagniveśyo mahātapāḥ //
na mayā te sutā jñātā na kopayitumarhasi

gṛdhratvaṃ me yathā na syāttathākuru munīśvara

tato'haṃ tena ca prokto na mithyāvacanaṃ mama //
kathaṃcijjāyate tasmādgṛdhratvaṃ prabhaviṣyati

ānartasyopadeśena yadā yāsyasi bho'dhama //
bhartṛyajñaṃ mahābhāgamupadeśakṛte tadā

tasmācca niṣkṛtiṃ prāpya gṛdhratvaṃ te prayāsyati //
sa mayā'nveṣamāṇena na dṛṣṭo naiva ca śrutaḥ /
nirviṇṇo gṛdhrabhāvena śāpāṃto na ca me'bhavat

gṛdhra uvāca // //
etatte sarvamākhyātaṃ gṛdhatvasya ca kāraṇam //
āyuṣyaṃ ca yathā jātaṃ mama saṃkhyāvivarjitam

indradyumna uvāca // //
anujñāṃ dehi me śīghraṃ praviśāmi hutāśanam //
yena vairāgyamāpanno na hi jīvitumutsahe //

evamuktaḥ sa tenātha ciṃtayāmāsa cetasi //
mamāṃtikaṃ samāyāta evaṃ mitrasamanvitaḥ //
tatkaromi yathāśaktyā svopakāraṃ sudurlabham //

/
tataḥ provāca taṃ prītyā dākṣiṇyaṃ paramaṃ gataḥ //
mā sādhaya cāgniṃ bhoḥ śṛṇu tāvadvaco mama

ahaṃ te kīrtayiṣyāmi matto yo'pi ciraṃtanaḥ

yo jñāsyati na saṃdeha iṃdradyumnaṃ mahīpatim

tadāgaccha mayā sārdhaṃ tatsamīpaṃ mahātmanaḥ //
sahāyaiḥ sahitaḥ sarvairmayā sārdhaṃ tathaiva ca

// iṃdradyumna uvāca // //
kastavāpyadhiko'pyasti jīvitavyena saddvija //
etanme kautukaṃ bhūri tasmādvada mahāmate

gṛdhra uvāca //
asti maṃtharakonāma kamaṭhaścirajīvitaḥ //
mānase sarasi khyāta indradyumnaṃ sa vetsyati

tasya tadvacanaṃ śrutvā mārkaṃḍādyāśca te trayaḥ //
tamūcuḥ pārthivaśreṣṭhaṃ maraṇe kṛtaniścayam

yuktamuktaṃ mahābhāga gṛdharājena dhīmatā //
tatra yāsyāmahe sarve yatrāsau kamaṭhaḥ sthitaḥ

anirvedaḥ śriyo mūlaṃ yataḥ śaṃsaṃti paṃḍitāḥ//
nītiśāstravidaḥ sarve tasmādāgaccha gamyatām

// sūta uvāca // //
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvākṛcchrānnirvartya pārthivaḥ //
maraṇādbrāhmaṇaśreṣṭhā vairāgyaṃ paramaṃ gataḥ

atha te prasthitāḥ sarve gaṃdhamādanaparvatāt //
paṃcāpi ca samādiśya mānasaṃ sara uttamam //
atha prāptāḥ krameṇaiva gacchamānā vihāyasā

mānasaṃ tatsaro ramyaṃ kūrmastoyādvinirgataḥ //
nidāghe sevamānastu saṃtiṣṭhati yadṛcchayā

sa ca tāṃścaturo dṛṣṭvā suciraṃ ca nirīkṣya tān //
parijñāya tataḥ sarvānpranaṣṭaḥ salilaṃ prati

atha taṃ kauśikaḥ prāha gacchamānaṃ parāṅmukham //
bhobho mitrāya māṃ dṛṣṭvā saṃjāto'si parāṅmukhaḥ

sunīco'pi gṛhaṃ prāpto bhavetpūjya tamaḥ satām

athāsau toyamadhyasthaḥ śiromātraṃ bahirgataḥ //
pratyuvācātha taṃ gṛdhraṃ vinayāddvijasattamāḥ

nāhaṃ parāṅmukho jāta stvāṃ dṛṣṭvā'naṃtarāvubhau//
paṃcamo'yaṃ samabhyeti yo yuṣmākaṃ mahāpumān

bhayāttasya praṇaṣṭo'hamiṃdradyumnasya bhūpateḥ //
anena tu pradagdhā me purā pṛṣṭhirmakhāgninā //
satataṃ yajamānena rocake satpurottame

etadīyaṃ punaḥ smṛtvā bhayaṃ me sumahatsthitam //
iṃdradyumnasya rājarṣeḥ kīrti saṃśrayaṇaṃ mahat

ityevamukte vacane kamaṭhena tadā divaḥ //
devadūtaḥ samāgacchacchāsanātparameṣṭhinaḥ

// devadūta uvāca //
āgacchāgaccha rājarṣe sāṃprataṃ brahmaṇoṃ'tikam //
ukto'haṃ brahmaṇā rājankīrtiścāsya pṛthagvidhā

yadā prakāśatāṃ yāti svalpāpi jagatī tale //
tadā''neyo drutaṃ rājā mama loke sudurlabhe [/ २६१ //
tasmādāgaccha gacchāmo vimānārohaṇaṃ kuru //
nayāmi yena tatpārśvaṃ brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ

//iṃdradyumna uvāca // //
yadyete suhṛdo mahyaṃ bakakauśikakacchapāḥ //
mārkaṃḍeyena sahitā āgacchaṃti mayā saha

āgacchāmi tvayā sārdhaṃ tadahaṃ brahmaṇoṃ'tikam //
anyathā nāgamiṣyāmi satyametanmayoditam

//
// devadūta uvāca // //
ete haragaṇāḥ sarve śāpabhraṣṭā kṣitiṃ gatāḥ //
śāpāṃte harapārśve tu yo yāsyaṃtyasaṃśayam

tasmādāgaccha gacchāmo muktvātraitāndrutaṃ nṛpa //
na caiṣāṃ rocate svargo muktvā devaṃ maheśvaram

// iṃdradyumna uvāca // //
yadyevaṃ gaccha te bhadraṃ nāhaṃ gaṃtā triviṣṭapam //
tathātathā yatiṣyāmi bhaviṣyāmi yathā gaṇaḥ

tatrasthasya dhruvaṃ bhāvi nityaṃ ca patanādbhayam //
evamuktaḥ sa tenātha samādāya vimānakam

brahmalokaṃ gato dūto vailakṣyaṃ paramaṃ gataḥ //
iṃdradyumnopi prapaccha taṃ kūrmaṃ vinayānvitaḥ

ākhyāhi kūrma svaṃ karma yadīdṛktvaṃ ciraṃtanaḥ /
karmaṇā kena tatprāptaṃ kūrmatvaṃ śaṃsa me drutam

// kūrma uvāca // //
ahamāsaṃ purā vipro bālabhāve vyavasthitaḥ//
camatkārapure ramye śāṃḍilyo nāma viśrutaḥ

bālakrīḍāsu sarvāsu krīḍamāno yadṛcchayā //
pakveṣṭikamayaṃ śaṃbhoḥ krīḍatā nirmitaṃ gṛham //
tatra jāgeśvaraṃ liṃgaṃ hṛtvā'tha viniveśitam

tato'haṃ bhaktisaṃyuktaḥ pūjayāmi dinedine //
krīḍamāno vinā maṃtraiḥ śiśubhiḥ parivāritaḥ

kasyacittvatha kālasya maraṇe samupasthite /
jātismaro hyahaṃ vipro jāto vai vaidiśe pure

tato me'bhyadhikā jātā bhaktirdevaṃ haraṃ prati //
kṛttvā bhikṣāṭanaṃ nityaṃ yācayitvā dhanaṃ bahu

kṛtvā prāsādamātraṃ tu liṃgaṃ saṃsthāpitaṃ mayā //
pūjayāmi tato bhaktyā devaṃ paśupatiṃ haram

brahmavidyāsamopeto bhikṣānnakṛtabhojanaḥ //
brahmacaryasamopetastrikālaṃ ca japañchivam

tatastena prabhāvena saṃjā to'haṃ bhavāṃtare //
sārvabhaumo mahīpālo jātismaraṇasaṃyutaḥ

tataḥ saṃkhyāvihīnāśca prāsādāḥ kāritā mayā //
trinetrasya mahārāja kailāsa śikharopamāḥ

tathā nirūpitā pūjā bahupuṣpasamudbhavā //
nānyatkiṃcitkaromyatra dharma dānādikaṃ nṛpa

tataḥ kālena mahatā tuṣṭo me śaśiśekharaḥ //
tataḥ provāca rājarṣe prahasañchlakṣṇayā girā

jayadatta pratuṣṭo'smi tava pārthivasattama //
bhaktyā'nayā drutaṃ brūhi kiṃ te yacchāmi vāṃchitam

praṇipatya tato'ṣṭāṃgaṃ stutvā caiva pṛthigvidham //
mayā prokto haro rājankuru māmajarāmaram //
sa tatheti pratijñāya gatoṃ'tardhānameva hi

aprameyagatirdevaścaturdaśajagatpatiḥ //
tato'haṃ tuṣṭisaṃyukto jarāmaraṇavarjitaḥ //
vicarāmi mahīpṛṣṭhe svecchayā śatru varjitaḥ

tataḥ kālena mahatā gatena nṛpasattama //
bahukāmāgnisaṃtaptaḥ śivabhaktivivarjitaḥ

yāṃyāṃ paśyāmi rūpāḍhyāṃ paranārīṃ manoramām //
tāṃtāṃ nirīkṣya suciraṃ dharṣayāmi tataḥ param

dharmarājabhayatyaktaḥ pārthivatvaṃ samāśritaḥ

etasminnaṃtare rājanmama pāpena karmaṇā //
hāhākārastato jātaḥ samagre dharaṇītale

etasminnaṃtare prāpto dharmarājaḥ śivāṃtikam //
abravītpraṇipatyoccairduḥkhita stadanaṃtaram

tvayā deva mahīpālo jayadatto mahītale //
yo nirmitaḥ pratuṣṭena jarāmaraṇavarjitaḥ

/
sa satīnāṃ satītvaṃ ca balānnāśayate kudhīḥ //
sarvo bhūpabhayāllokaḥ sarvadharmabahiṣkṛtaḥ

saṃjāto vibudhaśreṣṭha na svabhāvātkathaṃcana //
tasyaikamapi me nāsti bhayaṃ satyaṃ bravīmi te

tasmādvāraya taṃ śīghraṃ yāvaddharmo na naśyati //
martyalokādaśeṣeṇa satīnāṃ dharṣaṇena ca

evamuktastato devaḥ kopena mahatānvitaḥ //
śaśāpa māṃ samānīya vepamānaṃ kṛtāñjalim

yasmādduṣṭasamācāra kṛtaṃ karma vigarhitam //
tasmānmacchāpa nirdagdhaḥ kamaṭho vai bhaviṣyasi

tato mayā sudīnena prārthitaḥ parameśvaraḥ //
śāpāṃtaṃ me kuruṣveśa kuruṣva ca dayāṃ mama

tatastena punaḥ proktaṃ kalpāṃte ṣaṣṭisaṃjñite //
svaśarīraṃ punaḥ prāpya madgaṇastvaṃ bhaviṣyasi

etasminnaṃtare kūrmaḥ saṃjāto'haṃ mahīpate //
samudrasalilaṃ prāpya saṃsthito duḥkhito'niśam

kasyacittvathakālasya rājaṃstvaṃ bhūtale sthitaḥ //
yajanārthaṃ samānītaḥ samudrasalilastvayā

/
sthāpito bhūmipṛṣṭhe tu maṃtrai saṃstaṃbhitastathā //
mamopari tato yajñāḥ kṛtāḥ śatasahasraśaḥ

kriyamāṇaiśca yairdagdhā mama pṛṣṭhiḥ samaṃtataḥ ///
dahyato'pi mahārāja tena yajñāgninā tadā //
prasādanānmaheśasya na me prāṇātyayo 'bhavat

kevalaṃ jāyate dāho yathā pāpaṃ purā kṛtam//
anubhūtaṃ ca tatsarvaṃ harakopādasaṃśayam

atha prāpte divaṃ caiva tvayi pārthivasattama //
ekārṇave tu saṃjāte jalapūrṇe dharātale //
saṃprāptaḥ plavamānastu tato'haṃ mānasaṃ saraḥ

ṣaḍpaṃcāśatpramāṇena kalpā mama ca saṃsthitāḥ //
caturbhiraparairmokṣaḥ kūrmatvātsaṃbhaviṣyati

/
etatte sarvamākhyātaṃ dīrghāyuṣṭvasya kāraṇam //
haraprasādakaraṇādbahupuṣpārcanādvibhoḥ

kūrmatvaṃ ca yathā jātaṃ kāmadevasya kopataḥ //
sa tvaṃ vada mahābhāga gṛhāyātasya kiṃ tava //
karomi sāṃprataṃ kṛtyaṃ śatrorapi hṛdi sthitam

tvayā me suciraṃ kālaṃ dagdhā pṛṣṭhirmakhāgninā //
adyāpi ca prapaśyāmi tāṃ jvalaṃtīmiva sthitām

etasmātkāraṇānnaṣṭastvāṃ dṛṣṭvāhaṃ mahīpate //
kasmāttvaṃ na gataḥ svargaṃ vimāne'pi samāgate //
etasmātkāraṇāddharmaṃ prakurvaṃti narādhipāḥ

// indradyumna uvāca // //
svargasthāne ca lokānāṃ nityaṃ ca patanā dbhayam //
tanna yāsyāmyahaṃ tatra yatiṣyāmi vimuktaye

sa tvaṃ karoṣi cetkṛtyaṃ gṛhāyātasya me makhe //
ciraṃtanaṃ kathaya me yadyasti tava sauhṛdam

// kūrma uvāca // //
lomaśo nāma viprarṣiḥ sa matto'sti ciraṃtanaḥ //
śrūyate sa mayā dṛṣṭo nadītīraṃ samāśritaḥ

//
// indradyumna uvāca // //
tadāgacchata gacchāmo yataḥ sarve drutaṃ svayam//
pṛcchāmo bahukālasya jīvitasya ca kāraṇam

atha te sahitāḥ pañca vyomamārgeṇa saṃsthitāḥ //
atha te dadṛśustatra lomaśaṃ ca nirāśrayam

svādhyāyanirataṃ dāṃtaṃ japahomaparāyaṇam //
savya haste tṛṇaughena chāyārthaṃ vidhṛtena ca

dadhataṃ cākṣamālāṃ ca dakṣiṇena kareṇa hi //
te taṃ dṛṣṭvā mahātmānaṃ kṛtvā tasya pradakṣiṇām //
upaviṣṭāstataḥ sarve svāgatenābhinanditāḥ

pṛṣṭāstena tataścaiva ke yūyaṃ kimihāgatāḥ //
viśrabdhaṃ kathyatāṃ mahyaṃ yena sarvaṃ karomyaham //

// kūrma uvāca // //
mārkaṃḍo nāma viprarṣiḥ saptakalpasmaro hyayam //
indradyumnena cānīto bhūbhujānena sanmune

bakasyāsya samīpe tu nāḍījaṃghasya dhīmataḥ //
cirāyuriti vijñāya ātmanaścāyuruttamam //
indradyumnasya vārtārthaṃ dviguṇāyuṣamātmanaḥ

atha tena na vijñāto yadā sa pṛthivīpatiḥ //
tadā dvāvapi cāyātāvulūkasyāsya saṃnidhau

dviguṇāstatpramāṇena kalpāścāsya mahātmanaḥ //
vartaṃte naiva vijñāto nṛpo hyetena saddvija

tatastrayo'pi cānītā gṛdhrarājasya cāntikam

ṣaṭpañcāśatpramāṇena kalpāścāsya mahātmanaḥ //
vartante naiva vijñāto nṛpo hyetena saddvija

catvāro'pi samānītā etenaiva mamāntikam //
cirāyuṣaṃ ca māṃ jñātvā mitrabhāvena te dvija

mayāpyasau parijñāto dūrādeva samāgataḥ //
indradyumno dhruvaṃ hyeṣa dagdhā pṛṣṭhiḥ purā mama

yena yajñāgninā maṃtrai staṃbhayitvā kṣiteradhaḥ //
tato'haṃ tadbhayānnaṣṭo gṛdhrādyaiśca nivāritaḥ

upālaṃbhaistu bahubhiḥ praṇayā jjalamāviśat //
mayokto'tha sa bhūyo'pi nāhaṃ tava parāṅmukhaḥ

indradyumnena me pṛṣṭhiryena dagdhā makhāgninā //
etasminnantare svargāddevadūto mahāmanāḥ //
vimānavaramārūḍhaḥ prāptaścāsya mahātmanaḥ

kīrtilopācyutaḥ svargādayamāsīnmahīpatiḥ //
tato vimānamāyātamuktamātre mayā divaḥ

athāsau na gataḥ svargaṃ vinā'smābhirdvijottama //
mārkaṃḍeyaṃ parityajya tiryagyonigataistribhiḥ

pṛcchato'sya mayā proktamāyuṣyaṃ cātmanaḥ punaḥ //
ṣaṇṇavatipramāṇena kalpā me jīvato gatāḥ / ६.२७१.३३० //
pṛṣṭo'haṃ pūrvamevātra saṃsthitastava pārśvataḥ //
ciraṃtanatamo brūhi mayā tvaṃ tu niveditaḥ

etasmātkāraṇātprāptā vayaṃ sarve tavāṃtikam //
tasmādyatpṛcchate bhūpa eṣa tvāṃ tatprakīrtaya

// bhartṛyajña uvāca // //
lomaśo'pyatha taṃ prāha viśrabdhaṃ pṛccha pārthiva //
avaśyaṃ kathayiṣyāmi yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi

// iṃdradyumna uvāca // //
kasmāttvaṃ grīṣmakāle'pi madhyaṃ prāpte divākare //
nivāsārthaṃ gṛhaṃ ramyaṃ kimarthaṃ na kariṣyasi

// // lomaśa uvāca // //
kasyārthe kriyate gehamanityaṃ jīvitaṃ yataḥ //
yadi syācchāśvato dehastadarthaṃ kriyate ca tat

// indradyumna uvāca // //
sarveṣāmeva lokānāṃ cirāyuḥ śrūyate bhavān //
tenāhamapi saṃprāpto bhavaddarśanakāmyayā

// lomaśa uvāca // //
kalpe kalpe tu saṃprāpte romakaṃ mama naśyati //
abhāve sarvaromṇāṃ ca tato nāśo bhaviṣyati

paśya tvaṃ maccharīre'sminprakāśaṃ romavarjitam //
na karomi gṛhaṃ tena kāraṇena mahāmate

// indradyumna uvāca // //
kiṃ tvayā vihitaṃ karma yenedṛgjīvitaṃ sthitam //
kiṃ dānasyaprabhāvo'yaṃ tapaso niyamasya vā

// lomaśa uvāca // //
ahamāsaṃ purā śūdro daridreṇa pariplutaḥ //
bhramāmi medinīpṛṣṭha udarasya kṛte sadā

/
karmayogena mahatā saṃprāpto hāṭakeśvaram//
kṣutkṣāmastu pipāsārto yatraitalliṃgamuttamam //
avadhūtaṃ tato liṃgaṃ mayā dṛṣṭvā svayaṃbhu tat

snāpitaṃ toyamādāya śītametatsunirmalam//
tatastu kamalairetairmayā pūjā vinirmitā

atha pūjāṃ vinirvartya yāvanmārgasamāśritaḥ // kṣu
tkṣāmakaṇṭhasya tataḥ prāṇā naṣṭāstadā mama

athāhaṃ brāhmaṇagṛhe jāto jātismarastataḥ //
sarvaṃ smarāmi bhūpāla devadevasyapūjanāt

tato mūkatvamāpanno naiva jalpāmi kiṃcana //
īśāna iti me nāma pitā cakre praharṣitaḥ

īśānena yato dattaḥ pūrvamārādhitena ca //
vairāgyaṃ paramaṃ prāpto iṣṭvā saṃsārasaṃsthitim

pitā me bahuvātsalyādbheṣajāni prayojayet//
vācārthaṃ maṃtravādāṃśca tathā caivopayācitam //
brāhmaṇānpṛcchate nityaṃ divārātrimataṃdritaḥ

tato me jāyate hāsyaṃ nijacitte narādhipa //
dṛṣṭvā saṃsārasaṃsaktiṃ piturmātuśca bhūriśaḥ

tataśca yauvanaṃ prāptaḥ krameṇa nṛpasattama //
yadā tadā niśi tyaktvā tāvubhau cātra saṃgataḥ

tato hṛṣṭamanā nityaṃ pūjayāmi samāhitaḥ //
īśānaṃ parayā bhaktyā saṃsnāpya salilena ca

/
brāhmaṇītīrthajātena trikālaṃ nṛpasattama //
śiloṃchavṛttimāsādya prāṇayātrāṃ samācaran //
nīvārairbadaraiḥ śākaiścirbhaṭaiḥ phalapatrakaiḥ

tato me bhagavānrudraḥ sarvadeveśvaro haraḥ //
abravīddarśanaṃ gatvā meghagambhīrayā girā

parituṣṭo'smi te vatsa varaṃ varaya suvate //
adeyamapi dāsyāmi yadyapi syātsudurlabham

tatastaṃ praṇipatyoccaiḥ stutvā vākyaiḥ pṛthagvidhaiḥ //
mayā proktaṃ kuru vibho jarāmaraṇa varjitam

śrībhagavānuvāca// amaratvaṃ yato nāsti martyaloke'tra karhicit//
maryādāṃ kuru tasmāttvaṃ jīvitasya svakasya vai

tato me bhagavānuktaḥ kalpāṃte samupasthite //
romṇa ekasya me nāśo jāyatāṃ tridaśeśvara

yadā ca sarvaromṇāṃ me vināśaḥ saṃprajāyate //
tadā mama gaṇatvaṃ ca jāyatāṃ tāvakaṃ vibho

evaṃ bhaviṣyatītyuktaṃ paraṃ liṃga sadā mama //
snāpyaṃ jalena caitena brāhmaṇīsaṃbhavena ca

brahmādyaiḥ pūjanīya ca trikālaṃ dvijasattama //
mamakaivāsaraṃ yāvattava cāyurbhaviṣyati

anyo'pi yo naro bhaktyā pūjayiṣyati māmiha //
snāpayiṣyati sadbhaktyā vipāpmā sa bhaviṣyati

nāpamṛtyurbhavettasya kadāciddvijasattama //
sakṛtsaṃpūjite 'pyevaṃ brahmādyairmatkalevare

sakṛtpibati yastoyaṃ brahmatīrthasamudbhavam //
sarvapāpaviśuddhātmā tatkṣaṇājjāyate hi saḥ

evamuktvātha deveśastataścādarśanaṃ gataḥ

ahaṃ tu saṃsthitaścātra tataḥ prabhṛti pārthiva //
pūjayānaśca sadbhaktyā liṃgametatsadaiva hi

etasmātkāraṇājjātaṃ mamāyurativistṛtam //
śaṃkarasya prasādena nānyadastīha kāraṇam

// indradyumna uvāca // //
ahamapyarcayiṣyāmi liṃgameta ttvayā saha //
nānyatra vā gamiṣyāmi mamaivaṃ hṛdi niścayaḥ

// lomaśa uvāca // //
evaṃ kuru mahābhāga tvamavāpsyasi vāṃchitam //
harabhaktasya lokasya vāṃchitaṃ nāsti dularbham

nāḍījaṃgho gṛhaṃ yātu mārkaṃḍagṛdhakauśikāḥ //
kacchapena samāyuktastvaṃ hi tiṣṭha mamā śrame

tataḥ procuśca te sarve na vayaṃ tu nareśvara //
tvāṃ vinā saṃprayāsyāmo bhūya eva nijālayam /
liṃgamārādhayiṣyāmo yadetadbhavatā rcitam

evamuktvā tu te sarve lomaśasya varāśrame //
tasthuḥ saṃpūjayāmāsustrikālaṃ liṃgameva tat

saṃsnāpya brāhmaṇītoyaiḥ padmā dyaiḥ pūjayaṃti ca

kasyacittvatha kālasya nārado munisattamaḥ //
tīrthayātrāprasaṃgena saṃprāptastatra yatra te

atha ? nāradaṃ dṛṣṭvā kṛtvā caivārhaṇakriyām //
viśrāṃtaṃ ca tato jñātvā papracchurvinayānvitāḥ

śāpabhraṣṭā vayaṃ sarve yataḥ saṃvartadarśanāt //
bakādyāścaiva catvāraḥ kūrmāṃtāśca mahāmune

na sa vijñāyate kvāpi kasminsthāne vyavasthitaḥ //
kiṃrūpaḥ kiṃpramāṇaśca kimācāraḥ kva saṃsthitaḥ

sa tvaṃ yadi vijānāsi yatra taṃ saṃsthitaṃ munim //
tadvadasva mahābhāga na kiṃcitte'styagocaram

// śrīnārada uvāca // //
ahaṃ jānāmi taṃ samyaksaṃvartaṃ munisattamam //
guptācāreṇa tiṣṭhaṃtaṃ nānyo vetti kathaṃcanam

vārāṇāsyāṃ sthito nityaṃ so'vadhūto mahāmuniḥ //
vivastro maladigdhāṃgaḥ sadāraṇyaṃ samāśritaḥ

bhikṣārthaṃ kutape kāle samāgacchati tāṃ purīm //
pāṇipātrakṛtāhāro gṛhaiḥ kaiścitsadaiva hi

bhūyopi yāti sāyāhne kiṃcideva vanāṃtaram //
tasyāṃ puryāṃ tathārūpāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

tiṣṭhaṃti tāpasaśreṣṭhāstasya vakṣyāmi lakṣaṇam //
bhavadbhiḥ sa yathā jñeyo mama vākyādasaṃśayam

vārāṇasyāḥ pratolyāṃ ca sthāpanīyaṃ suyatnataḥ ḥ/
kuṇapaṃ caiva guptaṃ ca yathā no vetti kaścana

yāsyaṃti tāpasāḥ sarve tamatikramya bhūriśaḥ //
saṃvarto divyadṛṣṭistu śalyaṃ nātikramiṣyati

nivartanaṃ tu yaścakre bhūbhāgātkuṇapāśrayāt //
sa saṃvartaḥ parijñeyaḥ praṣṭavyaśca tataḥ param

yadi pṛcchati kenāhaṃ bhavatāṃ saṃniveditaḥ //
nāradena tato vācyaṃ sa tvāṃ jānāti vai sadā

yadi pṛcchati bhūyaḥ sa nāradaḥ kva sa tiṣṭhati

tato vācyo nivedya tvāṃ pratiṣṭo havyavāhanam //

tacchrutvā nāradavacaḥ sarve vai lomaśādayaḥ //
vārāṇasīṃ purīṃ prāptāstasya darśanalālasāḥ

pratolyāṃ kuṇapaṃ sthāpya guptaṃ lokairalakṣitam //
svayaṃ caiva sthitā dūraṃ prekṣamāṇāḥ prayatnataḥ

tatastu kutape kāle saṃvartastu samāgataḥ //
yādṛgrūpaḥ purā prokto nāradena mahātmanā

sa dṛṣṭvā kuṇapaṃ tatra divyadṛṣṭyā mahāmuniḥ //
nivṛttaḥ kṣutpipāsārto naiva śalyamalaṃghayat

atha te taṃ samuddiśya pṛṣṭhato'nuyayustadā //
tiṣṭhatiṣṭheti jalpaṃtaḥ prasādaḥ kriyatāmiti / ३९२ ०//
so'pi nirbhartsayannetānnivartadhvamiti bruvan //
mā gacchata matsamīpamiti procya palāyitam

atha dūrataraṃ gatvā sa provāca kṣudhānvitaḥ

kenādiṣṭo'smi yuṣmākaṃ sa śīghraṃ me nivedyatām//
śāpāgnau yena taṃ pāpaṃ bhasmasātprakaromyaham

// ta ūcuḥ // //
nāradena samākhyāto bhavānatra sthito hi naḥ //
kathayitvā tato vahnau saṃpraviṣṭaḥ sa tatkṣaṇāt

// saṃvarta uvāca // //
ahaṃ tadeva kartā ca tasya duṣṭasya sāṃpratam //
nirdiṣṭo yena yuṣmākaṃ guptācāraṃ samāśritaḥ

ta ūcuḥ. // //
bhagavannāradenoktastvamasmākaṃ mahāmune //
cirādanveṣyamāṇānāṃ nānyastvāṃ vetti kaścana

tāvannivedya cāsmākaṃ praviṣṭo havyavāhanam //
tatkṣaṇādeva vipreṃdra na vidmastatra kāraṇam

// saṃvarta uvāca // //
ahamapyatisaṃkruddhaḥ śāpātkartuṃ samudyataḥ

/
etadevahi tasmācca svayameva kṛtaṃ ca yat //०
tasmādvadatha me śīghraṃ kasmādyūyaṃ samāgatāḥ

ciraṃ sthāsyāmi nātrāhaṃ bhramiṣyāmi purīṃ prati //
prāṇayātrākṛte bhikṣāṃ kariṣyāmi svayaṃ yataḥ

viśalyaḥ kriyatāṃ mārgaḥ kuṇapaṃ hriyatāṃ ca yat //
nocecchāpaṃ pradāsyāmi yadyevaṃ na kariṣyatha

tathāhaṃ naiva vaktavyaḥ kasyaciccātra saṃsthitaḥ /
anveṣayati māṃ nityaṃ maruttaḥ pṛthivīpatiḥ

yajñārthaṃ naiva taṃ bhūpaṃ yājayiṣye kathaṃcana //
dhiṣaṇena parityakto guruṇā sa mahīpatiḥ

guruputraṃ ca māṃ jñātvā tato'nveṣayate hi mām

// ta ūcuḥ // //
śāpabhraṣṭā vayaṃ sarve catvāro'pi bakādayaḥ //
pakṣitvaṃ caiva saṃprāptā brahmaśāpena sanmune //

maheśvaragaṇāścaiva vayaṃ trailokyavaṃditāḥ //
tiryagyoniṃ samānītā vairāgyaṃ paramaṃ gatāḥ

śāpāṃtastu samādiṣṭastairvipraiḥ strīsamu dbhavaḥ /
tavopadeśatastena bakādyāḥ śaraṇaṃ gatāḥ

tasmāttrāhi mahābhāga pakṣitvātsāṃprataṃ vibho

nirviṇṇāścirakālaṃ ca pakṣitvasya niṣevaṇāt //
etacca kāraṇaṃ nānyattava saṃgasamudbhavam

// saṃvarta uvāca // //
yadyevaṃ gamyatāṃ śīghraṃ camatkārapuraṃ prati //
bhartṛ yajñaḥ sthito'pyatra sarvasaṃdehahārakaḥ

sa vai dāsyati sarveṣāmupadeśaṃ suśobhanam //
tena prāpsyatha saṃdehaṃ pūrvīyaṃ ca yathāsthitam //

sa pūrvaṃ yājñavalkyo'bhūtsarvaśāstrārthapāragaḥ //
tato bhavāṃtare'nyasminkātyāyana iti smṛtaḥ

tato dehāṃtaraṃ prāpya khyāto vararucirdvijaḥ //
tato dehāṃtare'nyasminveśyāputro babhūva ha

ārādhitā brahmasutā devī vāgrūpiṇī sadā //
na ca tuṣṭā svayaṃ devī kāraṇaṃ vīkṣya kiṃcana

brāhmaṇena prajātastu dehāṃtaṃ prāpya kiṃcana //
tasya vaktraṃ samāpannā svayameva sarasvatī

pūrvamārādhitā nityaṃ na sā tyajati karhicit //
tasyāścaryamabhūccānyadyajñe veśyāsutasya hi

brahmasūtraṃ samabhyeti skaṃdhe niryāti gacchati

pūrveṣāmeva lokānāṃ yajñakarmasu saṃsthitān //
sa saṃdehānharatyeva yathā nānyo'tra kaścana

// sūta uvāca // //
tasya tadvacanaṃ śrutvā praṇipatya muhurmuhuḥ //
gatāste kuṇapaṃ yatra saṃvartena praṇoditāḥ

taccākṛṣya tataḥ sarve camatkārapuraṃ gatāḥ //
vāstusthānapade tīrthe taṃ dṛṣṭvā tatra saṃsthitam

praṇipatya tataḥ procuḥ sarve vinayasaṃsthitāḥ //
brahmaśāpena nirdagdhā vayaṃ catvāra eva hi

pakṣitvaṃ samanuprāptāstrayaḥ kūrmatvamanyakaḥ //
ya ete ca trayo'smākaṃ sthitāḥ pārśve mahattarāḥ

mārkaṃḍaḥ kathito hyeṣa iṃdradyumnastathā paraḥ //
tṛtīyo lomaśo nāma vikhyātaḥ sumahātapāḥ

jīvitavyasya nirviṇṇāstraya eva ca sāṃpratam //
upadeśapradānena prasādaṃ kartumarhasi

//
sūta uvāca // //
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā bhartṛyajño mahāmuniḥ //
abravītsuciraṃ dhyātvā jñātvā divyena cakṣuṣā

yūyaṃ saptaiva liṃgāni sthāpayadhvaṃ samāgatāḥ //
hāṭakeśvaraje kṣetre. nāmnā caivāṃtike nibhoḥ

tato dānāni saptaiva teṣāmagre prayacchata //
kulaparvatasaṃjñāni sarvapāpaharāṇi ca

tataḥ prāpsyatha cābhīṣṭaṃ vapurdivyaṃ manoramam //
gaṇatvaṃ devadevasya trine trasya mahātmanaḥ

// ta ūcuḥ // //
prakīrtaya vibho dānaṃ teṣāṃ yacchāmahe yathā //
pramāṇaṃ ca vidhānaṃ ca vistareṇa mahāmune

// bhartṛyajña uvāca // //
deyo hemamayo meruḥ kailāso rajatodbhavaḥ //
kārppāsena himādristu guḍajo gaṃdhamādanaḥ

suvelastu tilairdeyo viṃdhyaḥ śarkarayā tathā //
lavaṇena tathā śṛṃgī yathoktavidhinā tataḥ

// sūta uvāca // //
tasya tadvacanaṃ śrutvā saṃsthāpya vidhipūrvakam //
saptaliṃgāni taiḥ paścātpradattāḥ kulaparvatāḥ

iṃdradyumneśvarasyāgre iṃdradyumnaḥ pratāpavān //
meruṃ hemamayaṃ kṛtvā bhartṛyajñamate sthitaḥ

/
mārkaṃḍeśvaradevasya mārkaṃḍena ca dhīmatā //
kailāso rājato datto bhaktipūrvaṃ dvijottamāḥ

kārpāso himavāndattaḥ pālakena dvijātaye //
gaṃdhamādanasaṃjñastu pradatto guḍajaḥ puraḥ

ghaṃṭakeśvaradevasya ghaṃṭakena dvijottamāḥ //
kacchapena tu saṃdattaḥ suvelaḥ parvatottamaḥ

kacchapeśvaradevasya purastilamayastathā //
śārkarastu tadā śailaḥ pradatto bhaktipūrvakam

śaila īśānasaṃjñena nijadevasya cā'grataḥ //
vānareśvara devasya purato dvijasattamāḥ

gṛdhreṇātha pradattastu lavaṇākhyo mahāgiriḥ//
śṛṃgī nāma mahābhāgaḥ śraddhāpūtena cetasā

tatrāścaryamabhūdviprā dattamātrairnagottamaiḥ //
pakṣitvaṃ nirgataṃ teṣāṃ kūrmatvamitarasya ca

etasminneva kāle tu sarve te tatprabhāvataḥ //
divyamālyāṃbaradharā divyagaṃdhānulepanāḥ //
saṃjātā brāhmaṇaśreṣṭhā ye ca tatsaṃmukhe sthitāḥ

vimānāni ca sarveṣāṃ samāyātāni tatkṣaṇāt /१
bhartṛyajñamanuprāpya praṇipatya ca tāndvijān //
kailāsaṃ parvataṃ prāptā vimānavaramāśritāḥ

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yathā talliṃgasaptakam //
hāṭakeśvaraje kṣetre saṃjātaṃ pāpanāśanam

anyo'pi yaḥ punasteṣāṃ liṃgānāṃ bhaktisaṃyutaḥ//
kulaparvatadānaṃ ca kuryātso'pi śivaṃ vrajet

tāni liṃgāni yo martyaḥ prātarutthāya vīkṣate //
ajñānavihitātpāpātso'pi muktimavāpnuyāt

yaścaitānparvatānsapta krameṇātra prayacchati//
dvijātibhyaḥ svaliṃgānāṃ puratastridivaṃ vrajet

sthitvā kalpāṃtaraṃ tatra saṃsevya ca varāpsarāḥ //
divyānbhogāṃśca saṃsevya yadā bhūmau prajāyate//
cakravartitvamāsādya sārvabhaumaḥ prajāyate

ekena tu pradattena jāyate pāpasaṃkṣayaḥ //
dvābhyāṃ putrāśca pautrāśca vāṃchitāni phalāni ca // ६.२७१.४५० /
tribhiḥ saṃjāyate rājā caturbhirmaṃḍaleśvaraḥ //
bhāratasya ca khaṇḍasya svāmī bhavati paṃcabhiḥ

jaṃbudvīpādhipaḥ ṣaṅbhiścakravartī ca saptabhiḥ //
vidhivatparvatairdattaireta dāha pitāmahaḥ

naraḥ syādbrāhmaṇaśreṣṭhāḥ sadājanmanijanmani //
na duḥkhito daridro vā vyādhito vā prajāyate

saubhāgyasukhasaṃyuktaḥ sudeho ratnavānbhavet //
sarvarājyavinirmuktaḥ pratāpī vijitendriyaḥ

tasmātsarvaprayatnena bhūmipālairviśeṣataḥ //
etaṃ ca parvatā deyā uddiśya nijadevatāḥ

iti śrīskāde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye saptaliṃgotpatti māhātmyavṛttāntavarṇanaṃnāmaikasaptatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ