Skanda Purana · Chapter 6.239

// nārada uvāca //
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjanaṃ kriyate katham //
te ke ṣoḍaśa bhāvāḥ syurnityaṃ ye śayane hareḥ

etadvistarato brūhi pṛcchato me prajāpate //
tava prasādamāsādya jagatpūjyo bhavāmyaham

// brahmovāca // //
viṣṇubhaktirdṛḍhā kāryā vedaśāstravidhānataḥ //
vedamūlamidaṃ sarvaṃ vedo viṣṇuḥ sanātanaḥ

te vedā brāhmaṇādhārā brāhmaṇāścāgnidaivatāḥ //
agnau prāstāhutirvipro yajñe devaṃ yajansadā

jagatsaṃdhārayetsarvaṃ viṣṇupūjārataḥ sadā //
nārāyaṇaḥ smṛto dhyātaḥ kleśaduḥkhādināśanaḥ

cāturmāsye viśeṣeṇa jalarūpagato hariḥ //
jalādannāni jāyaṃte jagatāṃ tṛptihetave

viṣṇudehāṃśasaṃbhūtaṃ tadannaṃ brahma iṣyate //
tadannaṃ viṣṇave dattvā hyāvāhanapuraḥsaram

punarjanmajarākleśasaṃskārairnābhibhūyate //
ākāśasaṃbhavo veda eka eva purā'bhavat

tato yajuḥsāmasaṃjñāmṛgvedaḥ prāpa bhūtaye //
ṛgvedo'bhihitaḥ pūrvaṃ yajuḥsahasraśīrṣeti ca

ṣoḍaśarcaṃ mahāsūktaṃ nārāyaṇamayaṃ param //
tasyāpi pāṭhamātreṇa brahmahatyā niva rtate

/
vipraḥ pūrvaṃ nyaseddehe smṛtyuktena nije budhaḥ//
tatastu pratimāyāṃ ca śālagrāme viśeṣataḥ

krameṇa ca tataḥ kuryātpaścādāvāhanādikam//
āvāhya sakalaṃ rūpaṃ vaikuṇṭhasthānasaṃsthitam

kaustubhena virājaṃtaṃ sūryakoṭisamaprabham/.
daṃḍahastaṃ śikhāsūtrasahitaṃ pītavāsasam

mahāsaṃnyāsinaṃ dhyāyeccāturmāsye viśeṣataḥ //
evaṃ rūpamayaṃ viṣṇuṃ sarvapāpaughahāriṇam

āvāhayecca purato dhyānasaṃsthaṃ dvijottama//
ṛcā prathamayā cāsyoṃkārādisamudīrṇayā

dvitīyayā cāsanaṃ ca pārṣadaiśca samanvitam//
sauvarṇānyāsanānyeṣāṃ manasā paricintayet

cintanairbhaktiyogena paripūrṇaṃ ca tadbhavet //
pādyaṃ tṛtīyayā kāryaṃ gaṃgāṃ tatra smaredbudhaḥ

arghyaḥ kāryastato viṣṇoḥ saridbhiḥ saptasāgaraiḥ //
punarācamanaṃ kāryamamṛtena jagatpateḥ

tribhirācamanaiḥ śuddhirbrāhmaṇasya nigadyate //
adbhistu prakṛtisthābhirhīnābhiḥ phenabudbudaiḥ

hṛtkaṇṭha tālugābhiśca yathāvarṇaṃ dvijātayaḥ //
śudhyeranstrī ca śūdraśca sakṛtspṛṣṭābhiraṃtataḥ

/
pañcamyā''camanaṃ kāryaṃ bhaktiyuktena cetasā //
bhaktigrāhyo hṛṣīkeśo bhaktyā''tmānaṃ prayacchati

tataḥ suvāsitaistoyaiḥ sarvoṣadhisamanvitaiḥ //
śeṣodakaiḥ svarṇaghaṭaiḥ snānaṃ devasya kārayet

tīrthodakaiḥ śraddhayā ca manasā samupāhṛtaiḥ //
aśraddhayā ratnarāśiḥ pradatto niṣphalo bhavet

vāryapi śraddhayā dattamanaṃtatvāya kalpate //
cāturmāsye viśeṣeṇa śraddhayā pūyate naraḥ

ṣaṣṭhyā snānaṃ tataḥ kāryaṃ punarācamanaṃ bhavet //
dadyācca vāsasī svarṇasahite bhaktiśaktitaḥ

ācchāditaṃ jagatsarvaṃ vastreṇācchādito hariḥ //
cāturmāsye viśeṣeṇa vastradānaṃ mahāphalam

punarācamanaṃ deyaṃ yataye viṣṇurūpiṇe //
vastradānaṃ ca saptamyā kāryaṃ viṣṇormunīśvara

yajñopavītamaṣṭamyā taccādhyātmatayā śṛṇu //
sūryakoṭisamasparśaṃ tejasā bhāsvaraṃ tathā

krodhābhibhūte vipre tu taḍitkoṭisabhaprabham//
sūryenduvahnisaṃyogādguṇatrayasamanvitam

trayīmayaṃ brahmaviṣṇurudrarūpaṃ triviṣṭapam //
yasya prabhāvādvipreṃdra mānavo dvija ucyate

janmanā jāyate śūdraḥ saṃskārāddvija ucyate //
śāpānugrahasāmarthyaṃ tathā krodhaḥ prasannatā

trailokyapravaratvaṃ ca brāhmaṇādeva jāyate //
na brāhmaṇasamo bandhurna brāhmaṇasamā gatiḥ

na brāhmaṇasamaḥ kaścittrailokye sacarācare //
dattopavīte brahmaṇye supte deve janārdane //

sarvajagadbrahmamayaṃ saṃjātaṃ nātra saṃśayaḥ //
navamyā ca sulepaśca kartavyo yajñamūrtaye

suyakṣakardamairlipto viṣṇuryena jagadguruḥ //
tenā pyāyitametaddhi vāsitaṃ yaśasā jagat

tejasā bhāskaro loke devatvaṃ prāpya mānavaḥ //
brahmalokādike loke modate caṃdanapradaḥ

caṃdanālepasubhagaṃ viṣṇuṃ paśyaṃti mānavāḥ //
na te yamapuraṃ yāṃti cāturmāsye viśeṣataḥ

daśamyā puṣpapūjā ca bhaktipūjā tathaiva ca //
puṣpe caiva sadā lakṣmīrvasatyeva niraṃtaram // ३८ १/
lakṣmyāḥ sarvatra gāminyā doṣo naiva prajāyate //
yathā sarvamayo viṣṇurna doṣairanubhūyate

tathā sarvamayī lakṣmīḥ satītvānnaiva hīyate //
pratimāsu ca sarvāsu sarvabhūteṣu nityadā

manuṣyadevapitṛṣu puṣpapūjā vidhīyate //
puṣpaiḥ saṃpūjito yena harirekaḥ śriyā saha

ābrahmastaṃbaparyaṃtaṃ pūjitaṃ tena vai jagat //
ataḥ suśvetakusumairviṣṇuṃ saṃpūjayetsadā

cāturmāsye viśeṣeṇa bhaktiyuktaḥ sadā śuciḥ //
bhaktyā suvihitā brahmanpuṣpapūjā narairyadi

yaṃyaṃ kāmamabhidhyāyettasya siddhirniraṃtarā //
puṣpairupacitaṃ viṣṇuṃ yadyanye praṇamaṃti ca

teṣāmapyakṣayā lokāścāturmāsye'dhikaṃ phalam //
ekādaśyā dhūpadānaṃ kartavyaṃ yataye harau

vanaspati raso divyo gaṃdhāḍhyo gandha uttamaḥ//
āghreyaḥ sarvadevānāṃ dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām

imaṃ maṃtraṃ samuccārya dhūpamāgurujaṃ śubham //
dadyādbhagavate nityaṃ cāturmāsye mahāphalam

karpūracandanadalaiḥ sitāmadhusamanvitam //
māṃsījaṭābhiḥ sahitaṃ supte deve'tha sattama

devā ghrāṇena tuṣyaṃti dhūpaṃ ghrāṇaharaṃ śubham//
dvādaśyā dīpadānaṃ tu kartavyaṃ muktimicchubhiḥ

dīpaḥ sarveṣu kāryeṣu prathamastejasāṃ patiḥ //
dīpastamaughanāśāya dīpaḥ kāṃtiṃ prayacchati

tasmāddīpapradānena prīyatāṃ me janārdanaḥ //
ayaṃ paurāṇajo maṃtro vedarcena samanvitaḥ //
dīpapradāne sakalaḥ prayukto nāśayedagham

cāturmāsye dīpadānaṃ kurute yo hareḥ puraḥ //
tasya pāpamayo rāśirnimeṣādapi dahyate

tāvatpāpāni garjaṃti tāvadbibheti pātakī //
yāvanna vihito bhāsvāndīpo nārāyaṇālaye

darśanādapi dīpasya sarvasiddhirnṛṇāṃ bhavet

kāmanāṃ yāṃ samuddiśya dīpaṃ kārayate harau //
sāsā siddhyati nirvighnā supte'naṃte guṇottaram

paṃcāyatanasaṃstheṣu tathā deveṣu paṃcasu //
vihitaṃ dīpadānaṃ ca cāturmāsye mahāphalam

eko viṣṇustuṣyate muktidātā nityaṃ dhyātaḥ pūjitaḥ saṃstutaśca //
yaccābhīṣṭaṃ yacca gehe śubhaṃ vā tattaddeyaṃ muktihetornṛvaryaiḥ

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śeṣaśāyyupākhyāne brahmanāradasaṃvāde cāturmāsyamāhātmye tapo'dhikāraṣoḍaśopacāradīpamahimavarṇanaṃnāmaikonacatvāriṃśaduttara dviśatatamo'dhyāyaḥ